- 188
- 0
一個長者敘述他們遷徙的路徑與經過,從桃園復興的雪霧鬧遷到宜蘭的長嶺路,以後越過大山路過打棒溪而下來到舊哈盆,那邊的土地平坦又肥沃,山林裡有豐富的獸物,那是我們的獵場,族人經常喜愛去那邊打獵,在一次颱風政府叫我們搬遷,說會給我們等值的土地面積,但搬到新下部落土地交換不落實,事實上分配的土地不夠,我們還是很想念那地方,日據時代就有學校、以後又有教堂的小聚會所我爸爸是長老,我希望政府協助喪失的土地應歸還我們的。
- 字幕列表
-
( a... nwah su qalang qani lga?kahul su soko ga?) kahul ku nana say.那你來過這個部落了嗎,你從長嶺路嗎?)
-
aw. (roku say!)(六歲)七歲 七歲(你從長嶺路?)我是從~
-
beh inu spi~?是所謂的那個..舊哈盆。(啊...就哈盆嗎,你爸爸們也都從那裏嗎?)
-
kahul Soko mwah,嗎?)我們從雪霧鬧(復興)來到這個長嶺路(宜蘭)
-
(ow~)maki kya ru 一段時間 lru, mwah qani loy,在那邊一段時間之後,我們又回到哈盆這裡(嘔...)
-
兩次來回,他們!兩次來回他們,第一次這邊第二次又回到那邊呀第二次又回來兩次
-
(pira ngasal nya musa ru mwah, ngasal yaba su nanak?)(有幾個家族來回兩地,只有你爸爸自己來此?)
-
khmay gaw,(很多呢,就是你剛提到的羅素,對啊,都是他們家族)
-
(ow~)尤命.羅素 ,卡外.羅素,尤命.納維,反正十家,有三家,兩家,大概約三家,
-
wal beh sra.. 那個.. 英士村那邊(a...Bongbong 英士村sga, a...)已到英士村那邊(啊...英士那是英士村啊啊)
-
(ruw~Turuy ga ima.. kya squliq wal Tyruy uzi?)東壘呢,也有一些人去東壘部落嗎?)東壘嗎,好像沒有
-
(a...那,qasa hiya lga, maki simu i Hbun slaq ga, muha simu beh a...beh Soko kryax ga? sobeh ga?)(啊...你們住在舊哈盆時,你們也常去長嶺路嗎?路程近嗎?)
-
第一次 mwah mga, khmay kya squliq ma,第一次有很多人去那邊呢(嗯...)並且舊哈盆有耕作地。
-
ru 第二次mwah lga,啦那個就哈盆,第二次來的時候,就是我們三戶了啊就往那英士村,(啊..)我們四戶住在這裡
-
(ʼng~ru suruw la maki balay qu Hbun ini pgyay lga pira ngasal la?)(之後就真正的住在就哈盆不再遷移,有多少戶呢?)13戶啦13戶(13啊...)
-
mwah myan qani, 4戶 kwara (ʼng) 4戶mwah myan qani, 3戶wal beh Bongbong.4戶啊,我們4戶來這裡,(嗯)往那邊(啊...3戶往英士去。)
-
nanu yasa squ kya gluw mamu kwara ru beh...)那裏都有你們的親屬,還有在崙背,長嶺路一帶是我媽媽的親戚
-
cyux kya ru, (嗯)在那邊很多,性潘的都已往生,原因是都喝酒而死
-
(a..) ru, wal hoqil kwara la.(o! yaba su ga kahul a takasan sa ga 雪霧鬧sa ga)(啊..全都死了死了。(喔!你爸爸是從那個塔開山那個雪霧鬧嗎?) 後來來到長嶺路。
-
(yaya su wah? maki a...)yaya maku maki Lompya(a maki kya yaya su wah? maki a...!)(那你媽媽呢?)(在...我媽媽媽在崙埤(啊她是在那裏?) 他的她的故鄉就是也是宜蘭崙背那邊啊! (怎麼會與你父親再一起)
-
maki 雪霧鬧a.. Toyen.)i lema mwah la, lema mwah la.在雪霧鬧是在桃園?)早就來了(啊..早就來了)
-
( a...nanu cyawagun na yaba su krryax?)(來到此地時就與你媽媽在崙埤相遇了)嗯....(你爸爸當時做什麼工作?)
-
(mwah e Hbun slaq i tqalang kya lga kmalay ngasal ru tqalang kya lga?)(來此開墾田地在那裏建立部落之後漸漸的房子及村落產生了)
-
kmalay ngasal ru bali ngasal myan tatak raral rwa,很多的房子及工寮啦,以前都是木屋啊(嘔..用竹子及木頭蓋得嗎?)
-
那個miquy,miquy ..木草tpa' tpa' nha rima miquy 好幾層哦(um.茅草...用木草一層一層被竹子押著好幾層哦(嗯...)...)
-
lga, (好幾層knalay a...)好幾層诶茅草蓋的啊 (好幾層啊多少?)我記得是一層、二層、三層好像是到四層呢
-
miquy ga. son na qani syan na qutux rima lozi syan na miquy lozi. (a...)(他們這樣做然後放入竹子及竹子,就不會出現洞了
-
(ana kilux uzi anaʼ skaʼ bagan ini kilux lru myaʼ kya?) ini kilux!(wahan behuy payat....(a..)那樣夏天時不會炎熱了嗎?)不會熱(會很通風四....
-
竹子一層,(ʼng) miquy一層。她們在那邊靠什麼生活呢,住在很偏僻的底方嗎?)
-
a..muhi ngahi, trakis ru 旱稻, kya ra kawas qa旱稻 ga, (a..)種植地瓜和小米還有旱稻,山上有旱稻啊啊....(啊...)
-
(a...nanu sa pi ? pagay mʼma, pagay mʼma, a....) pagay mʼma, maki blaq nya uzi beh kya.(啊....那是什麼呢?旱稻)旱稻,本來很好的
-
Hbun, piyux slaq nya ru, 又是水田。(o...ru squlih simu uzi qmalup )pizyux balay qulih nya qasa.那邊山上開墾田地(你的人也漁獵打獵嗎)那邊有很多魚。
-
(nanu quliq a aring su cipoq ga quliq nanu a knita su sa pira tuqi qulih ktan su kya?)(什麼樣的魚你從小時看島哪種類的魚啊?)啊
-
wa qulih raral cipoq qsya na hongun myan uzi, 一個石頭這樣rwa,hongun myan lga, 好幾條,maki zik nya.以前很大當水小時摸摸水中十洞就有魚了(苦花魚嗎)苦花魚啊
-
trinaʼ(trinaʼ)trina, ru kya sopak nya uzi , (sopakʼ aw.) kbolung, (kbolung) kbolung pizyux bey.(qbabang a qbabang)石魚賓(臺灣鬚鱲魚啊鬚鱲魚)鬚鱲魚現在沒
-
了呢qbabang.有那麼多我們以前住在這裡時就去抓鬚鱲魚不好吃淡淡無味
-
laxan tunux na ru qbabag. (um....)我們把需鱲魚的頭丟掉(嗯...啊以前也有鰻魚)哇,以前鰻魚最多的多都在植物園那邊啊
-
cyux kiʼan 植物園有一個部落在裡面啊.. , 有一個部落,, yasa kryax wal magal tlaqiy uzi ru,在很裡面,也一條溪(我以前聽說那個河流是要往就哈盆那裏很多
-
(o...pongan maku raral ga lyung na i beh usa a hbun slaq ra, cingay yal qulih mrwa tlaqiy mra si ru sqopuʼ a memaw myaʼ qa ma..)(的鏟颌魚及鰻魚啦都群聚在那裏你們有時候用魚藤毒魚嗎?)
-
(Tayal mga pira ngasal a..)pira gonyu ey (tban simu iyat hoqil kwara lga?)hoqil ga 一段qasa mwah qlwiʼ mqyanux lozi.好多家啊..好多背簍哦(用毒的魚不會死光光了嗎?)死嗎,那是僅有一段那裏呢
-
mwah lozi(a...qyanux lozi...) (maki i 生態...)helaw be差不多一兩年lga,水再回流(啊...又活了...)(有生態平衡...)水是來回很快的啦
-
pizyux balay lozi(ini su tba lga iyat skwa qyanux la)iyat su kwaʼ qyanux.以前魚很多,我爸爸在那邊的時候wal 自動muʼ wagi wayal pangaʼ一簍qulih la.(ow)又有很多(你若不毒捕時會多到無法生態循環了)
-
(tlaqiy ga ana knwan maki ga tlaqiy hiya?)tlaqiy(tlaqiy ga ana knwan maki ga?)tlaqiy ga musa su mu' qulih(鰻魚是什麼時候都有的嗎?)鰻魚是當你去射魚時
-
musa su muʼ qulih mwah su ktan maki 這個bling bling(a..bling tunux), maki tunux hopa tunux ga maki kya bun nha.lga,lema maki zzik tunux la(a...)maki bling ga bling hopa tunux ga已經潛在很深的石頭動裡了(啊...)在洞裡嗎?大石頭洞裡
-
石頭底下。(a..sehuy pongan ku ga hopa balay nuya' nha ma) aw,ru ngahi(啊...我又聽到他們在那邊種植芋頭收成很大顆哦
-
(blaq be hzyal na ga ?)(那邊土地很好嗎?)是的,土地種地瓜等非常適合
-
(ru i muha qmalup ga muha tehuk inu la qlupan nha sa?)(他們要去打獵時,獵場範圍到哪裡?)那些一直到它們打獵的範圍不小呢
-
(pongan ku ga yaqu 福山植物園ma nwahan simu qmalup.) aw, 福山植物園 sga bʼnux yasa bʼnux rwa,我聽說呢呢福山植物園的你們去過嗎)是,福山植物園是很廣闊的平坦
-
(ʼng) yasa son qmalup ru.那是他們的獵場啊(有一條溪他們稱打棒溪)溪流
-
Tapung! (a gong tapung sga.)Tapung(a gong tapung)gong tapung 就是那個(打棒溪是gong tapung)對(啊打棒溪)就是那個(打棒溪是打棒溪)對
-
(misuw cyux a.. galun a Rinbukyok la ru)cyux galun 林務局,以前你們還沒有搬這邊來的時候,wal nya lema stqyan 一半la。(最近被它們成立林務局)們還沒到此時他們已經開路一半啦
-
(a..)已經了快要要已經一半了(它們從哪裡開路呢?)從員山
-
(a...)kahul員山。(a...lema kya kesac la)kya kesac nha,lema na 一半lga啊...早有檢查站了)他們還也駐警,們還也駐警,開到路段的一半
-
(lema kya kekat nha la.) lema kya kekat nha. lema 一半lga, 就在mwah sami qani la.我們就來到此了(你們來時有颱風嗎?)那是颱風以後
-
suruw boxu la, suruw la.以後是颱風後來的啦(啊..)我以前還是小孩時那個
-
boxu ma, 就是有一個hopa be boxuʼ sa ma, lema wal sla.有颱風呢,那是過往的事了的事了(逢風過了以後你們還住那裡嗎?)
-
rasun ku nya yaba mu khngi myan musa beh Silung Qozyun sa ga, lema 一半 lru, nyux nya shtqyan ru.當我爸爸帶我們來此時已經開了一半路程的道路了
-
(a...)nyux htqyan lru, obeh tehuk kya qutux blihun nyux mha kya ra, cyux mha qa ra(um...)他們開闢道路一直到達一座大門啦(嗯...)(啊..)
-
blihul sa 爬上 cikay爬上cikay lga tehuk la shtqyan nha.過了一座大門了以後愾闢道路也到底了(他們開挖道路你們沒有
-
(stqyan na lga, ini simu na posa kya lru rwa. ini simu na pwahi kya la.) ini, musanya posa kya lru ra ini su pwahiy kya la,ini, musa musa myan kya被禁止往那地方去了啦,不讓你們經過那邊了,當我們要去那邊
-
musa myan hiya ga, si na lxan kya, stqyan nya ga 新新挖的。toq toq ru sobeh tehuk 植物園。(o)的時候,我們不甩那邊,開闢的是新挖的(嘔...)去植物園
-
ru babaw na qasa lga, musa muhiy qenu lozi.然後那邊以後,我們又去種香菇啦(啊...)就是林務局種那個相
-
(a...)也是林務局種那個theluw kwara e, (a..) 種那個香菇精。思樹啊都是漢人啊他們從那邊過來從那邊過來,我們採集
-
(a..)他們從那邊過來,ru musa sami tmuhi qenu mra 我小的時差不多, (qenu lga...) 差不多十歲。香菇啦我小的時候(幾歲?)我大概是十一歲哦 (香菇嗎
-
(幾歲?)那個香菇菌是你們買的他們買的,就是不知道哪裡買的,種很多诶
-
(ini...)種很多啊.(ini htuy a 林務局muyaʼ simu qenu?)(沒有反對嗎林務局你們種植香菇?)沒有, 因為林務局種的,土地
-
ini, 可能是林務局他們種的,nyux na設計kwara lra, 就是植物園..就是開那個..(o)ktan sami kwara qhoniq ru都被他們設計了呀,要去植物園的地方,樹木都被他們砍掉
-
(qhoniq sa lga galun simu tnhyun simu uzi ga)pmhun samirwa, iyat sami muhiy a 他們哪~.(那些木頭你們拾起去種香菇了嗎)不是我們種植的
-
我們是幫他們cokang,(幫忙cokang a...., )幫他..那個..做..做小工去種。他們诶我們只是被故去幫忙工作(幫忙工作啊....,做小工工作(以前
-
(raral sami muyaʼ ga 我們要去砍砍qhoniq ungat a mʼguy balay ay 他們是我們種植拾,我們要砍樹 沒有術可重非常辛苦哦,他們
-
隨便砍就砍到hgan la.)他們隨便就砍到啦)所有植物園平坦空曠之地的樹木全部都砍掉
-
kutan 林務局。(原來是砍qhoniq lga , aki.. nyux nya 利用 muyaʼ香菇 baq su klayun nya 植物園la)(砍樹木 他們就預設先種植植'香菇, 原來他們要蓋 植物園啦)
-
kruma ga我們種幾瓶嘛~。(um..) 他們要算一坪多少錢?我們種幾斤包嗎(嗯..) 差不多1斤多用包種
-
(ʼng),用包的阿,(ʼng) 種! kruma lga, mzuy be Tayal qa ra, maki bling qwaw rwa, sbuling nya kwara ru.有時泰雅族人很頑皮,,他們就裝在石頭洞裡面就裝在石頭洞裡面
-
(a izyuʼ izyuʼ sa ga?(qriqun rasun la ga?) aw ra, sbuling na kya lruʼ , baha hmswa, 我種這樣多,就是有錢嘛。(hahaha) buling nya rwa sa,(那些菇菌嗎?(偷偷的帶回去了呀?)事啦,那一個有錢嗎
-
ktan mu ru, ,我是沒有這樣,我是看他們這樣做。他們偷放入石頭裡面,我看到了, 我是沒有那樣做
-
(hahaha)對阿,他們背他們去拿那個..(rasun nha ngasal lga izyu sa?) ini, syan nha bling qong, buling nha.(哈哈,他們把菇菌種帶回家了嗎?)沒有, 他們藏在動里的深處
-
(a.. buling nha lga)它們(丟在裡面要拿去賣一瓶多少一瓶多少瓶多少一瓶多少 一瓶
-
一瓶多少后?你自己..... 對,(muci qani ru, 投機阿)。多少?拿菌種啦,他會種嗎嗎,差不多一次八十瓶
-
cyux magan izyuʼ ra, 他會算嘛,你一瓶一瓶多少? 還是八十瓶。,八十瓶qasa lga, inu la 差不多沒有到五十瓶tmhyun nha, yupun nya sahuy(哈哈...提早完工la哈...)哪裡啦差不多摸到五十瓶,拿去種植時就放在裡面(哈哈...提早完工了哈...)
