- 59
- 0
張秋生將他學習製做口簧琴的辛苦路程, 分享給大家.
- 字幕列表
-
lokah taʼ kwara,大家好,
-
kuzing ga Tlaw Nebal, Tlaw lalu mu.我是Tlaw Nebal,Tlaw是我的名字
-
Tlaw Nebal, Ibal Mona.
-
kahul saku kyaʼ i qalang te Rʼuzyn qalang maku,我來自白蘭部落,
-
ru~cyux myan son i Pskwalan uzi,我們也稱它叫msqwalan,
-
ga~Pskwagan ga kay na Bebuyuqmsqwalan是賽夏族的話,
-
min na cbaq saku i gakoʼ pqwas biruʼ,我以前是在學校教書,
-
tzyul i ...tzyul cyugal kawas qu pincbaqan maku gakuʼ,在學校任教了30...33年,
-
kawas makuʼ hya lga tzyuʼ pgan sazing我今年62歲了
-
I...nyux saku msyutas uzi la, ha ha ha也是個老阿公了,哈哈哈
-
ru~sawni qa hya ga,在今天呢,
-
mwah saku i psbaq cikay squ我要來講述的是,
-
qeqayaʼ taʼ bnkis i son maha i "tlubuʼʼqani,祖先所遺留下來的傳統工藝品叫做“口簧琴”,
-
"tlubuʼʼqani hya ga, snbinl na kesan taʼ tayal,“口簧琴”這個是,我們泰雅族祖先所留下來的,
-
ru~wal saku i muluʼ squ i maki inlungan maha i qu為什麼我有這樣的心
-
ubuy squ qeqayaʼ taʼ i gaga ta i tlubuw i bnkis qani ga,去承襲老人家的這個口簧琴
-
ga~ay~~raytay ni spatul msyaw kawas maku kya,大約在40幾歲的時候,
-
nanu yasa qu pcbaq saku kya pqwas biruʼ ga, ku那時候我還在學校教書,
-
ima pi qu tmaring kaml qu maha i bengkyoʼ "tlubuw" qani , wal mu zngyan uzi la,是誰開始先說要來研究“口簧琴”的,我也忘了
-
ru nanaq yasa qu tʼaring saku i mitaʼ i mbing squ qeqayaʼ taʼ bnkis i tlubuw qani ga,也就是那時候對老人家留下來的口簧琴開始產生了興趣,
-
ru~cingay kin i qexhul ru koxun maku mitaʼ看到的時候感到非常的勉強及害羞,
-
nqu mwah i ʼringan nqu ming sa zezyaw bnkis lubuw qani ga,所以當我開始拿起老人家的口簧琴,
-
i...wa saku i mbing squ zyaw qani ga,也開始了這些所有事物,
-
raytay ni ana ni pspatul msyaw kawas kya,大約是40幾歲了,
-
squ~nanu taʼ qu cbaq saku biruʼ gakuʼ當時正在學校教書,
-
ru~ima qu mʼaring maras mitaʼ qu qayqayaʼ qani ga,當時誰引發我產生對這個物品的興趣,
-
wal muʼ zngyan maku uzi la, bsyaq hazi rrw~我也忘記了,已經過去很久了~
-
ta qu~ʼringan maku mitaʼ qayqayaʼ qani ga,當我開始看到這個物品的時候,
-
cingay maku inkoxan maku cikay ru我非常的好奇
-
qemuʼun maku balay mitaʼ qu qayqayaʼ zyaw qani ga,也會感到憂心對於這樣的事情,
-
ta kin i mnanaq iyal maha sakuʼ,我感到是很獨特的東西,
-
ru~kinbaq i kinblaq tunux na bnkis binkesan taʼ ini ga qbaʼ naha,讓我覺得我們的祖先是非常有智慧的,
-
ta kin i baq iyal qu hzyuciʼ qbaʼ naha i thozyay sa kbalay zezyaw yan qani,這麼靈巧的手才能夠製作出這樣的東西,
-
bali a ktwaʼ rwa ...cikuy na zyaw,因為也不是很大...就這麼小一點的東西,
-
i...qu ~qayqayaʼ qani hya ga,這樣的東西,
-
icibang i cikuy ga yaqih bingun,非常小且不好使用,
-
yaqih klazyun rwa, balaq cikya krahuʼ nqu qeqaya; hyaʼ,也不好製作,如果大一點的話還好,
-
ru~ta qu...mitaʼ saku są tlubuw qani ru在我看到口簧琴的時候,
-
ru~nanu i blaq ʼyal qu inlungan wal mu skal sawni qasa ru~引發了我的好奇心就像剛剛我所說的,
-
yasa siy tuliq balay qu lungan maku maha i ...所以讓我的心非常的興奮...
