- 80
- 0
1.敘述個人從小到成年的點滴
2.敘述父親以身作則教導
3.敘述父親叮嚀永續泰雅族語言及文化
- 字幕列表
-
aw kuying heya ga lalu mu Tayal Pasang.Hayung,我的族名笆尚.哈勇,
-
ke cukoku(日)heya ga韋建福 ga lalu mu,漢名韋建福,
-
misu laga kawas maku mtiyun pitu kawas mu la.我已經邁入67歲之齡了。
-
sʼaring ku laʼiy kmayal ga, thotaw saku alang na Hagaparis kuying,憶兒時,我是出生在舊部落哈卡巴里斯,
-
ro mowas ku biru raral ga, maki rgyax raral ungat halan mqwas biru.早期,在Hagaparis舊部落沒有學校可以就學。
-
mowas caku alang Buta say gako(日),是在現址的武塔國小就讀,
-
raral ga 分校 san na raral, 國小ga maki Nang_ngo.早期,該校是南澳國小的分校,
-
nanu maki nesang(日) maku musa oyome(日) maki Byoricu(日),我姊姊遠嫁到苗栗,
-
mnah ku bengkyo(日) cu kya Byoricu(日), mgluw caku Kniyan bengkyo(日)kya uy,也曾在苗栗與平埔族人,一起讀書一段時間,
-
ro malax ku bengkyo(日) laga,學程結束之後,
-
kmayal uw sisey ma mama mu lahang alang ga,也算是我叔叔他也是守護規範的領袖,
-
kyalun nya yaba mu, Hayung san na!告訴我的父親說:哈勇!
-
san mu kaca mita laʼiy su Pasang hey ga, kuying ma,我觀察您的兒子笆尚,
-
helow baley kakay nya ma, helow bey ʼba nya,手腳非常勤快靈巧,
-
su kun tiyow ma ga, yani nuku tʼngaun nuku khani lalu ma ga!我在工作時,他跟我說:動作這麼靈巧!
-
ey lalu nyu su khnyun san caku na ma ga?跟我說:叔叔您在找什麼?
-
myasa be tunux nya ma.您的兒子非常地聰明伶俐。
-
nanu kyalun nya ku yaba maku ma,叔叔就跟我爸爸建議:
-
yani miyu tehok kawas la, yugun su ima musa mlahang alang?若該世襲領袖棒子時,您預備交給誰呢?
-
e...yani raral maki Tomak nya, aki ima biʼan su san na ma!早期,舊部落是有部落領袖的制度,
-
aki ima baʼan su san na ma? heya biʼan maku ma, kiyang.您要交給誰來接棒呢?爸爸著我說是他。
-
no ana yaba mu ga, sisey ma ku mpuw ey magan kawas mayey(日),我父親也在15年前,
-
wa kmayal yaba mu uy ma, heya nyu maku ssbin ma!說過,要將部落領袖的棒子交給我!
-
max su ini biʼiy ksuyan ma?您為何不交給長子呢?
-
ksuyan heya ga ini pgluw sekacu(日) kinang,因為,長子沒有跟我在同屋簷下生活,
-
ini nya baʼiy kmayal, ini baʼiy kmiyaq lungan nya.大家如何力勸也無法動搖父親的決定。
-
na sswe ey ga musa maku biʼan,我交給弟弟去承接,
-
no aring laʼiy laga si ku gluw naq Lkaba yaba Lkaba mumyanux,因此,從小就跟著父親一起生活,
-
ro tehoq utux zikang(日)laga, mosa qu mowas biru,過了一段時間後,我離開部落出外念書,
-
mowas biru tanux la, ro babow nya laga, mosa qu hetay(日) la,畢業之後就去當兵了,
-
musa ku sbtey(日) ʼmwah qu ngasan laga,服完兵役之後返鄉,
-
sisey ma minkoku(日) rokuzyu-rokuneng(日) laga,在民國66年的時候,
-
si bey gluw yaba mu la,開始與我父親一起學習各樣泰雅知識技能了,
-
ana lalu mtiyow yaba mu laga?無論父親做任何事情?
-
malux pi! ita Tayal raral heya ga sswe uw glgan na mtiyow, i ni pgluw bkis,早期族人的慣習是會最小的兒子部和老人家一起,
-
no cbaʼan ku nya yaba maku ma, yasa yasa ptyagun la,父親循序漸進的教導我各樣的傳統生活技能,
-
ana kmuhi sitake(日), iyet ga tiyow mayeh,舉凡種植香菇、和地耕作、
-
mnayang, kmuhi urit, no yaba mu psbaq kwara ro psba.開墾、種植生薑等,都是父親一手拉拔的。
-
maki utux zikang(日) na ga, su qu mtiyow yow na yani ptyagun la,有一天,爸爸也開始從事藤編物品的工作,
-
tminun lalu tminun lalu ga, kuying ga musa cu sobeh mita heya tiyow,編織各類的藤編物品,我也在旁邊看,
-
ini ku tkba uy ini qu tkba, stama ku heya nyu mtiyow.我卻沒認真,完全依賴父親。
-
no phaga btunux uy ga ini ku kba ey ga,甚至於,砌石墻的工序我也不會,
-
musa qu kurit mita ga, musa pslung heya.我會偷偷的去看,學習爸爸砌石墻的工法。
-
ro maki ku ngasan laga, ke la kyalun ku na, kyalun ku na ke Tayal:在家裡的時候,爸爸語重心長地跟我這麼說:
-
ke Tayal ro ke cukoku(日) ga maki knita su? san caku na.中文及族語你有什麼樣的看法?
-
ke cukoku(日) ga helow su kmayal san caku na,爸爸對著我說:你說族語非常地溜,
-
ke Tayal ma su thowey ci kmayal?講族語為什麼就會吃螺絲呢?
-
kyalow misu ma, ita heya ga musa su gako(日), mspat bey tmucing,我告訴你,你在學校只有8小時,
-
mpu tiyu tmcing maki ngasan, aki su tkbaq ha!在家裡卻有16小時的時間!