-
(哈..投資啊騙工程啊...) talagay! (yaba su ga baq qmalup raral i yaba su?)(哈..投資啊混工程啊...)你爸爸以前會去打獵嗎你爸爸
-
ay..yasa lungun nha raral ra qmalup qanux ra raralyasa lungun nha raral ra qmalup qanux ra raral(o! qanux qmalup qanu他們以前都是想那些事去打獵,水鹿很多水鹿很多水鹿
-
(qanux lru, qsinuw bzyoq lahuy ga cingay be ga?)cingay balay raral, (有熊嗎?)那邊的水鹿和野豬很多嗎?)
-
就是qmayah qani mga, musa su skrayaʼ cikay lga, paraʼ ru (a..) bzyoq ru, (bzyok kya ..yungay.以前會吃yungay 吧)上面啊有山羌和山豬诶(有很多哦)猴子也有,會吃啊Tayal
-
(ru pongan maku ga ngarux ga ini ta balay hmci a qmalup magan mga? kngun ma.)(以前我曾聽說我們祖先絕不隨射射獵黑熊哦
-
對,baq myuw squliq ma.對,會換取人的生命呢(是,你打到一隻熊啊,會換人的)
-
(那你們qalang 這邊 kya pi? wal magan a..?)(那你們的部落有獵過嗎?)你沒有看到從福山的人獵到呢,已經
-
wal hoqil ru (magan qanux ga, magan a.. ngarux ga?) triqun nha ga,過世了哦(獵到黑熊嗎?)他們也吃他們吃嗎他們會的,他們會的,但是真正的我
-
(niqun nha!) triqun niqun nha ru. ana ga, 就是我吃過ngarux, 也是不..(yaqih niqunga.), 不好吃 ngarux.吃過,很不好吃的,黑熊不好吃(熊掌是不吃拿去賣的呢(熊膽啊
-
(ga, 熊掌 lga, qba nya ga 很貴ma.) 熊掌 aw ru 還有 膽, ( hmit birun ma aw aw.. yuhum ga yuhnm.) ʼng. kwara lga laxan nha la. (a..hriq sa la. 熊掌qa nanaq(hriq sa la, ) 熊掌 qa nanak.(熊皮不使可以做雨衣!)熊膽)其他的的就丟掉了,只有熊掌(那太浪費了,熊皮不使可以做雨衣)
-
a..(ini klayun可能做衣服)做雨衣galun nha uzi, 第一個就是很少,大概知道就是這樣。(yaba su ru ini su pgluw yaba哈..(製作.可能做衣服)做雨衣是很少,大概知道是者樣(你爸爸和.. 你不跟爸爸打獵
-
ini su gluw yaba su musa a qmalup)你跟爸爸去把獵食可能你都會放置陷阱的嘍)有跟爸爸趣但我不會狩獵
-
musa ku smiʼ rusaʼ. (o) rasun ku nya.他去裝設陷阱(它們以前打獵是放陷阱的...)
-
qmalup 因為有狗啊(a...)qmayat huzil. 大部分是去放 rusa (a..)smiʼ rusa.(rusa lga pira ryax son nha mita la?)狩獵因為有狗啊(啊...)他們也會放陷阱放陷阱(放陷阱大概要幾天)
-
kruma ga 三天, kruma ga payat ryax,有時候是三天,也有四天的,它們放100門還是80門)哇....他們放很多
-
(kmal su soni muci a wal magan ngarux sa ga, baqun su cingasal qasa?)(你剛剛說的那有獵獵取黑熊的家族你知道哪家嗎?)
-
那時候Hola Papak uzi ra,猴辣。拔霸獵得的(啊猴辣。拔霸獵得的啊)猴辣。拔霸獵得的已先過世了
-
kneril nya uzi ru.(是啊,難怪們都命運不好聽族人說人說會換人嗎(啊....
-
(a....Hola Papak ga ima kneril sa? yokay ga ima kneril nya sa la?.....)a...ima knerin nya lpi qasa?猴辣。拔霸的太太是誰?那個友蓋又是誰...)啊...他的妻子是誰呢
-
(baqun ku)(我知道那個友蓋的頭腦不好,後來她真的頭腦不清楚了耶)
-
yasa qa, ingat ku naʼ ay.那個沒有了(那是拔霸的爸爸啊?)你也知道拔霸嗎(我知道拔霸是 馬石土的爸爸啦
-
馬石土的爸爸嘛)。對..對,馬石土的爸爸。馬見的阿公嗎)對對對(我在的時候他還在呢) (但是他的太太有一點.他的頭腦不好)哦...不會 ...
-
a yaqih tunux nya hya.啊 他腦筋不好(連公公也呢不餵牠進食,那個是林土(啊...那是林土啦)
-
(o..papak sa lokah be qmalup pongan ay!)aw, qmalup sa , yasa ru mwah kryax qmalup ru yaba ku mluw hiya,(嘔...那個拔霸很善於打獵啊!)市的很厲害,經常來上方處打獵
-
(a..kmut ngarux yasa y wal kmut....)yaba na Emi qani cyux ey. yaba na Emi yasa pgluw hga kryax musa qmalup.( ana Tapmya(就是他有射殺黑熊)這是阿美的爸爸,常常一起去打獵,聯忠治部落也
-
kya qutux i wal magan ey Tarasiy a. cipoq ngarux ga. qyatan na ngarux sa kmat a hoqil nanak ra, ini soya maki a..qalang ga qyatan hoqil.)去獵,有未達拉系的也抓到一隻幼小的黑熊,把塔養在聾子裡,他就自己咬舌頭死了,不喜輝住在部落
-
( ini bsyaq lga nbuʼ lru) aw ru, baq mʼyuw squliq ma, yasa nya ini galiy ra ngarux qa, ini nha galiy ru.(帶一熊帶一個人)不管是吊到陷阱這樣。他不會去動。(因為他是台灣原住民后熊認定熊是山林的守護神。你不能隨便去)(打一個熊會帶一個部落的人)對帶一個 家人這樣。(抓到養了不久生病了)是呀,聽說會換取人的生命的,那是阿信給的小黑熊
-
(kya nanak a qyunam nya uzi, ini hmut mwah beh squliq uzi rwa.他自己有它的自己的生活領域)ini, ini aras uyut ga baq mgyay. (a..) itan squliq baq mgyay uzi.(aw aw).(它自己有穿ˇ蓊生活領域,他自己有自己的生活領域)它不隨便越界逃跑,我們人會逃跑
-
qani ra maki ra ngarux na nyux ta.(ʼng) mhit myan qenuw sa ga, 我們種香菇的時候,有啊有碰到啊。從前有黑熊啊我們也在山上種香菇 我們有碰到哦
-
它沒有帶那個小的,(a..)孩子啊,(ʼng)它會跑(啊...)除非是有母的就是maras laqi sa ga就是會衝。它沒有帶哪個小的,孩子啊,它會跑(啊...)除非是母的啊帶孩子時會 .....
-
(yaya su ga musa mluw yaba kruma i muha smiʼ rusa ru..)aw ru, (baq a..) musa ru.(你媽媽有時候也跟爸爸去放陷阱嗎....)是啊
-
(magan ga, si na a kaliy hlahuy lga?)spanga la ru, pangaʼ rwa.獵到的話們就在山上處理嗎?)有時候,有兩隻三隻扛回來啊
-
ruma ga兩隻、三隻,一個bzyok hopa ruma 兩隻ru, (o...qnzyat be yaya su hazi.)ruma ga 兩隻三隻,一個hopa bzyoq ru ma 兩隻lru(o...qnzyat be yaya su uzi)
-
(有沒有碰到保育類的)(baq a..tminun i yaya su?)以前是沒有什麼保育類,以前沒有。(kneril hiya ga tminun lukus ga, lukus mamu raral ga cinun na yaya su uzi...)yasa pong pong raral ra !..(有保育類嗎?)以前沒有什麼保育限制女人是都會編織織衣服嗎, 你們以前的衣服是你們的嬤嬤編織的嗎...)那是蹦!蹦!傳統織布
-
(lukus su raral ga ungat biran ga yaya kbalay uzi lukus ra). wa, inu lukus raral ga媽媽就蹦蹦蹦!織布(以前沒有地方買衣服嗎?)啊 以前哪裡有衣服呢
-
galiq ga pangan lozi ru, a..)yaya smaqis ra (a...)把舊不在福補起來 ,那是縫縫補補啦 (啊...)不一破了媽媽再縫就穿啦(啊..)
-
用qba ey, (啊~),這樣子縫,以前。(raral hiya ga, ana nbuʼ nbuʼ raral ga..)以手啊用針啊,這樣這樣子(raral hiya ga,ana nbu' raral ga..)ana我穿上的漂亮衣服都是縫上的好不好
-
以前哪裡有好的衣服,這個都爛好不好,(衣服爛掉再補)...補嘿...(衣服破掉再補...補了呢....以前都是用補的
-
(kyokay a qani ga yaba su bsiq balay galan cyoro lga?)aw(你爸爸在這個教會擔任很久的長老嗎?)是的的
-
kwara ubuy yaba ku ga, (aring maki kyokay lga cyoro yaba su lga.)aw, maki Hbun ga(從這個教堂一件好我爸爸就擔任長老是的,連舊哈盆的時候也是
-
cyoro uzi ru, Hbun kiʼan mu sa. (i..raral Hbun sa ga maki gako ma ra?)我爸也是長老(就哈盆有學校嗎?
-
maki. (gako a kokumin ga 還是zipun nihong ziray na gako?) aring gipun hazi ey, ini ku qbaq uzi la, 就是有的(是國民學校還是...學校?)我不曉得,可能日據時代
-
我知道 maki lema ku htuw lga, lema maki gakko la (a.....)我出生的時候,那邊就有學校啦啊 .......
-
(那邊以前有一個叫日本ㄟ番童教育番童所,後來mzyu mzyu ziray a kokumin ziray lga,(那個叫做日本的番童教育所)後來,變成國民政府的時代了的時候
-
Kakaʼ ra mwah pcbaq kruma ma! 那邊有分校。)那邊有是施零星老師有時去那邊教書的
-
ini ku qbaq Kakaʼ hya ey. 這邊啦!(這邊啊屯路分校對對對。)我不太曉得失靈施老師,這邊嗎(這邊啊屯路分校)是的
-
(a..helaw be zikang ...)qasa baqun mu a Pasang. (a...Pasang 沈春義。)對對對。Pasang, baqun mu mwah kya。cipoq! (toson qani mnglung ga..)(是...時間真的很快...) 我知道的是沈春義老師
-
theluw! (helaw balay zikang muci qa ga. aring cipoq...) ta myaʼ knan qani la nansay la nkisa lruʼ.? pira kawas su mwani la? (obeh a...)但大陸(現在這個時間很快啊)你看現在
-
六十二 hazi.(obeh a..pituʼ pagal lruʼ ga.)沒有沒有。a... (幾年次su pi?) 四十五。nansay a nyux nkis la pira kawas sa...(pira kawas su mwani la幾歲了老了,那我也幾歲了(你幾歲來到此地?))
