- 245
- 0
遷移到高雄之後開始面對跟漢人得互動，從就學、工作、謀生原住民困難重重，最後更道出阿美族今日部落沒落的原因，值得我們所有人深思。
- 字幕列表
-
hay toni a ikoray haw sasowalen ako haw後面我要說的是
-
mipakimad ho to no i ʼayaway ho haw過去的事情
-
kaemang ho itini i Takaw haw小的時後在高雄
-
malitemohay ako a tayal ato ʼorip no ʼAmis所經歷的阿美族工作與生活
-
samaanay sanay haw?是怎麼樣的呢?
-
pakafanaʼ han ako kita salikaka haw我細訴給大家了解
-
58 年次 kako a kaofocan haw我58年出生的
-
itini i takaw ʼa:yaw tayra kako mitilid haw在那個時候在高雄讀書
-
o caka falic ko pinangan ako i tini ho i niyaroʼ我在部落的習慣沒有改變
-
maan han kora pinangan hani?什麼樣的習慣呢?
-
itini i niyaroʼ haw o pakalongay ho kami pakaenay to kolong年輕時在部落的時候我們是放牛的
-
padangay to matoʼasay a mikakoy miolong to panay幫忙長輩抬穀子扛稻穀
-
caay kahatira aca misongila ho to mitafo to 檳榔 sanay ca不是只有這樣還要包檳榔
-
mitafomitafo to 檳榔 sai fanaʼ sanay to komaen to 檳榔包著包著檳榔自然就學會了吃檳榔
-
olah saan komaen to 檳榔 ko ʼorip niyam i ʼayaw mamangho小時候非常喜歡吃檳榔
-
samitilitili itini i 國小 i komaenay ho to ʼicep在讀國小的時候還在吃檳榔
-
sa tayra to i Takaw kiya komaen sa to ʼicep matawa ko 同學 mapoiʼ no singsi到了高雄上學時繼續吃檳榔同學就笑還被老師罵
-
man han no caciyaw no 同學 kami同學怎麼謿笑我們
-
o hatiniay ko hwa-na maolahay to ʼicep sanay sa番子就是這樣愛吃檳榔這樣
-
ngodo sakako omaan kora hwa-na ʼicep saan kira haw我聽了很尷尬我聽不懂番子檳榔
-
matongangan to no paylang a widang a 同學 haw常被漢族嘲笑
-
anca malaodotay kami mafanaʼ to kami to pitongangan no paylang haw i ?有時我們還會打架後來我們知道漢族嘲笑我們的是什麼?
-
hwa-na hwa-na sanay haw o mitonganganay sa i malaʼodot kami i Takaw番子番子這樣嘲笑我們就打架了
-
ano sawni i mitekol to fakeloh sawni masaʼopo a mi... malaʼodot sanay haw有時丟石頭有時聚在一起打架
-
hatiraay nika i ʼayaw itini i 國小 kako haw i ʼatolan i但是以前我在部落讀都蘭國小時
-
差不多 itini saka 十名 haw 第十名 ko 成績 nika tayra sato i Takaw haw saikoray to差不多都會在前十名到了高雄變的最後一名
-
第三名最後第三名 saikoray to 第三名 anca 第二名 fafalic sanay to 第二名第一名 ikoray最後第三名有時最後第一名或第二名這樣輪流
-
sowal sako singsi takowan cowaay to ko i niyaroʼay to ko ʼorip iso i tini i Takaw老師對我說你現在是住在高雄不是住在部落
-
ono i takaway to itini siyakaya to kiso i ano caka falic ko harateng iso i你在高雄了已出社會了如果你的想法沒改變
-
caay kafalic ikor to ko 成績 no miso 永不翻身如果你不改變的話 sanay ko sowal nora singsi老師跟我說你永遠就是最後一名永不翻身如果你不改變的話
-
很聰明 nengnengngen kiso citanengay nengnengen nika你是很聰明的你也很能幹的但是
-
o itiniay i Takaw a tamedaw i wata ko nangra pisaʼicel住在高雄的人非常認真
-
caka saʼicelen no miso i caay ka tapiy no miso no 原住民 konini a 成績如果你不認真原住民成績永遠不會贏的
-
no miso itini i 高雄 saan在這個高雄
-
macocok i faloco mako itini matengil kora sowal nora singsi sa老師的這番話點醒了我
-
soʼelin sa misaʼicel to kako所以我開始認真了
-
minanam soʼelin o roma to ko 成績 tayni to i kaʼayaw misaʼicel to認真用心學習真的名次明顯往上升了
-
hapinang hapinang sato ko fanaʼ no paylang慢慢地了解漢族的優秀