-
mwah i bbuzyaw taʼ qu gaga qayqayaʼ bnkis taʼ qani,我要開始學習及延續老人家的傳統工藝了,
-
uxul sa nyux taʼ maki sa gakuʼ maha si rwa,當時也還在學校教書,
-
pcbaq squ pqwas biruʼ qu pcyuwagun taʼ ru~我的工作是在教書啊~
-
ini ga, tlamaw taʼ i.pʼubuy taʼ gaga qani我也要來延續這樣的傳統
-
ru~cbaqay taʼ qu kinbahan taʼ mqwas biruʼ laqiʼ qani mha sakuʼ也要讓我們的子孫孩子來學習,
-
nanu yasa qu mttuliq kya inlungan makuʼ maha pqbaqay taʼ,所以讓自己有了這樣的心,
-
ramaw taʼ ming qu qayqayaʼ i tlubuw maha sakuʼ,讓我們幫忙拾起口簧琴,
-
ru~nanu i ulung saku naha biqan qutux bingun saku qbaʼ ,那時正好有人給我了一個口簧琴,
-
ru~qu tʼaring hya ga, nanu yaqu yang qani, qutux nanaq qu hmaliʼ nya qani ga,然後,就這樣開始了,從這樣的一個簧片的,
-
muciʼ nanaq qu hmaliʼ nya qani,只有這樣一個簧片的,
-
ru~nanu siy maku ktaʼ qu qeqayaʼ qasa ru~我就這樣一直看著那個東西,
-
cbaqan maku i kbalay ,開始學習如何製作,
-
ru~ulung sakuʼ musa maqut cikay uzi I mama maku然後~去找我的舅舅學習
-
sway yayaʼ mu ga mama maku.我媽媽的弟弟,我的舅舅
-
sazing I sway na yayaʼ maku qu mama mu qasa我媽媽有兩的弟弟,我的舅舅
-
baq sa pzyux qu baqun naha zezyaw nqu他們所懂的東西非常多,
-
qeqayaʼ i gaga binkis ka tayal qani,對於泰雅族的祖先傳統工藝,
-
yasa qu i maki mayhriq qu zyaw naha ga當時我只要一有時間,
-
utux saku musa taygaluʼ musa i mqbaq sa msqut sa zyaw qayqayaʼ qani,我就會拜託他們教我這些事情,
-
ru~mwah siy ngasal lga,然吼~到我回家的時候,
-
lamun maku i gluʼ squ pincbaqan saku mama mu qasa,就會嘗試按照舅舅他們所教給我的方法,
-
ga~ ini sami mlux iming są qayqayaʼ i maha qu tmalam kbalay ki mama mu hya ga,有時候是沒有按照他們的方法去嘗試製作的,
-
hwaʼ ga, ini tayhoq qu lhngan si ki malax saku pincwagan gakuʼ ga,因為~有的時候學校工作的放學時間比較晚,
-
ʼsan maku hmkangiʼ mcisal mangay qu ...mcisal maqut mama maku rwą,要去拜訪或是請教我的舅舅他們啊,
-
ru~krumaʼ ga ini saku si ku nkux musa,有時候我還會突然地去,
-
