- 22
- 0
小時候-在7歲時是個很好動的孩子,有次跑步到鐵牛車那裏就跌倒了,鐵牛車壓到了胸部與腳,使得腳斷掉了,以至於在治療過程中要到在花蓮及南澳地方來回。
青年-國中畢業後就去新竹、台北工作,幾年後因父母年紀老邁了,回到部落幫忙老人家喔分擔工作,有跑遠洋、種香菇一直到最後就做水泥工。
婚姻-與同部落的少女結婚,婚後生了3個孩子,在生活都是共同一起努力養家餬口。
- 字幕列表
-
kinang heya ga kahun caku Pyahaw.lalu maku ga Pelan Toli我來自碧候部落,名字叫背浪.豆力(黃長育)。
-
stagan maku heya ga spatun magan kawas.pitu pgan pitu byacing pusan saʼing stagan mu.我出生的時間是45年7月22日。
-
maki cami nah caku sotaw beh alang hani kinang iya caku naki haca ga alang lela iya caku sotaw kya nah caku sotaw kwani.我出生在現在的部落,不是在舊部落出生的。
-
nanu kinang heya ga sotaw cu cahay lga.laʼi cu kya nya.ini cu hay kba nya.我出生在這裡,我還小什麼都不懂。
-
aring caku san say(日)lga kba caku la.san say ga kba cikah khani la ru beta pitu kawas lga. mno caku calay kinang.mno caki ci.我從3歲就知道了,在3歲的時候就會走路了,到了7歲時我真的很好玩。
-
nanu kyalun maku yaw na lela lga.pitu kawas nkyan mu alang hay lga.mno caku ci.我現在要說以前的故事,我在部落生長到7歲時,我真的很好動。
-
Yawiy maku ga sima suyan maku ha.rasun caku nya beh tuʼi tyaba.我的哥哥亞崴帶我去大馬路那裏。
-
kyalun caku nya siʼay siʼay cpung tʼenah saʼing mamu cʼoli haca ma. ima cimu lokah tʼenah ma.他告訴我說:你跟那個人比賽跑步,看誰會跑得贏。
-
tʼenah cami lga.kiang siyan thok toruy gyusa kacing haca.toruy gyusa kacing.我們跑了,我先跑到鐵牛車那裡。
-
wan caku tmring gyusa gyusa haca lga.karaw caku loyi.karaw caku lga byung caku nya cyu maras kacing cʼoli haca ga.我摸到鐵牛車了,我又爬上去,在爬的當中,帶著牛的那個人打我。
-
cyu moluy kacing cʼoli haca ha byung caku nya.toruy caku la ru pxan ca nya gyusa la. gyusa kacing ga.牽著牛的那個人打我,我就跌倒了,就被鐵牛車壓了。
-
pxan nya aring kutaw ru beh kakay.nanu kakay lga phuw la.kutaw heya ga nyu ngayu ga pok pok pok..壓倒在我的胸到腳,以至於我的腳就斷了,我的胸部就有聲音碰碰碰...... ..
-
tuli haca ga suyan maku neril ga mayan nyu su mcwa ma.wan caku pxan gyusa san mu.halan nya smuy yaya maku beh mayah la.我的姊姊就過來問我:你怎麼了?我說我被鐵牛車壓了,她要去田地那裏叫爸爸媽媽。
-
halan smuy lga nyan yaya mu la.ncwa su Pelan san caku nya.wan cami pxan gyusa cʼoli san mu.過去叫了,我媽媽就來了,就問我說:背浪你怎麼了?我說:我被別人的鐵牛車壓到了。
-
aw.. cyu mcwa heʼ su ma gaʼing kutaw ru gaʼing kakay san mu.rasun cu nya Berong la Karinko.byoʼing Karinko ga.嗯...你的身體有怎樣嗎?我說胸部痛和絞痛,就帶我去花蓮美崙醫院。
-
rasun cu nya pkita kya.nanu utux byacing nkyan maku Berong.帶我去那裏看病,以致我在花蓮美崙住院一個月。
-
ru mayan isya(日) haca ga renwan nya sali mu la.hay magan laʼi su la.masuw la say nya.utux byacing nkyan mu kya ha ru.醫生就打電話到我家說:可以接你的孩子了,已經好了,因為我住院有一個月。
-
mwah caku sali lga kakay ga ini kleʼiy nya.kakay lga leʼun Nango hay la. nahan mu ciryo nahan kita Nango hay.我就到家了,但是腳是還沒有治療,就在南澳這裡治療腳,我就去南澳看病。
-
Nango heya wa ciryo kble kakay mu hani.aring kya lga mno caku ci loyi.我的腳就是在南澳這裡醫好的,從那時候我又剛始好玩。
-
mno caku ci loyi ga ana caku ana caku waya pxan gyusa ga ini kusa ma yagay uy ga.我真的很好玩,就算有被鐵牛車壓捯過也不會說痛。
-
yani ma ota kya laʼi ga ini kba si kusa ma nyu ta lokah lga.yngyan mu kwara gaʼing haca la ru.可能是因為小孩子認為我很健康,連痛都忘記了!