-
o pisaʼicel no paylang o 成績 nangra sakangaʼay no 成績 nangra i o milifetay cangra haw漢族的成績會這麼好都是認真來的
-
也就是他們的努必我們更多也就是他們的努必我們更多
-
itila i Takaw sa itira a macocok ko falocoʼ no mako saka misaʼicel to kako在高雄的這個時候重重的刺激了我的心我開始奮勇上進
-
tira mirepel nika kacangoʼotan no ʼorip no niyam ʼayaw i開始衝了但是在生活上我們最欠缺的是
-
awaʼay ko payso sapi 補習 saan haw沒有錢去補習
-
anca cangoʼot ko sakaen tayni i kongkoan komaen to tafo i有時在學校吃便當會吃得不夠
-
fitaʼol ca ato manmaan dateng菜只有雞蛋或野菜
-
no tao ira ko titi ira ko maan sa ngodo saan ko ʼorip看到別人有肉又有各式各樣的菜的時候很不好意思的
-
itira a malacafay to 同學 komaen to taheka跟同學一起吃飯
-
samanen awaay ko payso因為沒有錢
-
ʼayaw ko ʼorip niyam haw cecay a lomaʼ hanay haw sepat ko lomaʼan a maroʼ以前的生活層樓有四戶一起住
-
saheto o ma隔間nay 差不多三坪 caka kakahad ko kafotian no cecay a lomaʼ sanay都已隔間好了一戶只能使用3坪
-
hatiraay ko sik-ko-siy hanay no niyam ʼayaw這就是我們以前的宿舍
-
kasiniadaan ko hatiraay ʼorip ita生活很辛苦
-
ano maʼesang kiso i mapoiʼay ko tatihay a fiyaw hanay haw你嫌吵時惡鄰居會罵你的
-
nawhani 為什麼三坪 aca ko kakahad sanay大家都在嫌棄為什麼只有三坪
-
o iyan ko sikosiy ca haw mikilimay to taʼangayay lomaʼ也在找大一點的宿舍
-
nika cangoʼot ko payso 租金不夠 cangoʼot sa但是租金不夠
-
itira san kami i sikosiya itini i papacem haw talipaelal to 三點 haw我們一直在宿舍半夜3點醒來
-
maʼocol to no ina a misaʼafal itira kako a mi剝蝦 haw3點媽媽叫醒去剝蝦
-
三點 lomowad to tolo ko toki to papacem haw凌屒3點就起床了
-
tangasa itini i enem 六點 haw mapahanhan 三個小時 haw到6點休息3個小時
-
tolo a cikang kora sa tayal niyam i piʼafalan san在剝蝦場工作時間只有3個小時
-
ano kalakam kola tayal iso i mangata to ko 三白塊如果你的動作快也可以賺到300元
-
一個小時一百塊 idahito i ʼayaw ano nengnengen itini i 三四十年前 nengnengen 四五十年前在4-50年一小時100元已經很不錯了
-
ora 三百塊 haw 三個小時 sakangaʼay to no ʼorip3個小時300元在50年代時生活已經很不錯了
-
sapafeli to 學費 to maamaan sanay kora saetan賺那些錢還可以付學費足夠買東西
-
ikor away to ko漁港 ora mifotingay sa malowan to ko tamina,後來沒有魚港漁船也減少了
-
awa sanay to kola ʼafar ora pisaʼafalan i mapadeng to蝦子也變少了剝蝦場也結束了
-
kilim to ko ʼAmis o maan ko kakilimen sa原住民又開始找工作了
-
kilim itini i 拆船廠 o katala:wan kora iraay ko simal no tamina找到很恐怖的拆船廠船上還有油
-
sa no ano cinamal i matefad sa itini cisimalan han i所以如果掉下油火坑
-
ma爆炸ay mapowaay ko tamina船救會爆炸
-
to cecay pi上班nan no mako i mi挖由 kami mikorkor kami tora simal sai我找到一個上班的地方是挖油的
-
pok sanay ko cecey a tamina i ʼayaw no niyam a romiʼad haw在我們上班的前一天一隻船ㄆㄥˋ一聲爆炸了
-
ma爆炸 mapatay 差不多 ira ko tolo poloʼ a tamdaw a matodo 被燒死爆炸的船差不多有30個人被燒死
-
ya tamina hanay 瓦娜莉郵輪 hanay a tamina 瓦娜莉郵輪 sanay那一艘船叫瓦娜莉郵輪
-
itira i高雄 haw i:tira ʼaloman ko ʼamis a mapatay高雄的在那時候很多原住民死亡
-
matodoh i kaeno no tamina o salikaka no niyam haw papinapina salikaka fafahiyan matodoh ko pising再船底下被燒死的有幾位姊妹臉部也燒傷了
