- 706
- 2
- 字幕列表
-
-
地圖上標示:早期在台灣南部的阿美族氏族與部落名稱。
-
講述:從Palidaw部落的氏族往東部遷徙史跡。
-
Sakaira to no itiniay i sawalian ko salawinawina kiya haw,這裡會有阿美族氏族(地圖圖示),
-
o matengilay kimad kiya,聽老一輩的講述是這樣,
-
iraay ko nani timolay, nani Palidaway sanay,有從南部遷徙來的,從恆春這邊來的阿美族氏族,
-
saka ira ko kanaFarangaw.所以會有「大馬蘭部落」。
-
Do⌃do mililis toni lawac no riyal,沿著海岸遷徙,
-
mido⌃do to cofacofad no tokos hananay.或沿著高山山脊。
-
Matengilay itini根據這裡聽說過的,
-
iraay koTalakop, Lalanges, Talisakan, Tongalan to Karapisay hananay a sangasaway a lomaʼ.有Talakop, Lalanges,Talisakan,Tongalan to Karapisay 這些氏族,
-
hatiraay ko katayni ira tini.他們都是那樣來這裡的。
-
Naʼ, ira ko no kaʼamisay i,而北邊的氏族
-
to Odos, Pawtawan, Fafoyod, Ciwidian, Paanifong, Fafokod, Pacidal hananay a lalomaʼan,有Odos, Pawtawan, Fafoyod, Ciwidian, Paanifong, Fafokod, Pacidal這些氏族,
-
lalitemoh sanay itiniI Diyafo,在Diyafo力亞富(今岩灣上面山丘) 這裡匯集,
-
sa ira tini ko kaaloman no finawlan itini.所以這裡會有很多阿美族氏族。
-
Edeng kini sa, samanay ko ngiwngliw ko demak to wayway no malitengay,不知過了多久,氏族長輩後來又有其他因素,
-
maepod nani tokos tayni toni kana Farangaw .就下山來到馬蘭這地方。
-
ya tokos tira i kaʼamis iraay kiya fanaw tira,就在山的北邊,這地方有湖泊,
-
lenak sanay kaaloman no Farangaw sanay.馬蘭的人口就在這裡繁衍增加了。
-
Mansa no tengilen ko sowal no malitengay,所以聽老一輩的說,
-
iraay ko todong to nani timolay a hasakatayni a palomaʼ sanay,是有南部的氏族想要來這裡居住,
-
mafolaway kini a nani tiniay Palidaw,從恆春搬來這裡。
-
a Talakop, Raranges, Talisakan, Inalan to Karapis, hatiniay aca ko nanitimolay a有Talakop, Raranges, Talisakan, Inalan 和Karapis這些氏族
-
saʼayaway a mafolaw tayni toni a是最早搬來馬蘭部落的氏族。
-
O maan ko sakatayni no mira?他們是用甚麼交通工具來的呢?
-
saʼayaway i, tadamafanaʼay ko malitengay mifalid sanay,很早以前,老人家就很會用竹筏了,
-
tippay hananay, ya "tamina" haw.「船」竹筏的船。
-
o loma i, mafanaʼay i,另外會用竹筏的人,
-
tedac sa tayni i Sanayasay, ya Fotod hananay nga tahini tini.他們直接到火燒島、蘭嶼這裡來。
-
Itira riyal awaay ko maaraway to sakaicowa,在海上看不到要去的地方,
-
mansa maaraway kora kitakit,所以當他們看見有陸地的地方,
-
Mansa nani tira tona Sanayasay na,所以從火燒島那裡,然後
-
tedac sa tayni tini to no taʼangayay a niyaroʼ.直接靠岸到大的部落,
-
sa sarakatay saosi no tayniay.用竹筏的氏族算是最早來的。
-
O loma i, ano mafokilay mifalid i,另外不會用竹筏的老人家,
-
rakat sanay ko itiyaay ho a malitengay.當時的老人家都是用走的 。
-
Nga dodoen ira kona lilis no forang sanay,他們沿著海岸的泡沫,
-
ya tapelik no riyal do⌃do han nira i,沿著海邊的浪花走,
-
tahini tini tona kanaFarangaw nga, tahiniay tini.到達馬蘭這個部落。
-
O loma i, ya saʼayaw a tayni mafolaw i,其他很早就搬來這裡的,
-
mido⌃do to sinang no tokos haw,沿著山爬山脊走來的。
-
mafokil atek maliadaʼ sanay matalaw atek haw!也許不曉得前方是否敵人,也許是害怕呀!
