跳到主要內容區塊 :::
:::
  •  31
  •  0
  • FB圖示
  • line圖示
TIME:

  • 字幕列表
  • 荒野部落--kanasol 之緣由
    林秀葉Nayo
  • O ngangan nona niyaroʼ niyam, o Anasol,
    我們部落的名字叫Anasol,
  • haykaen, o ngangan nona niyaroʼ i, o tatodong ira i,
    不清楚,他命名由來, 而真正的呢,
  • o Mamola, caka nga,
    是Mamola才是真正的名稱,
  • nano mamangan niyam i, o mikaenan niyam i, o mamola a foting, o podaw,
    從小我們吃的食物就是mamola 魚、吻仔魚,
  • ana pangangan sa, o Anasol to, samamaanay koni malitengay.
    為何取地名時,就稱為Anasol 了,不清楚老人家們 為何這麼說。
  • O wama ako i, o Kaningafal, mikadafoay tayni,
    我的父親,是從新昌入婚到這裡來,
  • maolahay tayra riyal mifoting.
    很喜歡到海邊捕魚,
  • O mikaenan niyam, o mimaan, i lotok i,
    我們所吃食物,做甚麼,在山上呢,
  • paloma kami to hana, losenhowa
    我們種花,洛神花
  • hato o cihowa, hatiraay ko demak nona niyaroʼ tonini.
    和菊花,這個部落的工作都是這樣。
  • O kadafo no Farangaw kako,
    我是馬蘭部落的媳婦,
  • itira i Matang, iraay ko mira iya a kilomaʼan,
    在馬當部落,他們有豐年祭,
  • ona niyaroʼ niyam, awaay ko kilomaʼan,
    我們的部落,沒有辦豐年祭,
  • hayken, ana caka pitool to no litengan a demak,
    不清楚,為什麼沒有遵循祖先的事情,
  • tayra kako i Matang, misakaay kako to kilomaʼan,
    我去馬當部落, 我會參與部落豐年祭,
  • tayni kako tona niyaroʼ i, caay kangaʼay misakaay to kilomaʼan,
    我到了荒野這個部落,不可以參加豐年祭,
  • mitoolay kita to no mitaay a pakalaan saan,
    我們要遵循我們的信仰這樣說,
  • hatira sa to ko harateng ako.
    因此我遵從部落的決定。
  • Itini i tokos, palomaan to malitengay,
    在山上,老人家所種的,
  • o konga, o tali, hatira ko demak niyam.
    有地瓜、芋頭等,我們的工作是這樣子的。
  • Awa ko lalan, rakat sa kami tayra i tokos,
    沒有道路 我們用走的去山上,
  • paloma to ariray, o maamaan.
    種植玉米,各式各樣的植物。
  • Hatiraay ko damak no iya, mitoolan ko no litelitengan a demak,
    當時的工作是這樣的,我們遵循古法,
  • ano tahanini hatiraay ho ko demak niyam tona niyaroʼ.
    直到現在我們的部落依然這樣遵行著。
  • O no kaemangay anini, no miraay , samaanay kaemangay harateng,
    現在的年輕人 ,有他們的想法,也不知道他們的想法,
  • kami malingay, todongan ho niyam,
    我老一輩的的,還是依照傳統,
  • mialaan ho niyam ko demak no malitengay,
    我們還是遵循其祖先的習俗生活著,
  • edengan ora kilomaʼan ko awa,
    只有豐祭典沒有舉行,
  • mako harlateng i, tooleng to ko no litelitengan,
    我的想法呢,還是要遵循者傳統的生活文化,
  • aniniay satapang, hayken, kami atek, malitengay pasowalay,
    最近才開始,不清楚,我們也許,要老一輩的來告知,
  • toolen to ita, todoen to ita ko no litengan a demak sanay, satapang sa to hatini.
    我們應該遵從並恢復傳統習俗 ,現在才開始有了這些。
  • Iraay to ko iya no litengan a demak, midodoay to kami o kaemangay,
    祖先們的傳統祭儀文化,年輕一代的有在遵循者,
  • tool sa to anini to no malitengay,
    追隨著祖先的足跡,
  • aka tawalen ko no litelitengan a demak
    不要記得祖先古老傳統的文化祭儀
  • hanay no malitengay sa, mitool to ko kaemangay.