-
花了不少錢 kora pi-co-kay-mas a mifalic kora fanges花了不少錢換膚
-
o 同學 no mako haw cafay o 同學 no mako haw mapatay itini i kaeno no tamina我同學也死在下面
-
sa itira matalaw to kako haw sa mikilim to romaʼ a tayal所以我也害怕了另找工作
-
itira sato i 中船 a mi 磨銹就在中船磨銹
-
ngaʼay kora tayal sa kako haw nika karorayan kora tayal我已為那個工作很 好其實非常辛苦
-
mi 磨銹 hanay mitafo to pising nika cecay a romiʼad i 三千塊磨銹要整個臉都包起來,但是一天3000元
-
anca 兩千五 wata: koni a adihay nora payso saan ko mietanay有時2500元賺錢的人好興奮可以拿這麼多錢
-
nika ʼaloman ko mapatayay a salikaka ma 中暑 anca maetok no油漆但是很多人死掉有的油漆中毒有的中暑
-
caka songilaʼ mirarakat haw matefad itini i laeno no tamina saan走路不小心會掉到船底下
-
ʼaloman ko mapatayay sa o roma i matalaw to matayal to to板模 itira sato ko 板模 itra很多人死掉有的人害怕改行做板模那時做板模的越來越多了
-
itira i miliyas to kako to 中船 itira to kako i 建築公司 matayal那時我也離開了中船改行做建築公司
-
itira sa i 建築公司 maʼaraw no mako ko ʼAmis我待在建築公司看到了阿美族
-
maʼolah a mala 板模 nenghani 也是 ʼatekakay to kora payso很喜歡做板模因為薪水也很多
-
兩千塊三千塊 sanay sa ʼaloman ko ʼAmis a matayal一天2000~3000所以很多原住民做
-
nika matengil ko ʼalomanay a salikaka matefad mapolin sanay i tini i ʼakawangay haw但是也聽到很多兄弟姊妹說從高處掉下來跌倒的也很多
-
經常有人從高處摔下來經常有人從高處摔下來
-
itira kako miharateng haw samanen ako a mipadang ko salikaka sanay ko harateng ako i ʼayaw sa那時候我在想怎麼樣才能幫助這些兄弟傑妹們
-
mi做保險 nika itira sai ngaʼay kora 保險 tengilen haw cipaysoay ko ʼamis i ʼayaw sa後來做保險聽起來好像很好以前原住民也是很有錢
-
sowal sowal han ako ngaʼay kiso mi投保 haw?一個一個問你願意投保嗎?
-
ngaʼ ira ko 保障 saka ngaʼay no ʼorip han ako hai hai sako ʼamis讓生活有保障生活能好些原住民都答應
-
nawhani cipaysoay 一天三千塊 i ano 一個月 han pina to ko etan manan kora 保險 sanay因為他們有錢一天3000塊一個月就賺不少了保險算不了什麼
-
hamek sanay kako to第一年第二年第一年第二年我很得意
-
o 業績 ako haw wa: mi出國第一名第二名 ko 業績 sanay haw哇!業績得第一第二名要出國
-
nawhani cipaysoay ko ʼamis sa padangen ako ko ʼamis miʼaca cangra to 保險因為原住民有錢我幫忙他們買保險
-
nika 第二年 tayni tosa tayni tolo sepat mihecaan i roma to awaay to ko 建設公司到了第二年第三年第四年不一樣了因為建設公司沒有了
-
awaay to ko etan 很多的建設 tayraay to i Taypay很多的建設公司都 到台北了
-
awaay to ko tayal no i 高雄 sa awaay to ko payso no ʼamis san高雄沒有什麼工作了阿美族也沒有錢了
-
caay to pi... pakasadak to 保險 sa ikor sa i mikiyam ko mikiyamay takowanan to payso san保險費就付不起了後面欠我很多保險費
-
ikor harateng han ako i ano hatira i tiihay to tayalen koni 保險 sanay haw後來我仔細的想保險不能再做了
-
所以 liyas sanay to kako to 保險 mikilim to kako to roma a tayal所以我離開了保險業另外找工作
-
mikilim kako to manmaan a mi擺攤nay itini i 夜市 ko tayal no mako找到夜市擺攤的工作
-
hatira sa ko ʼorip ako nengneng han siniʼadaan to nengnegen ko ʼorip no ʼamis haw我的日子就是這樣看起來原住民的生活也滿可憐的
-
