跳到主要內容區塊 :::
:::
  •  59
  •  0
  • FB圖示
  • line圖示
張秋生將他學習製做口簧琴的辛苦路程, 分享給大家.
TIME:

  • 字幕列表
  • lokah taʼ kwara,
    大家好,
  • kuzing ga Tlaw Nebal, Tlaw lalu mu.
    我是Tlaw Nebal,Tlaw是我的名字
  • Tlaw Nebal, Ibal Mona.
  • kahul saku kyaʼ i qalang te Rʼuzyn qalang maku,
    我來自白蘭部落,
  • ru~cyux myan son i Pskwalan uzi,
    我們也稱它叫msqwalan,
  • ga~Pskwagan ga kay na Bebuyuq
    msqwalan是賽夏族的話,
  • min na cbaq saku i gakoʼ pqwas biruʼ,
    我以前是在學校教書,
  • tzyul i ...tzyul cyugal kawas qu pincbaqan maku gakuʼ,
    在學校任教了30...33年,
  • kawas makuʼ hya lga tzyuʼ pgan sazing
    我今年62歲了
  • I...nyux saku msyutas uzi la, ha ha ha
    也是個老阿公了,哈哈哈
  • ru~sawni qa hya ga,
    在今天呢,
  • mwah saku i psbaq cikay squ
    我要來講述的是,
  • qeqayaʼ taʼ bnkis i son maha i "tlubuʼʼqani,
    祖先所遺留下來的傳統工藝品叫做“口簧琴”,
  • "tlubuʼʼqani hya ga, snbinl na kesan taʼ tayal,
    “口簧琴”這個是,我們泰雅族祖先所留下來的,
  • ru~wal saku i muluʼ squ i maki inlungan maha i qu
    為什麼我有這樣的心
  • ubuy squ qeqayaʼ taʼ i gaga ta i tlubuw i bnkis qani ga,
    去承襲老人家的這個口簧琴
  • ga~ay~~raytay ni spatul msyaw kawas maku kya,
    大約在40幾歲的時候,
  • nanu yasa qu pcbaq saku kya pqwas biruʼ ga, ku
    那時候我還在學校教書,
  • ima pi qu tmaring kaml qu maha i bengkyoʼ "tlubuw" qani , wal mu zngyan uzi la,
    是誰開始先說要來研究“口簧琴”的,我也忘了
  • ru nanaq yasa qu tʼaring saku i mitaʼ i mbing squ qeqayaʼ taʼ bnkis i tlubuw qani ga,
    也就是那時候對老人家留下來的口簧琴開始產生了興趣,
  • ru~cingay kin i qexhul ru koxun maku mitaʼ
    看到的時候感到非常的勉強及害羞,
  • nqu mwah i ʼringan nqu ming sa zezyaw bnkis lubuw qani ga,
    所以當我開始拿起老人家的口簧琴,
  • i...wa saku i mbing squ zyaw qani ga,
    也開始了這些所有事物,
  • raytay ni ana ni pspatul msyaw kawas kya,
    大約是40幾歲了,
  • squ~nanu taʼ qu cbaq saku biruʼ gakuʼ
    當時正在學校教書,
  • ru~ima qu mʼaring maras mitaʼ qu qayqayaʼ qani ga,
    當時誰引發我產生對這個物品的興趣,
  • wal muʼ zngyan maku uzi la, bsyaq hazi rrw~
    我也忘記了,已經過去很久了~
  • ta qu~ʼringan maku mitaʼ qayqayaʼ qani ga,
    當我開始看到這個物品的時候,
  • cingay maku inkoxan maku cikay ru
    我非常的好奇
  • qemuʼun maku balay mitaʼ qu qayqayaʼ zyaw qani ga,
    也會感到憂心對於這樣的事情,
  • ta kin i mnanaq iyal maha sakuʼ,
    我感到是很獨特的東西,
  • ru~kinbaq i kinblaq tunux na bnkis binkesan taʼ ini ga qbaʼ naha,
    讓我覺得我們的祖先是非常有智慧的,
  • ta kin i baq iyal qu hzyuciʼ qbaʼ naha i thozyay sa kbalay zezyaw yan qani,
    這麼靈巧的手才能夠製作出這樣的東西,
  • bali a ktwaʼ rwa ...cikuy na zyaw,
    因為也不是很大...就這麼小一點的東西,
  • i...qu ~qayqayaʼ qani hya ga,
    這樣的東西,
  • icibang i cikuy ga yaqih bingun,
    非常小且不好使用,
  • yaqih klazyun rwa, balaq cikya krahuʼ nqu qeqaya; hyaʼ,
    也不好製作,如果大一點的話還好,
  • ru~ta qu...mitaʼ saku są tlubuw qani ru
    在我看到口簧琴的時候,
  • ru~nanu i blaq ʼyal qu inlungan wal mu skal sawni qasa ru~
    引發了我的好奇心就像剛剛我所說的,
  • yasa siy tuliq balay qu lungan maku maha i ...
