跳到主要內容區塊 :::
:::
  •  91
  •  0
  • FB圖示
  • line圖示
1. 從小跟著長輩學習做農事。 2. 論及現代與古代的婚姻自主權。 3. tbayux ay squliq 的雙方家庭達成協議的婚姻。 4. 泰雅分享的文化習俗。
TIME:

  • 字幕列表
  • lalu maku ga Bakan Silan, kahul ku Longpya.
    我的名字叫 Bakan Silan,我是崙埤人。
  • kahul ku Longpya knan ga raral ga bnkis myan raral ga.
    我們祖先都是世居在崙埤這個地方。
  • aring htgan maku yongzyu nyen (日) 的時候 ga.
    我出生於40年的時候。
  • 民國 yongzyu nyen (日) 的時候 ga, maki Qerang qasa qa bnkis myan raral.
    民國40年那時候,我的祖先就居住在Qerang 這個地方。
  • mwah myan mbzyaq nyux myan mbzyaq maki bih 平 mbzyaq kura mhogan sqani la.
    之後就遷徙到現在這個崙埤部落。
  • raral cipuq ga ini ku qbaq nanu, mluw ku bnkis raral bali ku mqwas raral.
    我小時候什麼也不懂,都是跟著長輩們,也沒讀什麼書。
  • 國民 gako 畢業 lga ini myan pqwas raral la.
    國民小學畢業後就沒有繼續求學。
  • ruma mluw ku yaya ku ga, musa qmayah panga kiri mluw ku.
    那時就背著背簍,跟著媽媽上山耕作。
  • musa ku Bzinoq, yasa qa baqun mu nanu Bzinoq.
    我們去 Bzinoq 這個地方,相對也很了解這個地方。
  • Bzinoq na san ciyuwaw yaya mu.
    箭荀溪地是我的媽媽常去的農地耕作地方。
  • musa mluw yaya mu lga, muya ngahi la yaya maku, ana nanu kmiyun.
    跟著媽媽種地瓜及種植各種農作物。
  • ru ingat nanu kya 那時候 ta qyanux ga.
    以前的生活什麼都沒有。
  • maki ngahi ru maki sehuy baq maniq lga.
    有地瓜及芋頭吃就很不錯了。
  • qnzyat bnkis ga baq maniq, ini qnzyat bnkis ga ungat nanu. ini uluw uzi hgan raral.
    以前唯有勤勞的工作,才有東西吃,不然三餐無法溫飽。
  • mluw ku bnkis raral ga mha ku kya.
    我是跟著長輩努力的工作。
  • iyat yani iyat yani misuw qa lga .
    不像現在這個時代。
  • ana ini ciyuwaw ga, maki niqun ana su muci nanu ga maki.
    不管有沒有工作,都有得吃。
  • musa inu laqi ga, maki pila, raral ini uci kya raral hiya.
    到那裡都有賺錢的地方,以前就沒有如此。
  • smoya ta sina isenyen (日) ga, wal ini swali, nya sami raral ga.
    以前我們根本不可能跟父母親要一仟元零用錢。
  • wal myan ini sina ana qutux bnkis, aya biq cikay isen (日) iciyen son su ga.
    我們從不會跟父母親要零用錢。
  • inaga su 一個禮拜 na ga, baqaw ta maki 還是(中) ingat.
    就算你要了,等了一個禮拜也不一定要得到。
  • nanu son su mha musa panga sa qa abaw ngahi ga, mnuya bnkis abaw ngahi ga.
    除非你要跟著老人家做農事。
  • musa panga abaw ngahi ru rasun tbaziy Tensonpi ngahi ru abaw ngahi.
    背著地瓜和地瓜葉去天送埤賣。
  • yasa nyan maras pyah, yasa qu niqun myan sami 那時候 sami hiya.
    那時候我們才有糖果吃。
  • iyan 現在 laqi qani lga, ana nanu snan maki. itakay muci laqi cyux biqan.
    不像現在的孩子,要什麼就有什麼。
  • iyat yasa ga, ini myan uci kya raral hiya.
    我們以前是不會這麼幸福的。
  • raral hiya ga 我們 mung myan ke bnkis.
    我們以前是很聽父母親的話。
  • bnkis ga qutux ke bnkis ga ini pusal.
    長輩說一句話,我們都順從,不敢說第二句話。
  • 等於就說,以前的父母親 ga 1,我們沒有2。
    等於說,以前的父母親說1,我們不敢說2。
  • 現在 qani hiya lga, qutux ke bnkis lga 2, 3 laqi 現在 hiya.
    不像現在的孩子,很敢頂撞父母。
  • ini uci kya gaga raral hiya, raral ga 比較純.
    以前的教育不是這樣,比較單純。
  • nyal sami raral ga, qutux ke bnkis lga ingat sazing myan.
    像我們以前的時代,長輩說1,我們不敢說2。
  • si myan pluw si myan pluw bnkis.
    我們都是跟隨著長輩的教導。
  • mha su raral hiya ga, ingat ini uci 戀愛 raral rwa
    以前的時代是沒有自由戀愛。
  • kekong tehuk kya kawas lga, kekong muci bnkis myan lga.
    適婚年齡到時,都是長輩們來決定我們的婚姻對象。
  • i ani iyat kuci iyat ku iyat ku, bnkis ru bnkis cyux smwan lga.
    我們都無法來決定我們的婚姻,都是父母在決定。
  • ingat qa yasa sazing ke myan muci iyat lay ay gaga sami.
    我們以前都沒有自主權。
  • kekong (日) muci lga, si myan pluw. ini kiyan 現在 laqi ga.
    父母親說結婚,我們就順服,不像現在的孩子。
  • yasa qa nyux ma 戀愛 la, yani yani 現在. 以前 ga, raral myan sami ga, ini myan uci kya.
    自由戀愛來決定自己的婚事,我們以前是沒有決定權的。
  • ke nha ga, si myan tatuk tunux.
    我們都是聽從父母親的安排。
  • wal mha myan kya qnxan. seneng (日) myan 那時候 laqi myan ga.
    我們就是這樣成長過來的。
  • yani lga tnaq kwara la.
    現在都是一樣了。
  • wal saku helaw kekong zyugo say zyuroku say lga kekong (日) ku la. ha hmswa bnkis ru.
    我的父母親在我15~6歲時就把我嫁出去。
  • iyat ku nqwas uzi ru si pluw bnkis maki ngasal, iyat mnqwas.
    我也沒讀什麼書,就一直跟著父母親。
  • bnkis ru bnkis na 對方 ru, yaya ru yaya na mlikuy ga.
    是雙方父母談好就決定。
  • nyux pcbaq squni laqi ta muci lga zyugo say zyuroku say (日) ku balay qasa.
    兩個孩子都認識,就給他們在一起,當時我只有15~6歲。
  • si kekong kekong (日) ku la ru.
    就這樣結婚 了。
  • kekong kekong (日) ku raral ha hmswa zmun ku nha 那是最小的.
    因我是家中最小的,他們都很關心我的婚事。
  • zmun saku nha la kwara qsuyan mu Yagu ga.
    我的大姐也來關心我。
  • muci iyat ku kekong (日) ma psquliq ga 就像說 iyat muci musa ku ngasal nha ga.
    雖然我嫁人,雙方協議,我還是暫住娘家。
  • psquliq 的意思是說 hiya mwah bih knan.
    意思就是男生暫時來女方家住。
  • hiya mwah qani mwah squliq mwah kmraw mcizyuwaw muci.
    來幫忙女方家裡工作。
  • 那時候 cipuq sswe cipuq sswe maku sazing ru Losing ru Hakaw cipuq.
    因我家中沒有成年男子, 兩個弟弟 Losing 和 Hakaw 都還小。
  • mwah ku lahang Hakaw ru Losing, ha hmswa ingat yaba maku.
    因父親早逝,家中還有兩名年幼的弟弟要撫養。
  • helaw helaw ingat yaba maku ru yasa ku maki ku ngasal yaya mu qani.
    我跟著母親相依唯命的生活。
  • psquliq ku ga, msquliq maki ku bih sqani ru.
    所以就這樣,婚後還是跟著娘家住。
  • musa hetay qsuyan maku. wal hetay qsuyan maku rwa, piyux sliq raral.
    當時我家田地很多,我的大哥又去當兵。
  • yasa qa aring hetay qsuyan ku mwah Yusi lga.
    一直等到大哥當兵回來。
  • yasa musa ku 搬 bih, rima ku qmayat laqi musa ku bih ngasal na mlikuy mu Longuw la 那時候.
    我才帶著孩子們回婆家居住。
  • ru cyux 到現在 lga.
    一直到現在。
  • ru zyukyu say(日) saku lga, kkiʼan ku 第二胎 lga.
    我19歲懷第二胎的時候。
  • kkiʼan saku 第二胎 lga, ini ku osang(日) gokaget(日) ktu mu ungat lru.
    我在懷第二胎約5個月的時候。
  • glgan mu nxan glgan maku mlikuy mu raral.
    我的前夫就因病往生。
  • ru osang(日) ku laqi mu kneril ga nizisay (日) la.
    我20歲時就生了第二胎女兒。
  • rima mha ingat mlikuy maku, nanu laqi mu sazing qani yaya maku mlahang.
    我先生走後,我的兩個孩子是由我娘家媽媽照顧。
  • ha hmswa niʼan maku 比較 kuro(日).
    因我夫家的生活比較困苦。
  • kuro hmswa nyux qmayat laqi sswe nya mlikuy mu raral uzi ru.
    因為我的前夫也要幫忙撫養年幼的弟妹,故夫家的生活也很苦。
  • iyat son muci, raral bnkis raral hgan raral ga muci kya.
    所以,以前的老人家都是如此會幫忙。
  • yasa yaya maku mlahang ga.
    所以我的孩子是由我媽媽來照顧。
  • 真正的志強 laqi mu qsuyan ga, aring cipuq maki bih qani 到高中, 志強 mu hiya.