ini namaʼ i ...ini namaʼ i posaʼ qu keʼ maha mwah saku kya ga,沒有事先的告知他們說我要去,
-
ini namaʼ i ...i...zyunbi qu qayqayaʼ qani, nway la maha saku,也沒有事先的把東西先準備好,
-
siy taʼ pquciʼ na kay那就用口述的,
-
ini ga syaw taʼ stunux,或是記在腦子裡,
-
ini ga brway taʼ sbiru qu pinqbaqan taʼ ru~要不然就是用筆記把他們所教的寫下來~
-
halaʼ taʼ ngasal itaʼ nanaq i thehway i ming sa qeqayaʼ qani maha saku,回到家裡我自己慢慢的開始製作這個物品,
-
ru~nanu i ...taʼ I piraʼ qu ryax wal lga,所以~過了一段時間,
-
n_gyut n_gyut saku i maku i ʼllaw lga,漸漸的開始覺得熟悉了以後,
-
baq qu qeqayaʼ qani la,會製作這個東西了,
-
ru~taʼ qu tʼaring ʼringan hya ga,看著自己剛開始的時候,
-
yaqu qutux nanaq hmaliʼ nanaq nqu從一個簧片的
-
knitaʼ maku bning saku qeqayaʼ balay lga,看到我手裡拿著的這個東西,
-
ru~nanu kya i ryax qasa lga,就在那天,
-
ulung i thwehway thwehway maki squ還好當時慢慢的慢慢到有了
-
qayqayaʼ son taʼ maha theluʼ "電腦“ qani lga ru kya uzi "網路"lga,中文叫做“電腦”還有“網路”
-
ru~nanu ...ulung maku spowah kya musa i就...好在我從那裡開始,
-
i... hmkangi cikay kwaraʼ qu gagaʼ zezyaw qayqayaʼ qani,找到非常多傳統工藝的資料,
-
ru~qutux uzi hya ga ...i...還有一個就是,
-
maki balay inlungan maku我有這樣的心,
-
maha i muziʼ squ qeqayaʼ bnkis taʼ qani ga,讓我專研老人家的東西,
-
mutux musa abas musa i Tayhuk,有時候會專程去台北,
-
ay~"中央研究院民族研究所“ga,“中央研究院民族研究所“
-
cyux kya qu "圖書館“nahaʼ,在那裡的圖書館,
-
aw cyux kya kwaraʼ pzyux kwaraʼ qu在那裡有非常非常多的
-
binkenkyoʼ nqu "專家學者“ga,專家學者所研究的,
-
ru~cyux naha sbiru sbiru ru cyux naha psingan,有他們寫的還有相片,
-
ru cyux naha syun squ sbiru qasa,在那裡保存著他們所寫的,
-
ru~nanu cyux squ son naha i kay taʼ maha i就是他們所說的
-
khuʼ biruʼ "圖書館“ga,圖書館,
-
ru~cingay zimuʼ maku mułuʼ kwara qu在那裡我感到非常多的安慰,
-
qayqayaʼ qani I qu binkenkyoʼ naha bnwan naha qasa,那麼多關於那些研究所寫下來的,
-
u...ini tehuk saku kya ga在我沒有到那裡以前...