    所以讓我的心非常的興奮...
  • mwah i bbuzyaw taʼ qu gaga qayqayaʼ bnkis taʼ qani,
    我要開始學習及延續老人家的傳統工藝了,
  • uxul sa nyux taʼ maki sa gakuʼ maha si rwa,
    當時也還在學校教書,
  • pcbaq squ pqwas biruʼ qu pcyuwagun taʼ ru~
    我的工作是在教書啊~
  • ini ga, tlamaw taʼ i.pʼubuy taʼ gaga qani
    我也要來延續這樣的傳統
  • ru~cbaqay taʼ qu kinbahan taʼ mqwas biruʼ laqiʼ qani mha sakuʼ
    也要讓我們的子孫孩子來學習,
  • nanu yasa qu mttuliq kya inlungan makuʼ maha pqbaqay taʼ,
    所以讓自己有了這樣的心,
  • ramaw taʼ ming qu qayqayaʼ i tlubuw maha sakuʼ,
    讓我們幫忙拾起口簧琴,
  • ru~nanu i ulung saku naha biqan qutux bingun saku qbaʼ ,
    那時正好有人給我了一個口簧琴,
  • ru~qu tʼaring hya ga, nanu yaqu yang qani, qutux nanaq qu hmaliʼ nya qani ga,
    然後,就這樣開始了,從這樣的一個簧片的,
  • muciʼ nanaq qu hmaliʼ nya qani,
    只有這樣一個簧片的,
  • ru~nanu siy maku ktaʼ qu qeqayaʼ qasa ru~
    我就這樣一直看著那個東西,
  • cbaqan maku i kbalay ,
    開始學習如何製作,
  • ru~ulung sakuʼ musa maqut cikay uzi I mama maku
    然後~去找我的舅舅學習
  • sway yayaʼ mu ga mama maku.
    我媽媽的弟弟,我的舅舅
  • sazing I sway na yayaʼ maku qu mama mu qasa
    我媽媽有兩的弟弟,我的舅舅
  • baq sa pzyux qu baqun naha zezyaw nqu
    他們所懂的東西非常多,
  • qeqayaʼ i gaga binkis ka tayal qani,
    對於泰雅族的祖先傳統工藝,
  • yasa qu i maki mayhriq qu zyaw naha ga
    當時我只要一有時間,
  • utux saku musa taygaluʼ musa i mqbaq sa msqut sa zyaw qayqayaʼ qani,
    我就會拜託他們教我這些事情,
  • ru~mwah siy ngasal lga,
    然吼~到我回家的時候,
  • lamun maku i gluʼ squ pincbaqan saku mama mu qasa,
    就會嘗試按照舅舅他們所教給我的方法,
  • ga~ ini sami mlux iming są qayqayaʼ i maha qu tmalam kbalay ki mama mu hya ga,
    有時候是沒有按照他們的方法去嘗試製作的,
  • hwaʼ ga, ini tayhoq qu lhngan si ki malax saku pincwagan gakuʼ ga,
    因為~有的時候學校工作的放學時間比較晚,
  • ʼsan maku hmkangiʼ mcisal mangay qu ...mcisal maqut mama maku rwą,
    要去拜訪或是請教我的舅舅他們啊,
  • ru~krumaʼ ga ini saku si ku nkux musa,
    有時候我還會突然地去,