-
aring aring kya miyuk caku aring kya mosa caku benkyo(日)lga.kba caku la nah cu mʼwas biru la.從這個時候我就進入學校讀書了。
-
nanu kahun mosa mʼwas biru lga kahun nwasan mu biru mwah sali lga.mosa mno ra loyi hengah.從要去學校讀書到放學回家,還會去玩彈珠。
-
piyux calay nogung cu laʼi ga.hngah kya umok supan kay ru nta nanak khoni haca ga nogung koma san myan kaca.koma.小時候玩的遊戲很多,有彈珠、瓶蓋還有自己削的木頭做成的,我們叫它陀螺。
-
siʼay cami kya.mno cʼla kwara haca ga lukus mno cami.gomu loyi tisan cami gomu loyi.我們在那裏比賽,在那裏玩連衣服都非常的髒,我們還有玩橡皮筋。
-
nanu mecyoh caku ci ga muʼ gomu.iy kay caku mno lga piyux ci galun mu gomu haca.我射橡皮筋真的很準,我玩一次就會拿到很多橡皮筋。
-
nanu kinang ga yani hay ma nyu ta kba calay gomu kwara yubing maku. ana hngah uy meʼ cyoh caku calay ga.所以我就自己認為我很會,我的口袋都是橡皮筋, 連玩彈珠我也是很準的。
-
wa cami kaci lga piyux haru cyan utux utux cʼoli ga go hengah cyan myan kya.magan he lga nizyugo la hengah maki kya.我們贏了,我們放很多,一個人放5顆彈珠,5個人放就有25顆。
-
utux wa ta bung henagh haca ga galun ta kwara la nizyugo haca ita magan.我們射到一顆就可以全部拿走25顆了。
-
aring kya lga masu caku mʼwas biru lga si caku usa ra la tiyaw beh Sinciku.從我讀完書之後,我就去新竹工作。
-
kle renki.renki haca ga cikuy ha pcyah pcyah pcyuh ma renki cikuy haca.nyan caku ble kya saʼing kawas nkyan mu kya.製作小燈泡,一閃一閃亮的小燈泡,我在那裏工作有兩年。
-
ru kahun kya lga mwah caku mgay Nka la.mwah caku mgay Bnka tiyaw caku Bnka lga. tʼaring ci mwah Nka ga lahan cu welung.從那裏我就跑去台北了,跑到了台北就在這裡工作,一開始的工作是養雞。
-
lahan welung ru agiru piyux calay welung piyux ci agiru naki kya.養雞和養鴨,那裏有非常多的雞和鴨。
-
utux byacing bʼan cu nya mrhuw haca ga san byaku gozyu ci.我一個月的工資老闆只給350元。一個月的工資老闆只給350元。
-
nanu si say yanay maku lga yanay maku likuy Ipay mu.likuy Ipay mu.我姊姊伊拜的先生,我的姊夫。姊伊拜的先生,我的姊夫。
-
wahan caku nya smuy si caku nya kyali ma sswe.sswe san caku nya.hata beh sali mu kwe ma.就過來叫我,會直接叫我弟弟,就叫我說去他家裡。
-
mwah caku sali nya la ru mwah maku tiyaw tencuko tencu kozyo kya la. tencu koba ga.mwah tiyaw kya.我就回他的家了,我就去做電子公司工作,在電子工廠工作。
-
kyaca heya ga utux byacing ga yonbya ku yonzyu. piyux hay gyaku yen kyaca heya.在那裏一個月的工資是450元,多了100元。
-
tiyaw cu kya kya san nen kan hay tugan kawas.在那裏工作有三年多的時間。
-
tugan kawas tyawan mu kya ru waya toruy la koyzo haca.toruy la ru won mgay binah la.我在那裏工作有三年公司就倒閉了,倒閉了就跑去別的地方了。
-
