- 39
- 0
身為長女除了照顧弟妹，更清楚母親早年照顧整個家族的重擔付出一切，細心回憶在成長過程母親給予的叮嚀如何影響自己的一生。
- 字幕列表
-
我名叫Apihci Apih ko ngangan ako
-
我出生在瑞穗鄉瑞良村o kahofocan ako itira i 瑞穗鄉瑞良村
-
那部落叫Fanawo Fanaw han kora niyaro'
-
母親叫Lafio ci ina ako ci Lafi ko ina ako
-
父親是Lofingo wama ako ci Lofing
-
在Fanaw的家yasa ya loma itira i Fanaw i
-
是祖傳的no mato'asay
-
媽媽Lafi的母親o ina ni Lafi
-
他叫Canglahci Cangrah ko ngangan na mato'asay
-
祖母Canglahyasa ya mato'asay ci Cangrah i
-
有農田和土地ci omahay cira ci fononay cira
-
他的背景大概如此hatira kora mato'asay niyam
-
根據我母親說在民國34年5月o sowal ni ina ako itira 民國34年5月
-
產下長女mahofoc kako to sakakaay ako wawa
-
母親Lafi說:那孩子就是你kiso koraan apih san ko sowal ni Lafi ina ako
-
當時在34年yasa itiya i 34年
-
日本還在沒有離開caho pinokay ko Dipon
-
台灣當時還是由日本統治o Dipon ho ko mikowanay to na Taywan itiya
-
直到8月份tahira i 8 月份
-
台灣被光復了mi光復 to ko Taywan
-
所以那時他們退回日本kiya minokay to ko Dipon itiya
-
當時的生活itiya a 'orip i
-
家境普遍清寒'aloman ko pakoyocay a loma'
-
我母親Lafiyasa kora ina ako ci Lafi i
-
有不少的工作adihay ko tayal ningra
-
當時itiyaho i
-
在農田工作大家相互幫忙mapaliway ho ko tiya a matayalay itira i fonon
-
而我呢yasa kako i
-
母親告訴我說pasowal ko ina ako i
-
你當時還小沒有時間分心照顧你miminho kiso awaay ko limaw ako misimaw san ko sowal na ina
-
母親Lafi繼續說: 你就由祖母Canglah照顧ci Cangrah ko misimaway tisowanan san kora ina ako ci Lafi
-
我漸漸長大後ya mato'as mato'as kako
-
我才知道kiya mafana' kako
-
祖母Canglah是個巫師nawhani o ci kawasay kora mato'asay ci Cangrah
-
如果有人請求巫師的時候ano ira ko mitahidngay cingranan mi cikawasay i
-
他就會順便帶著我去alaen to nira kako tayra mi...
-
陪伴她patihi cingranan
-
所以我小時候接觸到的都是巫術或是乩童sa nomang kako i hato o cikawasay iraho misatangkiay itiya
-
這些都是以前老人家們信仰hatira kora ...o kawas no mato'asay i sa'ayaw
-
而我的父親Lofingyasa ya wama ako ci Lofing i
-
是入贅到我母親Lafi的家mikadafoay tayra ci Lafian ci inaan ako
-
父親Lofing長年不在家yasa ya wama ci Lofing awaay i loma' cingra
-
如果忽然在家出現時ano sadak sa cingra to ...romi'ad i
-
也不會在家待太久caka adihay ko aro' ira itira i loma'
-
父親Lofing就會不見awato kora wama ako ci Lofing
-
他最喜歡的是deng kaolahan ningra i
-
帶著我搭火車maolah miala takowan maro' to kasoling
-
去豐田tayra i 豐田
-
這是壽豐鄉的豐田ora 豐田 hananay i o 壽豐鄉 kora 豐田
-
我們叫這部落是Toyotao toyota hananay kora...niyaro'
-
我們到了那裏tayra sato kami mihicera i
-
我看到兩位姊姊nengneng han ako ira ko tatosaay a 姊姊 no mako
-
以及兩位兄長iraho ko tatosaay a 哥哥 no mako
-
也有媽媽的姊姊iraho ko mato'asy ina ni 姊姊 ako
-
當時還有阿嬤iraho ko ama itiya
-
我當時tiya sa kako
-
還小不知道該那是父親的什麼人...mamangay ho kako mafokil kako o maan ya wama niyam kora loma'
-