    老人家這樣的說,所以,年輕人也就遵循著。
  • misanga to kami to rikoʼ
    我們開始製作傳統服飾
  • tono ʼAmis, mitool kami to ira ko iya sa ko
    阿美族的, 我們開始遵從著
  • o siyang-cang, todongen ko no won-howa sa, misanga to kami to
    鄉長也鼓勵我們要遵循文化,我們製作
  • alofo, cirikoʼ to kami to no ʼAmis.
    情人袋、 穿著阿美族的傳統服飾。
  • hatira, haiken, samaan ko mata no tao minengneng kamiyanan.
    這樣子,不知道,別人的眼光如何看待我們,
  • pakomira han niyam, toolen niyam, kilimeng ho niyam ko demak no litelitengan sa kami,
    我們隨他去,我們要遵循,要找回我們固有的傳統文化我們這樣認為,
  • hatira aca ko mako a halateng.
    我也堅信著這個信念。
  • Oya nona niyaroʼ niyam i, iraay ko iya tini o ʼorip DipoDipongan ho o pongkang,
    在我們的部落,還有日據時代所留下來的山洞,
  • o mikaenan niyam a nanom, itiraay i o onsing,
    我們所飲用的水源,來自溫泉,
  • onsing nani tini kaminan maraayay,
    溫泉從我們這裡很遠的,
  • no Dipongan ho, ofang hannanay ira ko tokos,
    日本時期,他們直接開山䥣洞,
  • sakairla no nanom niyam itini mianip mipanay.
    才使得我們有水得以插秧、種稻。
  • o romaay i, atek , haykeng, caka fanaʼ kako tona i kaliay a nanom ana
    另外,也許,不太清楚,我不知道這個水圳的水為甚麼
  • iraay ko nanom saan, caay kafanaʼ nanicowaay kora nanom toninian
    會有水,不知道這個水源來自哪裡?
  • o romaay kaemangay milicaayay,
    有的孩子會詢問,
  • ana ira ko nanom? Awa ko maan, o tokos tilra, na
    為甚麼會有水?甚麼都沒有,那邊是山上,
  • taʼangay kona a kali itini saan? nga sowal to niyam, kitohen to niyam ko kaemangay,
    為甚麼這裡有水溝這麼大呢這樣問?這時我們就告訴他,解釋給小孩子聽,
  • hatiray hatiray sakaira no nanom, nga ira ko kakaen ita.
    這樣子的, 這樣子的, 之所以我們有了水,我們才有食物。
  • Awaay ko nanom, ano awaay kona kali toninian, awa ko mipalomaan a losay ta
    如果沒有水,如果沒有這個水圳也就沒有我們種植的農作物
  • hannanay kona kaemangay nga sakafanaʼ noni kaemangay,
    這樣告訴孩子們,因此孩子們才才了解的,
  • ira ho ko nanom niyam i tokos, tahanini,
    我們還有山上的水,一直到現在,
  • o mikaenan niyam i, o no tokos a nanom, o malitengay
    我們吃的呢,還是山上的水,老人家
  • caay kakahih miʼaca to no Taywan a nanom,
    不願意買外面的水,
  • miladom ho ko malitengay, tangtangen ira,
    老人家還是挑水,他會將它煮沸,
  • hatiraay kita i mamang ho, aka
    我們在小時候也是一樣,不要買人家賣的東西這樣。
  • Miladom ho kami tora no tokos a nanom,
    我們還是挑山上的水,
  • a malitengay ano tahira ho
    只要老人家到了
  • singciliw, papidadomay to,
    星期六時 ,叫人去挑水了,
  • fohaten to han ira ko kakitaan, fohaten to niyam kora nanom,
    交代部落主席開啟水源,
  • sa miladom to, saopoopo sa ko malitengay,
    然後就挑水了,耆老人家就開始聚集在一起,
  • ya matakonokonolay, o malitengay miala to to pitisiwan,
    有駝著背的,老人家們提著水壺、
  • to fintang, ira to to micada to no tokos a nanom,
    臉盆 ,來裝山上的水,
  • sapitangtang to holo, sapitangtang to mamaan sa,
    要拿來煮飯, 煮任何食物,
  • matawa kako, nengnengen ako kora malitengay,
