跳到主要內容區塊 :::
:::
  •  706
  •  2
  • FB圖示
  • line圖示
TIME:

  • 字幕列表
  • 地圖上標示:
    早期在台灣南部的阿美族氏族與部落名稱。
  • 講述:
    從Palidaw部落的氏族往東部遷徙史跡。
  • Sakaira to no itiniay i sawalian ko salawinawina kiya haw,
    這裡會有阿美族氏族(地圖圖示),
  • o matengilay kimad kiya,
    聽老一輩的講述是這樣,
  • iraay ko nani timolay, nani Palidaway sanay,
    有從南部遷徙來的,從恆春這邊來的阿美族氏族,
  • saka ira ko kanaFarangaw.
    所以會有「大馬蘭部落」。
  • Do⌃do mililis toni lawac no riyal,
    沿著海岸遷徙,
  • mido⌃do to cofacofad no tokos hananay.
    或沿著高山山脊。
  • Matengilay itini
    根據這裡聽說過的,
  • iraay koTalakop, Lalanges, Talisakan, Tongalan to Karapisay hananay a sangasaway a lomaʼ.
    有Talakop, Lalanges,Talisakan,Tongalan to Karapisay 這些氏族,
  • hatiraay ko katayni ira tini.
    他們都是那樣來這裡的。
  • Naʼ, ira ko no kaʼamisay i,
    而北邊的氏族
  • to Odos, Pawtawan, Fafoyod, Ciwidian, Paanifong, Fafokod, Pacidal hananay a lalomaʼan,
    有Odos, Pawtawan, Fafoyod, Ciwidian, Paanifong, Fafokod, Pacidal這些氏族,
  • lalitemoh sanay itiniI Diyafo,
    在Diyafo力亞富(今岩灣上面山丘) 這裡匯集,
  • sa ira tini ko kaaloman no finawlan itini.
    所以這裡會有很多阿美族氏族。
  • Edeng kini sa, samanay ko ngiwngliw ko demak to wayway no malitengay,
    不知過了多久,氏族長輩後來又有其他因素,
  • maepod nani tokos tayni toni kana Farangaw .
    就下山來到馬蘭這地方。
  • ya tokos tira i kaʼamis iraay kiya fanaw tira,
    就在山的北邊,這地方有湖泊,
  • lenak sanay kaaloman no Farangaw sanay.
    馬蘭的人口就在這裡繁衍增加了。
  • Mansa no tengilen ko sowal no malitengay,
    所以聽老一輩的說,
  • iraay ko todong to nani timolay a hasakatayni a palomaʼ sanay,
    是有南部的氏族想要來這裡居住,
  • mafolaway kini a nani tiniay Palidaw,
    從恆春搬來這裡。
  • a Talakop, Raranges, Talisakan, Inalan to Karapis, hatiniay aca ko nanitimolay a
    有Talakop, Raranges, Talisakan, Inalan 和Karapis這些氏族
  • saʼayaway a mafolaw tayni toni a
    是最早搬來馬蘭部落的氏族。
  • O maan ko sakatayni no mira?
    他們是用甚麼交通工具來的呢?
  • saʼayaway i, tadamafanaʼay ko malitengay mifalid sanay
    很早以前,老人家就很會用竹筏了,
  • tippay hananay, ya "tamina" haw.
    「船」竹筏的船。
  • o loma i, mafanaʼay i,
    另外會用竹筏的人,
  • tedac sa tayni i Sanayasay, ya Fotod hananay nga tahini tini.
    他們直接到火燒島、蘭嶼這裡來。
  • Itira riyal awaay ko maaraway to sakaicowa,
    在海上看不到要去的地方,
  • mansa maaraway kora kitakit,
    所以當他們看見有陸地的地方,
  • Mansa nani tira tona Sanayasay na,
    所以從火燒島那裡,然後
  • tedac sa tayni tini to no taʼangayay a niyaroʼ.
    直接靠岸到大的部落,
  • sa sarakatay saosi no tayniay.