我長大後mato'as to kako
-
來到要就學的年齡一年級maraod to ko picodadan ako to 一年級
-
我母親Lafi就說pasowal sato kora ina ako ci Lafi i
-
Apih女兒呀Apih san takowanan
-
明天你就要讀書了an dafak i micodad to kiso san ko sowal ira takowan
-
母親我實在沒有時間o kako a ina i awaay ko limaw ako
-
我有太多工作adihayay ko tayal no amko
-
老師吩咐明天你就一個人去學校an dafak i cecay kiso tayra i picodadan san kora singsi ako
-
母親這樣交代san kiya ina ako
-
我到了學校tayra kako i picodadan i
-
老師問說.pasowal sa kora singsi
-
叫什麼名字cima ko ngangan aso san takowan
-
我回答說:Apihci apih han ako pasowal
-
老師說不是的，你的中文名字o sowal na singsi caayay no holam a ngangan san i
-
老師一連三次問natosa natolo mipasowal kora singsi
-
我無法說出我的中文名字mahaento mafokil kako to holam a ngangan ako
-
我還是回答老師說Apihci Apih han ako pasowal kora singsi
-
老師只好說:明天tiya pasowal sa to ko singsi
-
明天帶來你的中文名字an dafak i alaen ko ngangan iaso to no holam haw san kora singsi
-
我回應:是hai han ako
-
隔天我帶過去tiya dafak i tiya pafelian to ako kora singsi
-
我才知道我的中文名字itiya mafana' kako to holam a nhangan ako
-
原來我的中文名字叫田椿花nawhani ci 田椿花 ko ngangan ako
-
我那時的老師是客家人ya ci singsi sa kami o ngayngay ko singsi niyam
-
那個老師很喜歡嚼檳榔ya sa ya singsi niyam kala'icepay
-
常在上課中mi上課 kami i
-
喜歡喊我名字說田椿花maolahay mitahidang takowan 田椿花 san to takowanan
-
要我幫老師買檳榔你幫老師micakay to 'icep san kora singsi
-
我就跑去幫老師買檳榔comikay to kako tayra i pati'may micakay to 'icep noya singsi
-
那個老師mahaen kora singsi
-
喜歡推派我去maolah micocol takowanan
-
我到了三年級的時候tahira kako 三年級 mitilid i
-
有來自大陸的大成義胞irato nai tiraay i 大陸 a 大成義胞 hananay kora nan tiya
-
我們在瑞美國小的教室yasa na 瑞美國小 niyamay a 教室 niyam i
-
全部挪給他們使用e'min han nangra maro' kora ya 教室 niyam
-
而我們就在廟宇yasa to kami itiraay to kami i fiw
-
讀書micodad
-
這是當時就學的情形mahenay kora o picodad no mako itiya
-
到了六年級tahira i 六年級 i
-
有消息來自老師說iraay to ko sowal no singsi
-
你們當中有誰繼續升學的an cima namo mi繼續升學 san kora singsi
-
當時還沒有國中itiyaho awaay ko 國中 itiya
-
那時叫初中o 初中 itiya
-
要經過考試才能進入初中itiyaho 要考試 kami to 初中
-
那時我的同學yasa koera 同學 ako
-
有不少想繼續升學就讀'aloman to maolahay micodad
-
但由於家境實在窮苦nanhan pakoyoc tato ko loma' i
-
有些長輩就說yasa to ko mato'asay
-
幹嘛讀書mimaan micodad san
-
長輩說:讀書了還有誰餵牛cima to pakaenay to kolong san ko sowal no mato'asay sa
-
所以hatiraay
-
我的同學就很多沒有繼續升學讀書'aloman ko caayay picodad a 同學 no mako
-
而我yasa kako i
-
當時有參加初中升學的考試mihiya mi參加 kako mi考試 to 初中 itiya
-
我錄取了tiya maala kako
-
我在暑假的時候yasa kako i tiya to 暑假
-
我在豐田的叔叔mafana' kora faki ako itiraay toyota
-
他是我爸爸的弟弟ora faki ako o safa no wama ako
-
他是我爸最小的弟弟o sasafaay a safa ni mama ako ami...