    我笑著,我看著 那些老人家,
  • aya kona malitengay, ira ko pafeli no siyfo a no kokka a nanom,
    哎呀!這些老人 家們,政府國家有裝置自來水,
  • aka ca kaenen namo kona nanom han i,
    問他們為什麼不用自來水,
  • ira ko sowal i na mira
    他們的回答是
  • malikayay ko malitengay mikiling tona nanom ʼayaw, no litengan ho koni nanom,
    以前這些水源是祖先耆老們辛苦開鑿的,這些是古時候的水,
  • dodoen ita, aka palakisawen kona nanom toninian saan,
    我們要繼續遵循著,不要荒廢掉這些水這樣說,
  • salaw, tala ho i toyofi, singciliw,
    因此,一到(土曜日)星期六,
  • matawa to kako, tayra to kako minengnengen tora malitengay,
    我就很開心,到那邊看著那些老人家們,
  • paytoy sa kora, sakonokonol sa ko malitengay miladom,
    老人家們依序排者隊、鴕著鴕著背的要挑水,
  • kahemekan a minengneng, hatiraay kona niyaroʼ niyam toninian,
    看著就很開心了,我們的部落就是這樣子,
  • edengan na tokos niyam kalimlaan,
    比較遺憾的是我們的山上,
  • ma:kapahay koni tokos niyam i ʼayaw,
    早期我們的山非常的漂亮,
  • palomaay to hana to losenhowa,
    種植很多花、洛神花,
  • anini sa i, awaay ko lalan,
    如今,沒有路,
  • salaw ca to katayra ko malitengay misa maomah tora tokos, misakokokokoh,
    所以老人家不再耕作他山上的農地、養雞等等,
  • tini sa to i lalan, sarakarakat sa,
    就在這個路上,走來走去,
  • minengnengen to nipalomaan no tao,
    去看看別人種植的農作物,
  • sakatayraaw i tokos sa i, awa ko lalan,
    想要到山上去,沒有路,
  • nengneng han ako, aya soelinay haw,
    就依我所看到的,唉,確實是這樣的喔,
  • makapahay kona niyaroʼ tona niyam tonini, ya tayni ho tona niyaroʼ,
    我們這個部落非常漂亮,當時的部落
  • o niyaroʼ niyam, o no Minkok a ngangan ira, howangye hannanay,
    我們的部落 ,他的中文名字叫荒野,
  • ya rekalrekal howangye hannanay, caay ho ka iya kakayken han,
    是當時待開墾的土地就叫荒野,是待開墾的土地,
  • tayni to ko litengan i, iraay ko Kaningafal, no Tolan,
    祖先們到了這裡, 有來自新昌、都蘭的,
  • icowacowaay a malitengay tayniay, saka:pah sanay kona niyaroʼ,
    還有來自各地區的老人家都來了,部落就變得非常漂亮,
  • ora lotok awaay to ko palomaay.
    那山已經經沒有人在種植農作物了。
  • Harateng ako, ira ho kako,
    我有一個想法,只要我還在,
  • naʼicelan ako, eminen ako ko iya ko sangaen ko lalan han ako i,
    我要盡我所能,我要全力用上申請開闢道路,
  • han ako i, miiya ko tapatapang saan ko harateng ako nga,
    向機關首長等才可以,
  • ira ko nga, matool aca ko no ʼayaʼayaway aca a demak, nga
    才可以,遵循著祖先們以前的做事方法,才可以
  • paloma to to hana, to cihowa, aririray sa, hatiraa ko no mako miharatengan, haiken,
    在種植花、或者菊花、玉米這是我的心願,不知道,
  • hay, matool ako hanima? Saan ko harateng ako,
    可是呢 ,也不知道我能做到嗎 ?我的想法是這樣,
  • nanay matool, nanay ira ko siyfo patado kamiyanan toni niyaroʼ,
    但願我能夠完成,希望政府能幫助我們部落,
  • tikolen ho ko no ʼayaʼayaway a demak, kalimlaan sa kako,
    回復到以前的傳統生活方式,我覺得非常的可惜,
  • adahay kora sasowalen ako, awa sanay hatini ko maharateng ako.
