- 31
- 0
- 字幕列表
-
荒野部落--kanasol 之緣由林秀葉Nayo
-
O ngangan nona niyaroʼ niyam, o Anasol,我們部落的名字叫Anasol,
-
haykaen, o ngangan nona niyaroʼ i, o tatodong ira i,不清楚,他命名由來, 而真正的呢,
-
o Mamola, caka nga,是Mamola才是真正的名稱,
-
nano mamangan niyam i, o mikaenan niyam i, o mamola a foting, o podaw,從小我們吃的食物就是mamola 魚、吻仔魚,
-
ana pangangan sa, o Anasol to, samamaanay koni malitengay.為何取地名時,就稱為Anasol 了,不清楚老人家們 為何這麼說。
-
O wama ako i, o Kaningafal, mikadafoay tayni,我的父親,是從新昌入婚到這裡來,
-
maolahay tayra riyal mifoting.很喜歡到海邊捕魚,
-
O mikaenan niyam, o mimaan, i lotok i,我們所吃食物,做甚麼,在山上呢,
-
paloma kami to hana, losenhowa我們種花,洛神花
-
hato o cihowa, hatiraay ko demak nona niyaroʼ tonini.和菊花,這個部落的工作都是這樣。
-
O kadafo no Farangaw kako,我是馬蘭部落的媳婦,
-
itira i Matang, iraay ko mira iya a kilomaʼan,在馬當部落,他們有豐年祭,
-
ona niyaroʼ niyam, awaay ko kilomaʼan,我們的部落,沒有辦豐年祭,
-
hayken, ana caka pitool to no litengan a demak,不清楚,為什麼沒有遵循祖先的事情,
-
tayra kako i Matang, misakaay kako to kilomaʼan,我去馬當部落, 我會參與部落豐年祭,
-
tayni kako tona niyaroʼ i, caay kangaʼay misakaay to kilomaʼan,我到了荒野這個部落,不可以參加豐年祭,
-
mitoolay kita to no mitaay a pakalaan saan,我們要遵循我們的信仰這樣說,
-
hatira sa to ko harateng ako.因此我遵從部落的決定。
-
Itini i tokos, palomaan to malitengay,在山上,老人家所種的,
-
o konga, o tali, hatira ko demak niyam.有地瓜、芋頭等,我們的工作是這樣子的。
-
Awa ko lalan, rakat sa kami tayra i tokos,沒有道路 我們用走的去山上,
-
paloma to ariray, o maamaan.種植玉米,各式各樣的植物。
-
Hatiraay ko damak no iya, mitoolan ko no litelitengan a demak,當時的工作是這樣的,我們遵循古法,
-
ano tahanini hatiraay ho ko demak niyam tona niyaroʼ.直到現在我們的部落依然這樣遵行著。
-
O no kaemangay anini, no miraay , samaanay kaemangay harateng,現在的年輕人 ,有他們的想法,也不知道他們的想法,
-
kami malingay, todongan ho niyam,我老一輩的的,還是依照傳統,
-
mialaan ho niyam ko demak no malitengay,我們還是遵循其祖先的習俗生活著,
-
edengan ora kilomaʼan ko awa,只有豐祭典沒有舉行,
-
mako harlateng i, tooleng to ko no litelitengan,我的想法呢,還是要遵循者傳統的生活文化,
-
aniniay satapang, hayken, kami atek, malitengay pasowalay,最近才開始,不清楚,我們也許,要老一輩的來告知,
-
toolen to ita, todoen to ita ko no litengan a demak sanay, satapang sa to hatini.我們應該遵從並恢復傳統習俗 ,現在才開始有了這些。
-
Iraay to ko iya no litengan a demak, midodoay to kami o kaemangay,祖先們的傳統祭儀文化,年輕一代的有在遵循者,
-
tool sa to anini to no malitengay,追隨著祖先的足跡,
-
aka tawalen ko no litelitengan a demak不要記得祖先古老傳統的文化祭儀
-
hanay no malitengay sa, mitool to ko kaemangay.老人家這樣的說,所以,年輕人也就遵循著。
-
misanga to kami to rikoʼ我們開始製作傳統服飾
-
tono ʼAmis, mitool kami to ira ko iya sa ko阿美族的, 我們開始遵從著
-
o siyang-cang, todongen ko no won-howa sa, misanga to kami to鄉長也鼓勵我們要遵循文化,我們製作