ano awaay ko ninian 穩定 a tayal i awaay to ko saka ngaʼay no ʼorip sanay ko no mako haw我認為如果沒有穩定的工作就沒有安定的生活
-
anini ira to ko 北漂way tayni i 高雄tatayra i Taypi ato 桃園 malowan to ko i 高雄ay a ʼamis現在有人北漂從高雄到台北或桃園高雄的原住民減少了
-
ini haw ko katalawan matengilay i ʼayaw aca malitemohay mako itini i 高雄 o ʼorip no ʼamis最擔心的事聽到的或著碰到的在高雄的原住民的生活
-
o tayal no ʼamis i saheto o makarorayan a tayal原住民的工作都是很危險很辛苦的
-
itini i kaeno no tamina i iraay ko ʼamis itini i takala:way no 建築公司 iraay ko ʼamis在船底下有原住民在很高的建築業也有原住民的身影
-
itini piwentingan to tosiya 貨櫃司機 han iraay ko ʼamis nawhani awaay ko fanaʼ no awaay ko 學歷 no ʼamis做貨櫃司機也有原住民因為原住民學歷不高
-
cayka ngaʼay caay ka tapiʼ ko no roma roma a tamdaw saan贏不了有學歷的人
-
o deng ko hatiniay karorayan a tayal ko nini a tayal no ʼamis itini i Takaw在高雄原住民只能做粗重危險的工作
-
o no mako kiya maharateng ako masowal i sawni haw這是我剛剛說過的
-
mitilid kako i sin-ka-ko-in o maan kora sapitilid ako awaay ko payso no mako我去讀神學院學費我也沒有著落
-
nika mikangsiya kako to kawas haw itini i sin-ka-ko-in sai pakoyokoyo ko ʼorip i ira ko pikerid no kawas sanay haw我要向上帝感謝雖然在神學院讀書的人大部份很貧窮
-
iraay ko mi奉獻nay to 學費 no mako但是還是有人奉獻支持了我的學費
-
nika anca cangoʼot ho to sakangaʼay no fafahi no wawa no kating sai但是這些還是不能讓妻小過好日子
-
anca o 貸款 i ira ho ko kiyam i samaan sato konian pitilid sanay marawraway ko falocoʼ我仍然煩惱為貸款欠債而心裡焦慮
-
nika itini i ʼayaw i iraay ko pakafanaʼ no wama ako a micelem想到以前我爸爸有教我潛水
-
ya pahanhan kako toya 建設公司 i mikotayay kako to wama ako a micelem在我離開建築公司時我曾代替我父親潛水
-
o wama ako kiya ci 陳一眼 hanay no tao o maan ko 陳一眼不是當過議員 haw我爸爸叫陳一眼別人常調侃說是哪位議員呢?
-
cecaya ko mata 陳一眼 sanay ora cecay a mata mamanay madokaʼay macocokay no pacek陳一眼的一隻眼睛受傷被鐵釘刺
-
一個眼睛瞎掉 ati han a micelecelem micelemcelem san ʼadada kora mata ira sa一個眼睛瞎掉了不能潛水一潛水就眼睛痛
-
siniʼada kako to wama ako wamaaw aka picelem to kiso kako sato micelem所以我心疼我父親我說爸爸你不要潛水我來就好了
-
itini sato kiso itini i lalan anca icowacowa kiso sa miliwal tora cekiw cekiw tora ʼaowang你就在路邊或任何地方你負責賣那些海產即貝類
-
saan kora pasowal to wama ako hai han to no wama ako我這樣跟我父親說我父親就說好
-
sa maolaha kako fanaʼ sato kako a micelem nawhani ira kora pakafanaʼay ako a wama我好喜歡潛水後來我就很會潛水了因為有爸爸教 導
-
samane miaʼowang samanen mipacing samanen a micekiw saan我會怎麼挖海膽怎麼射魚怎麼撿貝殼
-
itira mafanaʼ kako sa itini i tolo mihecaan我花了三年時間學會了
-
mikilimay kako micekiway kako miaʼowangay kako itira sanay kako i riyal maʼorip我撿貝殼也挖海膽來維持我的生活
-
no riyal a pipalenak to ʼorip ako可以說海邊養活了我
-
o kafanaʼan ako haw tayraay kako i 小琉球 micelem miaʼowang我還記的我還曾在小琉球潛水挖海膽
-
wata ko aʼowang no 小琉球 makapah awa ko tafok tafok小琉球的海膽非常漂亮都沒有砂子
-
mahemek ko itiraay a tamdaw haw o 小琉球的 tamdaw小琉球的人看到也很興奮
-
