- 34
- 0
- 字幕列表
-
Vayi! cima ku ngangan isu?阿婆! 妳叫甚麼名字。
-
Ci Dawa Lisin.我叫Dawa Lisin
-
Ci Lisin han ku ina isu haw.你的母親叫Lisin
-
Mangalay kami mavanaʼ tu maanmaan nu nikaurip nu matuasay haw, matiyatiya mahaenay haw u lusay, u maamaan haw i, vayi! pasevanaʼen kami haw.我們想了解老人家過去的生活方式,又比如各種果類植物,
-
Vayi, pasevanaʼen kami,Vayi, 可以教教我們嗎?
-
Vayiyaw! u maan kiraan, iniyan, iniyan,阿婆, 那是什麼? 這個 .....這個
-
Iniyan haw? U verus han kiniyan, <u maan, verus verus>這個嗎? 這是鹽膚木 <什麼?
-
U sapimaan ku verus?鹽膚木是做什麼用的?
-
I niyan sa kiyami ina verus iri, i naayaw這個鹽膚木, 過去....
-
U matuasay sa kasuyen isaw,話說是老人家把它當柴燒,
-
Iri, tekuʼ tekuʼ saan ku kilang nira,這個樹幹會 叩、叩、叩的響,
-
Caay kahaen u lalidec,不像九芎樹一樣,
-
Atekak ku kilang nira iri, ku nu lalidec,九芎樹它的樹幹很硬,
-
u verus han kiniyan.這個叫鹽膚木。
-
Siheci haw cira?它會長果實嗎?
-
Hay, i savaw tu cacay a vulad siheci tu cira,是的,在11月就會長果實,
-
Iri, sivaru之後,會長花朵,
-
vangcal sa kulawlaw sa ku varu iri, tu siheci,花是黃的,長的很漂亮,之後就長果實,
-
u heci nira iri, dengay kaenen cilemin,它的果實可以吃,吃了酸酸的,
-
iri, Kalaʼaheʼahecidan saan.也帶鹹鹹的。
-
Hay iri, anu matuhem ku matuʼasay kiyami haw,是的! 如果老人家流汗時
-
Namaumah iri, kalasuʼasuawan iri,工作時覺得口渴的時候,
-
Kemaen tina heci nina verus iri,吃了鹽膚木的果實後,
-
Hahecid matiya u sicilahay,鹹鹹的好像含有鹽巴一樣,
-
Kemaʼen ku matuasay tina heci nu verus iri,老人家吃了鹽膚木的果實時
-
Kilemeltu, matiya u kemanay tu cilah, hay!就有力量,好像吃了鹽巴一樣唷,
-
iri, aku haw我呢!
-
Naira ku nipasevanaʼan nu matuʼasay,過去老人家有曾教過,
-
Micengel tu vuduy,染衣服
-
U maan saw ku sapicengel sa iri?用什麼染呢?
-
Naw kamuraw sa ku matuʼasay iri,老人家說用小番茄,
-
Iri, naminanam tu kaku micengel之後,我曾學習過染色,
-
Kulawlaw ku nu kamuraw,小番茄是黃黃的色澤,
-
U nu taw cacaken iri, muhetingay ku nu lalidec,有人用煮的方式,九芎煮出來是黑色的,
-
Micengel kaku tu nu verus,我用鹽膚木染色,
-
Kalaceracerahan ku kulid顏色是淡灰色的,
-
Ira ku nipituktuk tu papah nira,有人用槌打葉子的方式,
-
Iniyan u teluc iri, naun han aku a mituktuk,這個嫩葉的部份,我慢慢槌染,
-
Mitktuk i kidudung iri,然後放在布上槌染,
-
Iyah! mahaen tu u kulit nira,哎呀 ! 它的顏色很像葉子本色,
-
masapinangpinang kina kinay isaw.它的紋路顯示的很清楚。
-
Tuiri, naminanam hen kaku iri,之後,我反覆的練習,
-
Adihay tu ku nipihaʼen nu maku tu hiya tu nu我也染了很多
-
nituktukan nu maku a micengel,我用槌染染色的,
-
Iniyan iri, vangcal tu.像這種的也很漂亮。
-
U luʼengelay naun han aku,嫩葉部份我就慢慢的輕打,
-
anu sakelemel han mituktuk a maruminak,如果用力槌染就會爛掉,
-
naun han cira a mahan cira cira tu,慢慢輕輕的槌染會顯出原型的樣子,
-
mahaen tu u papah ku nipicengel.也會像葉子般的染出來。
-
A pamelawen nu maku kisu,我會給你看,
-
tu nisangaʼan nu maku tu aluvu我做的小布袋,
-
Ira ku nituktukan nu maku,我有用槌染製作的
-
Ira ku vauʼ idengay tu用苦練樹也可以
-
Mahaʼen ku nipicengel nu maku.這是我染色的過程。
-
Vayi! u maan ki:raan?阿婆! 那是什麼?