kahun kya lga wa caku mwah sali la.kahun cu sali ru ungat tyagun sali ha lela.從那裏我就回家了,回到家了這裡以前也沒有什麼工作。
-
nanu mosa caku tiyaw Tahoko Nka loyi tiyaw Nka.kwaca heya la kmut ʼcyux.所以我又去台北工作,這次是殺魚的工作。
-
mpu pitu kawas maku.我的年紀是17歲。
-
kmut ʼcyux ru tiyaw cu kya.kya tugan kawas mka.在那裏做殺魚的工作,有三年半的時間。
-
pyaran maku la.bkis yaba yaya mu uy la.hata rmaw tiyaw bkis macu.我就離開了,我的爸爸媽媽年紀也老了,就想去幫忙他們。
-
kahun cu Nka lga mwah sali la.mwah rmaw tiyaw yaba yaya mu.我就從台北回家了,我就去幫爸爸媽媽工作。
-
ru tyagun cahay uy ga ini hay piyux uy tyagun nya cikuy tyagun nya.這裡的工作沒有很多,工作比較少。
-
nanu nyan haca ka kahun cka Bokuto cʼoli ga nyan kani tiyaw.有從澎湖來的人到這裡,來找工人。
-
hata huwne san caku nya.nanu angu san maku mosa cu hune ka.他就跟我說去做跑船的工作,我就回答說:好,我就去跑船了。
-
mosa cu huwne la ru mosa huwne nah haca ga yonkay(日)我就去跑船了,我去跑船這裡有四次。
-
yikay mosa ga cmka kawas.yonkay lga si say ma saʼing kawas la ha ru一次去就是半年,去了四次就是2年了。
-
nah cami huwne haca ga alagan tyaba ci nami nya.tokun nami nya.aw mosa ta la ga ma cu nglung.我們跑船時,哇~風浪真的很大,風浪真的很高,我想說我要死了嗎?
-
zyu nana kiy nami nya bawiy ci.kya zyokay tate(日)bawiy nya ga.zyokay tate bawiy nya.有17級的風浪而且很高,有像四層樓高的高度。
-
nanu mwah cami sali la.mwah sali lga.ray gokay lga nyan smuy loyi.hata loyi ma iyat la san mu.我們回到家了,第五次又來叫了說我們再去,我說:我不要了。
-
kngung tyaba ci nami nya.laxan maku la.風浪很大很可怕我就放棄了。
-
nanu aring kya lga muhiy sitake (日)la.muhiy sitake (日)lga.mlu caku yaba yaya maku tiyaw.從這時候開始就種香菇,跟著我的爸爸媽媽一起種香菇。
-
muhiy muhiy muhiy ru si beta haca ga obeh caku bkis hani ga miman kawas maku lga malax cami muhiy la.一直種到我50歲了我們就不種了。。
-
san ling ka ga mwah byaw haru iya puhiy lahuy lma.muhiy cimu kyapun cimu baysyo cimu loyi ma.山林警察會來巡邏,說不能在山上種,如果再種的話就會抓你們及還要罰款。
-
nanu ini puhiy kwara cʼoli la.malax cami muhiy la ru maki sali la.所以全部的人就沒有再種了,我們放棄種香菇就在家了。
-
maki sali lga tiyaw caku cikah ra la senento lga.senento ru kayzen sali kayzen sali.在家時我就做一些水泥的工作,做水泥工及蓋房子。
-
tiyaw tiyaw tiyaw ru si beta haca ga miman obeh haca ga tiyaw caku ga tiup pgan kawas tiuy pgan kawas mu lga malax caku tiyaw la我一直工作到我60歲,到了60歲我就不做了。
-
aring kya lga gaʼing cu la ha ru gaʼing ci.從這個時候我就生病了,
-
nanu beta micyu hani ga heʼ mu hani ga gaʼing la ru malax cu tiyaw.tateba ini gaʼing heʼ mu ga ota aki caku tiyaw loyi.所以一直到現在我的身體就生病了,我不工作了,如果我的身體沒有生病,我想我到現在應該還是會工作。
-