-
ʼmwah ey ngsang ke Tayal, gako(日) yani su musa su gako(日) aki su kba kmayal.回到家裡就要說族語,中文在學校說。
-
no san ka na kaca kmayal kryax.爸爸每天耳提面命的告誡我。
-
sisey ma pgluw maku sekacu(日) yaba maku laga,自從和父親共同生活之後,
-
tehoq na utux ryax kawas maku laga,在年齡足堪承接生活大任之時,
-
maki uw ey kahun Nipun la,來自日本的人類學家來採訪父親,
-
kahun Nipun ruma ro ʼmwah ey ryax halan na hetay(日) Nipun raral yaba mu ga,來採訪關於父親參與第二次世界大戰事宜,
-
ʼmwah kmayal yow na hetay(日) 高砂義勇隊,關於父親加入高砂義勇隊參與第二次世界大戰事宜,
-
no kuying heya laga, galan ku na翻譯yaba mu knang kryax,父親敘述事件發生始末,我擔任通譯的工作,
-
heya ga ke Nipun, ke cukoku(日) laga,父親說日語,我以中文翻譯,
-
kung kmayal ke, heya kmayal ke Tayal, kun kmayal ke cukoku(日) la.父親說泰雅語,我以中文來翻譯。
-
nanu ana musa inu? hnuluy ku na aring ey 中央研究院yaba mu,無論到哪裡演講?到中央研究院父親也會帶我去,
-
musa ku aring 慈濟科大, musa inu inu,到慈濟科大或到哪裡去分享,一樣我也會隨同,
-
kung pkayal kryax yow na heya kryax.皆由我來中文翻譯爸爸的敘述分享是事宜。
-
nanu sizeng(日) kuying laga, wa mu baʼun kwara uw pcba na kmayal ey!耳濡目染之後,也習以為常地順暢!
-
knang wa tehoq utux kawas maku laga, magan ku knering la,適婚年齡到了也不免俗地娶妻生子,
-
magan ku knering ro nanu misu heya ga.已經娶妻生子、成家立業了。
-
saʼing laʼiy mu likuy, saʼing laʼiy mu knerin,現在,我有二子二女四個孩子們,
-
ro kyan nago(日) maku uy la!我也有孫子囉!
-
misu heya laga, ungat Lkaba mu sbaq knang la ru,現在,因為先父已離世,無法再教導我了,
-
ungat Lkaba mu sbaq knang, nu ku bkis uy la,沒有先父的教導,我也年紀大了,
-
ney aki naq ʼbuyan wan sbaʼan mu ey,想把泰雅男子傳統的智慧承續給我兒子,
-
aki mu siy ʼbuʼiy sbaq laʼiy ru!我也該交棒給我孩子們了!!
-
nanu no ana ini kba sʼangun mu kryax ro ana sʼangun,雖然,嚴厲的教導孩子無法快進入狀,
-
ana sʼangun ini tuʼuw ey!用罵的孩子也不會嘔氣!
-
sbaʼan mu kryax masu kaca tiyow san kaca tiyow.常常教孩子跟著我學習各樣泰雅男子智慧技能。
-
no masu iy tiyow hasa laga,學成了男子傳統智慧與技能之後,
-
te gmayang inu la! musa ta..musa ku aring ey Mnibuw ey Mgogan,延續並拓展教學的領域!從寒溪、大同鄉開始,
-
Mnibuw ga 獨立山, musa ku psba kya uy,到大同鄉獨立山(大同國中校區)授課,
-
sba kya ro ʼwah ku lwey ro ʼmwah ku Stacis lwey,返回在到寒溪國小上課,
-
ʼmwah lwey ro ʼmwah ku sba ey Buta sya ey gako(日) hey lwey.回部落也順勢到武塔民族實驗學校授課。
-
Buta sya gako(日) heya kocyo-sensey(日) heya ga,武塔社學校(日) heya 校長-老師(日) 們呢
-
baley bey ga ungat Lkaba mu ga kana thyey!說實話,武塔民族教育實驗小學的成立,先父功不可沒!
-
kyalun mu kocyo-sense(日),我回應校長說:
-
ana nak Tayal uw yaya nya heya ga, yaba nya ga cukoku(日) ga,雖然,您的母親是泰雅族,父親室外省籍,
-
sisey ma yaba mu mrnow heya!先父盡己所能,協助民族教育泰雅知識架構建置!
-
ro gako(日) heya laga, kbaley 課綱,至於,學校民族教育克剛建置,
-
nanu si ku kahun bkis ru!必須要請教當地耆老們智慧的凝聚,
-
mkahun 教授 ro mbkis uw mey sisey ma zayryo(日).由教授和耆老們,共同討論泰民族教育課綱。
-
ini naha biʼiy uy zaryo(日) ru san nanu musa cpaq laʼiy ey?若耆老們不願說的話,要如何去教導學生呢?
-
nanu ana Buta sya gako(日) misu uy ga,武塔民族教育實驗小學經營至今,
-
alang Buta sya misu ga, ana san ma 實驗小學ga, piyux nu na baʼun la,武塔國小民族教育推廣的日趨成熟,
-
piyux nu na baʼun, piyux nyu tkba uy laga!學生也學習到民族教育的精隨,
-
khmey sisi(日) nyu mhtuw uy la, nanu nyu baʼun tiyow kwara la,甚至於遠方的學校老師也來觀摩取經,
-
kuying heya laga, maki ku alang ga,我就在部落裡從事自己經營的工作。
-
maki ku alang ga, kmyal iy kwara alang,我在部落呢!族人鼓勵出來從事政治事宜!
-
ney usa ey mhtuw, aki su magan cikah rayhyo(日) iyet ga soncyo(日) ma?試試看選代表或是村長?
-
Lkaba mu raral ga, nanak ey seyun na baley!先父身前曾對我提過,只有政治他最不喜歡!
-
ana lalu ga swlan misu kwara ma, swlan misu kwara,你要從事任何事情我都不會反對,
-
nanak ma magan mrhow heya ga.唯有政治的是千萬不要參與。
-
kyalow misu urux ke san ku na:諄諄嚴厲地告誡我說:
-
wa su mkarow khoniq ma, wa su mkarow...wa su,黨你往樹上爬的時候,一定會往高處爬,
-
babaw na mkrow su uy, mkarow su uy,瑞你當選也是一樣會往高處爬,
-
ungat usa su la! thotow su la ma.政治是沒有回頭路!若你沒再當選時,
-
thotow su laga, musa su baʼun kya knxan su la ma.落選後,你就會嘗到生活困境的苦果。
-
no laxiy bey usa ey...ey maki alang ma ga,別進入政治圈!就留在部落經營文化事宜
-
musa yani pʼingat yani yow aaswe(日) yow alang, mayal yaba mu.父親很有遠見地說:政治路途爾虞我詐。
-
ita nak lokah mtiyow, lokah mtiyow ma,自己要努力勤奮工作,
-
ro nanu blaq mlahang laʼiy su ma!好好地盡責照顧全家大小!