-
alofo, cirikoʼ to kami to no ʼAmis.情人袋、 穿著阿美族的傳統服飾。
-
hatira, haiken, samaan ko mata no tao minengneng kamiyanan.這樣子,不知道,別人的眼光如何看待我們,
-
pakomira han niyam, toolen niyam, kilimeng ho niyam ko demak no litelitengan sa kami,我們隨他去,我們要遵循,要找回我們固有的傳統文化我們這樣認為,
-
hatira aca ko mako a halateng.我也堅信著這個信念。
-
Oya nona niyaroʼ niyam i, iraay ko iya tini o ʼorip DipoDipongan ho o pongkang,在我們的部落,還有日據時代所留下來的山洞,
-
o mikaenan niyam a nanom, itiraay i o onsing,我們所飲用的水源,來自溫泉,
-
onsing nani tini kaminan maraayay,溫泉從我們這裡很遠的,
-
no Dipongan ho, ofang hannanay ira ko tokos,日本時期,他們直接開山䥣洞,
-
sakairla no nanom niyam itini mianip mipanay.才使得我們有水得以插秧、種稻。
-
o romaay i, atek , haykeng, caka fanaʼ kako tona i kaliay a nanom ana另外,也許,不太清楚,我不知道這個水圳的水為甚麼
-
iraay ko nanom saan, caay kafanaʼ nanicowaay kora nanom toninian會有水,不知道這個水源來自哪裡?
-
o romaay kaemangay milicaayay,有的孩子會詢問,
-
ana ira ko nanom? Awa ko maan, o tokos tilra, na為甚麼會有水?甚麼都沒有,那邊是山上,
-
taʼangay kona a kali itini saan? nga sowal to niyam, kitohen to niyam ko kaemangay,為甚麼這裡有水溝這麼大呢這樣問?這時我們就告訴他,解釋給小孩子聽,
-
hatiray hatiray sakaira no nanom, nga ira ko kakaen ita.這樣子的, 這樣子的, 之所以我們有了水,我們才有食物。
-
Awaay ko nanom, ano awaay kona kali toninian, awa ko mipalomaan a losay ta如果沒有水,如果沒有這個水圳也就沒有我們種植的農作物
-
hannanay kona kaemangay nga sakafanaʼ noni kaemangay,這樣告訴孩子們,因此孩子們才才了解的,
-
ira ho ko nanom niyam i tokos, tahanini,我們還有山上的水,一直到現在,
-
o mikaenan niyam i, o no tokos a nanom, o malitengay我們吃的呢,還是山上的水,老人家
-
caay kakahih miʼaca to no Taywan a nanom,不願意買外面的水,
-
miladom ho ko malitengay, tangtangen ira,老人家還是挑水,他會將它煮沸,
-
hatiraay kita i mamang ho, aka我們在小時候也是一樣,不要買人家賣的東西這樣。
-
Miladom ho kami tora no tokos a nanom,我們還是挑山上的水,
-
a malitengay ano tahira ho只要老人家到了
-
singciliw, papidadomay to,星期六時 ,叫人去挑水了,
-
fohaten to han ira ko kakitaan, fohaten to niyam kora nanom,交代部落主席開啟水源,
-
sa miladom to, saopoopo sa ko malitengay,然後就挑水了,耆老人家就開始聚集在一起,
-
ya matakonokonolay, o malitengay miala to to pitisiwan,有駝著背的,老人家們提著水壺、
-
to fintang, ira to to micada to no tokos a nanom,臉盆 ,來裝山上的水,
-
sapitangtang to holo, sapitangtang to mamaan sa,要拿來煮飯, 煮任何食物,
-
matawa kako, nengnengen ako kora malitengay,我笑著,我看著 那些老人家,
-
aya kona malitengay, ira ko pafeli no siyfo a no kokka a nanom,哎呀!這些老人 家們,政府國家有裝置自來水,
-
aka ca kaenen namo kona nanom han i,問他們為什麼不用自來水,
-
ira ko sowal i na mira他們的回答是
-
malikayay ko malitengay mikiling tona nanom ʼayaw, no litengan ho koni nanom,以前這些水源是祖先耆老們辛苦開鑿的,這些是古時候的水,
-