-
a..tnaq ta ru, 幾月isu?) 一月二十。(qsuyan isu.六十六,六十多啦。) ga, a..六十七...六十七。啊...快七十歲了呢)沒有...(你幾年次的呢?)啊...67了呀
-
(aw, blaq kwara wal su skayal a lyung ta ru a nanu spi e lahuy qani ga, a kiʼan ita Tayal ga)(你曾說過的關於我們的流域及山脈之事情都很好,這是我們泰雅族的居住地嗎)
-
baha hmswa blaq balay a uraw na ru blaq bey a insuna na.因為那邊的土地很肥沃山林空氣也很好,知道道這時代
-
ga, ima baq mwah qu ziray i wal ta nya i cbaqan ga tqruw ga ini baqi lga.了呢,是它們教導我們什麼?或是欺騙了我們
-
hga cyux magan lga , nyux ta mwah sqani, ru, nanu squ kmal a mrhuw ga,結果土地被它們拿走了,我們就遷到這裡了,他們拿走了,我們就遷到這裡了,
-
(科長 sa ta.aring cyosaʼ ru mha nanu hiyal sa ga, ) baq..(pkayal ta babaw na ma.) balay ga pʼyugan hzyal sami qa.(ʼng) pira hiyal cyux kya maki qani beh qani,他們說我們以後再談)事實上真正單純交換土地的事嗎
-
就是pira hzyal biqan ku qani ma.這裡有多少土地,多少土地給我們這裡
-
(o..) ru, ini tehuk ru 還要去..七八 a..七百多公頃,cyux na ru qasa. (o..)不夠使用嗎,還有七百多..七百多公頃,它們僅給我們這裡多少
-
pira bey biqan sami nya , 有沒有二十...差不多..不知道有沒有兩百公頃呢這邊(我聽說它們已給過
-
差不多..兩百 qani kwara myan ga! (pongan saku ga wal su nya sbiq lga sbiq lga,鄉公所被放在烏來哪裡呢?)是的,1本來應該放在
-
gokosyo ru cyux na syun beh a Ulay ru inu ra...) aw, balay ga (balay ga..) aki maki beh Ragaʼ uzi ma.biqan sami kya na ma.那邊呢給我們那邊的土地的
-
baqaw ta kya muci 以前的公所 muci nanu, ( beh a Rahaw bʼnux bʼnux kwara cyux galun Seray kwara sa ta, ubuy na nya kwara不知怎麼搞的放在...(那些都被平坦土地被林義長和爸爸
-
sa, 林務局 kwara raral qasa ra , hgan baqaw ta mswa rukwara sa,林務局kwara ra qasa ,baqaw ta kya mswa ru maki lalu nha la nyu那些屬於林務局的,後來為何都被登記在它們名下了。他們名下了。
-
maki lalu nha itat ga wal nya yugun nanak la.) blaq tunux nha raral Seray (blaq tunux nha. ) Tana Temu a nuhiy Ipun raral sa ga, cyoro sqa thelu qani lga,所有了)林義長及爸爸達踏很聰明,從日本那裏隨著大陸中國)人來
-
qmasuw hzyal lga, si nya say a...ska qani lma, mwah qani qu hzyal maku ma.分配土地時,她們就說從這裡到那裏都是我們的土地,就畫起來
-
ini ktay pzyux balay parung wal na kutan thuy be sa ra,你沒看到他們把那裏很粗的杉木都砍掉
-
nha ki Gipun muhiy ey, Gipun.(nanu yasa qu a..ini a leqi a日本來時的呀日本啊(沒有把它丈量好及分割好,孩子們如何
-
smqes ini leqi sokuryo gabaqun lpi)a anay ta hmway su balay ki ! anay ta sbiru ru傳統領域了呢)兄弟,今天很謝謝你了,讓我們把這些寫出來,
-
laqi qlaqi baha nha baqun lpi.讓我們好好地記錄下來,傳給我們下代子孫
族語文章
( a... nwah su qalang qani lga?kahul su soko ga?) kahul ku nana say.
aw. (roku say!)
nana say nana say 七歲。
(kahul su beh soko?)
kahul ku beh sta~
beh inu spi~?
Hbun slaq qa.
(a..hbun slaq sa ga,yaba su ga kahul sa kwara uzi ga?)
kahul Soko mwah,
aki Soko..
aring sbunaw mwah ru musa beh Giran soko sa, yasa.
(ow~) 長嶺路。
(ow~)maki kya ru 一段時間 lru, mwah qani loy,
mwah Hbun qa.(ow~)
兩次來回,他們!
那個,第一次,mwah Hbun.
第二次,musa kya lozi,
(ow) ru 第二次lga, mwah lozi, 兩次。
(pira ngasal nya musa ru mwah, ngasal yaba su nanak?)
khmay gaw,
( yasa qa wal su skayal soni a muci Losu ,)
對啊,yasa kwara ru.。
(ubuy Losin kwara sa ga?)
(ow~)
Yumin Losu ,Kaway Losu kwara sa Yumin Nawi kwara,
反正十家,有三家,兩家,三家hazi,
wal beh sra.. 那個.. 英士村那邊(a...Bongbong 英士村sga,a...)
(ruw~Turuy ga ima.. kya squliq wal Tyruy uzi?)
Turuy,好像好像沒有。
(a...那,qasa hiya lga, maki simu i Hbun slaq ga, muha simu beh a...beh Soko kryax ga? sobeh ga?)
第一次 mwah mga, khmay kya squliq ma,
(un..)
ru cyuwagan balay la Hbun舊哈盆qa ga,
ru 第二次mwah lga,
就是我們這個三戶 wal beh a..Bonbon sa,
(a..)我們四戶lga maki sqa
(ʼng~ru suruw la maki balay qu Hbun ini pgyay lga pira ngasal la?)
13ra,13ru.(13 a....)
mwah myan qani, 4戶 kwara (ʼng) 4戶mwah myan qani,3戶wal beh Bongbong.
(a..3戶wal beh Bonbon, waʼ kya..
nanu yasa squ kya gluw mamu kwara ru beh...)
a...pizyux balay gluw
(Talah ru a beh sqbux?a..)
gluw yaya maku khmay balay
cyux kya ru, (嗯)
nanu長嶺路 姓潘kwara qasa, wal hmoqil kwara uzi,
nbwan qwaw lokah nbuw qwaw.(hahaha)
(a..) ru, wal hoqil kwara la.(o! yaba su ga kahul a takasan sa ga 雪霧鬧sa ga)
ru mwah beh 宜蘭長嶺路那邊,
(yaya su wah? maki a...)yaya maku maki Lompya(a maki kya yaya su wah? maki a...!)
yaya maku ga maki 崙背。
(o, maki kya hiya ga?)
他的..她的故鄉就是..也是宜蘭崙背那邊啊! (swa ru baq msqun ra yaba su
maki 雪霧鬧a.. Toyen.)i lema mwah la, lema mwah la.
(lema mwah lga.a...mwah lga mkita yaya su beh a Lonpya la.)
( a...nanu cyawagun na yaba su krryax?)
(mwah e Hbun slaq i tqalang kya lga kmalay ngasal ru tqalang kya lga?)
kmalay ngasal ru bali ngasal myan tatak raral rwa,
(a...)
myaʼ qani ra,木屋raral ru ngasal myan raral.
(o...knalay qhoniq ini ga rima?)
那個miquy,
(miquy. ow~)
nanu sqa 稻草牧草牧草要壓,(ʼng) pxal pxal nha rima 好幾層e..miquy qani.(um.)
lga,(好幾層knalay a...)
好幾層一層、二層、我知道的好像是到三,四層呢! (ow)
miquy ga. son na qani syan na qutux rima lozi syan na miquy lozi. (a...)
syan nya rima syan na miquy lozi yasa ini hbing ru.
(ana kilux uzi anaʼ skaʼ bagan ini kilux lru myaʼ kya?) ini kilux!(wahan behuy payat....(a..)
竹子一層,(ʼng) miquy一層。
(maki kya lga i nanu balay qu sqyanux nha lga maki qwang hlahuy sa?)
a..muhi ngahi, trakis ru 旱稻, kya ra kawas qa旱稻 ga,(a..)
iyat a...sa水稻 ra,
(a...nanu sa pi ? pagay mʼma, pagay mʼma, a....) pagay mʼma,maki blaq nya uzi beh kya.
Hbun, piyux slaq nya ru,又是水田。(o...ru squlih simu uzi qmalup )pizyux balay qulih nya qasa.
(nanu quliq a aring su cipoq ga quliq nanu a knita su sa pira tuqi qulih ktan su kya?)
wa qulih raral cipoq qsya na hongun myan uzi,一個石頭這樣rwa,hongun myan lga,好幾條,maki zik nya.
(o..kya qulih balay ra)qulih balay
(ru..)
trinaʼ(trinaʼ)trina,ru kya sopak nya uzi ,(sopakʼ aw.) kbolung,(kbolung) kbolung pizyux bey.(qbabang a qbabang)
qbabag 以前qbabang很多,現在沒有
了呢qbabang.
(aw ga, mswaʼ sa ungat la qbabang,cingay be raral, aring cipoq..) qbabang maki myan qani ga musa myan pnep qbabang krryax ru.
(o) qbabang 不好吃。
(aw ga, hnuk yal.)
hblus sblus(hnuk, sblus),sknux.
laxan tunux na ru qbabag. (um....)
yaqih niqun tunux nya.(a 那. maki tlaqiy na uzi? beh kya.)
wa,最多tlaqiy raral ru,
(ow) pizyux be tlaqiy 就是kahul beh silung qoyun sa
cyux kiʼan 植物園有一個部落在裡面啊.. ,有一個部落,, yasa kryax wal magal tlaqiy uzi ru,
(o...pongan maku raral ga lyung na i beh usa a hbun slaq ra, cingay yal qulih mrwa tlaqiy mra si ru sqopuʼ a memaw myaʼ qa ma..)
pizyux bay tlaqiy nya.
( tban simu kruma mga?) wa tban lga,talagay la!
(Tayal mga pira ngasal a..)pira gonyu ey (tban simu iyat hoqil kwara lga?)hoqil ga 一段qasa mwah qlwiʼ mqyanux lozi.
mwah lozi.(a...qyanux lozi...maki i 生態...)helaw be差不多一兩年lga,
pizyux balay lozi. (ini su tuba lga iyat skwa qyanux la.) iyat su kwaʼ qyanux.以前魚很多,我爸爸在那邊的時候wal 自動muʼ wagi wayal pangaʼ一簍qulih la.(ow)
(tlaqiy ga ana knwan maki ga tlaqiy hiya?)tlaqiy
musa su muʼ qulih mwah su ktan maki 這個bling bling.(a..bling tunux), maki tunux hopa tunux ga maki kya bun nha.
石頭底下。
(a..sehuy ga pongan ku ga, muyaʼ sehuy hopa be sehuy nuyaʼ nha ma.) aw,ru hopa balay sehuy ru ngahi.
(blaq be hzyal na ga ?)
blaq bay. aw bey ngahi sehuy beh kya.
(ru i muha qmalup ga muha tehuk inu la qlupan nha sa?)
yasa Hbun myan qalang yasa qa qlupan na rwa, beh bʼnux sa.
(pongan ku ga yaqu 福山植物園ma nwahan simu qmalup.) aw, 福山植物園 sga bʼnux yasa bʼnux rwa,
(ʼng) yasa son qmalup ru.
(kya qutux gong nanu gong tapang son nha sa )gong tapung.
Tapung! (a gong tapung sga.)
gong tapung 就是那個
(打棒溪是gong tapung)
對(啊打棒溪)就是那個(打棒溪是打棒溪)對
(misuw cyux a.. galun a Rinbukyok la ru.) cyux galun 林務局,以前你們還沒有搬這邊來的時候,wal nya lema stqyan 一半la。
(a..)
他們已經挖開路已經一半了。
(kahul inu a stuqi la? stqyan nya.)
kahul a..員山
(a...)kahul員山。
(lema kya kekat nha la.) lema kya kekat nha. lema 一半lga, 就在mwah sami qani la.
(ano toki ga maki a boxuʼ na pi ryax qasa?) suruw kya qutux hopa boxu mrwa,
suruw boxu la, suruw la.
(suruw boxu ga.)
suruw la.(a..) lema suruw boxuʼ hiyan la. (a...)
laqi ku raral ga..
boxu ma,就是有一個hopa be boxuʼ sa ma, lema wal sla.
(a...wal boxuʼ lga maki simu kya na ga?)
rasun ku nya yaba mu khangi myan musa beh Silung Qozyun sa ga, lema 一半 lru,nyux nya shtqyan ru.
(a...)nyux htqyan lru, obeh tehuk kya qutux blihun nyux mha kya ra, cyux mha qa ra(um...)
blihul sa 爬上 cikay爬上cikay lga tehuk la shtqyan nha.
(stqyan na lga, ini simu na posa kya lru rwa. ini simu na pwahi kya la.) ini, musa
musa myan hiya ga, si na lxan kya, stqyan nya ga 新新挖的。toq toq ru sobeh tehuk 植物園。(o)
ru babaw na qasa lga,musa muhiy qenu lozi.
(a...)也是林務局種那個theluw kwara e, (a..) 種那個香菇精。
(a..)他們從那邊過來,ru musa sami tmuhi qenu mra 我小的時差不多,(qenu lga...) 差不多十歲。
(幾歲?)
haciyu say ka ga,(qenu sa ga naziy simu ga izyuʼ sa?)maziy nha就是不知道誰買的。
(ini...)種很多啊.(ini htuy a 林務局muyaʼ simu qenu?)
ini, 可能是林務局他們種的,nyux na設計kwara lra,就是植物園..就是開那個..(o) kutan sami kwara qhoniq ru
(qhoniq sa lga galun simu tnhyun simu uzi ga?) pmhun sami rwa, iyat sami muhiy a 他們哪~.