    我有很多話想要說 ,但我現在想不起來任何的,
  • O maan? ʼAyaw i, tayni ko malitengay tona niyaroʼ
    是甚麼? 早期老人家遷徙到部落
  • matengil ako ko sowal no malitengay i,
    我聽過老人家說過,
  • tatayni ho ko no i cowacowaay a malitengay, milikolong ho,
    要遷徙到本部落的各地來的人, 都要繳交一頭牛 ,
  • ano tayni kiso tini i, tayni toni niyaroʼ ci lomaʼ i, ngaʼayay to,
    如果你要來,要在這個部落蓋房子,是可以的,
  • pafeli ho kiso to pina a kolong saan,
    你要給幾頭牛這樣規定,
  • nga, pafeli to ko malitengay, nga, itini to ci mira tini cilomaʼ.
    後來老人家給了,他就可在這裡蓋房子。
  • harateng ako, ha!
    我的想法是,啊!
  • ana misaeli ho to kolong sa?
    為什麼還要討要牛呢?
  • O sowal no malitengay, "Saʼayaway kami i tini,
    耆老們的解釋是說,"我們最早開發這裡,
  • masaopo:ay niyam ko ʼAmiAmis itini,
    我們把很多的阿美族人聚集在這裡辛勤的開墾,
  • ngaʼay tayni sa kamo,
    你們就很輕鬆的就這樣來這裡住,
  • awa ko, litefocen ho kamo caka nga,
    沒有貢獻,所以需要你們繳稅交換土地才可以呀,
  • ano caka litefocem tayni sa kamo sa,
    如果沒有向你們抽稅 , 你們就來了可以這樣嗎?這樣說,
  • Mangengen nora iya ya tayniay itini mafolaw ca mira tayni i,
    那些想要遷徙的人看到 之後他們遷徙到這裡,
  • nengneng han nira koni niyaroʼ,
    他們看到了這個部落,
  • soelinay, ira ko nanom, ira ko maan
    是真的, 這裡有水源寬闊的土地
  • makapahay kona niyaroʼ tini,
    這是非常漂亮的部落、
  • siʼayaw han ko ira riyal,
    面向前面就有海,
  • ira ko pifotingan no ʼAmis, mipodaw, ira ko mamola,
    有阿美族人的漁場,撈捕吻仔魚,有mamola魚,
  • ira ho ko onsing, o pikofongan,
    還有溫泉,可以甕魚簍抓魚,
  • hayken ko no tao i, mikofongay han nima,
    不清楚別人,也不知道有沒有用魚簍抓魚,
  • maaraw no tao ko piala niyam to iya dadingoan,
    別人有看過我們用蛙鏡,
  • iraay mamangay kora kofong niyam,
    我們的魚簍小小的,
  • teli han nananoman i, ngaʼay to piala to, ira to ko foting.
    將它放入水中 ,就可以拿,就有魚了。
  • Maan han to kora foting tora matawal to ako,
    那種魚叫什麼魚了我忘記了,
  • ya milingatay i fafakedohan a foting.