-
laʼiy mu misu ga saʼing likuy, saʼing knerin,我有二位兒子及二位女兒,
-
no saʼing mu laʼiy mu likuy ga, nyu mu siy lhuyiy,二位兒子我都帶在身邊,跟我一起學習技能,
-
ana musa inu hluyun maku mtiyow.無論我到哪裡工作,都會帶著他們。
-
maki alang uy ga yaba mu ska bengiy,在部落時,爸爸總是辛勤到深夜工作,
-
ska bengiy uy ga su mita, su mita ktan na ga,到深夜看他要看的書籍,
-
kyalun mu:lalu syu su ktan san mu?我問父親說:您在讀什麼書啊?
-
cbaʼay misu ke Nipun ma!我教導你學習日語!
-
no ana ku musa hetay(日) raral ga,甚至於當兵在營區裡時,
-
mnwah tkba ke Nipun uy ru,也在學習日語,
-
biru tegami(日) wa ku nya kyapun hetay(日),長官因此是訓誡我,
-
mwah su miru tegami(日) ga?你為什麼要寫信啊?
-
baha hmcwa, klhangan balay ga !因為,那個時候戒嚴時期嘛!
-
lalu na sbiru yaba su ma?你寫給爸爸信函裡的內容是什麼?
-
no lpuw mu, slpuw maku,我以日語念一遍給長官聽,
-
ʼmwah uyru 那個翻譯官! ow baley bey npuw na hey ma!長官也找了那個翻譯官,回應說我念的信函內容是正確的!
-
ana ga, laxiy miru ke Nipun ma!但是,不要再以日語寫信了!
-
ey nak ziray(日) misu ga laxiy miru ke Nipun ga maha.以台灣戒嚴現況,你還是別用日語寫信。
-
no tkba ku Lkaba maku,我會說多種語言是先父生前的教導,
-
ey ke Tayal, ke Nipun, ana nanu ke ga tkbaʼan kwara,無論是泰雅語、日語,自父親學習多種語言,
-
lalu yow ga tkbaʼan kwara,泰雅傳統男子智慧及耕作事宜皆學習,
-
beta misu laga, sinkoku(日) uy, nyu ku sinko(日)uy,包括信仰也是來自父親的影響,
-
sinko(日)uy ga, tkat ta kmayal yaba mu ga,關於基督信仰,富勤嚴肅地告誡我說:
-
sinko(日)ro Gaga Tayal raral ma ga,基督信仰與泰雅規範是沒有衝突的,
-
san ta kaca mita ma ga, tnaq ma yaba mu!依照父親的細查及觀點,基督信仰與泰雅規範內涵是相同的!
-
ini ta khmmut ka kusa kaca, ka kusa kaca tna,別為所欲為行事,別做任何違法的事情,
-
iyat hmut araswe(日), iyet ga hmut mingat lalu,別與人爭鬥結怨,也不要搶奪佔有別人的東西,
-
mtnaq tay sesyo(日) ma yaba mu.爸爸說:和聖經的教導與泰雅規範是一樣的。
-
sinko(日) ma yani ma yaba mu ga.泰雅規範與信仰是一樣的。
-
tatweba(日) ma yaba mu ga:父親舉個例子說:
-
ini ku sinko(日) ma yaba mu ga?若我沒有基督信仰的話?
-
ana lalu psyus, smyus, iyet ga ssya,無論是祭祖、祖靈祭、除罪儀式,
-
sʼmatuw aki mu baʼun mtiyow kwara ma yaba mu.以及祖靈祭等各類儀式,我都不會有禁忌。
-
malux pi? maki uw sisey ma pʼaya na ga!為什麼呢?因為,有一些內心的交戰!
-
pʼaya na cikah ma, ita heya ga utux yaba nyu ta snheyun laga,父親回:儀式與信仰違和!因為我們是 神的兒女,
-
ini ta ptatuq biyoq tunux la mu, yasa ke na heya.信徒是絕不能向著祭品磕頭敬禮。
-
no maki kuying nanak ey sisey ma zinse(日) myan he ha,在我們的一生歷程當中,
-
knku knxan mu utux kawas heya ga,在這一年時光裡,
-
utux ʼra utux mppwasn ey,在學校的年度行程,
-
ro ranen(日) no utux ku ppwasan,以及,明年度在學校授課的行事曆中,
-
san mu kwaca mnglung nwahan mu mtiyow raral,思肘著,曾經在學校授課及建造家屋等工程,
-
ro pntiyow maku misu hey ga,有別於現在我所做的授課及建造工程,
-
sʼunun maku...ktan maku knita pntiyow maku,整合細想所走過的腳蹤之後,
-
myasa pntiyow maku raral ga, wan mu yugun!雖然,過去累積的經驗是不錯的,還是會微調精進!
-
ya'eh pntiyow maku ga wan mu yugun.做的不盡理想的,就要微調改變。
-
nanu nyu mu san kaca mtiyow kwara yow misu hey kwara.目前,我都是以這樣的態度面對語文領域的工作。
-
utux heya ga maki yani yaba mu kuying heya,我是跟著爸爸學習各樣泰雅男子技能,
-
yaba mu lungan nya ga,父親的風範與工作的態度,
-
wa na swalan mtiyow pnkyalan,當他搭應別人的事情就一定會實踐承諾,
-
mnwah inu ga pnkyalan,做任何事情之前,一定會溝通與思考,
-
san ta kaca mtiyow laga, sinprangiy kuying la,爸爸說:這麼做,我就照著父親的說法去做,
-
sinprangiy siy ku usa,照著父親的說法去做,
-
ini ku hayi truw ma ow bahun mu lwey,我不會自以為是地把做好的拆掉,
-
bahun mu maha nanu, maha nanu ku yow, ini!我絕對不會自以為是地把做好的拆掉!