  • ini namaʼ i ...ini namaʼ i posaʼ qu keʼ maha mwah saku kya ga,
    沒有事先的告知他們說我要去,
  • ini namaʼ i ...i...zyunbi qu qayqayaʼ qani, nway la maha saku,
    也沒有事先的把東西先準備好,
  • siy taʼ pquciʼ na kay
    那就用口述的,
  • ini ga syaw taʼ stunux,
    或是記在腦子裡,
  • ini ga brway taʼ sbiru qu pinqbaqan taʼ ru~
    要不然就是用筆記把他們所教的寫下來~
  • halaʼ taʼ ngasal itaʼ nanaq i thehway i ming sa qeqayaʼ qani maha saku,
    回到家裡我自己慢慢的開始製作這個物品,
  • ru~nanu i ...taʼ I piraʼ qu ryax wal lga,
    所以~過了一段時間,
  • n_gyut n_gyut saku i maku i ʼllaw lga,
    漸漸的開始覺得熟悉了以後,
  • baq qu qeqayaʼ qani la,
    會製作這個東西了,
  • ru~taʼ qu tʼaring ʼringan hya ga,
    看著自己剛開始的時候,
  • yaqu qutux nanaq hmaliʼ nanaq nqu
    從一個簧片的
  • knitaʼ maku bning saku qeqayaʼ balay lga,
    看到我手裡拿著的這個東西,
  • ru~nanu kya i ryax qasa lga,
    就在那天,
  • ulung i thwehway thwehway maki squ
    還好當時慢慢的慢慢到有了
  • qayqayaʼ son taʼ maha theluʼ "電腦“ qani lga ru kya uzi "網路"lga,
    中文叫做“電腦”還有“網路”
  • ru~nanu ...ulung maku spowah kya musa i
    就...好在我從那裡開始,
  • i... hmkangi cikay kwaraʼ qu gagaʼ zezyaw qayqayaʼ qani,
    找到非常多傳統工藝的資料,
  • ru~qutux uzi hya ga ...i...
    還有一個就是,
  • maki balay inlungan maku
    我有這樣的心,
  • maha i muziʼ squ qeqayaʼ bnkis taʼ qani ga,
    讓我專研老人家的東西,
  • mutux musa abas musa i Tayhuk,
    有時候會專程去台北,
  • ay~"中央研究院民族研究所“ga,
    “中央研究院民族研究所“
  • cyux kya qu "圖書館“nahaʼ,
    在那裡的圖書館,
  • aw cyux kya kwaraʼ pzyux kwaraʼ qu
    在那裡有非常非常多的
  • binkenkyoʼ nqu "專家學者“ga,
    專家學者所研究的,
  • ru~cyux naha sbiru sbiru ru cyux naha psingan,
    有他們寫的還有相片,
  • ru cyux naha syun squ sbiru qasa,
    在那裡保存著他們所寫的,
  • ru~nanu cyux squ son naha i kay taʼ maha i
    就是他們所說的
  • khuʼ biruʼ "圖書館“ga,
    圖書館,
  • ru~cingay zimuʼ maku mułuʼ kwara qu
    在那裡我感到非常多的安慰,
  • qayqayaʼ qani I qu binkenkyoʼ naha bnwan naha qasa,
    那麼多關於那些研究所寫下來的,
  • u...ini tehuk saku kya ga
    在我沒有到那裡以前...