kwara cka nya yaw hey lga nyu mu ini suʼiy mayan ga nyu mu ckan ckan mayan.所有在中短的故事我沒有全部說,我就一段一段地說。
-
kyalun cikah cami neril mu kekong cami ga.ini cami kekong nya ga cami nyu snhe kamisama ga.我要說一些我跟太太結婚的故事,我們是信神的人,在還沒有結婚之前,
-
ini cami hmut haca ga tkba ga ini cami tkba si ka kahun kyokay mosa syokay cami.我們不會隨便去認識,只有從教會來給我們介紹。
-
kyokay no reneosya ru sekin nisa rasun caku nya. hata smiye utux neril ma anguw san mu.教會的傳道和負責人會帶我去,說我們去提親一位姊妹我就說好。
-
mwah cami smiye lga wa si kusa aw uy.wa si kusa aw.就去提親了,對方就直接答應說好。
-
wa cami kekong ga zikan nya ga tiyu pgan spat kawas mpu saʼing byacing pusa magan ryax.kekong cami ga.我們結婚的日期是在68年12月25日是我們的結婚日。
-
aring cami kekong ga be ta micyu hani. ini cami kkat uy ini cami cayu sble cami calay cami neril mu.我們從結婚開始到現在,我們沒有吵架及打架,我跟我太太相處的非常好。
-
neril mu hani ga sali nya ga cyu suruw sali maku. cyu suruw sali mu.我太太的家就在我家後面而已,就在我家後面。
-
heya uy ga myasa ci uy lungan nya ga. myasa ci uy lungan nya ini psaʼan ini saʼan ru ini pcayu.她是個心地善良的人,不會生氣也不會無理取鬧。
-
ana caku ma kenu ga si kayan cka utux calay keʼ kyalun nya.不管我怎樣就只說一句話你怎麼了?
-
nyu su mcwa san su nya.haca nanak utux. masuw la ini kayan la.只會說這一句就不說了。
-
myasa ci baʼ calay mnglung neril hay.這個太太很好又很會想。
-
nanu ana kinang uy ga mʼes caku ci mlu heya uy ga mʼes caku ci mlu heya.所以連我跟她在一起很快樂,真的很高興跟她在一起。
-
calux myasa lungan nya ha ru baʼ calay cka kmayan keʼ. ini sbkan mayan uy.為什麼?她心地善良,很會說和氣的話,也不會大聲的說話,
-
tateba sbali kmayan lga ruma kneril cʼoli lga sbka mayan lga.aki kkat krryax la.如果大聲(帶有怒氣)說話了,有的別人的太太說話很大聲,可能常常都會吵架了。
-
nanu ini cami say kkat ga ini sbali kmayan nwaʼ nya ha ru thway calay kmayan nwaʼ nya.所以我們不吵架是因為不會從口裡說怒氣的話,她都是慢慢地說。
-
kyan nanu yaw nya heya lga ini kayan keʼ si lama ngilis la heya.她有什麼事情都不說話就直接先哭。
-
nanu kanro calay ga mita caku heya kanro ci lungan maku.所以我看到她真的很感動,我的心真的很感動。
-
ini kayan keʼ lga cyu si nanak ngilis beh ʼpa la.nyu su mcwa san maku. texiy nanak isu ma.就不會說話了,就會在房間裡一個人哭,我問她:妳怎麼了?她說:你自己看看吧。
-
texiy nanak isu ma.haca nanak keʼ nya masuw la ini kayan.你自己看看,她只會說這句就不說了。
-
nglung caku ga tala myasa neril hani.ana caku wa macigay ga ini saʼan uy ru ini hmut ma cka mayan uy.我自己在想..哇.這個太太那麼好,不管我怎麼樣(生活上小事)也不會生氣和不會隨便說話。
-
ini usa sbaho yaba yaya nya uy.nanu heya nanak si sku lungan.也不會跟她的爸爸媽媽去傳(抱怨)話,她只會放在心上。