我們是幫他們cokang,(幫忙cokang a....,)幫他..那個..做..做小工去種。
(raral sami muyaʼ ga 我們要去砍砍qhoniq ungat a mʼguy balay ay 他們是隨便砍就砍到hgan la.)
ktay植物園sa ga, bʼnux 就是斜坡kraya sa ga, kutan na kwara qhoniq ru, pizyux qhuniq nya sraral sa.
kutan 林務局。(原來是砍qhoniq lga , aki.. nyux nya 利用 muyaʼ香菇 baq su klayun nya 植物園la)
kruma ga我們種幾瓶嘛~。(um..) 他們要算一坪多少錢?
(ʼng),用包的阿,(ʼng) 種! kruma lga, mzuy be Tayal qa ra, maki bling qwaw rwa, sbuling nya kwara ru.
san na qwaw Tayal.
(a izyuʼ izyuʼ sa ga? qriqun rasun la ga?) aw ra, sbuling na kya lruʼ ,baha hmswa, 我種這樣多,就是有錢嘛。(hahaha) buling nya rwa sa,
ktan mu ru,,我是沒有這樣,我是看他們這樣做。
(hahaha)對阿,他們背他們去拿那個..(rasun nha ngasal lga izyu sa?) ini, syan nha bling qong, buling nha.
(a.. buling nha lga)
buling nha tnhyun nha.tnhyun nha,
( tnzyun nha lga.他一瓶多少錢,一瓶...對。)
一瓶多少后?你自己..... 對,(muci qani ru,投機阿)。
cyux magan izyuʼ ra, 他會算嘛,你一瓶一瓶多少? 還是八十瓶。,八十瓶qasa lga,inu la 差不多沒有到五十瓶tmhyun nha, yupun nya sahuy.(哈哈...提早完工la哈...)
(哈..投資啊騙工程啊...) talagay! (yaba su ga baq qmalup raral i yaba su?)
ay..yasa lungun nha raral ra qmalup qanux ra raral
(o! qanux ga!)
水鹿,以前有。,以前有水鹿。
(qanux lru, qsinuw bzyoq lahuy ga cingay be ga?)cingay balay raral,(有熊嗎?)
就是qmayah qani mga, musa su skrayaʼ cikay lga, paraʼ ru (a..) bzyoq ru, (bzyok kya ..yungay.以前會吃yungay 吧)
yungay! 有啊。(會吃后)會吃啊,Tayal
(ru pongan maku ga ngarux ga ini ta balay hmci a qmalup magan mga? kngun ma.)
對,baq myuw squliq ma.
(aw,mga pongan maku uzi)你打一個狗熊ga會換人ma.
(那你們qalang 這邊 kya pi? wal magan a..?)
ini su ktay kwara wal magan a kahl mangan sa ga, ingat
wal hoqil ru (magan qanux ga, magan a.. ngarux ga?) triqun nha ga,
(niqun nha!) triqun niqun nha ru. ana ga, 就是我吃過ngarux, 也是不..(yaqih niqun ga.),不好吃 ngarux.
(ga, 熊掌 lga, qba nya ga 很貴ma.) 熊掌 aw ru 還有 膽, ( hmit birun ma aw aw.. yuhum ga yuhnm.)
ʼng. kwara lga laxan nha la.
(a..hriq sa la. 熊掌qa nanaq(hriq sa la,) 熊掌 qa nanak.
(熊皮不是可以做雨衣!)
a..(ini klayun可能做衣服)做雨衣galun nha uzi, 第一個就是很少,大概知道就是這樣。
(yaba su ru ini su pgluw yaba ini su gluw yaba su musa a qmalup)
有
( kiʼa su baq su smiʼ rusa i mita su yaba su.)
有musa ku mluw.. ini ku usa mluw qmalup hiya 就是
musa ku smiʼ rusaʼ. (o) rasun ku nya.
(raral ga qmalup cingay 還是smiʼ rusa ima nha a...)
大部分是
qmalup 因為有狗啊(a...)qmayat huzil. 大部分是去放 rusa (a..)smiʼ rusa.(rusa lga pira ryax son nha mita la?)
kruma ga 三天,kruma ga payat ryax,
(80門喔!) (o..) (100門) wa~他們放很多。
(kmal su soni muci a wal magan ngarux sa ga, baqun su cingasal qasa?)
那時候Hola Papak uzi ra,
(a.. Hola papak magan uzi ga?)
Hola.papak magan i ru, wal hoqii i ru,
kneril nya uzi ru.
(aw ga, misa wal yaqih kwara ga .)
pongan ke ga 會換人嘛!
(a....Hola Papak ga ima kneril sa? yokay ga ima kneril nya sa la?.....)
a...ima knerin nya lpi qasa?
(baqun ku)
就是
(yaqih tunux na kneril sa 後面na..後來 wal yaqih tunux na i)
yasa qa, ingat ku naʼ ay.
(yaba a papak ga?)
baqun su papak ihya ga? (baqun qu papak hiya馬石源的爸爸ra,
馬石土的爸爸嘛)。對..對,馬石土的爸爸。
(馬見的阿公嘛!)
對對對。
(我在的時候他還在,但是他的太太有一點...)
o~
(yaqih tunux na.) ini qbaq yal...
a yaqih tunux nya hya.
(ana yutas na ga bhyan nya uzi ru, ini na tniqiy i.)那個是林度 sa gaw. (a....Rintu sa hya la. a....)(pa..)林度!
(a.. papak 是馬石源的爸爸,a..yasa, a... yasa.) Papak 是馬石源爸爸的弟弟。(a...) 弟弟 nya qasa, Papak.
(o..papak sa lokah be qmalup pongan ay!)aw, qmalup sa ,yasa ru mwah kryax qmalup ru yaba ku mluw hiya,
(a..kmut ngarux yasa wal kmut....)yaba na Emi qani cyux ey. yaba na Emi yasa pgluw hga kryax musa qmalup.
( ana Tapmya kya qutux i wal magan ey Tarasiy a. cipoq ngarux ga. qyatan na ngarux sa kmat a hoqil nanak ra, ini soya maki a..qalang ga qyatan hoqil.)
( ini bsyaq lga nbuʼ lru) aw ru,baq mʼyuw squliq ma,yasa nya ini galiy ra ngarux qa, ini nha galiy ru.
(帶一熊帶一個人)
不管是吊到陷阱這樣。他不會去動。(因為他是台灣原住民后熊認定熊是山林的守護神。你不能隨便去)(打一個熊會帶一個部落的人)對帶一個 家人這樣。
(kya nanak a qyunam nya uzi, ini hmut mwah beh squliq uzi rwa.他自己有它的自己的生活領域)
ini, ini aras uyut ga baq mgyay. (a..) ktan squliq baq mgyay uzi.
(aw aw).
qani ra maki ra ngarux na nyux ta.(ʼng) muhit myan qenuw sa ga,我們種香菇的時候,有啊有碰到啊。
它沒有帶那個小的,
(a..)孩子啊,(ʼng)它會跑(啊...)除非是有母的就是maras laqi sa ga就是會衝。
(yaya su ga musa mluw yaba kruma i muha smiʼ rusa ru..)aw ru, (baq a..) musa ru.
(magan ga, si na a kaliy hlahuy lga?)spanga la ru,pangaʼ rwa.
ruma ga兩隻、三隻,一個bzyok hopa ruma 兩隻ru, (o...qnzyat be yaya su hazi.)
(有沒有碰到保育類的)(baq a..tminun i yaya su?)以前是沒有什麼保育類,以前沒有。(kneril hiya ga tminun lukus ga, lukus mamu raral ga cinun na yaya su uzi...)yasa pong pong raral ra !..
(lukus su raral ga ungat biran ga yaya kbalay uzi lukus ra). wa, inu lukus raral ga.
galiq ga pangan lozi ru, a..yaya smaqis ra (a...)
用qba ey, (啊~),這樣子縫,以前。(raral hiya ga,ana nbuʼ nbuʼ raral ga..)
以前哪裡有好的衣服,這個都爛好不好,(衣服爛掉再補)...補
(sqesan sqesan lga blaq lga blaq la.)qesan qesan raral ru,
(kyokay a qani ga yaba su bsiq balay galan cyoro lga?)
aw
kwara ubuy yaba ku ga,
(aring maki kyokay lga cyoro yaba su lga.)aw, maki Hbun ga
cyoro uzi ru, Hbun kiʼan mu sa. (i..raral Hbun sa ga maki gako ma ra?)
maki. (gako a kokumin ga 還是zipun nihong ziray na gako?) aring gipun hazi ey, ini ku qbaq uzi la,就是
我知道 maki lema ku htuw lga,lema maki gakko la (a.....)
(那邊以前有一個叫日本ㄟ番童教育番童所,後來mzyu mzyu ziray a kokumin ziray lga,
Kakaʼ ra mwah pcbaq kruma ma! 那邊有分校。)
ini ku qbaq Kakaʼ hya ey. 這邊啦!(這邊啊屯路分校對對對。)
(a..helaw be zikang ...)qasa baqun mu a Pasang. (a...Pasang 沈春義。)對對對。Pasang,baqun mu mwah kya。cipoq! (toson qani mnglung ga..)
theluw! (helaw balay zikang muci qa ga. aring cipoq...) ta myaʼ knan qani la nansay la nkisa lruʼ.? (pira kawas su mwani la? obeh a...)
六十二 hazi.(obeh a..pituʼ pagal lruʼ ga.)沒有沒有。a... (幾年次su pi?) 四十五。
a..tnaq ta ru, 幾月isu?) 一月二十。(qsuyan isu.六十六,六十多啦。) ga, a..六十七...六十七。
(aw, blaq kwara wal su skayal a lyung ta ru a nanu spiy e lahuy qani ga, a kiʼan ita Tayal ga.)
baha hmswa blaq balay a uraw na ru blaq bey a insuna na.
ga, ima baq mwah qu ziray i wal ta nya i cbaqan ga tqruw ga ini baqi lga.
hga cyux magan lga ,nyux ta mwah sqani, ru, nanu squ kmal a mrhuw ga,
(科長 sa ta.aring cyosaʼ ru mha nanu hiyal sa ga,) baq..(pkayal ta babaw na ma.) balay ga pʼyugan hzyal sami qa.(ʼng) pira hiyal cyux kya maki qani beh qani,
就是pira hzyal biqan ku qani ma.
(o..) ru, ini tehuk ru 還要去..七八 a..七百多公頃,cyux na ru qasa. (o..)
pira bey biqan sami nya ,有沒有二十...差不多..
差不多..兩百 qani kwara myan ga! (pongan saku ga wal su nya sbiq lga sbiq lga,
gokosyo ru cyux na syun beh a Ulay ru inu ra...) aw, balay ga (balay ga..) aki maki beh Ragaʼ uzi ma.biqan sami kya na ma.
baqaw ta kya muci 以前的公所 muci nanu, ( beh a Rahaw bʼnux bʼnux kwara cyux galun Seray kwara sa ta, ubuy na nya kwara
sa,林務局 kwara raral qasa ra , hgan baqaw ta mswa ru
maki lalu nha ita ga wal nya yugun nanak la.)
blaq tunux nha raral Seray (blaq tunux nha. )
Tana Temu a nuhiy Ipun raral sa ga, cyoro sqa thelu qani lga,
qmasuw hzyal lga, si nya say a...ska qani lma, mwah qani qu hzyal maku ma.
ini ktay pzyux balay parung wal na kutan thuy be sa ra,
nha ki Gipun muhiy ey, Gipun.(nanu yasa qu a..ini a leqi a
smqes ini leqi sokuryo ga
laqi qlaqi baha nha baqun lpi.
嗯! mway su balay a anay ta, a..wal ku maqut qani, hway su balay ru anay myan sbiru ru a aniy kirok ru a sbilay ta laqi ta kibahan.mhway su balay soni qani.)
aw. (roku say!)
nana say nana say 七歲。
(kahul su beh soko?)
kahul ku beh sta~
beh inu spi~?
Hbun slaq qa.
(a..hbun slaq sa ga,yaba su ga kahul sa kwara uzi ga?)
kahul Soko mwah,
aki Soko..
aring sbunaw mwah ru musa beh Giran soko sa, yasa.
(ow~) 長嶺路。
(ow~)maki kya ru 一段時間 lru, mwah qani loy,
mwah Hbun qa.(ow~)
兩次來回,他們!
那個,第一次,mwah Hbun.
第二次,musa kya lozi,
(ow) ru 第二次lga, mwah lozi, 兩次。
(pira ngasal nya musa ru mwah, ngasal yaba su nanak?)
khmay gaw,
( yasa qa wal su skayal soni a muci Losu ,)
對啊,yasa kwara ru.。
(ubuy Losin kwara sa ga?)
(ow~)
Yumin Losu ,Kaway Losu kwara sa Yumin Nawi kwara,
反正十家,有三家,兩家,三家hazi,
wal beh sra.. 那個.. 英士村那邊(a...Bongbong 英士村sga,a...)
(ruw~Turuy ga ima.. kya squliq wal Tyruy uzi?)
Turuy,好像好像沒有。
(a...那,qasa hiya lga, maki simu i Hbun slaq ga, muha simu beh a...beh Soko kryax ga? sobeh ga?)
第一次 mwah mga, khmay kya squliq ma,
(un..)
ru cyuwagan balay la Hbun舊哈盆qa ga,
ru 第二次mwah lga,
就是我們這個三戶 wal beh a..Bonbon sa,
(a..)我們四戶lga maki sqa
(ʼng~ru suruw la maki balay qu Hbun ini pgyay lga pira ngasal la?)
13ra,13ru.(13 a....)
mwah myan qani, 4戶 kwara (ʼng) 4戶mwah myan qani,3戶wal beh Bongbong.