  • utuʼ maku i strang saku i malax saku gakuʼ rwa,
    有時候我學校正要下班的時候,
  • payat tyansung, ini ga magal tyansung miray turak musa kya te tayhuk,
    開車花了四小時五小時,
  • tehuk kya lga ini lawaʼ pituʼ tmucing lga rimaʼ obih i spat tmucing,
    到了台北已經晚上七點快接近八點,
  • ga mqiruʼ tyansung lga mutux qmluʼ qu ay...nanu rwa ...qu khuʼ qasa lga,
    圖書館也就快要關門了
  • ga~ini maku i ...nanu rwa, ini maku i
    我還沒有...甚麼了,我沒有
  • ini maku i msuqi na kwara hmkangi qu
    我還沒找完
  • ini ʼluy kwaraʼ aki maku hmkngyun ga
    沒有找到我要找的,
  • aki maku maymaw i tamumuʼ qu klahang kya mha tlai~,
    我想要把拆開來的綁起來結果就散掉了,
  • nway su nmon i muzyut qu rentoʼ ru~
    跟他說你要關燈也沒關係~
  • ru~ana su ini pseysuy ,
    然後~我在幫你鎖門,
  • ru~musa saku lga,
    我離開的時候,
  • pseswan maku nanaq la, utuʼ maku maha son,
    我在幫你鎖起來好了,我這樣告訴他,
  • ga~nxan hya ga, tʼaring balay ga ini saku nya snhiʼ rwa, ga ini swal ha,
    但是~那一次,我剛開始去的時候他沒有很信任我,所以不答應,
  • ru~haziʼ qu mcyugal, payat musa saku zyan nasa lga,
    大概再去了三次,在第四次的時候,
  • wal saku nyaʼ ktan maha i maki balay inlungan maku rwą,
    讓他看到了我是真的很有心,
  • wal saku nyaʼ sgaluʼ i aring saku cikutoʼ qani musa rwa,
    開始對我比較同情因為我從竹東去,
  • ga~smwan la, swalan saku nya maha,
    然後~終於同意了,同意我在那裡
  • nanu ~nwya...nway, thehway sqani ru~
    然後~就讓我好好的慢慢的在那~
  • hakuʼ bzinah qasa ru~
    跟我說我到那裡繞一繞~
  • tay i ...maha tmasoq su lga,
    如果...你結束了的時候,
  • kya su kya lga, wahay saku tmapih ru
    在過去把我叫回來,
  • wahań maku smosuʼ qu khuʼ qani la maha,
    告訴我說我再來把圖書館的門鎖起來
  • cingay zimuʼ maku la, ru~maha i mangay squ biru i tay kya,
    我感到非常的欣慰,如果我在那裡看書,
  • ru~nanu i n_gyut n_gyut i ghciʼ cikay pinqbaqan mu maha zayzyaw nqu tlubuw qani lrwa~
    然候~漸漸地讓我對口簧琴所學到的事情越顯容易了,
  • aw pyangaʼ i nanu i anay maku i kantang i tmalam i pinqyuʼ qu zayzyaw qani ga,
    然後在我就開始嘗試做教學的時候,
  • i...zayryoʼ nya ga i pzyang balay ga rumaʼ rwa,
    它所需的材料就是竹子,
  • rumaʼ taʼ tayal qani, “桂竹”
    我們山上的這個“桂竹”
  • i...qu~mutuʼ naha galan i kbalay,
    他們通常會拿來製作的,
  • iyat makuʼ pnongan maha mutuʼ naha sʼagal sa rumaʼ qoran ga, ini ga rumaʼ tnayan,
    我沒有聽過他們會用麻竹,或是綠竹,
  • ini ga rumaʼ i ...ay...bzinou, ru~qozyaw,
    或是用箭竹...還有~矢竹,
  • nanaq yaqu rumaʼ tayal "桂竹“son qani
    只有我們的“桂竹”可以
  • qu yasa qu mutuʼ sʼagal kbalay tlubuw qani,
    只有那個才能拿來製作口簧琴,
  • ru~mutuʼ sazing qu ini tnaq kbalay ga,
    有兩種不同的製作方法,