dodoen ita, aka palakisawen kona nanom toninian saan,我們要繼續遵循著,不要荒廢掉這些水這樣說,
-
salaw, tala ho i toyofi, singciliw,因此,一到(土曜日)星期六,
-
matawa to kako, tayra to kako minengnengen tora malitengay,我就很開心,到那邊看著那些老人家們,
-
paytoy sa kora, sakonokonol sa ko malitengay miladom,老人家們依序排者隊、鴕著鴕著背的要挑水,
-
kahemekan a minengneng, hatiraay kona niyaroʼ niyam toninian,看著就很開心了,我們的部落就是這樣子,
-
edengan na tokos niyam kalimlaan,比較遺憾的是我們的山上,
-
ma:kapahay koni tokos niyam i ʼayaw,早期我們的山非常的漂亮,
-
palomaay to hana to losenhowa,種植很多花、洛神花,
-
anini sa i, awaay ko lalan,如今,沒有路,
-
salaw ca to katayra ko malitengay misa maomah tora tokos, misakokokokoh,所以老人家不再耕作他山上的農地、養雞等等,
-
tini sa to i lalan, sarakarakat sa,就在這個路上,走來走去,
-
minengnengen to nipalomaan no tao,去看看別人種植的農作物,
-
sakatayraaw i tokos sa i, awa ko lalan,想要到山上去,沒有路,
-
nengneng han ako, aya soelinay haw,就依我所看到的,唉,確實是這樣的喔,
-
makapahay kona niyaroʼ tona niyam tonini, ya tayni ho tona niyaroʼ,我們這個部落非常漂亮,當時的部落
-
o niyaroʼ niyam, o no Minkok a ngangan ira, howangye hannanay,我們的部落 ,他的中文名字叫荒野,
-
ya rekalrekal howangye hannanay, caay ho ka iya kakayken han,是當時待開墾的土地就叫荒野,是待開墾的土地,
-
tayni to ko litengan i, iraay ko Kaningafal, no Tolan,祖先們到了這裡, 有來自新昌、都蘭的,
-
icowacowaay a malitengay tayniay, saka:pah sanay kona niyaroʼ,還有來自各地區的老人家都來了,部落就變得非常漂亮,
-
ora lotok awaay to ko palomaay.那山已經經沒有人在種植農作物了。
-
Harateng ako, ira ho kako,我有一個想法,只要我還在,
-
naʼicelan ako, eminen ako ko iya ko sangaen ko lalan han ako i,我要盡我所能,我要全力用上申請開闢道路,
-
han ako i, miiya ko tapatapang saan ko harateng ako nga,向機關首長等才可以,
-
ira ko nga, matool aca ko no ʼayaʼayaway aca a demak, nga才可以,遵循著祖先們以前的做事方法,才可以
-
paloma to to hana, to cihowa, aririray sa, hatiraa ko no mako miharatengan, haiken,在種植花、或者菊花、玉米這是我的心願,不知道,
-
hay, matool ako hanima? Saan ko harateng ako,可是呢 ,也不知道我能做到嗎 ?我的想法是這樣,
-
nanay matool, nanay ira ko siyfo patado kamiyanan toni niyaroʼ,但願我能夠完成,希望政府能幫助我們部落,
-
tikolen ho ko no ʼayaʼayaway a demak, kalimlaan sa kako,回復到以前的傳統生活方式,我覺得非常的可惜,
-
adahay kora sasowalen ako, awa sanay hatini ko maharateng ako.我有很多話想要說 ,但我現在想不起來任何的,
-
O maan? ʼAyaw i, tayni ko malitengay tona niyaroʼ是甚麼? 早期老人家遷徙到部落
-
matengil ako ko sowal no malitengay i,我聽過老人家說過,
-
tatayni ho ko no i cowacowaay a malitengay, milikolong ho,要遷徙到本部落的各地來的人, 都要繳交一頭牛 ,
-
ano tayni kiso tini i, tayni toni niyaroʼ ci lomaʼ i, ngaʼayay to,如果你要來,要在這個部落蓋房子,是可以的,
-
pafeli ho kiso to pina a kolong saan,你要給幾頭牛這樣規定,
-
nga, pafeli to ko malitengay, nga, itini to ci mira tini cilomaʼ.後來老人家給了,他就可在這裡蓋房子。
-
harateng ako, ha!我的想法是,啊!