    那種黏在石頭石頭上的魚。
  • Iira ko maamaan, ira ko kakaen, tayni toni a niyaroʼ
    這裡有各式各樣的,有食物 ,到這個部落,
  • caay kacahiw ko tiyad sa, salaw tayni ca mira toni a niyaroʼ i,
    肚子絕對不會餓的, 所以他們願意來到部落,
  • ngaʼay to, patefoc kita, pafeli to kolong, pafeli to diyong,
    很划算的,我們繳稅,給牛隻 或者是給豬,
  • itini kita cilomaʼ sa,
    我們要在這裡建立家園他們這麼說,
  • salaw aloma sa to ko tandaw,
    所以人就越來越多了,
  • itiraay Kanifangal, i cowacowaay tayni to tini
    從新昌部落或來自各地方來到這裡,
  • masaopo to tini, makapah koni a niyaroʼ,
    到這裡聚集,這個部落很漂亮,
  • ira ho itira i Imeng, itila i meyhecon,
    還有這個Imeng地方,這個美和村那裏,
  • o sera niyam tona niyaroʼ tonini,
    是我們部落的傳統領域,
  • tayni to ko taywan, o Paylang, mafolaw ca mira,
    (台灣)閩南人來了之後,他們遷徙來,
  • awa ko kakaenen na mira itira tora mira a niyaroʼ i,
    在他們原來居住的地方沒有食物呢,
  • tayni to tini, o mipalomaan niyam ʼAmis i,
    於是來到這裡, 我們阿美族人所種植的農作物,
  • makapah kora kongakonga,
    地瓜都非常的茂盛,
  • awa sa to ko konga,
    地瓜都沒有了,
  • takawen no Paylang, nenengen niyam makapahay kora konga,
    被閩南人偷, 我們明明看地瓜非常的茂盛,
  • papacem nenengen, ira, misiwkakaw sa to i,
    早上去看,還在,當想要收成時,
  • awa ko heci,
    果實沒有了,
  • lafii kona Paylang mitakaw,
    閩南人是利用半夜偷的,
  • salaw, sawad han to no ʼAmis ko sera,
    所以,阿美族人就放棄了土地,
  • kakahaday ko sera no ʼAmis i tira meyhecon,
    阿族人在美和的土地非常寬闊,
  • sawaden to, i tokos to maomah,
    就放棄了,到山上耕種了,
  • ya sera itira kalimlaan to,
    那裏的土地非常可惜,
  • ano o tefos to ko mipalomaan hatira,
    就算種植甘蔗也一樣,
  • masamsam no Paylang kami ʼAmis,
    我們阿美族人被閩南人欺負,
  • ngaʼayay malikecay kami ʼAmis tini,
    還好我們阿美族人在這裡非常的團結,
  • ira ko misamsamay kamiyanan a Paylang i,
    當有閩南人欺負我們的時候,
  • malikec kami, masaopo kami, o faʼinayan, o fafahiyan,
    我們很團結,我們聚在一起,不論男、女,
  • milood kami to Paylang, miala kami to fafahiyan sa, miala to pingci,
    我們對抗閩南人 ,我們拿,女生呢,就拿螺絲起子,
  • miala to kowkow, milood kami to Paylang,
    有的拿鐮刀,我們與閩南人戰爭,
  • hatira, hay samanen, awa aca ko siwkak,
    就這樣,也沒辦法, 因為沒有收成,
  • sawad han to koya omah itira i
    放棄了Imengan地區的土地了。
  • Ano ma maiya ma mafaliyos sa maiya,
    當遇到刮颱風的時候 ,
  • maan han ko soycay? Adihay ko kilakilang,
    水災要怎麼說了?
  • miala kami to kilang, o ʼAmis sa, siniadaan to ʼAmis,
    我們撿拾木材, 阿美族人呢,阿美族人非常可憐,
  • miala kami to kilang, pacakayen niyam, caayay ko niyam a payci kora,
    我們撿木材,我們拿去賣,那個不是我們自己的錢,
  • o no finawlan a payci, komod hannanay
    是村人的錢, 全部彙總起來
  • kora payci toranan, miala kami tora kasoy,
    那些錢, 都是我們撿拾木材得來的,
  • padadaya ho kami tayra, caka talaw kami ʼAmis,
    我們趁著晚上去,我們阿美族人不怕,
  • caka talaw kana niyaroʼ to iya to nanom,
    這個部落的人不怕水,
  • tayra miiya, no niyamay niyamay koni sa,
    去到現場時 ,這是我們的,這是我們的這樣說,
  • alaen ko powtaw, powtawen teliteli han ko fakeloh,
    去拿刨刀,刨起來把石頭放上去註記,
  • mialaw to kami sa, awa to, maala to no Palang,
    當我們想要去拿時,又沒有了, 被閩南人拿走了,
  • hatiraay ko Paylang, o riang ira kamiyanan.
    閩南人就是如此,這是他們對我們使壞的情形。