-
ano pakacacowacowaay to iya no dihidihif,只好走在山脊洞穴遮蔽的地方,
-
no iya kahokahong no rliyal i,波濤洶湧的海邊,
-
o riyal i han ako o tokos i.形容高山險峻就像大海。
-
O rakat ira nga pakiniay tini,他們是從這裡走的,
-
itiraay katatenok no saʼayaway nani Palidaway hananay ko rakat.那裏是從恆春走來的第一個中心位置。
-
受訪者羅老師手繪地圖解說,
-
早期阿美族氏族遷徙的路線。
-
Ini Palidaw hananay i saʼayaw mafolaw hananay,最早遷徙的恆春部落,
-
iraay ho ko alomanay a salawinwina tini,在這裡還有很多親戚戚,
-
do⌃do samanay ko kamaroʼ no malitengay i,後來不知老人家住的地方發生什麼事,
-
iraay ko atoray hokiya, mailohay hokiya,可能是發生地震或火燒吧,
-
to malaplapay no todong to iraay ko i saʼayaway a i kafekang nani ʼamisay a iya ʼada.被更早就從北邊搬來這裡住的敵人趕走 。
-
Mahecad toya Makataw,就像馬卡道族、
-
Silaya,西拉雅族、
-
Hongya,洪雅族、
-
Paporaʼ,帊不拉族,
-
maamaan han to kiya kaʼamisay kiya alomanay itiya i.那時有很多北邊族群。
-
Samanay mansa i, mafolaw ko salawinawina no nani tiniay i Palidaw.也不知為什麼恆春氏族要遷徙,
-
Malinah konian nani tiniay a sakatosa no malinahay salawinawina i.氏族搬來這裡又搬走。
-
Pakiniay i Palidaw tayniay i Macelcel,從恆春到滿州部落,
-
Macelcel hananay i,滿州這地方呢,
-
itiniay ko pahicelaan nira no saʼayaw a mafolaw.這裡是遷徙暫時停留的第一站。
-
Mado⌃do itini, macelcel i,從滿州l這地方呢,
-
Mahadak tayni tiya aya maan han ko no ʼAmis tini kiya,從這裏走出去後,(忘了阿美語怎麼說)
-
mala iyaay mapelaʼay kora tao,他們開始兵分二路,
-
o loma i talaʼamis i,有的氏族往北邊的方向走,
-
o loma i talawali,有的往東邊去,
-
tayni tini i toni a Makota,來到旭海這裡,
-
mansa ira ko mililisay to riyal forang no riyal,所以有的氏族是沿著海岸浪花走,
-
mililisay to tokos no tokos sinang no tokos.有的氏族是沿著山區的山脊行走。
-
Sakatosa ira a pahicelaan i, Lalawodan hananay.拉勞蘭是他們第二個暫時停留地方.
-
itira i niyaroʼ no Tafadi,在大八里那裡,
-
itiraay kora sakatosa a pahicelaan.那裏是第二個暫時停留地方。
-
Nga, sakatolo pahicelaan nira i,才是,後來他們第三個暫時停留的地方,
-
mangataay to tayniay tini Alapanay hananay.這裡距離阿拉巴奈很近了,
-
cowa ko aniniay a Alapanay yo!不是現在的阿拉巴奈喔!
-
Iraay kiya ʼotoc tira, misangaan to todong to kamaroʼan no malitengay,那地方有做紀念碑,是要給老人家坐下的地方,
-
pahahanan no malitengay kiya, macoisay ko ʼawol hananay kona Alapanay hananay.老人家停歇休息的地方,有倒插竹子遺跡的阿拉巴奈。
-
O loma i ,另外,
-
ya sowal ako, atek iraay ko misafaliday i,就是我說的,可能有乘坐竹筏的,
-
misafalid i tayniay i Sanayasay haw!乘坐竹筏到綠島去!