    我的兒子從小就在娘家成長一直到高中。
  • ru knan lga, osang(日) ku laqi kneril qa lga osang(日) ku laqi kneril ga,
    我在生完了女兒之後。
  • yasa yasa qa 認識 qutux nigo(日) mlikuy 現在 qani la.
    就認識了現在的先生。
  • yasa laqi mu kneril ga rasun mu. laqi likuy ga gaga Tayal ga laqi likuy 不能帶出去嘛!
    因泰雅的習俗緣故,我只有帶著女兒嫁過去。
  • tnaq ke Kmukan muci puqing likuy ga, iyat rasun ma.
    跟閩南人的習俗一樣,長子不能跟著母親嫁一樣。
  • yasa ini mu rasi laqi mlikuy hiya, 志強rasun maku.
    所以我只有帶著女兒去新家庭。
  • ru hupa hupa lga, nyux hopa nyux baq inlungan.
    兒子一直到長大,有自己的思考能力。
  • mqwas, ana mqwas mqwas ana nanu ga, 還是 glgan maku qasa. bali kya pila ta raral.
    雖然我們沒住在一起,他要讀哪裡,我還是供應他的生活費。
  • maki qa lga, 比較 blaq laqi mu mlikuy.
    我也放心他在這裡生活。
  • yaya maku ga qmayat ru irah maku ru Yusi mu. iwan inu sa.
    因這裡有阿媽及舅舅和舅媽的照顧。
  • sa ru maki qa sa qa 志強 mu, nyux qa nyux Yusi maku nyux mqyanux na.
    為何我的兒子要放在娘家。
  • mhoqil izen, yasa qa ima la sa qa, ini hoqil yaba mnbu 的時候 yaba na laqi mu qani ga.
    因孩子的爸爸在病重時。
  • wal kmal qutux ke
    他留了一句話。
  • ana ku musa inu ru ana ku musa inu kun. 他沒有反對我說再嫁過去(中)。
    我先生尊重我未來的決定。
  • ana su musa inu ga, laqi likuy (志強) maku ga, sbili ma.
    但是條件是兒子必須留下來。
  • ani miq yanay mu Yusi mlahang muci, nyux na ay koko(中) mu.
    他相信娘家的舅子一定會幫忙撫養。
  • bali ingat yanay mu Yusi plgan kya laqi la.
    他很放心交由娘家舅子來照顧。
  • 因為我們 cinngasal myan ingat mnbuw qwaw, cinngasal myan 楊家(中) hiya.
    因娘家的人沒有酗酒習慣,生活很正常。
  • 就是慢慢這樣(中) hupa lga.
    孩子就這樣慢慢長大。
  • squliq ga iyat son muci sbayux.
    這個-人跟人婚姻的協議跟招贅不一樣。
  • tbayux ay squliq, 因為我也可以顧他們,我們也可以顧娘家.
    因娘家沒有成年工作者,就協議兩邊的家人一起照顧。
  • 因為 ungat ungat squliq ngasal, ingat yaba mu, sazing sswe likuy cipuq balay Losing mu ru Hakaw maku na lrwa.
    因父親早逝,家中沒有成年人,婚前雙方所達成的協議。
  • 我就是回來在娘家住, 等於 lahang bnkis lahang yasa qa yaya maku ru yaya maku ru sswe mu sazing qasa.
    我就必須留在娘家,照顧媽媽及年幼的弟弟們。
  • ru cizyaw cizyaw rgyax ga cizyaw, piyux
    要幫忙家裡工作,因家中田地很多。
  • wal hetay 大哥(中) maku ru Yusi maku wal hetay.
    因當時大哥去服兵役。
  • hiya maki ngasal qa yasa 幫忙幫忙(中) ga.
    本來家裡都是他在照顧。
  • aring hetay mwah lga, 我才搬到夫家(中).
    等他退役後,我才搬到夫家住。
  • ha saku muci mwah mwah psquliq. psquliq muci mwah syan saku nya ngasal pi kun.
    為何我的婚姻會有這樣的習俗協議。
  • zik huqil zik huqil yaba maku ga, maki maki yaqa ngasal qa rwa.
    這是我父親臨終所交代的。
  • zik huqil yaba maku hngan slawa nya kwara 大姐 mu Yagu, Yagu.
    我爸爸在死前,特別交代給我大姐這事。
  • maki ama Pitay na ay, maki 隔壁(中) qa ama Pitay rwa.
    我的奶奶也還在。
  • lawa maki sakaw maki sakaw ru, kmal kyalun nya kyalun nya yasa qa Yagu maku ru yaya maku yaki Pitay Pehu 奶奶 mu ga.
    床邊有大姊及媽媽和奶奶都聽到爸爸臨終的遺言。
  • swaʼun su Bakan. 因我是最小的. wal kekong kwara. knan cipuq la rwa.
    因我是家中最小的女兒,二個姊姊都嫁人了。
  • swaʼun su swaʼun Bakan hiya la, son qu qsuyan maku Yagu ga.
    大姊問妹妹將來的婚事要如何處理。
  • lungi nanak ma, lungi lungi nanak Bakan hiya, hiya ga cipuq.
    他回答說因他是家中的么女,你們就看著辦。
  • 表示說(中) nyux cipuq nyux cipuq qasa qa Losing ru Hakaw na ma. 那時候 cipuq balay na 那時候.
    因考量到家中還有兩個年幼的弟弟要照顧。
  • nyux cipuq Hakaw ru Losing, ana qeri maki cikay ngasal kun kun hiya. son nya Yagu maku ru ama Pitay ru yaya maku maki kya. ana qeri maki ngasal.
    所以他交代他們,讓我先留在家裡照顧弟弟他們。
  • 意思說不能不要離開啦(中) ru muci isu plahang ga tnaq plahang muci ru.
    不管將來如何,先不要離開家,先陪伴家人。
  • 他為什麼說(中) magal ku mlikuy ga.
    就算是嫁人。
  • 他們就 nkis nkis nha mlikuy ta 以後的 以後的 mlikuy sa ru bnkis ga psquliq.
    就先跟對方說明原因,暫時住在娘家。
  • 才是說 psquliq, 就像是說你也照顧這個,也照顧夫家 uzi, 我就是這樣, 我才沒有離開過 Longpya.
    這個將成為一家人之約定,就是雙方家庭都要兼顧,我才這樣沒有離開過Longpya.。
  • nyux mha kya bnkis lga, 我們以前的 raral ga, 1 raral hiya ga, 我們像我們 laqi myan lga, 沒有 2.
    像我們這年代的孩子,是很聽從長輩的話。
  • iyat 現在戀愛 ga, yasa siyon a swa su ini su syay ga yasa siyon hga yasa siyon nha ru.
    不像現在自由戀愛,父母的話已不是重點。
  • 1 沒有 2 raral hiya.
    以前父母說一句話,我們沒有第二句話,都很聽從父母的話。
  • ini la ru 等於說 hgan ga hupa lru, yaya ga cipuq.
    現在等於是孩子最大,父母最小。
  • Tayal ta balay ga, raral ga ini ini 請客 ga.
    以前的泰雅習俗沒有請客。
  • bnkis ta raral bnkis raral baqun mu sa. bnkis raral musa qmalup ga, magal ga 就是 gluw nak maniq.
    我知道以前是長輩們到山上狩獵,拿到獵物一起分享。
  • ini bgiri uzi, 就是 slawa kwara 兄弟姐妹 cqunan maniq.
    也沒有買賣,獵到的動物,就叫兄弟姐妹一起來享用。
  • cqunan maniq ,iyat 現在 lga, bgirun rwa 現在.
    以前是一起享用,但現在都是用買賣方式。
  • raral hiya, gaga Tayal ga hnglan*(shngan) mu sa na, hnglan*(shngan) maku sa na.
    以前分享的時代,我也經歷過。
  • 如果說 isu magal cyux su magal ga, slawa su kwara 哥哥 su ru弟弟 su, 分家的兄弟姐妹 ga, mwah cqun maniq.
    不管是誰補到獵物,都會叫兄弟姐妹、親朋好友一起來享用。
  • ini ini uci sqa mniqing*(lmqing) raral hiya.
    以前也不會把東西藏起來。
  • 就是這樣 si gyahi rwa 就是打開的. thay puro yasa biqan ta biqan ta. san phapuy laqi lrwa phapuy laqi.
    就當場直接料理,剩下的還分給大家帶回去。
  • raral ga, gluw ga, mha kya, misuw lga ini la ay.
    以前一個家族,就是這樣懂得分享,現在已經沒有這樣。
  • bgirun nha la ay, ana qutux knutan ini biq lru.
    必須要用買的,連一塊肉都不給了。
  • we raral ga ana nanu ʼsan nha ciriq ga,
    以前無論獵到什麼動物。
  • 如果說 qsuyan nha cyux ciriq la pslawa nya.
    如果說哥哥獵到動物,就會叫大家。
  • raral ingat rengwa uzi, phkangi kakay qinah ru musa lawa musa lawa.
    以前也沒有電話連絡,都是用走路去叫大家來。
  • 現在 misuw qani lga ana su ini hkangi, ryang son su rengwa lga wah la son mwah lru.
    現在就很方便,一通電話就來了。
  • raral ga ini, abas bay qutux knutan ga, san lawa san lawa, uwah.
    以前就不一樣,為了讓獵物分享,一家一家的去叫。
  • cyux magal qsuyan ta, son ta mcqun maniq kwara son nha.
    我們的兄長獵到動物了,大家都要一起來享用。
  • nanu sa kutan nya kya lga, suqun nha phapuy lga.
    所以大家一起料理,一起享用話家常。
  • thay cikay 幾塊肉 na ga, qsugun lozi ru qasa.
    剩下的幾塊肉也是要拿來分。
  • raral ga, 以前 raral ga mha kya.
    以前就是這樣。
  • ktan mu uzi, 那時候 baqun maku cipuq ku baqun mu uzi.
    我小時候也有看到部落的產婆。
  • a nanu qani 慢慢 hopa ku la. 我才知道.
    當時我不是很懂,等我慢慢長大才知道。
  • lqing ga, ini nha sqingi thgun nha kwara.
    他們不會隱藏部落產婆的事情。