-
Iniyan haw! adidi henay kinakilang,這個嘛!這棵樹還小小的,
-
U hiya, u emuy, <emuy, > hay, emuy, <emuy>這叫春不老樹,
-
Ina emuy i, yu matuasay sapimaan nu.....老人家用來做........春不老
-
Sapisalumaʼ tu salili ku kilang nira,它的木頭用來做房屋的柱子,
-
Mecel sa iri, kimulmul saan ku kilang nira,它的樹幹挺直,圓圓的,
-
Nika iri, anu tataak tu haw iri, maluvic ku heci但是,長大之後就果實纍纍,
-
U vuhecalay ku varu,白色的花朵,
-
iri, u heci haw iri, kaenen niyam yu adidiʼ, awaay ku kakaenan niyam yu adidiʼ.小時候我們吃它的果實,因為當時沒有吃的。
-
Tara kami i hutin,我們去放牛區,
-
A mimaan saw? miinsuku,做什麼呢? 去遠足,
-
Miinsuku han nu hiya, mi-遠足 han nu Hulam,Miinsuku,漢人叫遠足,
-
Miinsuku ha nu Ripun, maanen hakiya nu mita u Pangcah?日本叫miinsuku。
-
Talalutuk han nu micudaday,學生說是去山上,
-
tara sa iri, siheci iri, midakaw amin ku ruma iri,去了之後,看到果實,有人爬上樹,
-
Mavanaʼay midakaw iri, picas picas han iri,會爬樹的,爬上去後就摘扯,
-
Paveli han tu kami,就丟給我們,
-
Maruhemay haw, muheting,成熟的是呈黑色,
-
Tuiri, kaʼen han tu nu niyam,之後,我們就吃了,
-
mahaʼen u 藍莓 han nu aniniyay, hay iri,就像現在的藍莓一樣,
-
Kemaʼen tu kami iri, a maanen saw,我們就吃了,沒辦法,
-
Sicedam iri, cupelak atudi iri,它一點點甜帶澀澀的,
-
U maan ku kakaenan saw!沒東西可以吃呀!
-
Kaʼen sa kami iri,只好吃了,
-
Tu iri, pakayluvuc pakayluvuc han tu niyam pakayluvuc,然後,我們就盡量的放人口袋,
-
Kemaʼen tu pakayluvuc miperuʼ一邊吃一邊摘取放入口袋,
-
samuheting satu ku vilvil atu nguyus.吃得嘴巴嘴唇都成黑色的。
-
namahaʼen kami u naayaway yu wawa henay,這就是以前當我們小時候的寫照,
-
u kakaʼenan niyam kiraʼan, u emuy hananay.春不老果實就是我們的食物。
-
Ina emuy, emuy han kiniyam haw, adidiʼay ku langaw haw,這叫春不老,它長的小小的,
-
hay, hatini caay katataak yu!是的,踏就是長得不大唷!
-
Iraan i lalikulay nira mamecel kapah vangcal ku hiya.在它後面的,長得直直的,好又漂亮。
-
Ina papah nira vangcal tu!它的葉子也很漂亮!
-
A dengay tu sahiyaan mituktuk micengel也可以拿來槌染式的染色,
-
Vayi, u maan han kiya lalikulay nu misu?阿姨! 那個在你後面的是叫什麼呢?