  • qutux hyaʼ ga, nanu siy i mutuʼ siy i lhengii mkaaʼ kya qani
    ㄧ種方法是直接把它切開來
  • qu hmaliʼ nyaʼ qani ga,
    在他的簧片這裡,
  • nanu minkahul sʼagal squ rumaʼ nya qani, rumaʼ nya ga rumaʼ nyaʼ,
    取自在竹片的這裡,竹子的竹片,
  • qutux qa hyaʼ, qutux balay ga,
    另外一種的製作方法,
  • qutux hyaʼ ga, mutuʼ bkon
    這一種,他們會破開中間挖一個洞
  • zyan qani ga bkon ha si taʼ say mha hiʼ nyaʼ qani ga, hiʼ nyaʼ qani,
    像這樣,在竹子的身體這裡,竹體這裡
  • bkon ru~ staq lozi squ i yuraq na rumaʼ,
    破開然後~切一片竹皮,
  • rwa~ru~spngun qu blingan su qani ga,
    然後~量他的這個長度,
  • hwayʼun cikay~hwayʼun cikay ga, rwa ~cikuy ga, hwaygun cikay ru~
    要留一點隙縫~留一點隙縫~留一點隙縫~
  • sqpah spmumuʼ sbhul squ puqing nyaʼ qani la,
    貼好在綁起裡到這裡,
  • rwa~ru~nanu i utuʼ yan qani uzi la,
    然後~有時候也會像這樣子,
  • maki uzi qu hmaliʼ nyaʼ qani lga, hmaliʼ nya qa,
    在它的簧片的這裡,簧片這裡啊,
  • rwa~qu~kkbalay hya ay, kbalay kwagal nya ay,
    然後~先這樣做喔,做他的簧片喔,
  • ru~krumaʼ ga, qu~blingan qani ru sqzywan nha squ hmaliʼ nyaʼ lga,
    然後~有的時候,會用鑽洞的然後接著他的簧片,
  • zyan kay mu soni ga, sʼagal naha sa rumaʼ uzi rwa, yuraq na rumaʼ,
    像我剛講的那樣,他們會用竹子,竹子的皮作為材料,
  • ru~qutux hya ga, sʼagal naha sa baliq qani, baliq qani...
    然後~另外一種,他們會用銅片,這樣的銅片,
  • nanu i mtnaq squ kkbalay na rumaʼ uzi,
    然後也是相同的也是使用竹子,
  • spngun sa... nanu ga thzyungan hrwa, blinngan son,
    量在...緊貼在著,稱作“bringan"
  • tqzihung, shungan...tqzhungan son qu ptzyaw qani ga,
    開鑿...鑿...叫做鑿,這個動作,
  • i...kshungan...
    誒...鑿...
  • blingan son ga, kay na laqiʼ lasa la maha blingan ga..."tqshungan"開鑿ga,
    鑽開是小孩子說的話了,應該要叫做開鑿,
  • qhrungan ha ru~staq squ takuʼ nyaʼ qani la,
    鑿開了,就緊貼著像這樣子,
  • ru~baliq lga, hwayʼun cikay,
    然後~銅片,也要留一點隙縫,
  • ru~masoq lga, sbhul squ pmumuʼ sa hiʼ nya yayaʼ hiʼ nya qani,
    然後~完畢之後,綁起來然後打結在這個母體這裡,
  • ga~cinngyalan qutux qu rumaʼ,
    用一個小竹片來襯墊著,
  • aki i mrhuʼ bnhlan suʼ lga, zyan squ kkbalay nyaʼ,
    這樣綁的才穩,是這樣子製作的,
  • ru~aw pyangaʼ i babaw nyaʼ tlwan maku lozi qu nanaq nanaq kwara qu kakuʼ nyaʼ lga,
    然後~我在之後又找到樣子長得很獨特的,
  • qutux hya ga, qutux ga...nanu qutux rwa hmaliʼ nyaʼ qani,
    一種是只有一個簧片的這種,
  • ru~mutuʼ naha twangan...
    然後~他們通常會加...
  • ga...sazing hmaliʼ nyaʼ qani la,
    兩個簧片的這種,
  • ru~ini ga, cyugal hmaliʼ nyaʼ qani,
    然後~也有的,是三個簧片的這種,
  • payat, payat hmarlʼ nya, zmagal...
    四個,四個簧片的,五個的...
  • ru~nanu qu nwahan maku gi hmkangi i ...