(a..3戶wal beh Bonbon, waʼ kya..
nanu yasa squ kya gluw mamu kwara ru beh...)
a...pizyux balay gluw
(Talah ru a beh sqbux?a..)
gluw yaya maku khmay balay
cyux kya ru, (嗯)
nanu長嶺路 姓潘kwara qasa, wal hmoqil kwara uzi,
nbwan qwaw lokah nbuw qwaw.(hahaha)
(a..) ru, wal hoqil kwara la.(o! yaba su ga kahul a takasan sa ga 雪霧鬧sa ga)
ru mwah beh 宜蘭長嶺路那邊,
(yaya su wah? maki a...)yaya maku maki Lompya(a maki kya yaya su wah? maki a...!)
yaya maku ga maki 崙背。
(o, maki kya hiya ga?)
他的..她的故鄉就是..也是宜蘭崙背那邊啊! (swa ru baq msqun ra yaba su
maki 雪霧鬧a.. Toyen.)i lema mwah la, lema mwah la.
(lema mwah lga.a...mwah lga mkita yaya su beh a Lonpya la.)
( a...nanu cyawagun na yaba su krryax?)
(mwah e Hbun slaq i tqalang kya lga kmalay ngasal ru tqalang kya lga?)
kmalay ngasal ru bali ngasal myan tatak raral rwa,
(a...)
myaʼ qani ra,木屋raral ru ngasal myan raral.
(o...knalay qhoniq ini ga rima?)
那個miquy,
(miquy. ow~)
nanu sqa 稻草牧草牧草要壓,(ʼng) pxal pxal nha rima 好幾層e..miquy qani.(um.)
lga,(好幾層knalay a...)
好幾層一層、二層、我知道的好像是到三,四層呢! (ow)
miquy ga. son na qani syan na qutux rima lozi syan na miquy lozi. (a...)
syan nya rima syan na miquy lozi yasa ini hbing ru.
(ana kilux uzi anaʼ skaʼ bagan ini kilux lru myaʼ kya?) ini kilux!(wahan behuy payat....(a..)
竹子一層,(ʼng) miquy一層。
(maki kya lga i nanu balay qu sqyanux nha lga maki qwang hlahuy sa?)
a..muhi ngahi, trakis ru 旱稻, kya ra kawas qa旱稻 ga,(a..)
iyat a...sa水稻 ra,
(a...nanu sa pi ? pagay mʼma, pagay mʼma, a....) pagay mʼma,maki blaq nya uzi beh kya.
Hbun, piyux slaq nya ru,又是水田。(o...ru squlih simu uzi qmalup )pizyux balay qulih nya qasa.
(nanu quliq a aring su cipoq ga quliq nanu a knita su sa pira tuqi qulih ktan su kya?)
wa qulih raral cipoq qsya na hongun myan uzi,一個石頭這樣rwa,hongun myan lga,好幾條,maki zik nya.
(o..kya qulih balay ra)qulih balay
(ru..)
trinaʼ(trinaʼ)trina,ru kya sopak nya uzi ,(sopakʼ aw.) kbolung,(kbolung) kbolung pizyux bey.(qbabang a qbabang)
qbabag 以前qbabang很多,現在沒有
了呢qbabang.
(aw ga, mswaʼ sa ungat la qbabang,cingay be raral, aring cipoq..) qbabang maki myan qani ga musa myan pnep qbabang krryax ru.
(o) qbabang 不好吃。
(aw ga, hnuk yal.)
hblus sblus(hnuk, sblus),sknux.
laxan tunux na ru qbabag. (um....)
yaqih niqun tunux nya.(a 那. maki tlaqiy na uzi? beh kya.)
wa,最多tlaqiy raral ru,
(ow) pizyux be tlaqiy 就是kahul beh silung qoyun sa
cyux kiʼan 植物園有一個部落在裡面啊.. ,有一個部落,, yasa kryax wal magal tlaqiy uzi ru,
(o...pongan maku raral ga lyung na i beh usa a hbun slaq ra, cingay yal qulih mrwa tlaqiy mra si ru sqopuʼ a memaw myaʼ qa ma..)
pizyux bay tlaqiy nya.
( tban simu kruma mga?) wa tban lga,talagay la!
(Tayal mga pira ngasal a..)pira gonyu ey (tban simu iyat hoqil kwara lga?)hoqil ga 一段qasa mwah qlwiʼ mqyanux lozi.
mwah lozi.(a...qyanux lozi...maki i 生態...)helaw be差不多一兩年lga,
pizyux balay lozi. (ini su tuba lga iyat skwa qyanux la.) iyat su kwaʼ qyanux.以前魚很多,我爸爸在那邊的時候wal 自動muʼ wagi wayal pangaʼ一簍qulih la.(ow)
(tlaqiy ga ana knwan maki ga tlaqiy hiya?)tlaqiy
musa su muʼ qulih mwah su ktan maki 這個bling bling.(a..bling tunux), maki tunux hopa tunux ga maki kya bun nha.
石頭底下。
(a..sehuy ga pongan ku ga, muyaʼ sehuy hopa be sehuy nuyaʼ nha ma.) aw,ru hopa balay sehuy ru ngahi.
(blaq be hzyal na ga ?)
blaq bay. aw bey ngahi sehuy beh kya.
(ru i muha qmalup ga muha tehuk inu la qlupan nha sa?)
yasa Hbun myan qalang yasa qa qlupan na rwa, beh bʼnux sa.
(pongan ku ga yaqu 福山植物園ma nwahan simu qmalup.) aw, 福山植物園 sga bʼnux yasa bʼnux rwa,
(ʼng) yasa son qmalup ru.
(kya qutux gong nanu gong tapang son nha sa )gong tapung.
Tapung! (a gong tapung sga.)
gong tapung 就是那個
(打棒溪是gong tapung)
對(啊打棒溪)就是那個(打棒溪是打棒溪)對
(misuw cyux a.. galun a Rinbukyok la ru.) cyux galun 林務局,以前你們還沒有搬這邊來的時候,wal nya lema stqyan 一半la。
(a..)
他們已經挖開路已經一半了。
(kahul inu a stuqi la? stqyan nya.)
kahul a..員山
(a...)kahul員山。
(lema kya kekat nha la.) lema kya kekat nha. lema 一半lga, 就在mwah sami qani la.
(ano toki ga maki a boxuʼ na pi ryax qasa?) suruw kya qutux hopa boxu mrwa,
suruw boxu la, suruw la.
(suruw boxu ga.)
suruw la.(a..) lema suruw boxuʼ hiyan la. (a...)
laqi ku raral ga..
boxu ma,就是有一個hopa be boxuʼ sa ma, lema wal sla.
(a...wal boxuʼ lga maki simu kya na ga?)
rasun ku nya yaba mu khangi myan musa beh Silung Qozyun sa ga, lema 一半 lru,nyux nya shtqyan ru.
(a...)nyux htqyan lru, obeh tehuk kya qutux blihun nyux mha kya ra, cyux mha qa ra(um...)
blihul sa 爬上 cikay爬上cikay lga tehuk la shtqyan nha.
(stqyan na lga, ini simu na posa kya lru rwa. ini simu na pwahi kya la.) ini, musa
musa myan hiya ga, si na lxan kya, stqyan nya ga 新新挖的。toq toq ru sobeh tehuk 植物園。(o)
ru babaw na qasa lga,musa muhiy qenu lozi.
(a...)也是林務局種那個theluw kwara e, (a..) 種那個香菇精。
(a..)他們從那邊過來,ru musa sami tmuhi qenu mra 我小的時差不多,(qenu lga...) 差不多十歲。
(幾歲?)
haciyu say ka ga,(qenu sa ga naziy simu ga izyuʼ sa?)maziy nha就是不知道誰買的。
(ini...)種很多啊.(ini htuy a 林務局muyaʼ simu qenu?)
ini, 可能是林務局他們種的,nyux na設計kwara lra,就是植物園..就是開那個..(o) kutan sami kwara qhoniq ru
(qhoniq sa lga galun simu tnhyun simu uzi ga?) pmhun sami rwa, iyat sami muhiy a 他們哪~.
我們是幫他們cokang,(幫忙cokang a....,)幫他..那個..做..做小工去種。
(raral sami muyaʼ ga 我們要去砍砍qhoniq ungat a mʼguy balay ay 他們是隨便砍就砍到hgan la.)
ktay植物園sa ga, bʼnux 就是斜坡kraya sa ga, kutan na kwara qhoniq ru, pizyux qhuniq nya sraral sa.
kutan 林務局。(原來是砍qhoniq lga , aki.. nyux nya 利用 muyaʼ香菇 baq su klayun nya 植物園la)
kruma ga我們種幾瓶嘛~。(um..) 他們要算一坪多少錢?
(ʼng),用包的阿,(ʼng) 種! kruma lga, mzuy be Tayal qa ra, maki bling qwaw rwa, sbuling nya kwara ru.
san na qwaw Tayal.
(a izyuʼ izyuʼ sa ga? qriqun rasun la ga?) aw ra, sbuling na kya lruʼ ,baha hmswa, 我種這樣多,就是有錢嘛。(hahaha) buling nya rwa sa,
ktan mu ru,,我是沒有這樣,我是看他們這樣做。
(hahaha)對阿,他們背他們去拿那個..(rasun nha ngasal lga izyu sa?) ini, syan nha bling qong, buling nha.
(a.. buling nha lga)
buling nha tnhyun nha.tnhyun nha,
( tnzyun nha lga.他一瓶多少錢,一瓶...對。)
一瓶多少后?你自己..... 對,(muci qani ru,投機阿)。
cyux magan izyuʼ ra, 他會算嘛,你一瓶一瓶多少? 還是八十瓶。,八十瓶qasa lga,inu la 差不多沒有到五十瓶tmhyun nha, yupun nya sahuy.(哈哈...提早完工la哈...)
(哈..投資啊騙工程啊...) talagay! (yaba su ga baq qmalup raral i yaba su?)
ay..yasa lungun nha raral ra qmalup qanux ra raral
(o! qanux ga!)
水鹿,以前有。,以前有水鹿。
(qanux lru, qsinuw bzyoq lahuy ga cingay be ga?)cingay balay raral,(有熊嗎?)
就是qmayah qani mga, musa su skrayaʼ cikay lga, paraʼ ru (a..) bzyoq ru, (bzyok kya ..yungay.以前會吃yungay 吧)
yungay! 有啊。(會吃后)會吃啊,Tayal
(ru pongan maku ga ngarux ga ini ta balay hmci a qmalup magan mga? kngun ma.)
對,baq myuw squliq ma.
(aw,mga pongan maku uzi)你打一個狗熊ga會換人ma.
(那你們qalang 這邊 kya pi? wal magan a..?)
ini su ktay kwara wal magan a kahl mangan sa ga, ingat
wal hoqil ru (magan qanux ga, magan a.. ngarux ga?) triqun nha ga,
(niqun nha!) triqun niqun nha ru. ana ga, 就是我吃過ngarux, 也是不..(yaqih niqun ga.),不好吃 ngarux.
(ga, 熊掌 lga, qba nya ga 很貴ma.) 熊掌 aw ru 還有 膽, ( hmit birun ma aw aw.. yuhum ga yuhnm.)
ʼng. kwara lga laxan nha la.
(a..hriq sa la. 熊掌qa nanaq(hriq sa la,) 熊掌 qa nanak.
(熊皮不是可以做雨衣!)
a..(ini klayun可能做衣服)做雨衣galun nha uzi, 第一個就是很少,大概知道就是這樣。
(yaba su ru ini su pgluw yaba ini su gluw yaba su musa a qmalup)
有
( kiʼa su baq su smiʼ rusa i mita su yaba su.)
有musa ku mluw.. ini ku usa mluw qmalup hiya 就是
musa ku smiʼ rusaʼ. (o) rasun ku nya.
(raral ga qmalup cingay 還是smiʼ rusa ima nha a...)
大部分是
qmalup 因為有狗啊(a...)qmayat huzil. 大部分是去放 rusa (a..)smiʼ rusa.(rusa lga pira ryax son nha mita la?)
kruma ga 三天,kruma ga payat ryax,
(80門喔!) (o..) (100門) wa~他們放很多。
(kmal su soni muci a wal magan ngarux sa ga, baqun su cingasal qasa?)
那時候Hola Papak uzi ra,
(a.. Hola papak magan uzi ga?)
Hola.papak magan i ru, wal hoqii i ru,
kneril nya uzi ru.
(aw ga, misa wal yaqih kwara ga .)
pongan ke ga 會換人嘛!
(a....Hola Papak ga ima kneril sa? yokay ga ima kneril nya sa la?.....)
a...ima knerin nya lpi qasa?
(baqun ku)
就是
(yaqih tunux na kneril sa 後面na..後來 wal yaqih tunux na i)
yasa qa, ingat ku naʼ ay.
(yaba a papak ga?)
baqun su papak ihya ga? (baqun qu papak hiya馬石源的爸爸ra,
馬石土的爸爸嘛)。對..對,馬石土的爸爸。
(馬見的阿公嘛!)
對對對。
(我在的時候他還在,但是他的太太有一點...)
o~
(yaqih tunux na.) ini qbaq yal...
a yaqih tunux nya hya.
(ana yutas na ga bhyan nya uzi ru, ini na tniqiy i.)那個是林度 sa gaw. (a....Rintu sa hya la. a....)(pa..)林度!
(a.. papak 是馬石源的爸爸,a..yasa, a... yasa.) Papak 是馬石源爸爸的弟弟。(a...) 弟弟 nya qasa, Papak.
(o..papak sa lokah be qmalup pongan ay!)aw, qmalup sa ,yasa ru mwah kryax qmalup ru yaba ku mluw hiya,
(a..kmut ngarux yasa wal kmut....)yaba na Emi qani cyux ey. yaba na Emi yasa pgluw hga kryax musa qmalup.
( ana Tapmya kya qutux i wal magan ey Tarasiy a. cipoq ngarux ga. qyatan na ngarux sa kmat a hoqil nanak ra, ini soya maki a..qalang ga qyatan hoqil.)