-
no siy mu prangiy pnkyalan mtiyow, maha kaca tyagun mu heya.我工作的態度是,照著原定計畫及工法完成工作。
-
no mhwey knerin maku uy, knering maku heya ga,非常的乾屑我的妻子,
-
heya nyu mlahang kwara ngasan,他承擔打理一家大小之責,讓我無後顧之憂的工作,
-
ana yaba mu uy ga heya nyu mlahang,並照顧我年長體弱且微恙的父親,
-
laʼiy wan na wa no klahang kwara!孩子及孫子們妻子也妥善的照顧!
-
musa ku mtiyow uy ga,無論我倒哪裡工作,
-
kyalun ku nya ma ktay naq cikah angzyeng(日) mtiyow!都會溫柔地叮嚀我說:工作時,要注意安全啊!
-
no ana ku mtiyow blaq mtiyow uy.我工作時心情愉快且順利。
-
no misu ey lwey ga, hopa bey tyagun hey ey ga?所承接的工作中,工程最浩大的是多久呢?
-
siysey ma mpitu kawas la ey!大約七年的工期日!
-
pitu kawas ey laga, 宜蘭縣史館ro 農委會.七年的工程計畫是由宜蘭縣史館及農委會承辦。
-
ney aki maki utux uw yow na Tayal ga,計畫的事由是希望營造泰雅族的體驗區,
-
uwah kbaley ngasan ma, 綠色博覽會ma.來建造綠色博覽會裡的傳統家屋。
-
musa ku ngasan 綠色博覽會,我們即依照計畫建造及完成綠色博覽會的泰雅家屋,
-
ita Girang keng heya ga, icibang(日) hopa baley 活動heya ga lalu?是綠色博覽會。宜蘭縣境內最大的活動是綠色博覽會。
-
nanu...nanu iy utux kawas, utux kawas ga galun maku ptyagun hey ga,約一年的時間承接這份建造家屋的工程,
-
galun maku ptyagun ey ro nanu suq musa ku mtiyow kya.接了這份工程並在綠色博覽會場域,開始建造家屋。
-
suq musa mtiyow kya ga, nanu spita na?建造泰雅傳統家屋的目的是什麼呢?
-
snwan myan nanu kbaley ngasan Tayal ma!呈現並永續傳統家屋建造工法!
-
wah! piyux baley singbungkisya(日) ru ʼmwah magan singbungkisya(日),哇嗚!好多位新聞記者慕名來採訪,
-
san myan kaca kbaley, san myan kaca kbaley.訪問關於泰雅族南澳流域,傳統家屋的建造工法。
-
ngasan skbaley laga, lalu la? lapow la!建造完成泰雅家屋之後呢?繼續蓋瞭望台!
-
lapow klayan uy la, misu ey lwey laga,現在也在建造瞭望台,
-
misu hey lwey ga maki san ma yaki thpuyan,現在,又增加了祖母的廚房設施,
-
ku cukoku(日) ga 阿嬤廚房,中文翻譯為阿嬤的廚房,
-
yaki thpuyan, yaya thpuyan.阿嬤的廚房或媽媽的食堂。
-
ro maki utux uw sayn lwey ga nniʼan, nniʼan syu baley uy,泰雅園區裡還設置了飲食區,
-
tanux uy ga sbaley kwara ttman uy, tman tman sasyaw,園區內也設置了許多的木頭椅子供遊客休憩乘涼,
-
ro utux hasa lwey ga, syu kbaley lalu lwey?另一處又設置了甚麼場域呢?
-
syu kbaley syan kya kwara yaʼaya ta,提供部落族人泰雅傳統工藝的展示區,
-
kbaley ta cinun ta la, llubuw,舉凡部落泰雅織女們的編織品、口簧琴和創意飾品等展示販售,
-
cyu kya utux skbaley syu syan utux spkita okyaku(日) mwah.提供遊客們展覽文物品及購買。
-
lmyun ga 傳統作物 heya ga, nanak bey lmyun heya ga,關於,泰雅族傳統作物及苧麻,
-
ana ta musa inu ga, ini ta laxiy ro kgi!無論到任何地方,這二種作物族人是不會放棄種植的!
-
ttu myan kmuhi uy, ro kmuhi kya uy,一直都在這裡種植小米及苧麻,
-
cyu kya cikey mayah cyu khmeyan.有一區塊專門種植這二種傳統作物。
-
hopa baley gleng hey ga lalu? ke cukoku(日) ga 入口意象!泰雅文化體驗區在最前面的建築物是什麼呢?入口意象!
-
綠博heya ga hopa beley uw basyo(日) na ga,泰雅展示區在綠博所有體驗區是腹面積最廣的,
-
nanak utux halan Tayal hasa ga,主辦單位對於泰雅文化體驗區,
-
Tayal hasa ga syu na hopa bey mita!非常的重視泰雅文化體驗,對於遊客們的吸引力!
-
syu na hopa bey mita! te pira myanux Kaba mu saʼing kawas,非常的重視!先父在這裡投注了二年的時光,
-
kbaley kopu(日) nanak ey, kopu(日) nanak,單單製作竹杯就吸引眾多遊客的關注,
-
psyan nak cikah patas maha kaca laga,竹杯旁邊雕刻了漂亮的泰雅圖騰紋路,
-
wagow kkhney cyoli magan, siy naga 排隊,非常多的遊客關注及排隊購買,
-
baley kbohin, isengyeng(日) uy birun na kwara,有些遊客購買一百元,也有的購買一千元帶回家作觀賞,
-
yaba mu ga sbah rekisiy(日) kbaley bey yaba mu,父親也順勢教導製作過程及男子傳統智慧文化,
-
mʼowiy, mʼowiy beley ana kuying uy,雖然,非常的辛苦和疲憊,
-
ana mʼowiy ga, nyu ta kanemoke(日) haru,辛苦也是是為了要傳承泰雅傳統技能和文化永續,
-
iyet uy ga nyu ta psba bunka(日) ta ru,也一樣在口述泰雅文化歷史,
-
piyang inbuyun gaga ta Tayal laga!最主要是傳承我們泰雅族的文化嘛!
-
ana kencyo(日) uy, te wa miyu pira kencyo(日) la,物換星移宜蘭縣也世代交替了幾位縣長,
-
aring raral kencyo(日) beta misu no kencyo(日)!從早期的縣長到目前的林縣長姿妙!
-
ana beta misu ga nyu na siy buyi ptyagun nya,一直到現在,還是在關注並經營、永續泰雅文化,
-
musa mspat kawas hani la kaki maku 綠博hey!綠色博覽會也舉辦將近十八年的時光了!