    向這些都是我去找到的,
  • binrwan naha ga, psingan naha qu kwaraʼ biruʼ qasa ga,
    那些全部都是他們所寫的,拍下來的照片,
  • nanaq ktan maku squ syasing ga, mucing sa zmgal hmaliʼ nya,
    我所見所看到的相片,最多也只有到五個簧片,
  • qu~zyan pzyux ʼyal lga ini henas kya qu kntan maku qu syasing hya la
    然後~向這些這樣的,不會超越我所看到的相片了,
  • nanu yaqu ...pqbaqan maku squ syasin nyaʼ qasa ru~
    所以...在我所學的那些照片,
  • mwah saku ngasal lga~
    在我回到家裡之後~
  • i...pinsingan maku uzi biruʼ qasa,
    我也把那些書籍也拍下來,
  • ru~skahul maku sqa psingan maku rru~
    然後~從我所拍下來的~
  • lga~tmalam ku kbalay squ zyan qu qeqayaʼ qasa
    然後~就開始嘗試製作那些物品,
  • ru~zyan nyux maku rasun bih taʼ ru qeqaya qani,
    就是我今天所帶來的東西,
  • kinbalay maku są, aw wal sa mopuw kawas msyaw qu qeqayaʼ qani,
    是我自己做的,已經超過十多年了這些東西,
  • ru~yasa siy i ...si sa hakuʼ qasa, misan pslequn mwah saku i pinqyuʼ qani,
    就一直的收藏在盒子裡面,在我要來講述這個事情之前才把他們拿出來的,
  • ru~qu kbalay nyaʼ qani ga,
    製作的這些東西,
  • aw ru yang qu wal mu spqyuʼ qu soni qani qu kwaraʼ ring srengan ru~
    在我所講述的從開始的這些話,
  • ru~mucing squ babaw nyaʼ qu maha i pinqbaqan maku i kbalay squ tlubuw qani ga,
    到我說完我所學的製作口簧琴的這些話,
  • misuw qani uzi ga, mutuʼ saku i pcbaq sa iyat ta lelaqi ta nanak uzi,
    在最近開始,我也開始在教的不是只有小孩子們了,
  • ana qu bnkis, mrkyas wakay ga, kya qu smoyaʼ mwah mqbaq qani ga
    有年長的,年輕的,年幼的,只要願意來學習的,
  • mutuʼ cbaqan kwaraʼ ,
    我都會願意教的,
  • nanu i ...babaw nyaʼ ...
    如果...在未來...
  • imaʼ mamu qu smoyaʼ i mqbaq sa qeqayaʼ taʼ bnkis qani ga,
    你們如果想要來學這個傳統工藝,
  • nanu i wah saku hngkangiʼ,
    歡迎你們來找我,
  • nanu i ...i ...mlgaʼ taʼ i mqbaq qaiqayaʼ taʼ bnkis taʼ qani ru~
    我們來一起學習製作這個傳統工藝,
  • ʼbuzyaw taʼ kwaraʼ i bunkaʼ qani ga,
    我們來把這樣的工藝來承襲下去,
  • kwaraʼ qu pnghkngyan qu bngkis taʼ
    跟著祖先所走過的,
  • ru~yasa aki maku qemʼun qani,
    這也是我所最想要做的,
  • ru~nanu i ...taʼ soni qani lga, lamaw maku i tlubuw qu kbalay maku qani ru~
    在這個時候,我來嘗試吹奏我所製作的這個口簧琴,
  • pongay taʼ nana qu hngyang ga,
    讓我們來聽聽它的聲音,
  • nanu i tlamaw maku ru...
    現在我來嘗試吹奏...
  • aw~kung hyaʼ ga, yaqu kbalay qu ʼllaw maku cikay,
    好~我覺得製作這個比較簡單一些,
  • ini qbaq ʼyal maha i tlubuw qani,
    不太會吹奏這個,
  • nanaq maha mucing sa pthgun maku qu hngyang nyaʼ lga,
    只有在做完之後會吹奏聽聽聲音而已,
  • mucing kyaʼ nanaq qu basun makuʼ ʼllaw maku la,
    最多只有那樣我所感到比較熟悉一些,
  • ru~nanu i pcingaw maku pngqyuʼ makuʼ i ...ay ~qeqayaʼ I tlubuw qani soni ru~
    然後~我所講述的就到這裡,遇見口簧琴這個主題,
  • mhway simu kwaraʼ.
    謝謝你們大家。