( ini bsyaq lga nbuʼ lru) aw ru,baq mʼyuw squliq ma,yasa nya ini galiy ra ngarux qa, ini nha galiy ru.
(帶一熊帶一個人)
不管是吊到陷阱這樣。他不會去動。(因為他是台灣原住民后熊認定熊是山林的守護神。你不能隨便去)(打一個熊會帶一個部落的人)對帶一個 家人這樣。
(kya nanak a qyunam nya uzi, ini hmut mwah beh squliq uzi rwa.他自己有它的自己的生活領域)
ini, ini aras uyut ga baq mgyay. (a..) ktan squliq baq mgyay uzi.
(aw aw).
qani ra maki ra ngarux na nyux ta.(ʼng) muhit myan qenuw sa ga,我們種香菇的時候,有啊有碰到啊。
它沒有帶那個小的,
(a..)孩子啊,(ʼng)它會跑(啊...)除非是有母的就是maras laqi sa ga就是會衝。
(yaya su ga musa mluw yaba kruma i muha smiʼ rusa ru..)aw ru, (baq a..) musa ru.
(magan ga, si na a kaliy hlahuy lga?)spanga la ru,pangaʼ rwa.
ruma ga兩隻、三隻,一個bzyok hopa ruma 兩隻ru, (o...qnzyat be yaya su hazi.)
(有沒有碰到保育類的)(baq a..tminun i yaya su?)以前是沒有什麼保育類,以前沒有。(kneril hiya ga tminun lukus ga, lukus mamu raral ga cinun na yaya su uzi...)yasa pong pong raral ra !..
(lukus su raral ga ungat biran ga yaya kbalay uzi lukus ra). wa, inu lukus raral ga.
galiq ga pangan lozi ru, a..yaya smaqis ra (a...)
用qba ey, (啊~),這樣子縫,以前。(raral hiya ga,ana nbuʼ nbuʼ raral ga..)
以前哪裡有好的衣服,這個都爛好不好,(衣服爛掉再補)...補
(sqesan sqesan lga blaq lga blaq la.)qesan qesan raral ru,
(kyokay a qani ga yaba su bsiq balay galan cyoro lga?)
aw
kwara ubuy yaba ku ga,
(aring maki kyokay lga cyoro yaba su lga.)aw, maki Hbun ga
cyoro uzi ru, Hbun kiʼan mu sa. (i..raral Hbun sa ga maki gako ma ra?)
maki. (gako a kokumin ga 還是zipun nihong ziray na gako?) aring gipun hazi ey, ini ku qbaq uzi la,就是
我知道 maki lema ku htuw lga,lema maki gakko la (a.....)
(那邊以前有一個叫日本ㄟ番童教育番童所,後來mzyu mzyu ziray a kokumin ziray lga,
Kakaʼ ra mwah pcbaq kruma ma! 那邊有分校。)
ini ku qbaq Kakaʼ hya ey. 這邊啦!(這邊啊屯路分校對對對。)
(a..helaw be zikang ...)qasa baqun mu a Pasang. (a...Pasang 沈春義。)對對對。Pasang,baqun mu mwah kya。cipoq! (toson qani mnglung ga..)
theluw! (helaw balay zikang muci qa ga. aring cipoq...) ta myaʼ knan qani la nansay la nkisa lruʼ.? (pira kawas su mwani la? obeh a...)
六十二 hazi.(obeh a..pituʼ pagal lruʼ ga.)沒有沒有。a... (幾年次su pi?) 四十五。
a..tnaq ta ru, 幾月isu?) 一月二十。(qsuyan isu.六十六,六十多啦。) ga, a..六十七...六十七。
(aw, blaq kwara wal su skayal a lyung ta ru a nanu spiy e lahuy qani ga, a kiʼan ita Tayal ga.)
baha hmswa blaq balay a uraw na ru blaq bey a insuna na.
ga, ima baq mwah qu ziray i wal ta nya i cbaqan ga tqruw ga ini baqi lga.
hga cyux magan lga ,nyux ta mwah sqani, ru, nanu squ kmal a mrhuw ga,
(科長 sa ta.aring cyosaʼ ru mha nanu hiyal sa ga,) baq..(pkayal ta babaw na ma.) balay ga pʼyugan hzyal sami qa.(ʼng) pira hiyal cyux kya maki qani beh qani,
就是pira hzyal biqan ku qani ma.
(o..) ru, ini tehuk ru 還要去..七八 a..七百多公頃,cyux na ru qasa. (o..)
pira bey biqan sami nya ,有沒有二十...差不多..
差不多..兩百 qani kwara myan ga! (pongan saku ga wal su nya sbiq lga sbiq lga,
gokosyo ru cyux na syun beh a Ulay ru inu ra...) aw, balay ga (balay ga..) aki maki beh Ragaʼ uzi ma.biqan sami kya na ma.
baqaw ta kya muci 以前的公所 muci nanu, ( beh a Rahaw bʼnux bʼnux kwara cyux galun Seray kwara sa ta, ubuy na nya kwara
sa,林務局 kwara raral qasa ra , hgan baqaw ta mswa ru
maki lalu nha ita ga wal nya yugun nanak la.)
blaq tunux nha raral Seray (blaq tunux nha. )
Tana Temu a nuhiy Ipun raral sa ga, cyoro sqa thelu qani lga,
qmasuw hzyal lga, si nya say a...ska qani lma, mwah qani qu hzyal maku ma.
ini ktay pzyux balay parung wal na kutan thuy be sa ra,
nha ki Gipun muhiy ey, Gipun.(nanu yasa qu a..ini a leqi a
smqes ini leqi sokuryo ga
laqi qlaqi baha nha baqun lpi.
嗯! mway su balay a anay ta, a..wal ku maqut qani, hway su balay ru anay myan sbiru ru a aniy kirok ru a sbilay ta laqi ta kibahan.mhway su balay soni qani.)
中文文章
那你來過這個部落了嗎,你從長嶺路嗎?)我從七歲是的的。 (六歲?)
七歲,七歲,七歲。
(你從長嶺路嗎?)
我們是從..那..是那..從那舊哈盆來的。
(是所從那個..舊哈盆喔。你爸爸們也都從那裏嗎?)
本來是長嶺路那哩,我們從雪霧鬧(復興)來到這個長嶺路(宜蘭)這樣的。
( 喔~) 長嶺路。(喔~)在那邊一段時間之後,我們又回到哈盆這裡(嘔...)
兩次來回,他們! 那個...第一次來就哈盆,第二次又回到那邊。(喔..)又第二次,又回來共兩次。
(有幾個家族來回兩地,只有你爸爸自己來此?)
很呢呢。(就是你剛提到的羅素)
對啊,都是他們家族。那全都是羅素家族的。
(喔~)
尤命.羅素 ,卡外.羅素全部家族,尤命.納維權家族,反正十家,有三家,兩家,大概約三家,已到英士村那邊,(啊...英士那是英士村啊...還有東壘呢,也有一些人去東壘部落嗎?) 東壘嗎,好像沒有
(啊...你們住在舊哈盆時,你們也常去長嶺路嗎?路程近嗎?)
據說第一次有很多人去那邊,(嗯...)
並且舊哈盆有耕作地可做。
之後第二次來的時候,就是我們三戶了啊就往那英士村,(啊..)我們四戶就住在這裡。
(嗯,之後就真正的住在就哈盆不再遷移,有多少戶呢?)13戶啦13戶(13啊...)
我們4戶來這裡,(嗯) 3戶往英士那邊。(啊...3戶往英士去,
所以那裏都有你們的親屬。)
啊..很多親戚在那邊。(嗯~)
(在崙背,長嶺路一帶嗎?啊...)是我媽媽的親戚在那邊很多,(嗯~)
長嶺路全是姓潘的。也都往生,原因是都喝酒而死
(哈哈哈...啊~)..全都死了。(喔!你爸爸是從那個塔開山那個雪霧鬧嗎?) 後來來到宜蘭長嶺路那邊。
(那你媽媽呢?在...)
我媽媽媽在崙埤,
(啊..她是在那裏?)
他的她的故鄉就是也是宜蘭崙背那邊啊! .
(怎麼會與你父親再一起,在雪霧鬧是在桃園?)
早就來了,早就來這裡了。
(啊..早就來了,來到此地時就與你媽媽在崙埤相遇了,你爸爸當時做什麼工作?來此開墾田地在那裏建立部落之後漸漸的房子及村落產生了)
很多的房子及是像工寮一樣啦。(啊..)
像這樣,木屋。以前是木造房。
(用竹子及木頭蓋的嗎?)
是那茅草。(茅草!喔~)
這稻草牧草牧草要壓。
(嗯。)這茅草...用一層一層被竹子押著好幾層。(嗯...)
之後,(好幾層把茅草覆蓋的啊....)
好幾層一層、二層、我知道的好像是到三,四層呢! (喔)
茅草是一層後放入竹子來壓在放茅草再用竹子壓,就不會有漏水現象發生了。
(那樣,夏天時不會炎熱了嗎?)不會熱。(很通風四....啊)
竹子一層,(嗯~)茅草一層。
(她們在那邊靠什麼生活呢,住在很偏僻的底方嗎?)
種植地瓜和小米還有旱稻,山上有旱稻啊啊....(啊...)
不是水稻呀。
(啊....那是什麼呢?旱稻!旱稻。)
旱稻,在旱稻種在哪邊有好的。
舊哈盆很多田地,又是水田。
(你的人也漁獵打獵嗎?) 那邊有很多魚。
(什麼樣的魚你從小時看過哪種類的魚啊?) 哇..
以前水位小時,我們用手摸,一個石頭這樣大,當我們徒手抓時,就好幾條了。在較深的地方。(有苦花魚吧!) 苦花魚啊
(再來~)石賓魚。(石賓魚)石賓魚,也有吸盤魚啊,(吸盤魚,是的)
溪蝦,(溪蝦) 溪蝦真多。(鬚鱲魚呢 鬚鱲魚)以前鬚鱲魚很多,現在沒
有了。
(是的,以前小時候有很多鬚鱲魚,為何現在沒了呢?)
我們以前住在這裡時常去釣鬚鱲魚,(喔)鬚鱲魚不好吃。
(是的。軟軟的。)淡淡無味,(軟又無味。)
鬚鱲魚很臭,我們把鬚鱲魚的頭丟掉。(嗯..)
他的頭不好吃。(啊...那..也有鰻魚嗎?)哇,以前鰻魚最多的。(喔)
就是從深潭那,就在植物園那邊,有一個部落在裡面啊.. ,有一個部落也常抓到鰻魚。
(我以前聽說那個河流是要往就哈盆那裏很多魚及鰻魚啦,都群聚在那裏。) 那邊鰻魚很多。
(你們有時候用魚藤毒魚嗎?)哇!毒魚,太多了啦。
(好多家啊..)是好多背簍哦。(用毒的魚不會死光光了嗎?)用毒藤毒魚,只死那一段區域,水再回流又活,還會洄。(啊...又活嗎?有生態平衡...)很快的啦,一、兩年後又會多。
(你若不毒時會多到無法生態循環了。)不會沒有魚在活。
以前魚很多,我爸爸在那邊的時候,前往抓魚時,在太陽升起時就揹一簍的魚回來。(ow)
(鰻魚是什麼時候都有的嗎?)鰻魚是當你去射魚時
已經潛在很深的石頭洞裡了。(啊...在石洞裡。)大石頭洞裡看到就射了。石頭底下。
(啊...我又聽到他們在那邊種植芋頭收成很大顆。)
是的,地瓜和大芋頭種的很大。
(是那邊土地真好后?) 好很適合種植地瓜和芋頭。
(他們要去打獵時,獵場範圍到哪裡?)
就是在我們的舊哈盆的大平原上打獵。
(我聽說:福山植物園的你們也去那打過獵嗎?) 是,福山植物園是很廣闊的平坦。(嗯)
那是他們的獵場啊。
(有一條溪他們稱打棒溪。)打棒溪。
打棒。( 就是那個打棒溪。)
打棒溪,就是那一個。(打棒溪是打棒溪)對。(啊打棒溪!)就是那個(打棒溪是打棒溪。)對!
(最近被它們被林務局拿走了。) 對林務局拿走了。
以前你們還沒有搬這邊來的時候,他們已經開路一半啦。(啊)
他們已經挖開路已經一半了。
(它們從哪裡開路呢?)從員山
(啊!)從員山。
(他們早已計畫好了。)他們早已計畫好了,來這裡之前已經開一半路了。
(你們來時有颱風嗎?)之後有一個大颱風的。後面才有,是之後的。
(颱風是後來有。)後面的事。(啊..)
之後早有颱風了。(啊)
以前我還是小孩時,
有颱風呢,就是有一個大颱風,那是過往的事了。
(啊...颱風過了以後你們還住那裡嗎?)
我爸爸帶我們用走的來到植物園,此時已經開了一半路程的道路了。
(啊..)他們開闢道路一直到達一座大門啦。(嗯...)
爬過了一座大門就到他們所闢的道路了。
(他們開挖道路後,你們被禁止往那地方去了后,也不讓你們經過那邊了。) 沒有,我們去那裏時,不理我們,繼續開闢全是新挖的一直接進到植物園。 (喔)
然後那邊以後,我們又去種香菇啦。(啊...)就是林務局種那個...都是外省人喔。(啊) 種那個香菇精。
(啊..)他們從那邊過來,我們是去種香菇,我小的時候差不多...(香菇嗎?)差不多十歲。
(幾歲?)我大概是八歲哦。
(那個香菇菌是你們買的嗎?) 他們買的,就是不知道誰買的。(沒...)
種很多啊。
(沒有反對嗎林務局你們種植香菇?)