-
他在豐田經營一間店pati'may itira i toyota kora faki
-
我沒有多少時間待在豐田caka hapina ko romi'ad ako itira i toyota
-
我叔叔對我說ira ko sowal no faki ako i takowanan
-
你們三個人kamo tatolo haw san
-
另外兩位是我其他親戚的子女yasa tatosa i o wawa to no romaay a faki a wawa
-
算是我的堂姊o 堂姊 ako koranan
-
我叔叔帶著他們tiya alaen na faki no mako
-
我們從花蓮patayra kami i Kalingko
-
我們抵達做美髮的地方hicera sa kami i ... o miangatay kora pihiceraan niyam
-
叔叔就離開我們tiya laliw han to ya faki kami
-
我們三個人就在美髮的店家tatolo kami tira i ... piangatan
-
到了深夜nanhani toya dadaya to dadaya
-
美髮店的老闆ira kiya...o tawki no ...piangatan
-
來到我們的寢室tayra i kafoti'an niyam
-
欺侮我那兩位堂姊misamsaman nira kora tatosaay a 堂姊 no mako
-
我看到後全身發抖害怕itiya ma'araw ako matirtir kako maralaw kako
-
我計畫想tiya maharateng ako
-
明天一早要趕緊離開ano dafak i milaliw kako san ko harateng ako itiya
-
隔天完成工作之後to dafak i maherek kiya tayal tiya romi'ad i
-
我就漏夜逃走misalafii sa kako milaliw
-
我自己搭乘火車mi...maro' kako to kasoling
-
深夜抵達瑞穗misalafii kako minokay tahira i 瑞穗
-
到了瑞穗後tiya tahira i 瑞穗 i
-
才留意到nengneng han i
-
已經凌晨三點了o lafiito 3 to ko toki
-
我強忍走路回家yasa kako i pacici sa kako minokay
-
當我到家後tahira kako i loma' i
-
母親Lafi嚇了一跳maceko' kora ci ina ako ci Lafi
-
怎會三更半夜回來hano ...mamanay kiso ami nokay san kora ina
-
我就一五一十把花蓮的事全說出來tiya pasowalen ako hatiraay kora demak niyam itira i Kalingko han ako
-
媽媽並不曉得如何去花蓮caay kafana' ci ina ako tayra i Kalingko itiya
-
沒隔多久來了法院通知單pina romi'ad i iraay to ko 法院通知單
-
傳喚我去花蓮法院patayra takowanan itira i 法院 tiya
-
連同媽媽的弟弟和我共三人陪我去patihien to ni ina no mako tatolo kami tayra o safaho ina ako
-
他是我舅舅o 舅舅 ako koranan
-
我們三人去了法院tatolo kami tayra i 法院
-
到了花蓮的法院tayra i Kalingko a 法院 i
-
他讓我站在法院的審判官之前patireng han ningra kako itira i sifo a misiayaw to 審判官 itiya
-
我注視觀看留意我的叔叔也在旁邊nengneng han ako i tatihi ako ira kora faki ako
-
後來法官判決tiya...審判 san to kora 法官 i
-
我才知道tiya mafana' kako kami
-
叔叔將我和堂姊三人販賣給人口販子nawhani pacakayan niya faki ci Tamola kami tatolo a ... 堂姊 no mako
-
我叔叔販賣我們的惡行被揭發出來hatiraay ko demak ni ya faki ako mipacakay kaminan
-
我們回去之後itiyato minokayto i
-
我母親就說yasa to kora ina ako ira to ko sowal nira
-
女兒Apih呀kiso Apih haw
-
千萬不要離開花蓮或台東aka pilaliw to Kalingko ato Posong san
-
那時我yasa kako itiya
-
考上的初中是在台北錄取maala ako ko hiya pi考試 ako to 初中 itini i 台北 ko maalaay ako
-
母親說yasa ci ina ako
-
你千萬不要去台北aka kiso tayra i 台北 san ko sowal ningra
-
假如你非去不可ano tayra kiso i
-
除非你先殺了媽媽patayenho ko ina tiya tayra kiso han ningra kako
-
如果執意要去的話ano pacici san kiso i
-
看是媽媽先死或是你要先死o kiso ko 'ayaw mapatay hay ina 'ayaw mapatay san ko sowal ni ina ako
-
因此我順從母親的意思yasa kako i mitengil kako to sowal ni ina ako
-
自那時起我沒有離開花蓮和台東mahenay caay kako pilaliw to 花蓮 ato 台東 itiya
-
當我結束學校的護理班時maherek kako micodad to 護理班 i
-
老師吩咐說ira to ko sowal no singsi
-
我原本最先被老師委派的地點是屏東sa'ayaw pi派 ningra i itira i 屏東 ko pi派 niya singsi no picodadan no mako itiya
-
我就告知母親我的工作委派在屏東tiya pasowal han ako kora ina ako tayra kako i 屏東 matayal han ako
-
然後母親的反應是yasa kiya ina ako
-
一樣像以往的生氣mahaento mafirang cira takowanan
-
如果我真到屏東的話ano so'lin kiso tayra i 屏東 i
-
先把頭給砍斷ketonenho ko fongoh iso han nira kako
-
而我yasa kako
-
我害怕matalaw to kako sa...