-
utuʼ maku i strang saku i malax saku gakuʼ rwa,有時候我學校正要下班的時候,
-
payat tyansung, ini ga magal tyansung miray turak musa kya te tayhuk,開車花了四小時五小時,
-
tehuk kya lga ini lawaʼ pituʼ tmucing lga rimaʼ obih i spat tmucing,到了台北已經晚上七點快接近八點,
-
ga mqiruʼ tyansung lga mutux qmluʼ qu ay...nanu rwa ...qu khuʼ qasa lga,圖書館也就快要關門了
-
ga~ini maku i ...nanu rwa, ini maku i我還沒有...甚麼了,我沒有
-
ini maku i msuqi na kwara hmkangi qu我還沒找完
-
ini ʼluy kwaraʼ aki maku hmkngyun ga沒有找到我要找的,
-
aki maku maymaw i tamumuʼ qu klahang kya mha tlai~,我想要把拆開來的綁起來結果就散掉了,
-
nway su nmon i muzyut qu rentoʼ ru~跟他說你要關燈也沒關係~
-
ru~ana su ini pseysuy ,然後~我在幫你鎖門,
-
ru~musa saku lga,我離開的時候,
-
pseswan maku nanaq la, utuʼ maku maha son,我在幫你鎖起來好了,我這樣告訴他,
-
ga~nxan hya ga, tʼaring balay ga ini saku nya snhiʼ rwa, ga ini swal ha,但是~那一次,我剛開始去的時候他沒有很信任我,所以不答應,
-
ru~haziʼ qu mcyugal, payat musa saku zyan nasa lga,大概再去了三次,在第四次的時候,
-
wal saku nyaʼ ktan maha i maki balay inlungan maku rwą,讓他看到了我是真的很有心,
-
wal saku nyaʼ sgaluʼ i aring saku cikutoʼ qani musa rwa,開始對我比較同情因為我從竹東去,
-
ga~smwan la, swalan saku nya maha,然後~終於同意了,同意我在那裡
-
nanu ~nwya...nway, thehway sqani ru~然後~就讓我好好的慢慢的在那~
-
hakuʼ bzinah qasa ru~跟我說我到那裡繞一繞~
-
tay i ...maha tmasoq su lga,如果...你結束了的時候,
-
kya su kya lga, wahay saku tmapih ru在過去把我叫回來,
-
wahań maku smosuʼ qu khuʼ qani la maha,告訴我說我再來把圖書館的門鎖起來
-
cingay zimuʼ maku la, ru~maha i mangay squ biru i tay kya,我感到非常的欣慰,如果我在那裡看書,
-
ru~nanu i n_gyut n_gyut i ghciʼ cikay pinqbaqan mu maha zayzyaw nqu tlubuw qani lrwa~然候~漸漸地讓我對口簧琴所學到的事情越顯容易了,
-
aw pyangaʼ i nanu i anay maku i kantang i tmalam i pinqyuʼ qu zayzyaw qani ga,然後在我就開始嘗試做教學的時候,
-
i...zayryoʼ nya ga i pzyang balay ga rumaʼ rwa,它所需的材料就是竹子,
-
rumaʼ taʼ tayal qani, “桂竹”我們山上的這個“桂竹”
-
i...qu~mutuʼ naha galan i kbalay,他們通常會拿來製作的,
-
iyat makuʼ pnongan maha mutuʼ naha sʼagal sa rumaʼ qoran ga, ini ga rumaʼ tnayan,我沒有聽過他們會用麻竹,或是綠竹,
-
ini ga rumaʼ i ...ay...bzinou, ru~qozyaw,或是用箭竹...還有~矢竹,
-
nanaq yaqu rumaʼ tayal "桂竹“son qani只有我們的“桂竹”可以
-
qu yasa qu mutuʼ sʼagal kbalay tlubuw qani,只有那個才能拿來製作口簧琴,
-
ru~mutuʼ sazing qu ini tnaq kbalay ga,有兩種不同的製作方法,