-
san ta nanu kmaluq? san nanu kbaley ngasan?泰雅狩獵文化? 如何建造泰雅傳統家屋?
-
san nanu swa maki patas? maha nanu pbayi raral?泰雅族人為何要文面之意涵? 婚姻文化意涵?
-
pongan ga ke Tayal ga, siy haliy mingat ma!我聽過長輩們說:搶婚嘛!
-
mingat ga! yasa pongan na uy.搶婚嘛!也聽過並順從。
-
ro tminun kiri, rmos kiri, wa mang suʼun kwara laga,黃籐編織、削黃藤內藤,完成之後,
-
utux kawas no tugan byacingro ey mpusan utux,一年當中之三月21日,
-
tʼaring 3月21日gyahan na 開關na laga,到了3月21日打開開關,
-
beta ey gogacu-zyuyonnici(日)spatun ro payat kawas ey ryax maki kya.一直到五月14日止,80天及四年,放在那裡。
-
ana syoto(日) ʼmwah kya uy, ana ima mrhow ʼmwah kya kwara,總統及長官們都有親自蒞臨參觀,
-
sbaq mu kwara rekisi(日) maku ru! nanu sbaʼan mu kwara.我擔任導覽並說明沿革及相關的資訊。
-
nanu misu hey ga, sekacu(日) mu naq misu ey ga 很充實!所以,我的生活非常的充實!
-
maki baley zyunzyo(日) na, pcbah, kbaley ro mhngow cikah,依照行程並依序完成所有的工序流程,並稍作休息,
-
ʼmwah mu kbalay yow mu lwey.休息期間也做自己家裡的工作。
-
beta misu hey laga, kya ptyagun yow ngasal laga,反而自己家裡的事情耽誤了許多,
-
ungat hay ptyagun la, nyu su ku giway musa ku psbaq musa tanux.較少做家裡的事了, 都往外拓展教學及接案的工作。
-
no yaki kenu kono(日) hopa 活動hey ga,承接的計畫都是大型的活動,
-
ana lamu san kenu kbaley lubu uy ma,如何製作口簧琴,
-
ro lalu imi(日)nya 這個 lubu uy?口簧琴樂器的沿革及意涵是甚麼?
-
nanu maki cu kya laga, mtiyow caku kya yonzyu-yonnici(日)因此,在活動場域工作了44天,
-
payat spatun payat...spatun payat ga ryax mtiyow ku kya laga,在活動場域工作了44天,
-
sgayan mu kwara yow hey la, kyalun kwara yow hey,述說我從事泰雅語文推廣的點滴,
-
maha nanu knyanux maku maki babow urow micu knang.講述我目前從事泰雅語文推廣的生活。
-
misu heya ga ini ta yingiy musa ta kyokay(日) ta heya.但是,目前我還是不會忘記到教會聚會。
-
ana ey lwey ga, micu hey ga 南湖大山部落學校,包括南湖大山部落學校,
-
magan kawas maki snsiy, maki kocyosense(日) na,五年的時光有老師群及校長,
-
beta misu uy ga magan kawas gmluw myan mtiyow kwara kwe,一直到現在五年的日子一起共同奮鬥和教學,
-
wa baley bey tiyow kwara suw galan sinsiy kwara,專任教師群及助理教師團隊,
-
ana utux ini na laxiy, wa gako(日) ruma, wa gokosyo(日) ruma,教師群沒有放棄初衷,有的在體制內學校、有的到鄉公所任職,
-
wa go gmayang ow pinsba na kwe.繼續傳承泰雅族語文及傳統技能。
-
no misu ey 南湖大山部落學校 ey ga,
-
ana laʼiy ey laga, waya socyugo(日) ruma uy la ro,至於,二屆部落學校畢業的學生呢!
-
waya iy kawcong ru tasyey ruma la.有的進入高中、有些到大學就讀了。
-
no misu heya laga, mnah ini laxiy ey ru, mnah ini laxiy ey ru,現況是,部落學校仍然沒有停止運作,
-
nyu na galan ma 原教中心 ma,只是改制為原住民資源教育中心,
-
yani mhngaw nagan iyet ga iyet ga misan,逢學校暑假及寒假期間,
-
mkahun 外面 uw sinsiy ro seto,來自都市的老師及學生,
-
ʼmwah sinse(日) ro sbaʼan myan yow hey lwey.來原住民資源教育中心學習並體驗泰雅族生活智慧。
-
no misu ey lwey ga, Buta sya gako(日) ey lwey ga,目前,關於武塔國民小學,
-
cyu na lalu iran 實驗小學san na ga,已經通過改制為武塔民族教育實驗學校,
-
實驗小學 lamu lamu na psba.也在武塔實驗小學傳承泰雅語文。
-
tugan sinsiy waya gako Buta sya misu hey tugan cyu kya,有三位部落學校老師任職於此,
-
mʼes bey kocyo sense(日) hey, mwah nu rmow,校長非常的高興部落學校的三位老師進駐學校,
-
waya gokosyow(日) ruma, cyu maki 大同國中ruma.有老師也到南澳鄉公所及大同國中任職。
-
maki hani sinsiy ga spat mʼeru ga, wa na baʼan tyagun kwara la,部落學校團隊總共有八、九位,齊心戮力傳承泰雅文化,
-
wa nak tnagsan baley kwara, wa ini sʼalay pnsbaʼan kbaʼan naha,不忘衷心且傳承泰雅文化的教育理念,
-
nyu nah si rasiy ro mhowey yaba mu uy ro mhowey simu uy ro,持續在各職場永續,感恩父親的協助及部落學校的教師群的努力,
-
kwara ta ga nyu ta sbuyun tiyow yow na Tayal ey kwara,齊心一致傳承並永續泰雅文化,
-
ana babaw babow na, yasa siy ta buyi ru ini ta hyuciy yow ta heya.永續傳承泰雅文化智慧並發陽光大。
-
malux pi?為什麼呢?
-
Taywan hey ga ita ha ru, alang ta Taywan heya.台灣這蒯土地是屬於我們原住民的傳統領域。
-
cwa bey ...suliq ʼmwah mlahang la?為什麼會是非原住民族鳩佔鵲巢來管理我們呢?
-
ita aki mlahang ro ita psba!主權及土地管理權應該是原住民族自主及管理!