mapiliʼay cangra to aʼowang nawhani mikapkap cangra to nini a cekiw hanay i macekemay no aʼowang sa matalaway他們不喜歡海膽因為他們撿貝殼時會刺手的
-
eminen miala sanay taminan sa hemek sa kami i ʼayaw miʼala to aʼowang叫我們盡量拿那時很興奮的挖海膽
-
nika ira to ko 環保意識 no kapah no 小琉球 i但是小琉球有了環保意識後
-
aka piala kamo to aʼowang ano miala kamo i tefocen no niyam kamo sanay to就告訴我們不能再挖海膽你們在拿我們就罰款了
-
itira matalaw to kami sa ikor caay to katayra kami i 小琉球 a miala to aʼowang我們為了避免觸法之後再也沒再去小琉球挖海膽了
-
itini sanay to i Taywan taliyok no 楓港 no icowa hatira sanay只好待在台灣楓港周邊或其他地方
-
nika caay to ka cietan nawhani caay to kaadihay ko aʼowang san但是沒賺到錢因為海膽少了
-
o hiya to tatayalen no tiniay to pi上班nan ko ngaʼay saan ko no mako我最後決定還是上班比較好
-
hatiniay ko kafanaʼan no mako i ʼayaw san這些是我過去的歲月
-
itini to sing-ka-ko-in ano iraay to kora pakingkingay tamiyanan tora sapitilid hanay i soʼelin cangoʼotay ho kami雖然在神學院有奉獻支持我的學費但還是不夠用
-
同學要吃飯我們也要吃飯 nika cangoʼot ko saka ngaʼay san同學要吃飯我們也要吃飯但是還是不夠的
-
samaan sato ko ʼorip san itira sato i riyariyalan a mikilim to cekiw to karang a miliwal to salikaka生活怎麼過呢?就靠海邊撿貝殼或抓螃蟹賣給兄弟姊妹們
-
ira ho kona saka ngaʼay san itira sanay to kako a mi... ciʼetan to mamang a payso還好還可以靠海維生那時還賺一些錢
-
saka ngaʼay no ʼorip i sin-ka-ko-in nai tini i sin-ka-ko-in i tangsa i 八年九年 ko pitilid no mako我在神學院的生活從開始到8年,9年的讀書時間
-
halafinay to nika payso ano ʼosi han i mataelif to 五六百萬 ano nengnengen kora ma-co-kay-ma-say所有花費算一算約有5-6百萬了
-
nika o kawas kora pafeliay i takowanan saan ko mako piharateng to pitilid i tini i sin-ka-ko-in但是我總覺得是上帝安排讓我去讀神學院
-
hay o mako i itini kako mala監工 i ʼayaw i karorayan no mako konini以往我曾做工地的監工那時蠻辛苦
-
nawhani o 工專畢業 ko 土木科 kako haw由於我是工專畢業土木科畢業
-
tayal mala 監工 sai nika sano paylang sanay ko matayalay haw而監工的工作大部分都是要講台語
-
sano kowapingen mapoiʼay ko itiyaay a sayho如果用中文跟施工的師傅他們會生氣
-
anca moraraway konini a pitayal iso sano kowaping han ako i mapoiʼay cingra或是用中文指出他們施工錯誤時他們也不高興
-
caka fanaʼ kako mitengil to sowal iso sanay sano paylangen ngaʼ mafanaʼ kako sanay kora paylang sa我聽不懂你說什麼請用台語跟我說我才聽得懂
-
milinsiw kako to no paylang saliyaliyaw han ako itni i tatihi no 工地 haw milininsiw tora paylang sa因此我開始練習不斷在工地旁邊說台語
-
itira sanay mafanaʼ to no paylang nika anini ano sano paylang sato i ngaʼayay to mamang ko no mako a misaʼicel從那時候開始我會說台語了所以現在可以稍微可以說台語
-
a mipakimad aca misacaciyaw to no paylang sanay ko mako haw有時要我要用台語講道我還是可以的
-
o pikongling to no kawas i tini i kaemangay anca itini i kapah這一切都是上帝安排訓練小孩或年輕人
-
to pinanam to no paylang a caciyaw sanay ko mako haw我學習台語應該也是神的旨意
-
sa hatiraay aca ko mako ami pakafanaʼ to itiniay 神學院這些都是我在神學院的經歷