  • ga 都是 hiya mwah mwah mwah hasa qu yasa qa rwa knan ru osang(日) ku.
    連我生產都是她幫我接生。
  • kwara qalang 都是她.
    全部部落的婦女都是她接生的。
  • kneril hiya ga snalit na sa qa mlikuy lga, malit mlikuy rwa lga.
    女生她們都是在等,男人將草砍完之後。
  • raral hiya ga smalit rwa. lomun nha rwa, lomun nha lga.
    以前是用燒墾的方式來種植農作物。
  • iyat musa kmuya kmiyun ta ngahi ru.
    或者種植地瓜。
  • lomun izyen(日) ga, 播 nha sa qa 白菜 ru ramat ha.
    燒墾後,就先播種白菜等蔬菜類。
  • ru ay ra ay ra(日) syan nha ngahi raral ga, ngahi niqun raral, sehuy ru sakuw sakuw maki sakuw uzi.
    之間就種植地瓜、芋頭、山藥等食物。
  • musa 播 musa qumah musa ku mluw musa ku mluw baq ku cikay lungan na sa.
    那時我有點懂事,就跟著父母去整理農地。
  • musa ku mluw musa ku phapuy ngahi.
    我跟著他們工作時,也順便煮地瓜。
  • ragan ku nya kmaro(日) ga, syan nya ngahi lga, syan nya ngahi ru syan nya puniq lga.
    他們先把地瓜及一些野菜放在鍋子裡,用火煮。
  • si ku mita, si ku yan sa qa, mlahang puniq puniq.
    我就在那裡幫忙看火加薪材。
  • muci yaya muci ktay qsya nya ay. qapuh kya qsya nya, an si qsya lozi. muci sa qa smbil smbil ke.
    我的媽媽也交代我,要看好水,乾了要加水。
  • 因為 musa twahiq. musa qumah la ga, ini pongi lru.
    因他們要到較遠的地方工作。
  • nanu puniq qasa kragun ku ga, bali ki mqwas ru iyat ku nqwas ru 國小畢業 ini ku pqwas si ku pgluw si ku pgluw qcyan nya.
    因以前國小畢業後,就沒繼續讀書,就常跟著父母親工作,所以就會顧火。
  • nanu puniq qasa khangan maku, bih bih uruw qasa ta. yasa qa Bzinoq qasa.
    所以我很會顧火,就在箭竹溪上面的農地。
  • yasa hopa balay rhzyal qasa, ima cyux maki kya.
    那是很大的土地,現在誰在那裡耕作。
  • nyux nha syan puniq lga, laxi pgyay ay,
    他們起好火,要我好好顧,不可離開。
  • si qhuniq qasa ru qapuh obih qapuh qsya lga, si kgong gong qani. si qsya lozi si qsya la.
    要注意火跟水,該加什麼就加,加水就到溪裡舀水。
  • muci qani tmring hnuk lga, plwan saku nya muci, wal huqil wah maniq la muci.
    當地瓜軟時,就叫我們下來吃。
  • nanu huqil lga, lawa ku aya aba huqil la. wah maniq la son maku.
    所以地瓜熟時,我就大聲叫爸媽他們來吃。
  • ʼnyal bzyaq kwara mwah maniq, nanu yahuw ru ramat nanu lpi!
    他們就全部下來吃地瓜跟野菜湯。
  • yahuw yahuw babaw babaw ru ngahi la. syan yahuw ay.
    地瓜的上面放野菜。
  • syan yahuw. nanu yahuw qasa lga scimu ru.
    那個野菜就灑些鹽巴伴著吃。
  • galun cimu yahuw qasa, syan sbasaw ru ngahi san sbasaw la.
    將地瓜跟野菜先放在一邊放涼。
  • hngʼan nha cimu yahuw qasa. 就這樣吃.
    野菜沾著鹽巴這樣吃。
  • son nha kya maniq ru.
    他們就這樣吃。
  • 我們以前就是這樣吃啊!
    我們以前就是這樣吃啊!
  • lwan saku 就是 an saku nya slawa ma.
    叫我,就是要叫我的意思。
  • lwan saku nya muci yaya maku ru ama ama Pitay.
    我的媽媽跟奶奶說要叫我的意思。
  • wal prkyas lga, ktay ki huqil lga, plwan saku nya ay muci.
    他們上山前交代我,要好好顧火,記得要叫我們。
  • 那時候的我,我還不知道什麼叫plwan
    那時候的我,還不知道什麼叫我這個詞彙。
  • 因為, 他們是這樣教的,教我說這樣叫他們lawa.
    因為,他們是這樣教的,教我說這樣叫他們這個詞彙。.
  • plwan ku nya ay muci , hmswa cyux maki kraya yasa la ga.
    要叫我喔,因他們在很高的地方。
  • a nyux huqil la wah maniq la son ku. nanu mwah bzyaq, mwah maniq.
    叫他們說食物熟了,所以他們都下來用餐。
  • hmswa tuqiy raral tuqiy ga, silung Longu qasa ga.
    因為以前的路,旁邊有條溪叫 silung Longu
  • we raral qasa ga slaq yutas mu, slaq raral ay qasa.
    以前那是田地,是我公公的地。
  • cyux nya syan 平 qasa ga, kwara tuqiy qasa ga slaq slaq yutas maku.
    那些平平的道路都是我公公的田地。
  • tuqiy ga pwah hopa tunux qasa, 扁扁balay tuqiy raral.
    真正原本的路是繞著大石頭,小小的。
  • ru sllwan nha Longu lru 1個 tunux yasa.
    他們以這個大石頭來命名。
  • silung Longu rhzyal yutas maku rwa.
    因這個土地是我公公的。
  • slaq yutas maku raral yasa son nha silung Longu ru .
    因是我公公的田地,所以他們就叫那個地方叫 silung Longu。
  • lalu nya ru zihung nha lawa lawa muci a~ silung a~ Tana ru yutas mu.
    本來要用我公公的名字來命名,但公公的族名太難唸。
  • silung Longu 最標準. helaw ru laqi kya Longu. raral musa mzwi qsya kya uzi ru silung Longu son nha la.
    silung Longu 大家唸的比較順,所以就叫silung Longu。
  • 因為那個以前 rhzyal 是 rhzyal na yutas mu, pagay syan slaq pagay raral qasa.
    因為那以前是田地,也是我公公種稻米的地方。
  • 平平 sa ga slaq raral ini uci kya raral, cyux klayun tuqiy lga, 那個兩個都是 slaq.
    以前那邊都是平平的田地,因開路使得田地分成兩半。
  • tuqiy raral ga, yasa hopa tunux qasa ga.
    以前的路是繞著大石頭走。
  • qus qasa yasa tuqiy raral wahan squliq. iyat wahan bali kya tobay zitensya raral ru.
    靠山那邊是以前人走的小路,以前又沒有機車、腳踏車通過。
  • kakay hkangi kakay tuqiy.
    是人走的路。
  • pwah qung qung qasa, gong qa hya rwa. pwah qung qung cipuq bay tuqiy.
    沿著山邊走,是非常小的路。
  • ingat tuqiy sa raral 那個是 wal klayun 產業道路 lru.
    現在這個路開發成產業道路,就比較寬。
  • wal hitan, slaq yutas mu kwara qasa. yasa son nha silung Longu.
    因此我公公的地 silung Longu,大部份都被佔用成產業道路。
  • 因為他們要 kmal lalu na Tana ga zihung nha ru, laqi ga, laqi slalu silung Longu.
    本來要命名 Tana,因孩子發音不順才稱為 silung Longu。
  • hata mima la musa mima bih silung Longu ga muci ru.
    因為這個地方是孩子們常來戲水之處。
  • 他才知道 silung Longu 就是那個.
    只要說去戲水,孩子們都知道那裡就是 silung Longu。
  • Pitay 的時代, Yusi qani silungan nya 是 他們長輩 sa la.
    奶奶那個時代跟我大哥那個時代。
  • 就是 ama Pitay 看那長輩 malay pu pu pu qasa ga .
    奶奶那個時代,有跟著長輩學做口簧琴。
  • 他們也不會, ke nkis lga ama Pitay. rima senyen(日) hiya lru.
    只有奶奶那個時代會吹口簧琴,到我們年輕一代就不會了。
  • 就是他們講他們以前的故事.
    就是他們講他們以前的故事。
  • ama mu Pitay ru kbalay qutux tpu tpu qasa lga, yaba maku yaba maku cbaq kwara ma muci .
    奶奶有把口簧琴技能傳給我爸爸,要他傳授給大家。
  • 因為我 yaba 是 ama Pitay 的後代 la ru.
    因我爸爸是他的兒子。
  • hgan cbaq cbaq aring nha Gogan sa la.
    後來是復興區的人來教。
  • aring Gogan aring Gogan 的那個 ru Tayal 才會.
    從復興區的人來教,這裡的人才學會。
  • anay 反正原住民就是 baq mqwas 古調hiya.
    當時古調族人大部份都會唱。
  • 反正 Tayal ga 就會 la.
    因當時在部落常聽到,所以只要是泰雅人都會吟唱古調。
  • 就是我爸爸以前 kuna wal mha kya, ini qbaq mqwas kwara. 只有他會啊!古調只有他會啊!
    我爸爸那年代都會唱,但現在孩子們都不會唱了。
  • mung ke ru mqwas bnkis 阿公 nya hazi, ama Pitay 的 likuy ay likuy nya.
    我的大哥小時候,常聽阿公吟唱,所以現在是部落唯一會唱古調的人。
  • yasa lki, mhuway simu.
    我的話到這裡,謝謝你們。
族語文章
lalu maku ga Bakan Silan, kahul ku Longpya. kahul Longpya bnkis myan raral ga. aring htgan maku yongzyu nyen (日) 的時候 ga. 民國 yongzyu nyen (日) 的時候 ga, maki Qerang qasa qa bnkis myan raral. mwah myan mbzyaq. nyux myan mbzyaq maki bih 平. mbzyaq kura mhogan sqani la.