沒有, 可能是林務局他們種的,
土地都被他們設計了呀,要去植物園的地方,就是開..那個..(喔) 樹木都被我們砍掉
(那些木頭你們拾起去種香菇了嗎?)就使用來種,不是我們種植的
他們哪...。我們只是去幫忙做工的。(幫忙工作啊....) 幫她..那個..做..做小工去種。
(以前我們種植香菇時,我們要砍樹,沒有樹時,非常辛苦哦,他們
他們隨便砍就有了。)
你看那植物園平坦空曠之地斜坡上面的樹木全部都砍掉,以前那邊樹林茂密。被林務局砍了。
(砍樹木 他們就預設先種植'香菇, 原來他們要蓋 植物園啦。)
有時我們種幾瓶嘛..,(嗯..) 他們要算一坪多少錢。(嗯) 用包的,(嗯) 種...有時泰雅族人很頑皮,,他們就丟在石頭洞裡面,全丟在石頭洞裡面,族人這麼慫恿。
(那些菇菌呢?偷偷的帶回去了嗎?)丟在那邊之後,因為,我種這樣多,就是有錢嘛。(哈哈哈)
他們偷放入石頭裡面,我是沒有這樣,我是看他們這樣做。
(哈哈哈) ,對阿,他們背他們去拿那個..
(他們把菇菌種帶回家了嗎?)
沒有, 他們藏在洞的深處,丟在那邊,(們丟在那裏。)丟在那裡再拿回去種,再去種。(他們種了之後了,他一瓶多少錢,一瓶...對。)
一瓶多少后?你自己..... 對,(這樣就是...,投機阿)。
在拿香菇菌時, 他會算嘛,你一瓶一瓶多少? 還是八十瓶。,那八十瓶之後,在... 差不多沒有到五十瓶他們就種, 其他的藏在裡面。
(哈哈...提早完工了哈...)
(哈..投資啊騙工程啊...)哇賽!
(你爸爸以前會去打獵嗎?)
他們以前都是想那些事去打獵,(喔,水路嗎?)
水鹿,以前有。,以前有水鹿。
(那邊的水鹿和野豬很多嗎?)以前很多。(有熊嗎?)
就是這旱田上面一點就有山羌。(啊)
和山豬。
(有山豬!..猴子,以前會吃猴子吧。)
猴子! 有啊。(會吃后)會吃啊,泰雅族。
(以前我曾聽說我們祖先絕不隨便射獵黑熊哦,很危險!)
對,會換取人的生命。
(是,我也聽說過。)
你打一個狗熊呢會換人的生命.
(那你們部落,這邊 有這樣的事嗎? 獵獲.. 啊..?)
你沒有看到從福山的人獵到呢,已經
過世了哦(獵到黑熊嗎?) 他們吊到的,(他們有吃!)
他們吊到有吃。但是,我有吃過熊,也是不..(不好吃。)黑熊不好吃。(熊掌是不是很貴呢?) 熊掌和還有熊膽,(聽說是價錢很高,特別是熊膽。)
其他的的就丟掉了,
(啊..那太浪費了,只有熊掌留下。)只留熊掌。
(熊皮不是可以做雨衣)
啊..(不是,.可能是做衣服)做雨衣也是有,第一個就是很少,大概知道就是樣。(你爸爸和.. 你不跟爸爸打獵嗎?) 有。
(你跟爸爸去,你都會放置陷阱的嘍。)
有跟爸爸去,但我不會狩獵。就是去裝設陷阱。(喔)他帶我去。
(它們以前打獵是放陷阱的多...)
大部分是狩獵因為有狗啊。(啊...) 養狗。
大部分是去放 陷阱。(啊)
放陷阱。(放陷阱大概要幾天的 時間。)
有時候是三天,也有四天。
(80門喔!)(喔)(100門)哇....他們放很多。
(你剛剛說的那有獵獵取黑熊的家族你知道哪家嗎?)
那時後猴辣。拔霸獵得的(啊猴辣。拔霸獵得的啊)猴辣。拔霸獵得的已先過世了。
(是啊,難怪們都命運不好。)
聽族人說:會換人嘛。
(啊....猴辣。拔霸的太太是誰?那個友蓋又是誰...)
啊...他的妻子是誰呢?
(我知道!) 就是,
(那個友蓋的頭腦不好,後來她真的頭腦不清楚了耶)
是那個。那時我還沒有了。
(那是拔霸的爸爸啊?)
你也知道拔霸嗎?
(我知道拔霸是 馬石源的爸爸,馬石土的爸爸。)對對,馬石土的爸爸。
(馬見的阿公嘛!)
對對對。
(我在的時候他還在,但是他的太太有一點...)
喔~
(但是他的太太有一點.他的頭腦不好。) 我不太知道 ...啊 他腦筋不好。
(連公公也打,也不餵他進食。)
那個是林土(啊...那是林土啦,啊..)(拔..)林度!
(啊.. 拔霸 是馬石源的爸爸,啊..是的, 啊... 是的.) 拔霸是馬石源爸爸的弟弟。(啊...) 那是他的弟弟 , 拔霸.
(嘔...那個拔霸很善於打獵啊!)
是的,很厲害,經常來上方處打獵,我爸爸也跟著他。
(啊..就是他有射殺黑熊)
阿美的爸爸還在,常常一起去打獵。
(連忠治部落也去獵,有一位達拉系的也抓到一隻幼小的黑熊,把他養在籠子裡,他就自己咬舌頭死了,不喜歡住在部落抓到養了不久生病了。)
是呀,聽說會換取人的生命的,他們不獵熊的。
(帶一熊帶一個人)
不管是吊到陷阱這樣。他不會去動。(因為他是台灣原住民后熊認定熊是山林的守護神。你不能隨便去)(打一個熊會帶一個部落的人)對帶一個 家人這樣。
(它自己有傳統生活領域,不會隨意靠近人,他自己有自己的生活領域)
沒有,沒帶小孩會跑。(啊)看到人會逃跑。(是,是)
就是這裡,熊在這裡過。(嗯)
我們在那種香菇,我們種香菇的時候,有啊,有碰到啊。
它沒有帶那個小的,(啊..)孩子啊,(嗯)它會跑(啊...)除非是有母的就是帶孩子就是會衝。
(你媽媽有時候也跟爸爸去放陷阱嗎....)是啊。(會..)會跟去,
(獵到的話們就在山上處理嗎?)背下來。
有時候,有兩隻三隻背回來啊
,一個大山豬。 兩隻是...,
(喔..你媽媽也勤快。)
(有沒有碰到保育類的。)(你媽媽也會織布嗎媽也會織布嗎?)以前是沒有什麼保育類,以前沒有。
(你們以前的衣服是你們的嬤嬤編織的嗎...)那是蹦!蹦!傳統織布
(以前沒有地方買衣服嗎?)啊 以前哪裡有衣服呢
破掉就補起來 ,是媽媽縫的。(啊..)
以手啊,(啊)這樣這樣子,以前。
(以前連生病都要縫。)以前哪裡有好的衣服,這個都爛好不好,(衣服爛掉再補)...補
(衣服破掉再補...補了就好。....)以前都是用補的。
(你爸爸在這個教會擔任很久的長老嗎?)是的。全都是我爸爸同輩。
(從這個教堂一建好,你爸爸就擔任長老?)
是的,在舊哈盆曾住的地方的時候,我爸就是長老。
(舊哈盆有學校嗎?)
有的。
(是國民學校還是...還是日據時代的學校?)我不曉得,可能日據時代
我出生的時候,那邊就有學校啦。(啊 ......).
(那個叫做日本的番童教育所,後來,時代轉變後,變成國民政府的了。
那邊有是施零星老師有時去那邊教書的那邊有分校。)
我不太曉得施零星,這邊啦。(這邊啊屯路分校,對對對。)
(是...時間真的很快...) 我知道的是沈春義老師。(啊..巴桑沈春義。)對對對。我知道巴桑來過這裡教,小的時候。
(這樣想..)
外省人。(現在這個時間很快啊,從小至今。)你看現在我幾歲了,老了。(你現在幾歲...快...啊) 差不多六十二歲。
(啊...快七十歲了呢)沒有...(你幾年次的呢?)啊...四十五了呀。(我們一樣。你幾月?) 一月二十日。
(你是長兄,.六十六,六十多啦。) 是, 啊..六十七...六十七。
(你分享的有關於我們居住的流域及山脈之事情真好。)
(因為那邊的土地很肥沃山林空氣也很好,自這新的時代到來,
是它們教導我們什麼?或是欺騙了我們
結果土地被它們拿走了,我們就遷到這裡了,他們拿走了,我們就遷到這裡了,他們長官那科長說:自調查那區域的的如何變動,)會...(他們說以後再談。)
事實上真正單純交換土地的嘛,(嗯))
這裡有多少土地,多少土地給我們這裡。
就是這樣的面積給我們。(喔)
不夠使用嗎,還有七、八百多..七百多公頃,在那裏。
(喔) 它們僅給我們這裡多少呢?
不知道有沒有兩百公頃只給我們。
(我聽說它們已給你們了,過在鄉公所烏來哪裡!)
是的,真的嗎?(真的。)
原本是在拉卡一帶的地要還給我們。
不知怎麼搞以前公所得作業,
(那些在信賢平坦土地一大片都被林義長取的都是一起的,
以前是屬於林務局的,後來為何都被登記在它們名下所有了。)
以前林義長很聰明,(他們真聰明。)
打那把日制時期所種的正巧是民初時期在分配土地時,
她們就說從這裡到那裏都是我們的土地,就畫起來。
你沒看到他們把那裏很粗的杉木都砍掉嗎,
他們跟日本種的,日本啊。
(所以他們沒有把它丈量好及分割好,孩子們如何道呢?)
(嗯,姊夫真感謝你受我的採訪。今天很謝謝你了,讓我們把這些寫出來,讓我們好好地記錄下來,傳給我們下代子孫。
七歲,七歲,七歲。
(你從長嶺路嗎?)
我們是從..那..是那..從那舊哈盆來的。
(是所從那個..舊哈盆喔。你爸爸們也都從那裏嗎?)
本來是長嶺路那哩,我們從雪霧鬧(復興)來到這個長嶺路(宜蘭)這樣的。
( 喔~) 長嶺路。(喔~)在那邊一段時間之後,我們又回到哈盆這裡(嘔...)
兩次來回,他們! 那個...第一次來就哈盆,第二次又回到那邊。(喔..)又第二次,又回來共兩次。
(有幾個家族來回兩地,只有你爸爸自己來此?)
很呢呢。(就是你剛提到的羅素)
對啊,都是他們家族。那全都是羅素家族的。
(喔~)
尤命.羅素 ,卡外.羅素全部家族,尤命.納維權家族,反正十家,有三家,兩家,大概約三家,已到英士村那邊,(啊...英士那是英士村啊...還有東壘呢,也有一些人去東壘部落嗎?) 東壘嗎,好像沒有
(啊...你們住在舊哈盆時,你們也常去長嶺路嗎?路程近嗎?)
據說第一次有很多人去那邊,(嗯...)
並且舊哈盆有耕作地可做。
之後第二次來的時候,就是我們三戶了啊就往那英士村,(啊..)我們四戶就住在這裡。
(嗯,之後就真正的住在就哈盆不再遷移,有多少戶呢?)13戶啦13戶(13啊...)
我們4戶來這裡,(嗯) 3戶往英士那邊。(啊...3戶往英士去,
所以那裏都有你們的親屬。)
啊..很多親戚在那邊。(嗯~)
(在崙背,長嶺路一帶嗎?啊...)是我媽媽的親戚在那邊很多,(嗯~)
長嶺路全是姓潘的。也都往生,原因是都喝酒而死
(哈哈哈...啊~)..全都死了。(喔!你爸爸是從那個塔開山那個雪霧鬧嗎?) 後來來到宜蘭長嶺路那邊。
(那你媽媽呢?在...)
我媽媽媽在崙埤,
(啊..她是在那裏?)
他的她的故鄉就是也是宜蘭崙背那邊啊! .
(怎麼會與你父親再一起,在雪霧鬧是在桃園?)
早就來了,早就來這裡了。
(啊..早就來了,來到此地時就與你媽媽在崙埤相遇了,你爸爸當時做什麼工作?來此開墾田地在那裏建立部落之後漸漸的房子及村落產生了)
很多的房子及是像工寮一樣啦。(啊..)
像這樣,木屋。以前是木造房。
(用竹子及木頭蓋的嗎?)
是那茅草。(茅草!喔~)
這稻草牧草牧草要壓。
(嗯。)這茅草...用一層一層被竹子押著好幾層。(嗯...)
之後,(好幾層把茅草覆蓋的啊....)
好幾層一層、二層、我知道的好像是到三,四層呢! (喔)
茅草是一層後放入竹子來壓在放茅草再用竹子壓,就不會有漏水現象發生了。
(那樣,夏天時不會炎熱了嗎?)不會熱。(很通風四....啊)
竹子一層,(嗯~)茅草一層。
(她們在那邊靠什麼生活呢,住在很偏僻的底方嗎?)
種植地瓜和小米還有旱稻,山上有旱稻啊啊....(啊...)
不是水稻呀。
(啊....那是什麼呢?旱稻!旱稻。)
旱稻,在旱稻種在哪邊有好的。
舊哈盆很多田地,又是水田。
(你的人也漁獵打獵嗎?) 那邊有很多魚。
(什麼樣的魚你從小時看過哪種類的魚啊?) 哇..
以前水位小時,我們用手摸,一個石頭這樣大,當我們徒手抓時,就好幾條了。在較深的地方。(有苦花魚吧!) 苦花魚啊
(再來~)石賓魚。(石賓魚)石賓魚,也有吸盤魚啊,(吸盤魚,是的)
溪蝦,(溪蝦) 溪蝦真多。(鬚鱲魚呢 鬚鱲魚)以前鬚鱲魚很多,現在沒
有了。
(是的,以前小時候有很多鬚鱲魚,為何現在沒了呢?)