-
I niyan u kalukacuk?這是 宜梧樹
-
Kalukacup kalukacup kalukacup宜梧樹 宜梧樹 宜梧樹
-
U taur han nu Natauran.娜荳蘭部落叫它為taur.
-
Kalukacup han nu Ciwidiyan水璉叫它為 kalukacup,
-
Vuhacal ku velih nu papah nira,它的葉子背面是白色的,
-
U vavaʼinanay haw i pinaay a vulad saw iri, siheci?公樹在幾月會長果實呢?
-
Siheci iri cilemin lahengan,果實有酸酸的紅紅的,
-
Uruma iri, kalakulawlawan ku caayay karuhem,有的未成熟會帶有黃黃的,
-
Maruhemay haw lahengang,成熟的會紅紅的,
-
iri, ira ku kimulmulay, ira ku madicemay,有圓圓的,有尖尖的,
-
Hay, kina kalukacup.這就是宜梧樹。
-
U pakaʼen tu rarapa iri,我們放牛時
-
Papaʼuli han ku rarapa,把牛任意放著,
-
tu iri, tara tu kami mikalukacup,然後就去摘宜梧果,
-
Miemuy mikiyaves, u maan saw ku kaʼenen,摘春不老果、摘番石榴,要不然要吃甚麼?
-
Ina kalukacup iri, cicileminan,這宜梧果呢帶酸酸的,
-
Lahengang kalakiwkiwan ku kulit,紅色又帶一點點紫色,
-
Landaw hen ku caay karuhem未成熟的果實是綠色,
-
alesuʼ cilemin, hay!好吃又帶酸味唷!
-
Vayi, vangcal kiya kilang nira neh!阿姨,它的樹幹很美唷!,
-
sahiyaen nu tau anini現在的人把它當成
-
matiya u alemet.近似狀元紅。
-
Anini awaay tu, iri kaliyan nu taʼu sa i,現在已快沒有了,都被人家挖走了,
-
mavanaʼay paruma iri懂的人會種植,
-
sakapah han nira ku nipaluma,他很用心的栽種,
-
samamaanen a miluʼec綁成各式各樣,
-
matiya u ayam ku nipaluʼec, mahan tu u ayam.綁成像雞, 就像雞。
-
Anu sakapahen sadimelen ku caang nira vangcal,如果將它的樹枝用心整理就很漂亮,
-
U mamamelawan nu tamdaw anini供目前民眾來觀賞用,
-
Ku nisangaʼan nipalumaan nisadimelan nu palumaay.讓種植者把做好的、種植好的、整理好的
-
Vangcal kiniyan nu misu, u maan saw kiniyan?你這個東西很漂亮,這是什麼東西呢?
-
U kalahay是遮陽背蓆,
-
Kalahay, sapimaan ku kalahay?遮陽背蓆做什麼用的?
-
Anini u kalaʼludan haw iri,現在正是夏季,
-
salidungan nu matuʼasay當作老人家遮陽用的,
-
matiya miniwaniw,像在田裡跪趴拔草,
-
miniwaniw kiyami haw iri因為是在田裡跪趴拔草,
-
mahaʼen muruhu ku hiya iri,這樣彎著腰
-
mapacidal kiniyan iri, silidung saʼepiʼtu.因為太陽曬著背部,就把它當著遮陽背就涼爽了。
-
U maan nisangaan kini?這是什麼做的
-
Iniyan haw, u samadu samadu這個嗎? 是藺草 是藺草,
-
awaay anini, awaay tu i sasaʼuwacan,現在沒有了,河邊都沒有了,
-
Naayaw kami, u wawa hen過去我們小時候,
-
Wuwaw! u samadu i sasaʼuwacan哇嗚! 藺草在河邊啊!