raral cipuq ku ga ini ku qbaq nanu, mluw ku bnkis raral. bali ku mqwas biru raral. 國民 gako 畢業 lga ini myan pqwas biru raral la. kruma mluw ku yaya ku ga, musa qmayah panga kiri mluw ku. musa ku Bzinoq, yasa qa baqun mu nanu Bzinoq.
Bzinoq na san ciyuwaw yaya mu. musa mluw yaya mu lga, muya ngahi la yaya maku, ana nanu kmiyun. ru ingat nanu kya 那時候 ta qyanux ga. maki ngahi ru maki sehuy baq maniq lga. qnzyat bnkis ga baq maniq, ini qnzyat bnkis ga ungat nanu. ini uluw uzi hgan raral. mluw ku bnkis raral ga mha ku kya. iyat yani misuw qa lga . ana ini ciyuwaw ga, maki niqun, ana su muci nanu ga maki. musa inu laqi ga, maki pila, raral ini uci kya raral hiya. smoya ta sina isenyen (日) ga, wal ini swali, nya sami raral ga.
wal myan ini sina ana qutux bnkis, aya biq cikay isen (日) iciyen son su ga. inaga su 一個禮拜 na ga, baqaw ta maki 還是(中) ingat. nanu son su mha musa panga sa qa abaw ngahi ga, mnuya bnkis abaw ngahi ga. musa panga abaw ngahi ru rasun tbaziy Tensonpi ngahi ru abaw ngahi. yasa nyan maras pyah, yasa qu niqun myan sami 那時候 sami hiya. iyan 現在 laqi qani lga, ana nanu snan maki. itakay muci ga laqi cyux biqan. iyat yasa ga, ini myan uci kya raral hiya.