-
tala myasa neril hani macu.ma cu nanak nglung kinang ga.ana kinang nglung lga kanro ci sli maku.哇....這個太太那麼好,我自己這樣想,所以連我心裡就很感動。
-
nanu hani ga cami saʼing wa cami kekong ga maha kya.所以這就是我們兩個結婚是這樣的,
-
aring saʼing kawas lga kya laʼi myan utux la.utux laʼi myan.從第二年就生一個孩子了,我們的第一個孩子。
-
ru tugan laʼi maku tugan laʼi mu hani ga saʼing saʼimg kawas ayra nya.我有3個孩子,這3個孩子都相差2年。
-
nanu si san ma saʼing heya ..glan ga saʼing kneril puting ga laʼi mlikuy ga.前面是有兩個女孩子,後面是男孩子。
-
nanu mhway calay neril maku.wa cu nya tagan tugan laʼi.所以很謝謝我的太太幫我生了三個孩子。
-
hani ga neril mu cami neril mu wa kekong ma haca yaw myan.這就是我跟太太結婚的故事。
-
utux loyi ga pʼasun mu ci heya ga yaba yaya mu ga.yaba yaya還有值得稱讚(感到歡樂)的是我的爸爸媽媽。
-
ana cami mosa mayeh ga mosa cami tiyaw ga.不論我們去田地去工作。
-
ini cga kusa ma ita ga nyu bnkis aki ta mani kwara mono hani ini kusa ma kaca nglung.不會說我們是長輩就應該把全部的食物吃完,他們不會這樣想。
-
mita laʼi lga smbing knani lga.mayan ma Pilan mwah mani san caku nya.看到孩子就會留著食物,就會說:背浪你過來吃。
-
tixan ga biyak kahun niri yaba maku.puyun nya beh mayeh haca.原來是山豬肉是我爸爸獵到,他就在田地那裏煮。
-
lela ga ini baʼiy biyak ha ru ini baʼiy.nanak si kani kani.piyuk lga sruxan nya la skaru ga.以前是不買賣豬肉的,只有拿來吃多的就拿來醃製。
-
mahan nya cimu ru buxan nya.tehok ryax lga galun nya.kniʼan nya cami laʼi la.沾鹽巴及醃起來,醃製的時間到了就拿起來給我們孩子吃了。
-
nanu ma kwaca yaba yaya mu heya.我的爸爸媽媽是這樣子的。
-
ru ana ima kyoray maku ga sleʼun nya mita kwara yaba yaya mu.不論是我的親戚,我的爸爸媽媽都對他們照顧得很好。
-
ana yaʼeh haca ga suyan mu likuy ga sleʼun ci loyi.不論我的哥哥是壞的,還是會對他很好。
-
ana busuk ru mwah cga smaya sali ga ini kusa ma cyu su yaʼeh.ini kusa kya.不論是喝酒醉來家鬧事,也不會說你很壞,不會這樣做。
-
binah sleʼun nya loyi sgalu nya ci loyi.回頭又對他很好也很疼愛他。
-
nanu kinang heya lga leʼun caku nya yaba yaya mu kinang heya la.ana utux musi ga nagan nya Kasito.至於我我的爸爸就真的對我非常地好,不論他在山上(就近部落)拿到一個蝸牛。
-
lingun nya ru rasun nya sali halan cu nya pkani kinang.烤起來後帶回家,帶來給我吃。
-
musi a kya ihuy haca musi.有角的蝸牛。
-
ana utux ci nagan nya momah nya ga clingun nya ru sagan nya sali halan cu nya pkani.雖然只有拿到一個,在上山就給它烤起來帶回家拿來給我吃。
-
Pilan niʼ lalu kwe san mu musi nyu ckuyung abaw gaci a.kuyun abaw gaci.背浪給你,我說:那是什麼?是包在芋頭葉裡面的蝸牛,用芋頭葉包起來。
-
kani musi san caku nya.ble ci niʼun kwani san caku nya.他說:你吃這個蝸牛,又說:這個非常地好吃喔!