-
ana misaeli ho to kolong sa?為什麼還要討要牛呢?
-
O sowal no malitengay, "Saʼayaway kami i tini,耆老們的解釋是說,"我們最早開發這裡,
-
masaopo:ay niyam ko ʼAmiAmis itini,我們把很多的阿美族人聚集在這裡辛勤的開墾,
-
ngaʼay tayni sa kamo,你們就很輕鬆的就這樣來這裡住,
-
awa ko, litefocen ho kamo caka nga,沒有貢獻,所以需要你們繳稅交換土地才可以呀,
-
ano caka litefocem tayni sa kamo sa,如果沒有向你們抽稅 , 你們就來了可以這樣嗎?這樣說,
-
Mangengen nora iya ya tayniay itini mafolaw ca mira tayni i,那些想要遷徙的人看到 之後他們遷徙到這裡,
-
nengneng han nira koni niyaroʼ,他們看到了這個部落,
-
soelinay, ira ko nanom, ira ko maan是真的, 這裡有水源寬闊的土地
-
makapahay kona niyaroʼ tini,這是非常漂亮的部落、
-
siʼayaw han ko ira riyal,面向前面就有海,
-
ira ko pifotingan no ʼAmis, mipodaw, ira ko mamola,有阿美族人的漁場,撈捕吻仔魚,有mamola魚,
-
ira ho ko onsing, o pikofongan,還有溫泉,可以甕魚簍抓魚,
-
hayken ko no tao i, mikofongay han nima,不清楚別人,也不知道有沒有用魚簍抓魚,
-
maaraw no tao ko piala niyam to iya dadingoan,別人有看過我們用蛙鏡,
-
iraay mamangay kora kofong niyam,我們的魚簍小小的,
-
teli han nananoman i, ngaʼay to piala to, ira to ko foting.將它放入水中 ,就可以拿,就有魚了。
-
Maan han to kora foting tora matawal to ako,那種魚叫什麼魚了我忘記了,
-
ya milingatay i fafakedohan a foting.那種黏在石頭石頭上的魚。
-
Iira ko maamaan, ira ko kakaen, tayni toni a niyaroʼ這裡有各式各樣的,有食物 ,到這個部落,
-
caay kacahiw ko tiyad sa, salaw tayni ca mira toni a niyaroʼ i,肚子絕對不會餓的, 所以他們願意來到部落,
-
ngaʼay to, patefoc kita, pafeli to kolong, pafeli to diyong,很划算的,我們繳稅,給牛隻 或者是給豬,
-
itini kita cilomaʼ sa,我們要在這裡建立家園他們這麼說,
-
salaw aloma sa to ko tandaw,所以人就越來越多了,
-
itiraay Kanifangal, i cowacowaay tayni to tini從新昌部落或來自各地方來到這裡,
-
masaopo to tini, makapah koni a niyaroʼ,到這裡聚集,這個部落很漂亮,
-
ira ho itira i Imeng, itila i meyhecon,還有這個Imeng地方,這個美和村那裏,
-
o sera niyam tona niyaroʼ tonini,是我們部落的傳統領域,
-
tayni to ko taywan, o Paylang, mafolaw ca mira,(台灣)閩南人來了之後,他們遷徙來,
-
awa ko kakaenen na mira itira tora mira a niyaroʼ i,在他們原來居住的地方沒有食物呢,
-
tayni to tini, o mipalomaan niyam ʼAmis i,於是來到這裡, 我們阿美族人所種植的農作物,