raral hiya ga 我們 mung myan ke bnkis. bnkis ga qutux ke bnkis ga ini pusal. 等於就說,以前的父母親 ga 1,我們沒有2。現在 qani hiya lga, qutux ke bnkis lga 2, 3 laqi 現在 hiya. ini uci kya gaga raral hiya, raral ga 比較純. nyan sami raral ga, qutux ke bnkis lga ingat sazing myan. si myan pluw si myan pluw bnkis. mha su raral hiya ga, ini uci 戀愛 raral rwa. kekong tehuk kya kawas lga, kekong muci bnkis myan lga. ani iyat kuci, iyat ku iyat ku, bnkis ru bnkis cyux smwan lga. ingat qa yasa sazing ke myan muci iyat lay ay gaga sami. kekong (日) muci lga, si myan pluw. ini kiyan 現在 laqi ga. yasa qa nyux ma 戀愛 la, yani yani 現在. 以前 ga, raral miyan sami ga, ini myan uci kya.
ke nha ga, si myan tatuk tunux. wal myan mha kya qnxan. seneng (日) myan 那時候. laqi myan ga. yani lga tnaq kwara la.

wal saku helaw kekong zyugo say zyuroku say lga kekong (日) ku la. ha hmswa bnkis ru. iyat ku nqwas biru uzi ru si pluw bnkis maki ngasal, iyat mnqwas. bnkis ru bnkis na 對方 ru, yaya ru yaya na mlikuy ga. nyux pcbaq squni laqi ta muci lga zyugo say zyuroku say (日) ku balay qasa. si kekong, kekong (日) ku la ru. kekong (日) ku raral ha hmswa zmun ku nha 那是最小的. zmun saku nha la kwara qsuyan mu Yagu ga. muci iyat ku kekong (日) ma psquliq ga, 就像是說 iyat muci musa ku ngasal nha ga. psquliq 的意思是說 hiya mwah bih knan. hiya mwah sqani, mwah squliq mwah kmraw mcizyuwaw muci. 那時候 cipuq sswe maku sazing ru Losing ru Hakaw cipuq. mwah ku lahang Hakaw ru Losing, ha hmswa ingat yaba maku. helaw helaw ingat yaba maku ru yasa qu maki ku ngasal yaya mu qani. psquliq ku ga, msquliq maki ku bih sqani ru.

musa hetay qsuyan maku. wal hetay qsuyan maku rwa, piyux sliq raral. yasa qa aring hetay qsuyan ku mwah Yusi lga. yasa musa ku 搬 bih, rima ku qmayat laqi musa ku bih ngasal na mlikuy mu Longuw la 那時候. ru cyux 到現在 lga. ru zyukyu say(日) saku lga, kki'an ku 第二胎 lga. kki'an saku 第二胎 lga, ini ku osang(日) gokaget(日) ktu mu ungat lru glgan mu nxan glgan maku mlikuy mu raral. ru osang(日) ku laqi mu kneril ga nizisay (日) la. rima mha ingat mlikuy maku, nanu laqi mu sazing qani yaya maku mlahang. ha hmswa ni'an maku 比較 kuro(日). kuro hmswa nyux qmayat laqi sswe nya mlikuy mu raral uzi ru. iyat son muci, raral bnkis, raral hgan raral ga muci kya. yasa yaya maku mlahang ga. 真正的志強 laqi mu qsuyan ga, aring cipuq maki bih qani 到高中,志強 mu hiya.