-
後來老師也知道我的決定不會到屏東itiya sato mafana' to kora singsi caka tayra kako i 屏東 sa
-
就讓我待在花蓮的新城鄉tira hanto nira kako itira i Kalingko tira i 新城鄉
-
TB療養院
-
那是肺結核的療養院o haykika'ko kora 療養院
-
我在那裏工作itiraay kako matayal
-
那邊的工作結束之後我就到台東maherek kako matayal i tayra to i 台東
-
我到了台東之後hatiraay tayra kako i Posong i
-
我待在台東工作的時間相當的久itira sa to kako i 台東 halafin kao itira i 台東 matayal
-
在民國62年的時候ya tira i 民國62年
-
母親生了重病入院adada kora ina ako tayra i paisingan
-
那是我正在基督教的醫院工作tiraay kako i 基督教醫院 matayal itiya
-
醫生向我透露tiya pasowal sato ko ising takowanan i
-
你媽不是單單得了癌症cayto ko 癌症 kora ina iso
-
你媽Lafi 是無法治療好的醫生這樣補充說cayto ko maadah ako kora ci Lafi kora ina iso san kora ising
-
他建議說要轉往較大的醫院o sowal ningra patayra i tata'akay a ising
-
醫生檢查之後告訴我mikingsa sa kora ising kami takowanan sa...
-
母親臨終前告訴我tiya yasan o sowal ni ina ako i
-
妳弟妹還小mimingayho ko safa iso
-
我實在不願就此斷氣naay kako mapatay
-
把我送進大醫院...tayra kako i tata'akay ising san
-
他所說的大醫院ya tata'akay a ising ya misowalan ningra i
-
其實是指台北的台大醫院itini 台北台大醫院 kora tata'akay a ni sowalan niya ina ako
-
由於那時還沒有健保samanen itiya awayho ko 健保
-
我就帶著我大弟前往幫忙照顧alaen niyam kiya safa ako ya kalaenoay ako a safa
-
母親在台大入院alaen niyam tayni i 台大 miliwing cingra
-
在那裏開刀、化療、電療itira mi開刀tira mi化療 tayra mi電療
-
因為沒有健保tiya awaay ko 健保 yasa to....
-
我跟大弟兩個人kami tatosa kiya safa ako
-
另外一個弟弟叫阿財ya...cecay a safa ako ci Acay ko ngangan ningra
-
在暑假期間則由他在台大照顧o 暑假 cingra ko misimaway tira i 台大
-
那時我的大弟yasa to cecay a kaka a safa ako i
-
跟我一起回鄉minokay kami
-
變賣出產農作物mipacakay to panay
-
變賣牛隻pacakay to kolong
-
我們才可以支付醫療費用tiya ira ko hiya ... ko sapafeli niyam to ising
-
一直到了冬天tahira itira i kasi'nawan i
-
母親斷氣與世長辭mapatay to kora ina ako
-
母親享年48歲yasa ci ina ako 48 歲 ko mihecaan ningra ... hatira