-
makapah kora kongakonga,地瓜都非常的茂盛,
-
awa sa to ko konga,地瓜都沒有了,
-
takawen no Paylang, nenengen niyam makapahay kora konga,被閩南人偷, 我們明明看地瓜非常的茂盛,
-
papacem nenengen, ira, misiwkakaw sa to i,早上去看,還在,當想要收成時,
-
awa ko heci,果實沒有了,
-
lafii kona Paylang mitakaw,閩南人是利用半夜偷的,
-
salaw, sawad han to no ʼAmis ko sera,所以,阿美族人就放棄了土地,
-
kakahaday ko sera no ʼAmis i tira meyhecon,阿族人在美和的土地非常寬闊,
-
sawaden to, i tokos to maomah,就放棄了,到山上耕種了,
-
ya sera itira kalimlaan to,那裏的土地非常可惜,
-
ano o tefos to ko mipalomaan hatira,就算種植甘蔗也一樣,
-
masamsam no Paylang kami ʼAmis,我們阿美族人被閩南人欺負,
-
ngaʼayay malikecay kami ʼAmis tini,還好我們阿美族人在這裡非常的團結,
-
ira ko misamsamay kamiyanan a Paylang i,當有閩南人欺負我們的時候,
-
malikec kami, masaopo kami, o faʼinayan, o fafahiyan,我們很團結,我們聚在一起,不論男、女,
-
milood kami to Paylang, miala kami to fafahiyan sa, miala to pingci,我們對抗閩南人 ,我們拿,女生呢,就拿螺絲起子,
-
miala to kowkow, milood kami to Paylang,有的拿鐮刀,我們與閩南人戰爭,
-
hatira, hay samanen, awa aca ko siwkak,就這樣,也沒辦法, 因為沒有收成,
-
sawad han to koya omah itira i放棄了Imengan地區的土地了。
-
Ano ma maiya ma mafaliyos sa maiya,當遇到刮颱風的時候 ,
-
maan han ko soycay? Adihay ko kilakilang,水災要怎麼說了?
-
miala kami to kilang, o ʼAmis sa, siniadaan to ʼAmis,我們撿拾木材, 阿美族人呢,阿美族人非常可憐,
-
miala kami to kilang, pacakayen niyam, caayay ko niyam a payci kora,我們撿木材,我們拿去賣,那個不是我們自己的錢,
-
o no finawlan a payci, komod hannanay是村人的錢, 全部彙總起來
-
kora payci toranan, miala kami tora kasoy,那些錢, 都是我們撿拾木材得來的,
-
padadaya ho kami tayra, caka talaw kami ʼAmis,我們趁著晚上去,我們阿美族人不怕,
-
caka talaw kana niyaroʼ to iya to nanom,這個部落的人不怕水,
-
tayra miiya, no niyamay niyamay koni sa,去到現場時 ,這是我們的,這是我們的這樣說,
-
alaen ko powtaw, powtawen teliteli han ko fakeloh,去拿刨刀,刨起來把石頭放上去註記,
-
mialaw to kami sa, awa to, maala to no Palang,當我們想要去拿時,又沒有了, 被閩南人拿走了,
-
hatiraay ko Paylang, o riang ira kamiyanan.閩南人就是如此,這是他們對我們使壞的情形。