knan lga, osang(日) ku laqi kneril qa lga osang(日) ku laqi kneril ga, yasa qa 認識 qutux nigo(日) mlikuy 現在 qani la. yasa laqi mu kneril ga rasun mu. laqi likuy ga gaga Tayal ga laqi likuy 不能帶出去嘛! tnaq ke Kmukan muci puqing likuy ga, iyat rasun ma. yasa ini mu rasi laqi mlikuy hiya, 志強 rasun maku. ru hupa hupa lga, nyux hopa nyux baq inlungan. mqwas, ana mqwas mqwas ana nanu ga, 還是 glgan maku qasa. bali kya pila ta raral. maki qa lga, 比較 blaq laqi mu mlikuy. yaya maku ga qmayat ru irah maku ru Yusi mu. iwan inu sa. maki qasa qa 志強 mu, nyux qa nyux Yusi maku nyux mqyanux na. mhoqil izen, yasa qa ima la sa qa, ini hoqil yaba mnbu 的時候 yaba na laqi mu qani ga. wal kmal qutux ke. ana ku musa inu ru ana ku musa inu kun. 他沒有反對我說再嫁過去(中). ana su musa inu ga, laqi likuy (志強) maku ga, sbili ma. ani miq yanay mu Yusi mlahang muci, nyux na ay koko(中) mu. bali ingat yanay mu Yusi plgan kya laqi la. 因為我們 cinngasal myan ingat mnbuw qwaw, cinngasal myan 楊家(中) hiya. 就是慢慢這樣(中) hupa lga.

squliq ga iyat son muci sbayux tbayux ay squliq, 因為我也可以顧他們,我們也可以顧娘家. 因為 ungat squliq ngasal, ingat yaba mu, sazing sswe likuy cipuq balay Losing mu ru Hakaw maku na lrwa. 我就是回來在娘家住, 等於 lahang bnkis lahang yasa qa yaya maku ru yaya maku ru sswe mu sazing qasa. ru cizyaw cizyaw rgyax ga cizyaw, piyux piyux slaq raral cinngasal qa rwa. wal hetay 大哥(中) maku ru Yusi maku wal hetay. hiya maki ngasal qa yasa 幫忙幫忙(中) ga. aring hetay mwah lga, 我才搬到夫家(中).

ha saku muci mwah mwah psquliq. psquliq muci, mwah syan saku nya ngasal pi kun. zik huqil yaba maku ga, maki yaqa ngasal qa rwa. zik huqil yaba maku hngan slawa nya kwara 大姐 mu Yagu. maki ama Pitay na ay, maki 隔壁(中) qa ama Pitay rwa. lawa maki sakaw ru, kmal kyalun nya yasa qa Yagu maku ru yaya maku yaki Pitay Pehu 奶奶 mu ga. swa'un su Bakan. 因我是最小的. wal kekong kwara. knan cipuq la rwa. swa'un su swa'un Bakan hiya la, son qu qsuyan maku Yagu ga. lungi nanak ma, lungi lungi nanak Bakan hiya, hiya ga cipuq. 表示說(中) nyux cipuq qasa qa Losing ru Hakaw na ma. 那時候 cipuq balay na 那時候. nyux cipuq Hakaw ru Losing, ana qeri maki cikay ngasal kun hiya. son nya Yagu maku ru ama Pitay ru yaya maku maki kya. ana qeri maki ngasal. 意思說不能不要離開啦(中) ru muci isu plahang ga tnaq plahang muci ru. 他為什麼說(中) magal ku mlikuy ga. 他們就 nkis nkis nha mlikuy ta 以後的. 以後的 mlikuy sa ru bnkis ga psquliq. 才是說 psquliq, 就像是說你也照顧這個,也照顧夫家 uzi, 我就是這樣, 我才沒有離開過 Longpya.

nyux mha kya bnkis lga, 我們以前的 raral ga, 1 raral hiya ga, 我們像我們 laqi myan lga, 沒有 2. iyat 現在戀愛 ga, yasa siyon ga, swa su ini su syay ga yasa siyon hga yasa siyon nha ru. 1 沒有 2 raral hiya. ini la ru 等於說 hgan ga hupa lru, yaya ga cipuq.
Tayal ta balay ga, raral ga ini 請客 ga. bnkis ta raral, bnkis raral baqun mu sa. bnkis raral musa qmalup ga, magal ga 就是 gluw nak maniq. ini bgiri uzi, 就是 slawa kwara 兄弟姐妹 cqunan maniq. cqunan maniq. iyat 現在 lga, bgirun rwa 現在. raral hiya, gaga Tayal ga hnglan*(shngan) mu sa na, hnglan*(shngan) maku sa na. 如果說 isu magal cyux su magal ga, slawa su kwara 哥哥 su ru弟弟 su, 分家的兄弟姐妹 ga, mwah cqun maniq. ini uci sqa mniqing*(lmqing) raral hiya. 就是這樣 si gyahi rwa 就是打開的. thay puro yasa biqan ta biqan ta. san phapuy laqi lrwa phapuy laqi. raral ga, gluw ga, mha kya, misuw lga ini la ay. bgirun nha la ay, ana qutux knutan ini biq lru. we raral ga ana nanu 'san nha ciriq ga, 如果說 qsuyan nha cyux ciriq la pslawa nya. raral ingat rengwa uzi, phkangi kakay qinah ru musa lawa musa lawa. 現在 misuw qani lga ana su ini hkangi, ryang son su rengwa lga, wah la son mwah lru. raral ga ini, abas bay qutux knutan ga, san lawa san lawa, uwah. cyux magal qsuyan ta, son ta mcqun maniq kwara son nha. nanu sa kutan nya kya lga, suqun nha phapuy lga. thay cikay 幾塊肉 na ga, qsugun lozi ru qasa. raral ga, 以前 raral ga mha kya.

ktan mu uzi, 那時候 baqun maku cipuq ku baqun mu uzi. nanu qani 慢慢 hopa ku la. 我才知道. lqing ga, ini nha sqingi thgun nha kwara. 都是 hiya mwah mwah mwah hasa qu yasa qa rwa knan ru osang(日) ku. kwara qalang 都是她.

kneril hiya ga snalit na sa qa mlikuy lga, malit mlikuy rwa lga. raral hiya ga smalit rwa. lomun nha rwa, lomun nha lga. iyat musa kmuya kmiyun ta ngahi ru. lomun izyen(日) ga, 播 nha sa qa 白菜 ru ramat ha. ru ay ra ay ra(日) syan nha ngahi raral ga, ngahi niqun raral, sehuy ru sakuw, sakuw maki sakuw uzi. musa 播 musa qumah. musa ku mluw, musa ku mluw baq ku cikay lungan na sa. musa ku mluw, musa ku phapuy ngahi. ragan ku nya kmaro(日) ga, syan nya ngahi lga, syan nya ngahi ru syan nya puniq lga. si ku mita, si ku yan sa qa, mlahang puniq. muci yaya muci ktay qsya nya ay. qapuh kya qsya nya, an si qsya lozi. muci sa qa smbil smbil ke. 因為 musa twahiq. musa qumah la ga, ini pongi lru. nanu puniq qasa kragun ku ga, bali ku mqwas ru iyat ku nqwas ru 國小畢業 ini ku pqwas si ku pgluw, si ku pgluw qcyan nya. nanu puniq qasa khangan maku, bih bih uruw qasa ta. yasa qa Bzinoq qasa. yasa hopa balay rhzyal qasa, ima cyux maki kya. nyux nha syan puniq lga, laxi pgyay ay,
si qhuniq qasa ru qapuh obih qapuh qsya lga, si kgong gong qani. si qsya lozi si qsya la. muci qani tmring hnuk lga, plwan saku nya muci, wal huqil wah maniq la muci. nanu huqil lga, lawa ku, aya aba huqil la. wah maniq la son maku. 'nyal bzyaq kwara mwah maniq, nanu yahuw ru ramat nanu lpi! yahuw yahuw babaw babaw ru ngahi la. syan yahuw ay. syan yahuw. nanu yahuw qasa lga scimu ru. galun cimu yahuw qasa, syan sbasaw ru ngahi san sbasaw la. hng'an nha cimu yahuw qasa. 就這樣吃. son nha kya maniq ru. 我們以前就是這樣吃啊!