-
a ika ika san mu niʼun maku calay ci ble niʼun heya.wa na cmwan cikah cimu a.ble ci niʼun ru.我說:給我給我,是真的很好吃,他有沾一些鹽巴,真的好吃。
-
ana nanu maki mano ga ini su nya ra ini biʼiy wahan cu nya neʼ kwara yaba yaya mu ga.不論有什麼食物(東西)不會說不給我的,我的爸爸媽媽都會拿來給我。
-
kwaca heya ga yaw na mosa nya mayah ru wa nya pita kinang.這是他去山上的故事,找到的蝸牛就會給我。
-
utux loyi ga wa cu nya pgan gyusa haca ha wa cu nya pgan gyusa haca ga.還有一次就是我被鐵牛車壓到,我被鐵牛車壓到。
-
mosa ciro Nango ga yaba maku panga kryax.去南澳治療都是我爸爸常常背我去的。
-
aring Pyahaw ru beta Nango.ungat pila lela ini baʼiy riteng.從碧候到南澳,以前沒什麼錢買腳踏車。
-
kani kryax pngan caku nya ini piyiy kakay mu ha ru.常常都背著我走路,因為我的腳不會動。
-
kani kryax mosa ciro gbyan ru mwah sali la.每次在晚上治療都是用走路的,治療完就回家了。
-
mosa tiyaw mayah ʼlyan ha ru gbyan haca kya nanazi lga rasun cu nya Nango la giryo kakay mu.因為白天(下午)要去山上工作,到了晚上7點就帶我去南澳治療我的腳。
-
rasun cu nya ciryo Nango kryax yaba mu ga sgalu ci uy yaba mu.tyaba caku la ha ru kya caku kyu say la.我的爸爸常常帶我去南澳治療,我的爸爸也很可憐,因為我長大了應該有9歲了。
-
tyaba caku rʼsuw caku uy pngan caku nya kryax.nyanang caku nya cikah lga gaʼing ci kakay maku.我長大了也變重了,每次都背著我,只要他動一下下我的腳就會很痛。
-
miyiy cikah ga kyalun maku uba iya yani kakay maku gaʼing san mu.nanu anguw anguw anguw.只要動一下下,我就問他說:爸爸不要動我的腳我會痛,就說:好,我知道了。
-
thway ci kani ru thway ci mwah loyi ru yaba mu heya ga mhway calay ga wa cu nya leʼun ci lahan.慢慢地走去慢慢地回來,我真的非常謝謝我的爸爸,把我照顧得非常好。
-
tateba ini cu nya leʼiy klahan ga ota kana cu khani uy beta micu hani.如果他沒有把我照顧得很好,可能我到現在也就不能走路了,
-
ota aki caku tkay tkay khani ulus su mhway yaba uy ru ini cu nya laxiy mosa ciryo.可能我走路都會一拐一拐的,還好我的爸爸沒有放棄帶我去治療,我很謝謝他。
-
iy kay mosa ciryo ga yani hay tiyu kbhon. iy kay mosa ciryo ga tiyu kbhon.一次治療好像是700元,一次治療好像是700元。
-
kya caku zyu nan kay mosa ciryo lga tiyu sen msyaw la tiyu sen msyaw.我有十幾次去治療了,就花了7千多元。
-
nanu mhway calay yaba mu ga lahan kinang. kwara cga knita nya kinang ru langan caku nya.所以真的謝謝我的爸爸照顧我,所有的治療及無微不至的照顧我。
-
ulus su kahun nalu nya cmi lungan kinang.hani heya ga wa mu kyalun aring caku laʼi ru beta kbkis hani ga san kwaca mayan cika是從他的愛及心疼我,這是我講述我從小一直到年長時所說的一些故事。
-
tateba baʼun mamu mung keʼ mu hani ga mosa myasa.ini mamu baʼi mung ga swali caku cikah ga.puting skwe nayan mu keʼ hay la.如果有聽得清楚(懂)我所說的就很好,你們聽不清楚就請應允我,最後我說的就到這裡了,謝謝你們。