    用竹筏的氏族算是最早來的。
  • O loma i, ano mafokilay mifalid i,
    另外不會用竹筏的老人家,
  • rakat sanay ko itiyaay ho a malitengay.
    當時的老人家都是用走的 。
  • Nga dodoen ira kona lilis no forang sanay,
    他們沿著海岸的泡沫,
  • ya tapelik no riyal do⌃do han nira i,
    沿著海邊的浪花走,
  • tahini tini tona kanaFarangaw nga, tahiniay tini.
    到達馬蘭這個部落。
  • O loma i, ya saʼayaw a tayni mafolaw i,
    其他很早就搬來這裡的,
  • mido⌃do to sinang no tokos haw,
    沿著山爬山脊走來的。
  • mafokil atek maliadaʼ sanay matalaw atek haw!
    也許不曉得前方是否敵人,也許是害怕呀!
  • ano pakacacowacowaay to iya no dihidihif,
    只好走在山脊洞穴遮蔽的地方,
  • no iya kahokahong no rliyal i,
    波濤洶湧的海邊,
  • o riyal i han ako o tokos i.
    形容高山險峻就像大海。
  • O rakat ira nga pakiniay tini,
    他們是從這裡走的,
  • itiraay katatenok no saʼayaway nani Palidaway hananay ko rakat.
    那裏是從恆春走來的第一個中心位置。
  • 受訪者羅老師手繪地圖解說,
  • 早期阿美族氏族遷徙的路線。
  • Ini Palidaw hananay i saʼayaw mafolaw hananay,
    最早遷徙的恆春部落,
  • iraay ho ko alomanay a salawinwina tini,
    在這裡還有很多親戚戚,
  • do⌃do samanay ko kamaroʼ no malitengay i,
    後來不知老人家住的地方發生什麼事,
  • iraay ko atoray hokiya, mailohay hokiya,
    可能是發生地震或火燒吧,
  • to malaplapay no todong to iraay ko i saʼayaway a i kafekang nani ʼamisay a iya ʼada.
    被更早就從北邊搬來這裡住的敵人趕走 。
  • Mahecad toya Makataw,
    就像馬卡道族、
  • Silaya,
    西拉雅族、
  • Hongya,
    洪雅族、
  • Paporaʼ,
    帊不拉族,
  • maamaan han to kiya kaʼamisay kiya alomanay itiya i.
    那時有很多北邊族群。
  • Samanay mansa i, mafolaw ko salawinawina no nani tiniay i Palidaw.
    也不知為什麼恆春氏族要遷徙,
  • Malinah konian nani tiniay a sakatosa no malinahay salawinawina i.
    氏族搬來這裡又搬走。
  • Pakiniay i Palidaw tayniay i Macelcel,
    從恆春到滿州部落,
  • Macelcel hananay i,
    滿州這地方呢,
  • itiniay ko pahicelaan nira no saʼayaw a mafolaw.
    這裡是遷徙暫時停留的第一站。
  • Mado⌃do itini, macelcel i,
    從滿州l這地方呢,
  • Mahadak tayni tiya aya maan han ko no ʼAmis tini kiya
    從這裏走出去後,(忘了阿美語怎麼說)
  • mala iyaay mapelaʼay kora tao,
    他們開始兵分二路,
  • o loma i talaʼamis i,
    有的氏族往北邊的方向走,
  • o loma i talawali,
    有的往東邊去,
  • tayni tini i toni a Makota,
    來到旭海這裡,
  • mansa ira ko mililisay to riyal forang no riyal,
    所以有的氏族是沿著海岸浪花走,
  • mililisay to tokos no tokos sinang no tokos.
    有的氏族是沿著山區的山脊行走。
  • Sakatosa ira a pahicelaan i, Lalawodan hananay.
    拉勞蘭是他們第二個暫時停留地方.
  • itira i niyaroʼ no Tafadi,
    在大八里那裡,
  • itiraay kora sakatosa a pahicelaan.
    那裏是第二個暫時停留地方。
  • Nga, sakatolo pahicelaan nira i,
    才是,後來他們第三個暫時停留的地方,
  • mangataay to tayniay tini Alapanay hananay.