"lwan saku" 就是 an saku nya slawa ma. "lwan saku" nya muci yaya maku ru ama Pitay. wal prkyas lga, ktay ki huqil lga, "plwan saku" nya ay muci. 那時候的我,我還不知道什麼叫"plwan". 因為,他們是這樣教的,教我說這樣叫他們 lawa. plwan ku nya ay muci , hmswa cyux maki kraya yasa la ga. nyux huqil la wah maniq la son ku. nanu mwah bzyaq, mwah maniq.

hmswa tuqiy raral, tuqiy ga, silung Longu qasa ga. raral qasa ga slaq yutas mu, slaq raral ay qasa. cyux nya syan 平 qasa ga, kwara tuqiy qasa ga slaq slaq yutas maku. tuqiy ga pwah hopa tunux qasa, 扁扁 balay tuqiy raral. ru sllwan nha Longu lru 1個 tunux yasa. silung Longu rhzyal yutas maku rwa. slaq yutas maku raral yasa son nha silung Longu ru. slaq yutas maku raral yasa son nha silung Longu ru. lalu nya ru zihung nha lawa lawa muci ~ silung ~ Tana ru yutas mu. silung Longu 最標準. helaw ru laqi kya Longu. raral musa mzwi qsya kya uzi ru silung Longu son nha la. 因為那個以前 rhzyal 是 rhzyal na yutas mu, pagay, syan slaq pagay raral qasa. 平平 sa ga slaq raral. ini uci kya raral, cyux klayun tuqiy lga, 那個兩個都是 slaq. tuqiy raral ga, yasa hopa tunux qasa ga. qus qasa yasa tuqiy raral wahan squliq. iyat wahan bali kya tobay zitensya raral ru. kakay hkangi kakay tuqiy. pwah qung qung qasa, gong qa hya rwa. pwah qung qung cipuq bay tuqiy. ingat tuqiy sa raral 那個是 wal klayun 產業道路 lru. wal hitan, slaq yutas mu kwara qasa. yasa son nha silung Longu. 因為他們要 kmal lalu na Tana ga zihung nha ru, laqi ga, laqi slalu silung Longu. hata mima la. musa mima bih silung Longu ga muci ru. 他才知道 silung Longu 就是那個.

ama Pitay 的時代, Yusi qani silungan nya 是他們長輩 sa la. 就是 ama Pitay 看那長輩 malay tpu tpu tpu qasa ga . 他們也不會, ke nkis lga ama Pitay. rima senyen(日) hiya lru. 就是他們講他們以前的故事. ama mu Pitay ru kbalay qutux tpu tpu qasa lga, yaba maku yaba maku cbaq kwara ma muci. 因為我 yaba 是 ama Pitay 的後代 la ru. hgan cbaq cbaq aring nha Gogan sa la. aring Gogan aring Gogan 的那個 ru Tayal 才會. anay 反正原住民就是 baq mqwas 古調 hiya. 反正 Tayal ga 就會 la. 就是我爸爸以前 kuna wal mha kya, ini qbaq mqwas kwara. 只有他會啊!古調只有他會啊! mung ke ru mqwas bnkis 阿公 nya hazi, ama Pitay 的 likuy ay likuy nya.
yasa lki, mhuway simu.
中文文章
我的名字叫 Bakan Silan,我是崙埤人,我們祖先都是世居在崙埤這個地方。我出生於40年的時候,民國40年那時候,我的祖先居住在Qerang 這個地方,之後就遷徙到現在這個崙埤部落。

我小時候什麼也不懂,都是跟著長輩們,也沒讀什麼書,國民小學畢業後就沒有繼續求學,那時就背著背簍,跟著媽媽上山耕作。我們去 Bzinoq 這個地方,相對的也很了解這個地方,箭荀溪地是我媽媽常去耕作的農地,我跟著媽媽種地瓜及種植各種農作物。
以前的生活什麼都沒有,有地瓜及芋頭吃就很不錯了,以前唯有勤勞的工作,才有東西吃,不然三餐無法溫飽。我是這樣跟著長輩努力的工作。不像現在這個時代,不管有沒有工作,都有得吃,到那裡都有賺錢的地方,以前就沒有如此。以前我們根本不可能跟父母親要一仟元零用錢,我們從不會跟父母親要零用錢,就算你要了,等了一個禮拜也不一定要得到。除非你要跟著老人家做農事,背著地瓜和地瓜葉去天送埤賣,那時候我們才有糖果吃。不像現在的孩子,要什麼就有什麼,我們以前是不會這麼幸福的。

我們以前是很聽父母親的話,長輩說一句話,我們都順從,不敢說第二句話。等於說,以前的父母親說1,我們不敢說2,不像現在的孩子,很敢頂撞父母,以前的教育不是這樣,比較單純。像我們以前的時代,長輩說1,我們不敢說2,我們都是跟隨著長輩的教導。以前的時代是沒有自由戀愛,適婚年齡到時,都是長輩們來決定我們的婚姻對象,我們都無法來決定我們的婚姻,都是父母在決定。我們以前都沒有自主權,父母親說結婚,我們就順服,不像現在的孩子,自由戀愛來決定自己的婚事,我們以前是沒有決定權的,我們都是聽從父母親的安排,我們就是這樣成長過來的,現在都是一樣了。

我的父母親在我15~6歲時就把我嫁出去,我也沒讀什麼書,就一直跟著父母親,是雙方父母談好就決定。兩個孩子都認識,就給他們在一起,當時我只有15~6歲,就這樣結婚 了。因我是家中最小的,他們都很關心我的婚事,我的大姐也來關心我。雖然我嫁人,雙方協議,我還是暫住娘家,意思就是男生暫時來女方家住,來幫忙女方家裡工作。因我家中沒有成年男子, 兩個弟弟 Losing 和 Hakaw 都還小,因父親早逝,家中還有兩名年幼的弟弟要撫養,我跟著母親相依唯命的生活,所以就這樣,婚後還是跟著娘家住。