-
U kimulmulay kiniyan,這是圓的,
-
ira ku masankakuway, caay kalecad有三角形的, 那不一樣,
-
Iniyan iri, adidi ku langaw這種植物長得小小的,
-
Iraan u masankakuway iri那個呈三角形的,
-
Tarakaw ku langaw nira iri植株很高,
-
sasangaʼan nu matuʼasay tu sikal,老人家拿來做草蓆,
-
Iraan haw mangaay,那個很方便,
-
Anu misingaʼ lulud han pateliyan a misingaʼ如果要收起來,把它捲起來再存放。
-
A! pateliyen tu a misingaʼ,啊! 就可放好,
-
anu mavutiʼ tu cevaren saʼepiʼ.如果要睡覺就攤開 很涼快。
-
U emuy kiniyan, u apuruʼay atudi,這個矮一點的是春不老樹,
-
u verus kiraan,那是鹽膚木,
-
i lalikulay tataakay u hiya,那個後面大大棵的是,
-
u lalidec sivaru tu, u vuhecalay,九芎樹已經開花了,是白色的,
-
Ira ku nu nipalumaan nu aniniyay,這裡有最近栽種的
-
U lahengangay ku varu,紅色的花朵,
-
nu 改良 hananay nu Hulam,是漢人說的改良品種,
-
I niyan u tadakilang, u lalidec kiniyan,這才是真正的九芎樹
-
U heci nira, u sapimaan saw nu vavaʼinay?它的果實 男人做什麼用呢?
-
Sapikuwang, u vuluʼ ku sapisangaʼ用來打槍的,是用箭竹做的,
-
tiya kuwang iri, hanʼhan matiya u lacu,哪把槍,就這樣裝填當子彈用。
-
salacuwan nu vavainay ku heci nira,男人把它的果實當子彈用。
-
Ya kilang nira, u sakapah a sakasuyan,它的樹幹是最佳的柴薪,
-
matiya u sasangaʼan tu mu-tan,製作成木炭用的好材質,
-
manay, kapah kuya hiya,所以,它是很好的,
-
U kilang nira vangcaltu,它的樹幹也很漂亮,
-
mapudac ku hiya nira, yu tataak cira haw iri,它長大之後會剝皮,
-
Mapudac tu yu mavuwah cira它膨脹時也會剝皮。
-
Sipuciʼ ku vanges nira mapudac.它的皮會剝裂。
-
Ina lalidec haw, u sapicengel saan ku micengelay iri,有人說這個九芎樹可以染色,
-
U muhetingay ku kulit nira它的顏色是黑色的,
-
Namituktuk tu kaku我曾敲打過,
-
hay vangcal kapah ku kulit nira,它的顏色很漂亮也很好,
-
U maan ku sapicengel, u papah nira用什麼染色? 是用它的葉子。
-
U nu maku, tuktuken nu maku,我的是用槌染,
-
U maan ku tuktuken?用什麼槌染?
-
Masahaen tu u papah nira ku nipitutukan,槌的像它的葉子形狀
-
Vayi, ira i aayaway nira u maan kiniyan?阿姨, 前面那個是什麼呢?
-
iniyan u verus kiniyan這個是鹽膚木
-
Iniyan i ayaway nira就在它的前面
-
u verus, <u verus kini i itini aca i adidiʼay> i sasa nira u emuy,在它的下面是春不老
-
Tataak tu kiniyan haw,這個很大了
-
Aray vayi,阿姨! 謝謝您!
-
Naicuwaay saw hatini ku heci nira kuwawi甚麼時候 這蕃龍眼的果實這麼一點點,
-
Ira i lalavu, u kakaenan nu niyam yu adidiʼ henay,在裡面,小時候常吃的
-
Caay kahaen anini u ling-king han caay kalecad不像現在的叫ling-king(閩南語)
-
Tataak ku heci niniyan isaw,這種果實比較大
-
Anu maluvic haw duyic saan,如果結實纍纍就會垂下來,
-
iri, caay kaadihay ku heci anini maketal,現在果實不多,因為乾旱,
-
U teluc kiniyan這是樹梢,
-
Namituktuk tu kaku isaw iri我曾敲打過
-
Sisutu kiyami, yu kemaen kita iri,因為有色素,我們吃的時候
-
Ahiya ku vuduy u tawpaw iri, sisutu色素會沾到衣服和包巾
-
Sisutu有色素
-
Muheting iri黑色的
-
Manay simsim sa kaku iri所以我就想
-
Kay kapah tu a tuktuken sakaku iri,我想可能可以捶染
-
Sulinay mahaen kiniyan u kulit nira,真的就像它的顏色
-
Mangalev ku ukak muheting ku kulit,尤其樹骨頭是很黑的顏色
-
Anu tuktuken nu misu, u maan a kulitan?如果你染出來的,它會是什麼顏色?