-
O loma to maaraw ira i, ini to ko taʼangayay niyaroʼ sa i,另外看到這裡有大部落,
-
talaʼamis patefo tayni Singko.往北邊登陸在新港(成功)這地方。
-
tayni Singko nga patatikol,來到新港後再折返,
-
o mamikilim tiya mira a tao.是要去找自己的親戚。
-
malitemoh i, talafekang koni,見面後,這個上去,
-
nga tayra i tiya Pacifalan, iraay kiya pacifalan kiya,後來就去船停靠的地方,
-
adihayay ko oncoy tira mahapinangay tano rakaʼ sanay,那地方很明顯很多大岩石和非常多的礁石,
-
o picekiwan no Farangaw anini.現今是馬蘭部落採集海貝的地方。
-
Pacifalan hananay, satefadan han no loma itira.船停靠的地方,有時稱落腳的地方。
-
adihayen ko rakaʼ, samanen taakayay kora fakeloh,礁石很多,石頭都很大,
-
itiniay tini patefo .就在這裡停下來。
-
Patefo tini na micomod tayni tona Kaloloan hananay a niyaroʼ,在這裡停下來之後進去加路蘭部落。
-
O loma i caka tatodong kami sa i,有些人覺得不太合適居住,
-
tayni i Dikidiki, sakaira no Dikidiki anini.又轉往利吉,所以會有現在的利吉部落。
-
Ya ʼayaway a sowal ako Alapanay haw,我前面提到的 阿拉巴奈這地方,
-
macakat i, milawod to Farangaw,上岸後準備往馬蘭部落去,
-
ca to katatodong kami sa i,覺得這地方自己不適合居住,
-
do⌃do han nira ko Palimeleng,又沿著卑南溪繼續尋找,
-
Palimeleng.卑南溪 。
-
do⌃do han nira i tayni Dikidiki,沿著河川來到利吉部落。
-
Mansa ira ko nani naniwaliay, ira ko nani timolay,所以利吉部落的人,有從東邊來的,也有從南邊來的,
-
saka ira no Dikidiki.所以有利吉這個部落。
-
Awaay ho koya ko amekam itiya,那時河川還沒引水水圳,
-
taʼangayay ko nanom niya Palimeleng hananay itiya ho,當時的卑南溪河水很大,
-
na samanay ko pilawod itiya, cisinangay to ko aniniay tamtamdaw,現在技術很發達,不知以前的人怎麼過河的。
-
ira ko naniʼamisay tamdaw i,也有從北邊來的氏族,
-
milawoday to Kaloloan to, ona Dikidikian to, ona Kakawasan hananay.來到加路蘭部落、利吉部落和石山部落。
-
Mansa ca to kalaceaay ko nani Palidawan a tamdaw.所以恆春來的氏族混在一起了。
-
kaorira ya mira a liteng a pitoolan kiya haw,但是他們當時跟隨遷徙的老人家,
-
itiniay ho no Palidaw a tamdaw kaorira.他們就是恆春人。
-
Saka caayay o kadafo atek ko iraay,有的是入贅的女婿,
-
saka, eneng hatini hato kanaFarangaw sa i.現在看去似乎都是馬蘭人了。
-
O loma i mafafalicay to kotang maliteng kira.因為結婚嫁娶關係,
-
kadafo tayni i Farangaw,有的男子入贅到馬蘭部落,
-
ya faʼinayan no Farangaw i tayra miiya mikadafo.而馬蘭部落的男子又入贅過去,
-
mansa i lahedaw sanay to,所以氏族漸漸消失了,
-
ca to kahapingan ko todong no niyaroʼ to nani coway ko liteng no mira.他們的前輩氏族是哪裡的已經不明顯了。
-
Iraay koya itiniay salawinawina no Dikidiki,這裡的利吉部落氏族,
-
cowa ka cecay aca ko nani Palidaway.不是一個氏族從恆春遷徙來的。
-
Niya alomanay hatini itini kiya, mafanaʼay to,現在在這裡的這些人,
-
o nani Palidaway kami sanay to kora salawinawina hatini.都已知道自己的氏族長輩是從恆春來的。
-
kaorira haw ano caka pasowalen no malitengay ira haw,如果他們的長輩沒有告訴他們的話,
-
watawat sanay to ko kaiyaan no lamit no ʼolip no mira kalimelaan.他們氏族的根就斷了,很可惜。
-
Nanay i, pakafanaʼen hatini no mita mapolong i,所以我在這裡詳述的目的,是要讓大家都知道,
-
o hatiniay ko sakaira no mita wa sa kamo sanay ko harateng ako.我們馬蘭部落氏族是歷經遷徙來到這地方。
-
No awa sa ko sapakafanaʼ no malitengay, cowa ko mamafanaʼ kita,老人家若不說, 我們就不會知道氏族遷徙這件事情,
-
o Palidaw kita malacecay.原來我們都是恆春的氏族。
-
O kanaFarangaw kaʼayaway,最早遷徙過來的是馬蘭的氏族,
-
na pinaay kora mihecaan to kaʼayaw ira,但不知道多早以前就來這裡了 ,
-
sakaira no aniniay a kanaFarangaw.所以有現在的大馬蘭部落。
-
Nga ikol to i,才是,之後的,
-
o Dikidiki, Kaloloan, Kakawasan to, Lalawdan to Alapanay,是利吉、加路蘭、石山、拉勞蘭、阿拉巴奈
-
konian nanitiniay i Palidaw hananay.這些氏族也都是恆春系族遷徙來的,
-
sakaira no Dikidiki.才會有利吉部落。
-
hatiraay aca ko pakafanaʼ no mako.我的講述到此。
-
hatiray aca ahowiday!謝謝聆聽!