-
te nah baʼun kwara ma mkyanux ta maki babow urow ita,讓他們認識原住民族的生活及歷史沿革,
-
ita ruma Tayal maki hani aring hani.我們才是真正原居住在這塊土地的居民。
-
no beta misu hey laga, nu ku bkis heyi uy la,現在,我也年歲漸已進入老邁階段了,
-
nu ku bkis heyi uy la, kyalow mu laʼiy mu:我已經老了,我告訴兒子說:
-
babow nya laga, ima musa mirey toruy kinang la pspa?以後,我到各處教學時,誰來協助我開車了呢?
-
wa mu kyalun ga: myanux iy myanux iy Rkaba mu ga 阿公,我也叮嚀孩子說:先父(你的祖父)還活著的時候,
-
lhga mhuluy knang musa iy sba inu sba inu mirey.也會帶著我到各處教學並由我負責開車。
-
babow la ga simu laga, ! musa simu mhuluy knang,以後,就是你們來承接永續了! 你們帶著我了,
-
simu mhuluy kinang, ana inu kpsba ga musa simu psba knang.你們帶著我了,陪著我到處去講述及教學囉。
-
ro misu heya laga! sisey ma Kahat ga ngiyat baley tkba yow na Tayal hey,至於現況呢!倒是平地人很勤勞地學習泰雅族的語文智慧,
-
ana lalu honiq, qkhoniq hey ga,各樣泰雅生活技能,木器工藝技術,
-
san nanu ggalun galun nalu, galun lalu,如何取得需要適合的木材來製作,
-
siku baʼun na kwara uw llwan na khoniq ey,除非我們了解相關的知識及技能,
-
ro cuka(日) na inu? yaca na yow na khoniq heya.蛇模木材適用於何種木器?這是木工技術的專業知識。
-
ro nanu yow ma nanak ga, yani siesey ma kyanux maku ru rekisi(日) heya ga,現在來說說我自己的專業領域及我教學的沿革,
-
no cingow maku beta misu, beta hani ke maku kun heya!已經詳述的說明了,就說到這裡結束囉!
-
san su kenu slokah laʼiy micu ga?(訪問者)您如何去鼓勵泰雅子弟們?
-
ana pwasan biru Buta, ana ku llyung ku Klesan hani ga, (訪問者)無論是武塔民族教育學校及南澳鄉的各學校,
-
ana ku iyet ita Tayal ga, san su kenu sngusan ru san su keku slokah, (訪問者)或試非員住民的學生們,您會如何鼓勵學生們,
-
te su slokah ku tqbaq ku ke na Tayal, (訪問者)讓他們如何去承續泰雅文化,
-
giwan yani isu ga, musa mubuy, ana ga iyet nanak laʼiy su, (訪問者)就像您一樣堅持初衷,不是只有傳給您的孩子而已,
-
ru laʼiy Tayal, aki musa mubuy ku ke ro knxan Tayal hani ?(訪問者)或是只有泰雅族子弟們,永續泰雅語言及生活智慧?
-
slokah cikey ke ga, mhowey su baley!(訪問者)說些鼓勵的話,非常地謝謝您!
-
ey misu heya ga, ey mstna myan ka samin singbungkisa(日)ga,現在我要說的是,當我面對新聞記者人員時,
-
這個ke kmayal, isu heya ga si ta skayal maki ta ngasal kryax ga,關於泰雅族語,您在家裡每天常說的是什麼語言,
-
nanak Kokugo(日) nyu ta kyalun, nanu laʼiy maku kyalun mu uy ga,只有使用中文對話,我也叮嚀我自己的孩子們:
-
isu ga cukoku(日)ga? iyet ga Tewan isu, Kaxan isu?你是漢人嗎? 或是平地人?
-
ma su laxan Tayal uy? kyalow misu utux:為什你會放棄自己踏雅語言呢? 我告訴你一件事情:
-
maki utux ku san ma hakase(日) Kaxat heya, Kaxat heya ey!有一位的大學生,他是平地人,
-
misu laga, kyalun su ke cukaku(日) kyalun su ke Kaxat,現在呢!無論是以中文或是閩南語跟他對話,都應對如流,
-
wan masu 學業 nya laga uy la, ana musa inu ga, nanak ke Tayal skayal nya,也已經完成大學學程,無論到哪裡,他都以流利的泰雅族語對話,
-
kyalow maku Tayal heya ga ke Tayal ga, ini ta hsyuci,我以泰雅語跟他說話,他也會以泰雅語回話,
-
aring ringan beta pucing kwara ga iyet ta laxan,從早期到現在,我們都不能放棄說泰雅族語,
-
ana gako(日) Buta sya, ana musa 大同 goko(日) kwara,無論是武塔民族教育實驗學校或是大同實驗國中等,
-
kwara nanu suma 族語 heya ga, malux 很缺少族語?關語族語教學的領域,為什麼非常缺乏族語教師?
-
ungat hayi psbaq yow Tayal hey, ini tnaq, ini tnaq!因為,族語教師相當的缺少,不足夠!
-
utux gako(日) babow nya sʼusan maku heya ga,一所學校應該編制一位族專教師,這是我個人的期待,
-
knusan mu kuying heya ga, maki gako(日) utux gako(日)ga,我的看法是這樣,伊索協校一位專職族語教師,
-
yani Buta sya gako(日) cipuy ga, ney utux psbaq ke Tayal,如武塔民族教育實驗學校,雖然學生人數不多也應該一位族專,
-
ro maki utux psruw na, 助理 maki utux, aki maki utux,也應該配置一位助理教師,也應該有一位助理教師,
-
ro hani heya ga 永久編制啦!這也應該次永久編制啦!
-
iyet kusa ma ow maki cikah pila 原民會laga, 學不到ini ta teyi magan.不要只是蜻蜓點水方式原民會專案計畫補助才執行,學不專精的。
-
ana iy Gokosyo(日) ney maki utux pgleng, Gokosyo(日)no gleng ga,鄉公所也應該如此,編制一位族語通譯,
-
ini kbaq ey ʼmwah mtityow yow alang uw ʼmwah 審問,當承辦人員來部落宣導推廣工作事項時,
-
maha Gokosyow(日) inu inu ptyagun ga, ney maki utux Tayal,公所要執行的工作項次是什麼,應該有一位通譯來翻譯,
-
maki utux Tayal ʼmwah ma uw ey heya ga...ey heya ga ptyagun Tayal ga,應該有一位通譯及專門推廣族語人員進駐公所,
-
ney aki sʼuwah na ke Tayal psbaq ha,來推廣及通譯泰雅族語,
-
aw, nyu mwah psbaq Gokosyo(日) ma lalu ptyagun su? aki maki utux.是的,鄉公所的通譯來陪同承辦人員下部落翻譯。
-
永久性的編制,aki maki utux sinsiy,永久性的編制,應該要有一位族語老師在公所,
-
ro utux ga mrhow sruw heya 助理,還有一位助理教師,
-
ro malax ku...malux ku laxan 南湖大山部落學校?為何麼要收掉泰雅族南湖大山部落學校?