-
qutux hyaʼ ga, nanu siy i mutuʼ siy i lhengii mkaaʼ kya qaniㄧ種方法是直接把它切開來
-
qu hmaliʼ nyaʼ qani ga,在他的簧片這裡,
-
nanu minkahul sʼagal squ rumaʼ nya qani, rumaʼ nya ga rumaʼ nyaʼ,取自在竹片的這裡,竹子的竹片,
-
qutux qa hyaʼ, qutux balay ga,另外一種的製作方法,
-
qutux hyaʼ ga, mutuʼ bkon這一種,他們會破開中間挖一個洞
-
zyan qani ga bkon ha si taʼ say mha hiʼ nyaʼ qani ga, hiʼ nyaʼ qani,像這樣,在竹子的身體這裡,竹體這裡
-
bkon ru~ staq lozi squ i yuraq na rumaʼ,破開然後~切一片竹皮,
-
rwa~ru~spngun qu blingan su qani ga,然後~量他的這個長度,
-
hwayʼun cikay~hwayʼun cikay ga, rwa ~cikuy ga, hwaygun cikay ru~要留一點隙縫~留一點隙縫~留一點隙縫~
-
sqpah spmumuʼ sbhul squ puqing nyaʼ qani la,貼好在綁起裡到這裡,
-
rwa~ru~nanu i utuʼ yan qani uzi la,然後~有時候也會像這樣子,
-
maki uzi qu hmaliʼ nyaʼ qani lga, hmaliʼ nya qa,在它的簧片的這裡,簧片這裡啊,
-
rwa~qu~kkbalay hya ay, kbalay kwagal nya ay,然後~先這樣做喔,做他的簧片喔,
-
ru~krumaʼ ga, qu~blingan qani ru sqzywan nha squ hmaliʼ nyaʼ lga,然後~有的時候,會用鑽洞的然後接著他的簧片,
-
zyan kay mu soni ga, sʼagal naha sa rumaʼ uzi rwa, yuraq na rumaʼ,像我剛講的那樣,他們會用竹子,竹子的皮作為材料,
-
ru~qutux hya ga, sʼagal naha sa baliq qani, baliq qani...然後~另外一種,他們會用銅片,這樣的銅片,
-
nanu i mtnaq squ kkbalay na rumaʼ uzi,然後也是相同的也是使用竹子,
-
spngun sa... nanu ga thzyungan hrwa, blinngan son,量在...緊貼在著,稱作“bringan"
-
tqzihung, shungan...tqzhungan son qu ptzyaw qani ga,開鑿...鑿...叫做鑿,這個動作,
-
i...kshungan...誒...鑿...
-
blingan son ga, kay na laqiʼ lasa la maha blingan ga..."tqshungan"開鑿ga,鑽開是小孩子說的話了,應該要叫做開鑿,
-
qhrungan ha ru~staq squ takuʼ nyaʼ qani la,鑿開了,就緊貼著像這樣子,
-
ru~baliq lga, hwayʼun cikay,然後~銅片,也要留一點隙縫,
-
ru~masoq lga, sbhul squ pmumuʼ sa hiʼ nya yayaʼ hiʼ nya qani,然後~完畢之後,綁起來然後打結在這個母體這裡,
-
ga~cinngyalan qutux qu rumaʼ,用一個小竹片來襯墊著,
-
aki i mrhuʼ bnhlan suʼ lga, zyan squ kkbalay nyaʼ,這樣綁的才穩,是這樣子製作的,
-
ru~aw pyangaʼ i babaw nyaʼ tlwan maku lozi qu nanaq nanaq kwara qu kakuʼ nyaʼ lga,然後~我在之後又找到樣子長得很獨特的,
-
qutux hya ga, qutux ga...nanu qutux rwa hmaliʼ nyaʼ qani,一種是只有一個簧片的這種,
-
ru~mutuʼ naha twangan...然後~他們通常會加...
-
ga...sazing hmaliʼ nyaʼ qani la,兩個簧片的這種,
-
ru~ini ga, cyugal hmaliʼ nyaʼ qani,然後~也有的,是三個簧片的這種,
-
payat, payat hmarlʼ nya, zmagal...四個,四個簧片的,五個的...