-
Do⌃do tiya kaʼayaw ako kimad:接續前述內容:
-
pakini to salawinawina no mita o ngangasawan no mita,有關我們的家族我們的氏族,
-
samanay ko kalafolaw hananay?是怎樣遷徙的?
-
Hatini kiya haw, maharekay to kora sowal i,我在前面已經講述過了。
-
o wa mamikaysiya to kako mipakafanaʼ to kako,現在我要解釋地名給大家認識,
-
o maan kacitatodong kacingangan no paniyaroʼan nora kangasawan sanay.部落名稱與氏族名稱的由來。
-
Saʼayaw o niyaroʼ ho haw,先解釋部落名稱,
-
o sowal ako i, pakini kita pidakawan hanay a tayni i hekal.我要說的是,我們搭乘的交通工具到陸地上。
-
mansa ka nani cowaay ko rakat no malitengay?所以老人家是從哪個地方啟程?
-
mansa itini i pidakawan han,所以先從交通工具判斷,
-
Ano sowalen aniniay itiniay i Takaw 高雄壽山hanay,以現在來說Takaw是高雄壽山這地方,
-
itiraay ko pidakawan hanaay,是在那裏搭乘的地方,
-
ora Palidaw hananay kiya haw,Palidaw是所謂「停泊」,
-
o pitelian to tamina sanay ko tatodong no mira.是指「船隻停泊」的地方。
-
Do⌃do to i, Palidaw hananay,接著要說的地方Palidaw是恆春,
-
Palidaw hananay o 恆春,Palidaw就是恆春,
-
恆春 hananay i hito haw.屏東縣的恆春。
-
o todong no Palidaw hananay,恆春的典故,
-
ora lidaw hananay, o ngangan no fali kora,lidaw 是指風的名稱,
-
ano taynien i no kowaping haw 落山風hananay. hay,中文譯名為落山風。
-
Do⌃do to i, Macelcel hananay,接下來Macelcel 滿州這地方的由來,
-
ano kowapingen i 滿州鄉hananay no Hito,中文翻譯是屏東縣滿州鄉。
-
Mana cingangan to Macelcel han haw?為何地名是滿州?
-
ora kataedipedip no tokos,是因為高山層疊,
-
samaanay ko rakat nona malitengay老人家不好走路,
-
mataediedip kora tokos kira macelcel sa,因走在山脊陡坡有被推擠的感覺,
-
sateltelteltel sanay ko rakat, sanay ko malitengay,老人家說被推擠的感覺,
-
caka lacecay ko ledo no rakat sanay ko malitengay.老人家的腳步無法一次順利的走。
-
Hay do⌃do to i, tayni to niya Mancelan hananay,接著解釋 Mancelan山羌的地方,
-
manengneng ita mancel sa kita i,我們看到山羌這二個字,
-
ora 山羌han no kowaping haw.就會連想中文的山羌。
-
Oni paniyaroʼan tini kiya haw, katepongan no salawinawina tira,這個部落是氏族當時匯集的地方,
-
旭海hanay no Hito.屏東縣的旭海。
-
Do⌃do to i, maforaw tayni i kaʼamis i,接著繼徙往北的方向遷徙,
-
tayni ko kahiclaan itini i Lalawodan,到達 Lalawodan拉勞蘭這裡停留,
-
milawoday to sanay kora todong nira Lalawodan hananay,拉勞蘭的族語是靠近了的意思,
-
itiniay tini i太麻里香蘭hananay ko pangangan tora niyaroʼ anini haw.就是現在的太麻里香蘭部落。
-
milawoday to sa Lalawodan hananay.拉勞蘭的族語就是到達了的意思。
-
Na, tayni to itini i paniyaroʼan kiya saw ,到達這裡的部落之後,
-
caka tangsol tayni i Posong,並未直接到台東,
-
tayniay itini i Diyafo是去Diyafo力亞富,
-
ko kalalitemotemohan no nani ʼamisay nani timolay a ngasaw,那裡是來自南邊、北邊氏族的匯集地方。
-
saka itira ko aroʼ no malitengay itiya ho a masopsop,老人家以前聚集住的地方,
-
ora niyaroʼ i, Diyafo hananay.那部落稱作Diyafo力亞富。
-
Ora ci ngangan tora Diyafo hananay kiya haw?為什麼取地名為力亞富?