    這裡距離阿拉巴奈很近了,
  • cowa ko aniniay a Alapanay yo!
    不是現在的阿拉巴奈喔!
  • Iraay kiya ʼotoc tira, misangaan to todong to kamaroʼan no malitengay,
    那地方有做紀念碑,是要給老人家坐下的地方,
  • pahahanan no malitengay kiya, macoisay ko ʼawol hananay kona Alapanay hananay.
    老人家停歇休息的地方,有倒插竹子遺跡的阿拉巴奈。
  • O loma i ,
    另外,
  • ya sowal ako, atek iraay ko misafaliday i,
    就是我說的,可能有乘坐竹筏的,
  • misafalid i tayniay i Sanayasay haw!
    乘坐竹筏到綠島去!
  • O loma to maaraw ira i, ini to ko taʼangayay niyaroʼ sa i,
    另外看到這裡有大部落,
  • talaʼamis patefo tayni Singko.
    往北邊登陸在新港(成功)這地方。
  • tayni Singko nga patatikol,
    來到新港後再折返,
  • o mamikilim tiya mira a tao.
    是要去找自己的親戚。
  • malitemoh i, talafekang koni,
    見面後,這個上去,
  • nga tayra i tiya Pacifalan, iraay kiya pacifalan kiya,
    後來就去船停靠的地方,
  • adihayay ko oncoy tira mahapinangay tano rakaʼ sanay,
    那地方很明顯很多大岩石和非常多的礁石,
  • o picekiwan no Farangaw anini.
    現今是馬蘭部落採集海貝的地方。
  • Pacifalan hananay, satefadan han no loma itira.
    船停靠的地方,有時稱落腳的地方。
  • adihayen ko rakaʼ, samanen taakayay kora fakeloh,
    礁石很多,石頭都很大,
  • itiniay tini patefo .
    就在這裡停下來。
  • Patefo tini na micomod tayni tona Kaloloan hananay a niyaroʼ,
    在這裡停下來之後進去加路蘭部落。
  • O loma i caka tatodong kami sa i,
    有些人覺得不太合適居住,
  • tayni i Dikidiki, sakaira no Dikidiki anini.
    又轉往利吉,所以會有現在的利吉部落。
  • Ya ʼayaway a sowal ako Alapanay haw,
    我前面提到的 阿拉巴奈這地方,
  • macakat i, milawod to Farangaw,
    上岸後準備往馬蘭部落去,
  • ca to katatodong kami sa i,
    覺得這地方自己不適合居住,
  • do⌃do han nira ko Palimeleng,
    又沿著卑南溪繼續尋找,
  • Palimeleng.
    卑南溪 。
  • do⌃do han nira i tayni Dikidiki,
    沿著河川來到利吉部落。
  • Mansa ira ko nani naniwaliay, ira ko nani timolay,
    所以利吉部落的人,有從東邊來的,也有從南邊來的,
  • saka ira no Dikidiki.
    所以有利吉這個部落。
  • Awaay ho koya ko amekam itiya,
    那時河川還沒引水水圳,
  • taʼangayay ko nanom niya Palimeleng hananay itiya ho,
    當時的卑南溪河水很大,
  • na samanay ko pilawod itiya, cisinangay to ko aniniay tamtamdaw,
    現在技術很發達,不知以前的人怎麼過河的。
  • ira ko naniʼamisay tamdaw i,
    也有從北邊來的氏族,
  • milawoday to Kaloloan to, ona Dikidikian to, ona Kakawasan hananay.
    來到加路蘭部落、利吉部落和石山部落。
  • Mansa ca to kalaceaay ko nani Palidawan a tamdaw.
    所以恆春來的氏族混在一起了。
  • kaorira ya mira a liteng a pitoolan kiya haw,
    但是他們當時跟隨遷徙的老人家,
  • itiniay ho no Palidaw a tamdaw kaorira.
    他們就是恆春人。
  • Saka caayay o kadafo atek ko iraay,
    有的是入贅的女婿,
  • saka, eneng hatini hato kanaFarangaw sa i.