-
ru~nanu qu nwahan maku gi hmkangi i ...向這些都是我去找到的,
-
binrwan naha ga, psingan naha qu kwaraʼ biruʼ qasa ga,那些全部都是他們所寫的,拍下來的照片,
-
nanaq ktan maku squ syasing ga, mucing sa zmgal hmaliʼ nya,我所見所看到的相片,最多也只有到五個簧片,
-
qu~zyan pzyux ʼyal lga ini henas kya qu kntan maku qu syasing hya la然後~向這些這樣的,不會超越我所看到的相片了,
-
nanu yaqu ...pqbaqan maku squ syasin nyaʼ qasa ru~所以...在我所學的那些照片,
-
mwah saku ngasal lga~在我回到家裡之後~
-
i...pinsingan maku uzi biruʼ qasa,我也把那些書籍也拍下來,
-
ru~skahul maku sqa psingan maku rru~然後~從我所拍下來的~
-
lga~tmalam ku kbalay squ zyan qu qeqayaʼ qasa然後~就開始嘗試製作那些物品,
-
ru~zyan nyux maku rasun bih taʼ ru qeqaya qani,就是我今天所帶來的東西,
-
kinbalay maku są, aw wal sa mopuw kawas msyaw qu qeqayaʼ qani,是我自己做的,已經超過十多年了這些東西,
-
ru~yasa siy i ...si sa hakuʼ qasa, misan pslequn mwah saku i pinqyuʼ qani,就一直的收藏在盒子裡面,在我要來講述這個事情之前才把他們拿出來的,
-
ru~qu kbalay nyaʼ qani ga,製作的這些東西,
-
aw ru yang qu wal mu spqyuʼ qu soni qani qu kwaraʼ ring srengan ru~在我所講述的從開始的這些話,
-
ru~mucing squ babaw nyaʼ qu maha i pinqbaqan maku i kbalay squ tlubuw qani ga,到我說完我所學的製作口簧琴的這些話,
-
misuw qani uzi ga, mutuʼ saku i pcbaq sa iyat ta lelaqi ta nanak uzi,在最近開始,我也開始在教的不是只有小孩子們了,
-
ana qu bnkis, mrkyas wakay ga, kya qu smoyaʼ mwah mqbaq qani ga有年長的,年輕的,年幼的,只要願意來學習的,
-
mutuʼ cbaqan kwaraʼ ,我都會願意教的,
-
nanu i ...babaw nyaʼ ...如果...在未來...
-
imaʼ mamu qu smoyaʼ i mqbaq sa qeqayaʼ taʼ bnkis qani ga,你們如果想要來學這個傳統工藝,
-
nanu i wah saku hngkangiʼ,歡迎你們來找我,
-
nanu i ...i ...mlgaʼ taʼ i mqbaq qaiqayaʼ taʼ bnkis taʼ qani ru~我們來一起學習製作這個傳統工藝,
-
ʼbuzyaw taʼ kwaraʼ i bunkaʼ qani ga,我們來把這樣的工藝來承襲下去,
-
kwaraʼ qu pnghkngyan qu bngkis taʼ跟著祖先所走過的,
-
ru~yasa aki maku qemʼun qani,這也是我所最想要做的,
-
ru~nanu i ...taʼ soni qani lga, lamaw maku i tlubuw qu kbalay maku qani ru~在這個時候,我來嘗試吹奏我所製作的這個口簧琴,
-
pongay taʼ nana qu hngyang ga,讓我們來聽聽它的聲音,
-
nanu i tlamaw maku ru...現在我來嘗試吹奏...
-
aw~kung hyaʼ ga, yaqu kbalay qu ʼllaw maku cikay,好~我覺得製作這個比較簡單一些,
-
ini qbaq ʼyal maha i tlubuw qani,不太會吹奏這個,
-
nanaq maha mucing sa pthgun maku qu hngyang nyaʼ lga,只有在做完之後會吹奏聽聽聲音而已,
-
mucing kyaʼ nanaq qu basun makuʼ ʼllaw maku la,最多只有那樣我所感到比較熟悉一些,
-
ru~nanu i pcingaw maku pngqyuʼ makuʼ i ...ay ~qeqayaʼ I tlubuw qani soni ru~然後~我所講述的就到這裡,遇見口簧琴這個主題,
-
mhway simu kwaraʼ.謝謝你們大家。