當時我家田地很多,我的大哥又要去當兵,一直等到大哥當兵回來,我才帶著孩子們回婆家居住,一直到現在。我19歲懷第二胎的時候,我在懷第二胎約5個月的時候,我的前夫就因病往生,我20歲時就生了第二胎女兒。我先生走後,我的兩個孩子是由我娘家媽媽照顧,因我夫家的生活比較困苦,因為我的前夫也要幫忙撫養年幼的弟妹,故夫家的生活也很苦。所以,以前的老人家都是如此會幫忙,所以我的孩子是由我媽媽來照顧,我的兒子從小就在娘家成長一直到高中。

我在生完了女兒之後,就認識了現在的先生,因泰雅的習俗緣故,我只有帶著女兒嫁過去,跟閩南人的習俗一樣,長子不能跟著母親嫁一樣,所以我只有帶著女兒去新家庭。
兒子一直到長大,有自己的思考能力,雖然我們沒住在一起,他要讀哪裡,我還是供應他的生活費。我也放心他在這裡生活,因這裡有阿媽及舅舅和舅媽的照顧。為何我的兒子要放在娘家,因孩子的爸爸在病重時,他留了一句話,我先生尊重我未來的決定,但是條件是兒子必須留下來,他相信娘家的舅子一定會幫忙撫養,我的哥哥還健在。他很放心交由娘家舅子來照顧,因娘家的人沒有酗酒習慣,生活很正常,孩子就這樣慢慢長大。

這個-人跟人婚姻的協議跟招贅不一樣,因娘家沒有成年工作者,就協議兩邊的家人一起照顧。因父親早逝,家中沒有成年人,婚前雙方所達成的協議,我就必須留在娘家,照顧媽媽及年幼的弟弟們,要幫忙家裡工作,因家中田地很多,因當時大哥去服兵役,本來家裡都是他在照顧,等他退役後,我才搬到夫家住。

為何我的婚姻會有這樣的習俗協議,這是我父親臨終所交代的。我爸爸在死前,特別交代給我大姐這事,我的奶奶也還在,床邊有大姊及媽媽和奶奶都聽到爸爸臨終的遺言。因我是家中最小的女兒,二個姊姊都嫁人了,大姊問爸爸,妹妹將來的婚事要如何處理,他回答說因他是家中的么女,你們就看著辦。因考量到家中還有兩個年幼的弟弟要照顧,所以他交代他們,讓我先留在家裡照顧弟弟他們,不管將來如何,先不要離開家,先陪伴家人,就算是嫁人,就先跟對方說明原因,暫時住在娘家。這個將成為一家人之約定,就是雙方家庭都要兼顧,我才這樣沒有離開過Longpya。

像我們這年代的孩子,是很聽從長輩的話,不像現在自由戀愛,父母的話已不是重點。以前父母說一句話,我們沒有第二句話,都很聽從父母的話,現在等於是孩子最大,父母最小。以前的泰雅習俗沒有請客,我知道以前是長輩們到山上狩獵,拿到獵物一起分享。也沒有買賣,獵到的動物,就叫兄弟姐妹一起來享用。以前是一起享用,但現在都是用買賣方式。以前分享的時代,我也經歷過,不管是誰補到獵物,都會叫兄弟姐妹、親朋好友一起來享用。以前也不會把東西藏起來,就當場直接料理,剩下的還分給大家帶回去。以前一個家族,就是這樣懂得分享,現在已經沒有這樣,必須要用買的,連一塊肉都不給了。以前無論獵到什麼動物,如果說哥哥獵到動物,就會叫大家。以前也沒有電話連絡,都是用走路去叫大家來,現在就很方便,一通電話就來了。以前就不一樣,為了讓獵物分享,一家一家的去叫,我們的兄長獵到動物了,大家都要一起來享用。所以大家一起料理,一起享用話家常,剩下的幾塊肉也是要拿來分,以前就是這樣。

我小時候也有看到部落的產婆,當時我不是很懂,等我慢慢長大才知道。他們不會隱藏部落產婆的事情,連我生產都是她幫我接生,全部部落的婦女都是她接生的。

女生她們都是在等,男人將草砍完之後,以前是用燒墾的方式來種植農作物,或者種植地瓜,燒墾後,就先播種白菜等蔬菜類,之間就種植地瓜、芋頭、山藥等食物。那時我有點懂事,就跟著父母去整理農地,我跟著他們工作時,也順便煮地瓜。他們先把地瓜及一些野菜放在鍋子裡,用火煮,我就在那裡幫忙看火加薪材。我的媽媽也交代我,要看好水,乾了要加水,因他們要到較遠的地方工作。因以前國小畢業後,就沒繼續讀書,就常跟著父母親工作,所以就會顧火。所以我很會顧火,就在箭竹溪上面的農地,那是很大的土地,現在誰在那裡耕作。他們起好火,要我好好顧,不可離開。要注意火跟水,該加什麼就加,加水就到溪裡舀水,當地瓜軟時,你就叫我們下來吃,所以地瓜熟時,我就大聲叫爸媽他們來吃,他們就全部下來吃地瓜跟野菜湯。地瓜的上面放野菜,那個野菜就灑些鹽巴伴著吃,將地瓜跟野菜先放在一邊放涼,野菜沾著鹽巴這樣吃,他們就這樣吃,我們以前就是這樣吃啊!

叫我,就是要叫我的意思,我的媽媽跟奶奶說要叫我的意思。他們上山前交代我,要好好顧火,記得要叫我們。那時候的我,還不知道什麼叫我這個詞彙,因為,他們是這樣教的,教我說這樣叫他們這個詞彙,要叫我喔,因他們在很高的地方,叫他們說食物熟了,所以他們都下來用餐。

因為以前的路,旁邊有條溪叫 silung Longu ,以前那是田地,是我公公的地,那些平平的道路都是我公公的田地。真正原本的路是繞著大石頭,小小的,他們以這個大石頭來命名,因這個土地是我公公的。因是我公公的田地,所以他們就叫那個地方叫 silung Longu ,本來要用我公公的名字來命名,但公公的族名太難唸,silung Longu 大家唸的比較順,所以就叫silung Longu。因為那以前是田地,也是我公公種稻米的地方,以前那邊都是平平的田地,因開路使得田地分成兩半。以前的路是繞著大石頭走,靠山那邊是以前人走的小路,以前又沒有機車、腳踏車通過,是人走的路。沿著山邊走,是非常小的路,現在這個路開發成產業道路,就比較寬。因此我公公的地 silung Longu,大部份都被佔用成產業道路,本來要命名 Tana,因孩子發音不順才稱為 silung Longu。因為這個地方是孩子們常來戲水之處,只要說去戲水,孩子們都知道那裡就是 silung Longu。

奶奶那個時代跟我大哥那個時代,奶奶那個時代,有跟著長輩學做口簧琴,只有奶奶那個時代會吹口簧琴,到我們年輕一代就不會了。就是他們講他們以前的故事,奶奶有把口簧琴技能傳給我爸爸,要他傳授給大家,因我爸爸是他的兒子。後來是復興區的人來教,從復興區的人來教,這裡的人才學會。當時古調族人大部份都會唱,因當時在部落常聽到,所以只要是泰雅人都會吟唱古調,我爸爸那年代都會唱,但現在孩子們都不會唱了,我的大哥小時候,常聽阿公吟唱,所以現在是部落唯一會唱古調的人。
我的話到這裡,謝謝你們。