-
nu maha nanu Sexu(日) misu hey?現在的政府怎麼了?
-
blaq baley nyu psbaq yow na alang Tayal kwara,部落學校非常完備的泰雅知識架構,教導學生們,
-
kara yuciy ma kwara ga?政府將南湖大山部落學校停止運作?
-
wa! talagey magan kawas ungat la!哇!五年就停止運作!
-
misu hey laga sbey gako(日)cipuy baley pila nyu na sbey ha.將部落學校交給武塔民族教育實驗學校管理。
-
musa ku 佛光大學,那個叫做原住民...不是...那個叫做傳播學系,我到佛光大學,那個叫做原住民...不是...那個叫做傳播學系授課,
-
傳播學系kba kmayal ke Tayal,傳播學系學生是要會說語,
-
musa ta kmayal ke Tayal ro musa 上電台, ke Tayal su na kyalun,我們要以自己的族語全程講解,也要上電台被訪問,
-
lalu ma: ka bey laxiy ke mamu Tayal ma! ka bey yuciy.主持人怎麼回應:別忘記您們自己的族語!
-
misu hey ga 真的計畫不夠,我們機關人手ini tnaq uy,目前計畫不是很周詳,我們機關語推人員人手也不夠,
-
ney su aki ta psʼaring gako(日), iyet ga aring alang benkosyo(日),從學校或是部落的村辦公處開始實踐,
-
ro musa aring 國中、高中 ro musa raygako(日),在延續到國、高中及大學,
-
要延續!語言的延續啦,語言的延續一定要延續下去。
-
kuying nyu ku kbaq kmayal ke na Tayal,我現在是還會全程說族語,
-
laʼiy mu ga musa kbaq kmayal ke na Tayal? yutan na la!我的孩子們呢還會說泰雅族語嗎? 會消失了!
-
lwey, wa hokoku(日) kmayal maha kahun su inu?再來!若有人以族語問:您從哪裡來的?
-
iyat su baʼun naq kmayal ita ke na Tayal la?您都無法以自己的泰雅族語回答?
-
ana iy gako(日) aki aki siy buyi, musa 國中、高中aki buyan.從學校開始扎根並永續到國、高中及大學。
-
syakay(日) mhtuw ta sakay(日) babow nya, aki siy buyi ke Tayal heya,入了社會之後也更該永續泰雅族語,
-
ro maki ke Tayal uy laga, buka(日) uy ga maki kwara la,有了泰雅語言也會有文化,
-
beta misu kawas maku baq ku misu na, babow nya ini ta ʼbuʼuy laga ungat psba la ey!直到現在,我還是會說族語,若不永續就無人承接了!
-
nanu mkahun inu babow nya, nanak si ta 仰賴圖書館,往後,就只能依賴圖書關的資料,
-
hey kbaley ima kwe, hey kbaley ima kwe.這是誰著作的書籍,這是誰著作的相關族語書籍。
-
wa mhoʼing knbaley haca la, ungat nyu myunow la ru,著作者已經去世了,沒有人來接續,
-
nanu 相關的一些課程ga, 我覺得aki syan,所以,相關的一些課程,我覺得應該放在學程裡,
-
aki syan kwara ey gako(日), iyet ga ana 高中aki syan kwara,所有學校都應該放入學程中,或是高中也很重要,
-
syakay(日) aki syan uy, ney aki lokah tkba kwara,終生學習也是,這樣才會扎根有影響力並永續,
-
aki mkilux lungan na ro siy nah rasiy yow ro pintyagan ey.才會有熱誠並永續族語承續的使命與責任。
-
mani nu misu nu maki pcba misu ga,順勢此時族語教師還有的時候,
-
aki ta sʼunun lungan ta ro si ta rasiy pcba kwara,族人一致結合認同的心,戮力永續傳承語文,
-
ana Sehu(日) misu uy ga 呼籲政府要看重 ,呼籲目前執政的政府,也該重視原住民語文區塊,
-
aki hay hopa mita uw yow na Tayal ey, hey aki myasa bey ptyagun maku.重視語文區塊,好好的承續泰雅智慧精隨。
-
maha kenu inlungan su ga? piyux ci wa su mubuy ro tyagun su, (訪問者)您的理念是甚麼? 從事語文領域工作多年,
-
giwan wan su mubuy aring su Kaba su ga, (訪問者)也是從您的父親承續這樣的智慧與技能,
-
maha kenu inlungan bes su? (訪問者)您的妻子的想法如何?
-
iyet san kmayal ungat hayi galun pila tiyow ta bunka(日)hani ha ru ga, (訪問者)從使語文領域的工作,收入是很不穩定的,
-
maha kenu kslokah ku inlungan su, thoyey su mubuy betak micu? (訪問者)您是以怎樣的信念語文區塊的永續?
-
tiyow yow na knxan gaga Tayal hani?(訪問者)堅持從事語文領域的工作?
-
ey san mu kaca mita raran ga, ini ku hay kba raran,過去,對泰雅語文領域還不是非常熟悉,
-
ey...ʼmwah rama uw 學者ga, mkahun Nipun ru ʼmwah Taywan,有日本來台灣的學者,來訪問部落的耆老們,
-
kba pila ga kyan, mhnuluy suliq haca laga hra wa magan la!有訪視費,被引薦的人拿走了!
-
ʼmwah sʼru mbkis, misu ey baʼun maku la,來騙部落耆老們,
-
ini su biʼiy cikeh ini su...ini su ey hogiy cikeh bkis Tayal ro ʼmwah tkba,來訪視部落耆老,若沒有填掉費的話,
-
san na nanu pcbaq kwara yow Tayal ey?訪問者怎麼取得完整正確的相關田調資料?