    現在看去似乎都是馬蘭人了。
  • O loma i mafafalicay to kotang maliteng kira.
    因為結婚嫁娶關係,
  • kadafo tayni i Farangaw,
    有的男子入贅到馬蘭部落,
  • ya faʼinayan no Farangaw i tayra miiya mikadafo.
    而馬蘭部落的男子又入贅過去,
  • mansa i lahedaw sanay to,
    所以氏族漸漸消失了,
  • ca to kahapingan ko todong no niyaroʼ to nani coway ko liteng no mira.
    他們的前輩氏族是哪裡的已經不明顯了。
  • Iraay koya itiniay salawinawina no Dikidiki,
    這裡的利吉部落氏族,
  • cowa ka cecay aca ko nani Palidaway.
    不是一個氏族從恆春遷徙來的。
  • Niya alomanay hatini itini kiya, mafanaʼay to,
    現在在這裡的這些人,
  • o nani Palidaway kami sanay to kora salawinawina hatini.
    都已知道自己的氏族長輩是從恆春來的。
  • kaorira haw ano caka pasowalen no malitengay ira haw,
    如果他們的長輩沒有告訴他們的話,
  • watawat sanay to ko kaiyaan no lamit no ʼolip no mira kalimelaan.
    他們氏族的根就斷了,很可惜。
  • Nanay i, pakafanaʼen hatini no mita mapolong i,
    所以我在這裡詳述的目的,是要讓大家都知道,
  • o hatiniay ko sakaira no mita wa sa kamo sanay ko harateng ako.
    我們馬蘭部落氏族是歷經遷徙來到這地方。
  • No awa sa ko sapakafanaʼ no malitengay, cowa ko mamafanaʼ kita,
    老人家若不說, 我們就不會知道氏族遷徙這件事情,
  • o Palidaw kita malacecay.
    原來我們都是恆春的氏族。
  • O kanaFarangaw kaʼayaway,
    最早遷徙過來的是馬蘭的氏族,
  • na pinaay kora mihecaan to kaʼayaw ira,
    但不知道多早以前就來這裡了 ,
  • sakaira no aniniay a kanaFarangaw.
    所以有現在的大馬蘭部落。
  • Nga ikol to i,
    才是,之後的,
  • o Dikidiki, Kaloloan, Kakawasan to, Lalawdan to Alapanay,
    是利吉、加路蘭、石山、拉勞蘭、阿拉巴奈
  • konian nanitiniay i Palidaw hananay.
    這些氏族也都是恆春系族遷徙來的,
  • sakaira no Dikidiki.
    才會有利吉部落。
  • hatiraay aca ko pakafanaʼ no mako.
    我的講述到此。
  • hatiray aca ahowiday!
    謝謝聆聽!
  • Do⌃do tiya kaʼayaw ako kimad
    接續前述內容:
  • pakini to salawinawina no mita o ngangasawan no mita,
    有關我們的家族我們的氏族,
  • samanay ko kalafolaw hananay?
    是怎樣遷徙的?
  • Hatini kiya haw, maharekay to kora sowal i,
    我在前面已經講述過了。
  • o wa mamikaysiya to kako mipakafanaʼ to kako,
    現在我要解釋地名給大家認識,
  • o maan kacitatodong kacingangan no paniyaroʼan nora kangasawan sanay.
    部落名稱與氏族名稱的由來。
  • Saʼayaw o niyaroʼ ho haw,
    先解釋部落名稱,
  • o sowal ako i, pakini kita pidakawan hanay a tayni i hekal.
    我要說的是,我們搭乘的交通工具到陸地上。
  • mansa ka nani cowaay ko rakat no malitengay?
    所以老人家是從哪個地方啟程?
  • mansa itini i pidakawan han,
    所以先從交通工具判斷,
  • Ano sowalen aniniay itiniay i Takaw 高雄壽山hanay,
    以現在來說Takaw是高雄壽山這地方,
  • itiraay ko pidakawan hanaay,
    是在那裏搭乘的地方,
  • ora Palidaw hananay kiya haw,
    Palidaw是所謂「停泊」,
  • o pitelian to tamina sanay ko tatodong no mira.