-
oni palomaʼan no mita Itiya ho, o pisalameloan no mita,我們以前居住,是種植小米的地方,
-
cecayay ko pilido to mipalomaan no mita,我們只收割一次
-
Mansa ano itini i kacangrahan a paloma kiya haw,若在春天種植,
-
diyafu ...力亞富
-
diya diya maan han kiya ,力亞 力亞怎麼說了呀...
-
hay kacingangan tora Diyafo hananay.力亞富這個地名是這樣來的。
-
Ano tayni i kaikol no kafaedet no romiʼad i, sampoy hananay.天氣炎熱了才種植小米,收割時名稱叫sampoy。
-
diyafa diyafa sampoy han kora sadiyafaay a tokos sanay kora.種植小米的山,收割名稱力亞發三布衣
-
Diyafo sanay caliwan kora ngiha ko kacingangan nona tokos.是借音力亞發的音而命名這座山為力亞富。
-
anini i 岩灣hananay to pangangan to niyaroʼ anini是現在的岩灣部落。
-
Na maroʼ tini i ira ko piocilan no falocoʼ no tamdaw,住在這裡總是覺得要有心裡寄託,
-
sakaira ko toolan to kawas hananay demak i,所以才會有信仰這件事,
-
palakawas hananay kora tokos i kaʼamas.就把北邊的山當作聖山。
-
o todong to halalan to ano caciyaw, ano ira ko hasasowalen,象徵著人與神對話的通道。
-
misowal to saeli toni i kakarayan to mitapalay kiya haw,有事祈求上天的呼應,
-
itini toni a tokos kaʼamis, mansa Malataw hananay.命名北邊這座山為馬拉道。
-
Marataw hananay kiya haw, cowa ka o kawas kora,所謂的馬拉道不是鬼神,
-
O lalan no pikesolan to sowal no i hekalay,人世間與天神對話的通道,
-
sapangaʼay to mitapalay a tokos sanay.呼求聖山保佑我們。
-
Mansa ano ira ko mapatayay, itira a所以有往生者,
-
itiraay hatatanglan hanay pasitira tora Malataw hananay haw.頭部就會朝向馬拉道方向枕著。
-
都蘭山 hananay ko Malataw.Malataw就是都蘭山,
-
Hatira aca ko masowalay ita.地名解釋完畢。
-
saikol haw ,最後,
-
namililis to forang i, ira ko nani tokosay, ira ko nani riyalay sa i,當時有的沿著海岸,有的從山區,有的從海上
-
kahicelaan no mita itini to Sanayasay hananay.我們在火燒島停留。
-
Ona Sanayasay 綠島 han no aniniay haw.火燒島就是現在的綠島。
-
Mana cingangan to Sanayasay hananay,為何命名為火燒島,
-
ora itiya ho, iraay ko renren kiya haw,早期發生過地震,
-
iraay masadak ko lahod tiray,從那裏冒出水蒸氣,
-
Nengneng han koya lahod kiya haw,水蒸氣看起來好像煙霧一樣,
-
satoeman sanay ko kakarayan.使天空變暗。
-
nanitiraay tora pala i kora ʼacefel ,水蒸氣從那島上,
-
sano Sanayasay sanay maiya .像絲線般裊繞著。
-
裊繞han noya kowaping haw kora ʼacefel talafekang,水蒸氣像煙霧往上空,中文叫裊繞,
-
ta:hini i kakarayan mitekoh to toem.到達天空雲層上。
-
Mansa, Sanayasay hanay no pangangan no itiniay niyaroʼ koni a niyaroʼ.所以稱這裡是火燒島。
-
-
Hay, do⌃do o niyaroʼ to kora haw,那是部落名稱喔,
-
oya to ngasaw hananay ita, Iraay ko mamoetep,有關氏族說法,共有十個,
-
o todong to saʼalomanay a ngasaw.在氏族遷徙的人數最多最多的。
-
Iraay ko tosa to mikidipiay a ngasaw hananay,有兩個氏族,
-
awaay ko tamdaw haw.沒有人。
-
onian ko kanaFarangaw hananay.所謂的大馬蘭地區。
-
Saʼayaw o Pacidal hananay,Pacidal太陽氏族是第一個,
-
do⌃do i, o ciwidiay hananay.第二個是ciwidiay。
-
Ora Pacidal hananay pakani toni a no cidal,太陽氏族跟太陽有關,
-
saʼayaway, sakakaay,是最先的,是最大的,
-
edeng itya ho kalitengan.是最古老的。