-
misu bey heya ga ke Tayal heya ga 台灣國語喔!原住民族語現在是政府認定的國家語言喔!
-
iyet ...iyet ke Tayal ta nanak, ita ga kahun ta Taywan ru,不是只有原住民使用的語言,而是官方認定的國家語言,
-
Taywan ga samin bey, yasa bey ke ta Tayal heya台灣國語!原住民族語現在是政府認定的國家語言!
-
ini ta laxiy 台灣國語ya, 現在有國考喔! maki 國考la ey micu la ki.別放棄台灣的國家語言!也有國考喔.
-
所以,laʼiy ta babow nya ga ey 一定要族語認證嘛!所以,原住民的子弟們一定要族語認證嘛!
-
misu bey heya ga 我也是要呼籲政府,現在,我也是要呼籲政府,
-
Tayal maga musa ey magan komuʼing-sikeng(日) ma ga,原住民族都要猜語族語認證國考,
-
si ka maki cikeh eu 族語認證,必須要族語認證通過證書,
-
na knsat(日) ga? ma ini 嚴格到要族語認證? iyet pi?那警察呢?為什麼每有延擱邀茄也要族語認證? 不是嗎?
-
nanak sinsiy san su ma 族語認證,那kagohu(日) iyat su bian cikey 族語認證?只有要求老師要通過證書,那護理師呢?
-
khmey Tayal ʼmwah mkita byoʼing(日) ini uwah mita, ke cukoku(日) uy,很多族人長輩不願意到醫院就診是因為都說中文,
-
kwara ptyagun heya heya ga iyet ga 公職人員、老師、行政人員,無論任何行業及 公職人員、老師、行政人員,
-
twangun ta utux sikeng...miyan raral sikeng maha.就要加重一個考試...舊式族語認證考試!這樣。
-
no misu heya laga, laʼiy nu psba heya la, nu psba heya la,現在,我也在家裡實踐營造說族語情境,
-
主要ga lalu la? pila! ungat pila ro musa kahun inu pcba musa pcba yow ey?不能落實主要是甚麼呢?經費!美有錢的話,怎麼去推廣執行?
-
nanu sika pbwan ta cikah ʼbwan ta cikah sinsiy uy ga, te mngiyat psba uy,除非族語老師們要有薪資,才會積極地去教學,
-
musa tkba ha ʼmwah pcba, te pcba ha.餐語教師研習曾能,提升教學及族語能力,
-
misu heya laga lalu? nanak maki cikey tumow ha, maki cikah pila ha,現在族語推廣現況如何?有多少補助經費就做多少事,
-
原民會mey cikey zyumwang(日) 一個學期大概...,原民會一個學期的補助款大概...,
-
utux ryax ga utux ...mpitu ryax ga saʼing bey ...saʼing bey siy sey ma saʼing tmucing,一天...一週才二小時的族語教學時數,
-
san kenu kusay san? ini baʼiy!怎麼會有成效呢?不知道!
-
utux nanak nyu ta galun mayey(日), cukoku-Sehu(日) misu uy,只有一種語言,現在的政府也是以中文為主體,
-
ke Tayal ey ga utux nak yasa siy tsbak baley uu,族語教學也是以一種方言別教學,
-
mswa pi! gako(日) ku heya ga, utux baʼun naha laga, ini na laxiy la!為什麼!在學校只教一種方言別,不會改變,
-
piyux bey pila moke(日) na uy.也可以領可觀的鐘點費,
-
ita Taywan hey ga ini, ruma ga ini aras... ini bey pila, ini bey kocing(日),在台灣也有來田調者不會給受訪費或工資,
-
nanak kyalun kyalun kyalun cikah, mnah scikuy 剝削,問東問西之後而已也不給受訪費...剝削,
-
scikuy mita na yow Tayal.輕看泰雅族語文的重要及珍貴。
-
nanu yani ruma iy sisey ma yani Mukan heya laha,有些漢人學者對於田調倫理就很重視,
-
iyet nu iyat Tayal heya laga! no tkba laga, nu baley pila la,反觀,族人們就不同!漢人朋友來學習泰雅技能是會準備可觀的講師費,
-
nanu si ku musa ta nya biʼan ga psbaʼan ta naha.有準備的話我才會授課,這是教學倫理。
-
ita heya ga aki ta sbey biʼan pila, 編織pila ro 職位.不但要給講師費,也要繳交編織材料的費及職位的尊重。
-
ro 相關的單位wa ku kmayal ney syan utux sinsiy kwara,且相關單位在機關裡設置一位族語通譯,
-
biʼan pila kwara ro kana laxiy uw san ma yow na Tayal ey beta misu ey.有給職的植物來推廣原住民族的語文。
-
kuying uy ga aring ku mwah ku baq pi?我為什麼可以到各處教學授課呢?
-
aring laʼiy 教培...這個...這個澆灌yaba mu,從小開始源自於父親的栽培訓練,
-
ana maniq, ana musa inu iya laxiy, iya laxiy ke su ma yaba mu,無論吃飯,無論去哪裡,父親都叮嚀我:不要放棄自己的族語,
-
iya laxiy ke su iya laxiy tkbaq beta misu.不要放棄自己的族語,
-
no ana misu mago(日) mu syu cu baʼan misu lwey ru,直到現在,我的孫子們我也一樣在教他們說族語,
-
mago(日) mu syu cu baʼan misu lwey, 我的mago(日) syu sbaʼan misu ru,我也一樣持續在家營造說族語情境,
-
te mnkahun ku yaba mu, kuying, yaba mu ro laʼiy mu,承續自我的父親,再傳給我的孩子門,
-
rmisu mago(日) mu mswa misu lwey, ney aki na baʼun.更延續到孫自們,甚至以後源源不斷,
-
posun ta haca musa sikeng kokaʼ我鼓勵他們去考國考(族語認證),
-
mnah ey sinsiy ey...mnwah 考試kwara la.孩子們都有參語族語認證的考試。
-
babow nya ga ana su musa inu, aki su cukaw(日).以後,族語認證通過的證書,有備無患。
-
babow nya ana gako(日) uy gako(日) ro ana inu kwars ga,往後,無論是學校和各機關都要設置,
-
aki maki sʼuli rmwaw tiyow sba ke Tayal ! si ga kba kmayal ke Tayal希望有專職族語人員的辦事情!一定要會說族語,
-
bak baley maha haiy kaca kinang這樣的趨向我才比較好一點!