    是指「船隻停泊」的地方。
  • Do⌃do to i, Palidaw hananay,
    接著要說的地方Palidaw是恆春,
  • Palidaw hananay o 恆春,
    Palidaw就是恆春,
  • 恆春 hananay i hito haw.
    屏東縣的恆春。
  • o todong no Palidaw hananay,
    恆春的典故,
  • ora lidaw hananay, o ngangan no fali kora,
    lidaw 是指風的名稱,
  • ano taynien i no kowaping haw 落山風hananay. hay,
    中文譯名為落山風。
  • Do⌃do to i, Macelcel hananay,
    接下來Macelcel 滿州這地方的由來,
  • ano kowapingen i 滿州鄉hananay no Hito,
    中文翻譯是屏東縣滿州鄉。
  • Mana cingangan to Macelcel han haw?
    為何地名是滿州?
  • ora kataedipedip no tokos,
    是因為高山層疊,
  • samaanay ko rakat nona malitengay
    老人家不好走路,
  • mataediedip kora tokos kira macelcel sa,
    因走在山脊陡坡有被推擠的感覺,
  • sateltelteltel sanay ko rakat, sanay ko malitengay,
    老人家說被推擠的感覺,
  • caka lacecay ko ledo no rakat sanay ko malitengay.
    老人家的腳步無法一次順利的走。
  • Hay do⌃do to i, tayni to niya Mancelan hananay,
    接著解釋 Mancelan山羌的地方,
  • manengneng ita mancel sa kita i,
    我們看到山羌這二個字,
  • ora 山羌han no kowaping haw.
    就會連想中文的山羌。
  • Oni paniyaroʼan tini kiya haw, katepongan no salawinawina tira,
    這個部落是氏族當時匯集的地方,
  • 旭海hanay no Hito.
    屏東縣的旭海。
  • Do⌃do to i, maforaw tayni i kaʼamis i,
    接著繼徙往北的方向遷徙,
  • tayni ko kahiclaan itini i Lalawodan,
    到達 Lalawodan拉勞蘭這裡停留,
  • milawoday to sanay kora todong nira Lalawodan hananay,
    拉勞蘭的族語是靠近了的意思,
  • itiniay tini i太麻里香蘭hananay ko pangangan tora niyaroʼ anini haw.
    就是現在的太麻里香蘭部落。
  • milawoday to sa Lalawodan hananay.
    拉勞蘭的族語就是到達了的意思。
  • Na, tayni to itini i paniyaroʼan kiya saw ,
    到達這裡的部落之後,
  • caka tangsol tayni i Posong,
    並未直接到台東,
  • tayniay itini i Diyafo
    是去Diyafo力亞富,
  • ko kalalitemotemohan no nani ʼamisay nani timolay a ngasaw,
    那裡是來自南邊、北邊氏族的匯集地方。
  • saka itira ko aroʼ no malitengay itiya ho a masopsop,
    老人家以前聚集住的地方,
  • ora niyaroʼ i, Diyafo hananay.
    那部落稱作Diyafo力亞富。
  • Ora ci ngangan tora Diyafo hananay kiya haw?
    為什麼取地名為力亞富?
  • oni palomaʼan no mita Itiya ho, o pisalameloan no mita
    我們以前居住,是種植小米的地方,
  • cecayay ko pilido to mipalomaan no mita,
    我們只收割一次
  • Mansa ano itini i kacangrahan a paloma kiya haw,
    若在春天種植,
  • diyafu ...
    力亞富
  • diya diya maan han kiya ,
    力亞 力亞怎麼說了呀...
  • hay kacingangan tora Diyafo hananay.
    力亞富這個地名是這樣來的。
  • Ano tayni i kaikol no kafaedet no romiʼad i, sampoy hananay.
    天氣炎熱了才種植小米,收割時名稱叫sampoy。
  • diyafa diyafa sampoy han kora sadiyafaay a tokos sanay kora.