-
Mahan tu iniyan duhetem isaw,就像這樣暗暗的顏色,
-
Vayi, duhetem 是什麼?Vay, duhetem 是什麼?
-
暗暗的 duhetem,暗暗的duhetem
-
Anu muhetingay i, muhetingay,如果黑就是黑
-
Duhetemay caay kahaen u muheting ku kulit duhetem hananay,就如比黑還要淡一點的顏色,
-
有一點暗黑暗黑的有一點暗黑暗黑的
-
Nayra naayaw kami yu wawa hanay iri,像以前在我們小時候,
-
Caay kaadihay isaw ku nipaluma nu matuʼasay,老人家沒有種很多,
-
Tara kami i kawikawian hananay,我們去蕃龍眼山上那裏,
-
ya umah i kawikawiyan hananay蕃龍眼山上
-
Ira kiya vavainay ci Tahi hananay a kalaapaʼapan isaw,有個神經有問題的男子叫Tahi,
-
Micakat cira yara tu i kukudul,他爬上高高的樹上
-
Amay han niyam iri,我們跟他伸手要,
-
nikaʼenan nira iri他把吃過的,
-
Miʼalud i tamiyan就丟向我們,
-
Iraan sa u malikiday nu ciris ku kaʼen niyam我們只吃水溝流下來的,
-
Tarakaw cikadakaw,很高還真的爬不上去,
-
Hay, yu adidiʼ kami是的 就是我們小時候,
-
Vayi , 那個飛機菜阿美族叫什麼?Vayi, 那個飛機菜阿美族叫什麼?
-
U maan a 飛機菜呀?甚麼飛機菜?
-
昭和草han nu Hulam,漢人稱它為昭和草,
-
U pahaciway saan ku matuʼasay.老人家說是pahaciway。
-
Ina ngangan iri?這個名字呢!
-
nu ya varu nira kiyami haw,是因為他自身的花朵,
-
mavaher mahan u hikuki iri,飛起來像飛機,
-
mahelup nu ngangusuan nu mita iri被我們的鼻子吸到,
-
mihaʼciw kita,我們就打喷涕。
-
manay, pahaciway saan ku matuʼasay所以, 老人家就把它稱之為pahaciway
-
ku ngangan nu 昭和草hananay.命名昭和草的由來。
-
pahaciway昭和草
-
mahanay yari haw!原來如此!
-
Vayi, mimaan kisu?阿姨,妳在做什麼?
-
Mipitpit tu papah nu kakurut,摘小苦瓜葉,
-
mipitpit 的意思是什麼?Mipitpit 之意是什麼?
-
Mipitpit 就是一片片的葉摘起來,Mipitpit是一片片的葉子摘起來,
-
為什麼不說miyala?為什麼不說miyala?
-
Miyala是這樣拿.Miyala是這樣拿,
-
Mipitpit是摘,摘菜也叫mipitpit
-
Caay misidateng han,不是 , 摘菜是說:misidateng,
-
Misidateng 是整理Misidateng 是整理
-
挑不好的、 好的菜,挑不好的、好的菜,
-
挑好或壞的菜叫 : misidateng han kiraan.挑好菜、壞的菜都叫 Misidateng。
-
U papah nu kakurut kiniyan, u heci iniʼ o!這是小苦瓜的葉子,唷!果實在這裡。
-
U heci kiniyan, u saalesuʼay nu dateng nu Pangcah kiniyan.這是果實,是阿美族最好吃的野菜。
-
Vayi, maanen misavel ku mahiniyay?阿姨,這種菜怎麼個煮法?
-
Iniyan haw a~~iri,這個嗎? 啊~~
-
Palamlamen tu maan kiya,混加什麼呢!
-
tu runi, u kawpir atu vahuk iri, ina kakurut,加絲瓜、地瓜葉和芋頭梗和這個小苦瓜葉
-
Huwaw! alesuʼ caay tu kaalengel,嗚哇~ 非常好吃 ,不會再苦了.
-
U papah nu kakurut han kiniyan,這就是小苦瓜葉
-
Aray!謝謝!