我們以前住在這裡時常去釣鬚鱲魚,(喔)鬚鱲魚不好吃。
(是的。軟軟的。)淡淡無味,(軟又無味。)
鬚鱲魚很臭,我們把鬚鱲魚的頭丟掉。(嗯..)
他的頭不好吃。(啊...那..也有鰻魚嗎?)哇,以前鰻魚最多的。(喔)
就是從深潭那,就在植物園那邊,有一個部落在裡面啊.. ,有一個部落也常抓到鰻魚。
(我以前聽說那個河流是要往就哈盆那裏很多魚及鰻魚啦,都群聚在那裏。) 那邊鰻魚很多。
(你們有時候用魚藤毒魚嗎?)哇!毒魚,太多了啦。
(好多家啊..)是好多背簍哦。(用毒的魚不會死光光了嗎?)用毒藤毒魚,只死那一段區域,水再回流又活,還會洄。(啊...又活嗎?有生態平衡...)很快的啦,一、兩年後又會多。
(你若不毒時會多到無法生態循環了。)不會沒有魚在活。
以前魚很多,我爸爸在那邊的時候,前往抓魚時,在太陽升起時就揹一簍的魚回來。(ow)
(鰻魚是什麼時候都有的嗎?)鰻魚是當你去射魚時
已經潛在很深的石頭洞裡了。(啊...在石洞裡。)大石頭洞裡看到就射了。石頭底下。
(啊...我又聽到他們在那邊種植芋頭收成很大顆。)
是的,地瓜和大芋頭種的很大。
(是那邊土地真好后?) 好很適合種植地瓜和芋頭。
(他們要去打獵時,獵場範圍到哪裡?)
就是在我們的舊哈盆的大平原上打獵。
(我聽說:福山植物園的你們也去那打過獵嗎?) 是,福山植物園是很廣闊的平坦。(嗯)
那是他們的獵場啊。
(有一條溪他們稱打棒溪。)打棒溪。
打棒。( 就是那個打棒溪。)
打棒溪,就是那一個。(打棒溪是打棒溪)對。(啊打棒溪!)就是那個(打棒溪是打棒溪。)對!
(最近被它們被林務局拿走了。) 對林務局拿走了。
以前你們還沒有搬這邊來的時候,他們已經開路一半啦。(啊)
他們已經挖開路已經一半了。
(它們從哪裡開路呢?)從員山
(啊!)從員山。
(他們早已計畫好了。)他們早已計畫好了,來這裡之前已經開一半路了。
(你們來時有颱風嗎?)之後有一個大颱風的。後面才有,是之後的。
(颱風是後來有。)後面的事。(啊..)
之後早有颱風了。(啊)
以前我還是小孩時,
有颱風呢,就是有一個大颱風,那是過往的事了。
(啊...颱風過了以後你們還住那裡嗎?)
我爸爸帶我們用走的來到植物園,此時已經開了一半路程的道路了。
(啊..)他們開闢道路一直到達一座大門啦。(嗯...)
爬過了一座大門就到他們所闢的道路了。
(他們開挖道路後,你們被禁止往那地方去了后,也不讓你們經過那邊了。) 沒有,我們去那裏時,不理我們,繼續開闢全是新挖的一直接進到植物園。 (喔)
然後那邊以後,我們又去種香菇啦。(啊...)就是林務局種那個...都是外省人喔。(啊) 種那個香菇精。
(啊..)他們從那邊過來,我們是去種香菇,我小的時候差不多...(香菇嗎?)差不多十歲。
(幾歲?)我大概是八歲哦。
(那個香菇菌是你們買的嗎?) 他們買的,就是不知道誰買的。(沒...)
種很多啊。
(沒有反對嗎林務局你們種植香菇?)
沒有, 可能是林務局他們種的,
土地都被他們設計了呀,要去植物園的地方,就是開..那個..(喔) 樹木都被我們砍掉
(那些木頭你們拾起去種香菇了嗎?)就使用來種,不是我們種植的
他們哪...。我們只是去幫忙做工的。(幫忙工作啊....) 幫她..那個..做..做小工去種。
(以前我們種植香菇時,我們要砍樹,沒有樹時,非常辛苦哦,他們
他們隨便砍就有了。)
你看那植物園平坦空曠之地斜坡上面的樹木全部都砍掉,以前那邊樹林茂密。被林務局砍了。
(砍樹木 他們就預設先種植'香菇, 原來他們要蓋 植物園啦。)
有時我們種幾瓶嘛..,(嗯..) 他們要算一坪多少錢。(嗯) 用包的,(嗯) 種...有時泰雅族人很頑皮,,他們就丟在石頭洞裡面,全丟在石頭洞裡面,族人這麼慫恿。
(那些菇菌呢?偷偷的帶回去了嗎?)丟在那邊之後,因為,我種這樣多,就是有錢嘛。(哈哈哈)
他們偷放入石頭裡面,我是沒有這樣,我是看他們這樣做。
(哈哈哈) ,對阿,他們背他們去拿那個..
(他們把菇菌種帶回家了嗎?)
沒有, 他們藏在洞的深處,丟在那邊,(們丟在那裏。)丟在那裡再拿回去種,再去種。(他們種了之後了,他一瓶多少錢,一瓶...對。)
一瓶多少后?你自己..... 對,(這樣就是...,投機阿)。
在拿香菇菌時, 他會算嘛,你一瓶一瓶多少? 還是八十瓶。,那八十瓶之後,在... 差不多沒有到五十瓶他們就種, 其他的藏在裡面。
(哈哈...提早完工了哈...)
(哈..投資啊騙工程啊...)哇賽!
(你爸爸以前會去打獵嗎?)
他們以前都是想那些事去打獵,(喔,水路嗎?)
水鹿,以前有。,以前有水鹿。
(那邊的水鹿和野豬很多嗎?)以前很多。(有熊嗎?)
就是這旱田上面一點就有山羌。(啊)
和山豬。
(有山豬!..猴子,以前會吃猴子吧。)
猴子! 有啊。(會吃后)會吃啊,泰雅族。
(以前我曾聽說我們祖先絕不隨便射獵黑熊哦,很危險!)
對,會換取人的生命。
(是,我也聽說過。)
你打一個狗熊呢會換人的生命.
(那你們部落,這邊 有這樣的事嗎? 獵獲.. 啊..?)
你沒有看到從福山的人獵到呢,已經
過世了哦(獵到黑熊嗎?) 他們吊到的,(他們有吃!)
他們吊到有吃。但是,我有吃過熊,也是不..(不好吃。)黑熊不好吃。(熊掌是不是很貴呢?) 熊掌和還有熊膽,(聽說是價錢很高,特別是熊膽。)
其他的的就丟掉了,
(啊..那太浪費了,只有熊掌留下。)只留熊掌。
(熊皮不是可以做雨衣)
啊..(不是,.可能是做衣服)做雨衣也是有,第一個就是很少,大概知道就是樣。(你爸爸和.. 你不跟爸爸打獵嗎?) 有。
(你跟爸爸去,你都會放置陷阱的嘍。)
有跟爸爸去,但我不會狩獵。就是去裝設陷阱。(喔)他帶我去。
(它們以前打獵是放陷阱的多...)
大部分是狩獵因為有狗啊。(啊...) 養狗。
大部分是去放 陷阱。(啊)
放陷阱。(放陷阱大概要幾天的 時間。)
有時候是三天,也有四天。
(80門喔!)(喔)(100門)哇....他們放很多。
(你剛剛說的那有獵獵取黑熊的家族你知道哪家嗎?)
那時後猴辣。拔霸獵得的(啊猴辣。拔霸獵得的啊)猴辣。拔霸獵得的已先過世了。
(是啊,難怪們都命運不好。)
聽族人說:會換人嘛。
(啊....猴辣。拔霸的太太是誰?那個友蓋又是誰...)
啊...他的妻子是誰呢?
(我知道!) 就是,
(那個友蓋的頭腦不好,後來她真的頭腦不清楚了耶)
是那個。那時我還沒有了。
(那是拔霸的爸爸啊?)
你也知道拔霸嗎?
(我知道拔霸是 馬石源的爸爸,馬石土的爸爸。)對對,馬石土的爸爸。
(馬見的阿公嘛!)
對對對。
(我在的時候他還在,但是他的太太有一點...)
喔~
(但是他的太太有一點.他的頭腦不好。) 我不太知道 ...啊 他腦筋不好。
(連公公也打,也不餵他進食。)
那個是林土(啊...那是林土啦,啊..)(拔..)林度!
(啊.. 拔霸 是馬石源的爸爸,啊..是的, 啊... 是的.) 拔霸是馬石源爸爸的弟弟。(啊...) 那是他的弟弟 , 拔霸.
(嘔...那個拔霸很善於打獵啊!)
是的,很厲害,經常來上方處打獵,我爸爸也跟著他。
(啊..就是他有射殺黑熊)
阿美的爸爸還在,常常一起去打獵。
(連忠治部落也去獵,有一位達拉系的也抓到一隻幼小的黑熊,把他養在籠子裡,他就自己咬舌頭死了,不喜歡住在部落抓到養了不久生病了。)
是呀,聽說會換取人的生命的,他們不獵熊的。
(帶一熊帶一個人)
不管是吊到陷阱這樣。他不會去動。(因為他是台灣原住民后熊認定熊是山林的守護神。你不能隨便去)(打一個熊會帶一個部落的人)對帶一個 家人這樣。
(它自己有傳統生活領域,不會隨意靠近人,他自己有自己的生活領域)
沒有,沒帶小孩會跑。(啊)看到人會逃跑。(是,是)
就是這裡,熊在這裡過。(嗯)
我們在那種香菇,我們種香菇的時候,有啊,有碰到啊。
它沒有帶那個小的,(啊..)孩子啊,(嗯)它會跑(啊...)除非是有母的就是帶孩子就是會衝。
(你媽媽有時候也跟爸爸去放陷阱嗎....)是啊。(會..)會跟去,
(獵到的話們就在山上處理嗎?)背下來。
有時候,有兩隻三隻背回來啊
,一個大山豬。 兩隻是...,
(喔..你媽媽也勤快。)
(有沒有碰到保育類的。)(你媽媽也會織布嗎媽也會織布嗎?)以前是沒有什麼保育類,以前沒有。
(你們以前的衣服是你們的嬤嬤編織的嗎...)那是蹦!蹦!傳統織布
(以前沒有地方買衣服嗎?)啊 以前哪裡有衣服呢
破掉就補起來 ,是媽媽縫的。(啊..)
以手啊,(啊)這樣這樣子,以前。
(以前連生病都要縫。)以前哪裡有好的衣服,這個都爛好不好,(衣服爛掉再補)...補
(衣服破掉再補...補了就好。....)以前都是用補的。
(你爸爸在這個教會擔任很久的長老嗎?)是的。全都是我爸爸同輩。
(從這個教堂一建好,你爸爸就擔任長老?)
是的,在舊哈盆曾住的地方的時候,我爸就是長老。
(舊哈盆有學校嗎?)
有的。
(是國民學校還是...還是日據時代的學校?)我不曉得,可能日據時代
我出生的時候,那邊就有學校啦。(啊 ......).
(那個叫做日本的番童教育所,後來,時代轉變後,變成國民政府的了。
那邊有是施零星老師有時去那邊教書的那邊有分校。)
我不太曉得施零星,這邊啦。(這邊啊屯路分校,對對對。)
(是...時間真的很快...) 我知道的是沈春義老師。(啊..巴桑沈春義。)對對對。我知道巴桑來過這裡教,小的時候。
(這樣想..)
外省人。(現在這個時間很快啊,從小至今。)你看現在我幾歲了,老了。(你現在幾歲...快...啊) 差不多六十二歲。
(啊...快七十歲了呢)沒有...(你幾年次的呢?)啊...四十五了呀。(我們一樣。你幾月?) 一月二十日。
(你是長兄,.六十六,六十多啦。) 是, 啊..六十七...六十七。
(你分享的有關於我們居住的流域及山脈之事情真好。)
(因為那邊的土地很肥沃山林空氣也很好,自這新的時代到來,
是它們教導我們什麼?或是欺騙了我們
結果土地被它們拿走了,我們就遷到這裡了,他們拿走了,我們就遷到這裡了,他們長官那科長說:自調查那區域的的如何變動,)會...(他們說以後再談。)
事實上真正單純交換土地的嘛,(嗯))
這裡有多少土地,多少土地給我們這裡。
就是這樣的面積給我們。(喔)
不夠使用嗎,還有七、八百多..七百多公頃,在那裏。
(喔) 它們僅給我們這裡多少呢?
不知道有沒有兩百公頃只給我們。
(我聽說它們已給你們了,過在鄉公所烏來哪裡!)
是的,真的嗎?(真的。)
原本是在拉卡一帶的地要還給我們。
不知怎麼搞以前公所得作業,
(那些在信賢平坦土地一大片都被林義長取的都是一起的,
以前是屬於林務局的,後來為何都被登記在它們名下所有了。)
以前林義長很聰明,(他們真聰明。)
打那把日制時期所種的正巧是民初時期在分配土地時,
她們就說從這裡到那裏都是我們的土地,就畫起來。
你沒看到他們把那裏很粗的杉木都砍掉嗎,
他們跟日本種的,日本啊。
(所以他們沒有把它丈量好及分割好,孩子們如何道呢?)
(嗯,姊夫真感謝你受我的採訪。今天很謝謝你了,讓我們把這些寫出來,讓我們好好地記錄下來,傳給我們下代子孫。