    種植小米的山,收割名稱力亞發三布衣
  • Diyafo sanay caliwan kora ngiha ko kacingangan nona tokos.
    是借音力亞發的音而命名這座山為力亞富。
  • anini i 岩灣hananay to pangangan to niyaroʼ anini
    是現在的岩灣部落。
  • Na maroʼ tini i ira ko piocilan no falocoʼ no tamdaw
    住在這裡總是覺得要有心裡寄託,
  • sakaira ko toolan to kawas hananay demak i,
    所以才會有信仰這件事,
  • palakawas hananay kora tokos i kaʼamas.
    就把北邊的山當作聖山。
  • o todong to halalan to ano caciyaw, ano ira ko hasasowalen,
    象徵著人與神對話的通道。
  • misowal to saeli toni i kakarayan to mitapalay kiya haw,
    有事祈求上天的呼應,
  • itini toni a tokos kaʼamis, mansa Malataw hananay.
    命名北邊這座山為馬拉道。
  • Marataw hananay kiya haw, cowa ka o kawas kora,
    所謂的馬拉道不是鬼神,
  • O lalan no pikesolan to sowal no i hekalay,
    人世間與天神對話的通道,
  • sapangaʼay to mitapalay a tokos sanay.
    呼求聖山保佑我們。
  • Mansa ano ira ko mapatayay, itira a
    所以有往生者,
  • itiraay hatatanglan hanay pasitira tora Malataw hananay haw.
    頭部就會朝向馬拉道方向枕著。
  • 都蘭山 hananay ko Malataw.
    Malataw就是都蘭山,
  • Hatira aca ko masowalay ita.
    地名解釋完畢。
  • saikol haw ,
    最後,
  • namililis to forang i, ira ko nani tokosay, ira ko nani riyalay sa i,
    當時有的沿著海岸,有的從山區,有的從海上
  • kahicelaan no mita itini to Sanayasay hananay.
    我們在火燒島停留。
  • Ona Sanayasay 綠島 han no aniniay haw.
    火燒島就是現在的綠島。
  • Mana cingangan to Sanayasay hananay,
    為何命名為火燒島,
  • ora itiya ho, iraay ko renren kiya haw,
    早期發生過地震,
  • iraay masadak ko lahod tiray,
    從那裏冒出水蒸氣,
  • Nengneng han koya lahod kiya haw,
    水蒸氣看起來好像煙霧一樣,
  • satoeman sanay ko kakarayan.
    使天空變暗。
  • nanitiraay tora pala i kora ʼacefel ,
    水蒸氣從那島上,
  • sano Sanayasay sanay maiya .
    像絲線般裊繞著。
  • 裊繞han noya kowaping haw kora ʼacefel talafekang,
    水蒸氣像煙霧往上空,中文叫裊繞,
  • ta:hini i kakarayan mitekoh to toem.
    到達天空雲層上。
  • Mansa, Sanayasay hanay no pangangan no itiniay niyaroʼ koni a niyaroʼ.
    所以稱這裡是火燒島。
  • Hay, do⌃do o niyaroʼ to kora haw,
    那是部落名稱喔,
  • oya to ngasaw hananay ita, Iraay ko mamoetep,
    有關氏族說法,共有十個,
  • o todong to saʼalomanay a ngasaw.
    在氏族遷徙的人數最多最多的。
  • Iraay ko tosa to mikidipiay a ngasaw hananay,
    有兩個氏族,
  • awaay ko tamdaw haw.
    沒有人。
  • onian ko kanaFarangaw hananay.
    所謂的大馬蘭地區。
  • Saʼayaw o Pacidal hananay,
    Pacidal太陽氏族是第一個,
  • do⌃do i, o ciwidiay hananay.
    第二個是ciwidiay。
  • Ora Pacidal hananay pakani toni a no cidal,
    太陽氏族跟太陽有關,
  • saʼayaway, sakakaay,
    是最先的,是最大的,
  • edeng itya ho kalitengan.
    是最古老的。