跳到主要內容區塊 :::
:::
  •  34
  •  0
  • FB圖示
  • line圖示
TIME:

  • 字幕列表
  • Vayi! cima ku ngangan isu?
    阿婆! 妳叫甚麼名字。
  • Ci Dawa Lisin.
    我叫Dawa Lisin
  • Ci Lisin han ku ina isu haw.
    你的母親叫Lisin
  • Mangalay kami mavanaʼ tu maanmaan nu nikaurip nu matuasay haw, matiyatiya mahaenay haw u lusay, u maamaan haw i, vayi! pasevanaʼen kami haw.
    我們想了解老人家過去的生活方式,又比如各種果類植物,
  • Vayi, pasevanaʼen kami,
    Vayi, 可以教教我們嗎?
  • Vayiyaw! u maan kiraan, iniyan, iniyan,
    阿婆, 那是什麼? 這個 .....這個
  • Iniyan haw? U verus han kiniyan, <u maan, verus verus>
    這個嗎? 這是鹽膚木 <什麼?
  • U sapimaan ku verus?
    鹽膚木是做什麼用的?
  • I niyan sa kiyami ina verus iri, i naayaw
    這個鹽膚木, 過去....
  • U matuasay sa kasuyen isaw,
    話說是老人家把它當柴燒,
  • Iri, tekuʼ tekuʼ saan ku kilang nira,
    這個樹幹會 叩、叩、叩的響,
  • Caay kahaen u lalidec,
    不像九芎樹一樣,
  • Atekak ku kilang nira iri, ku nu lalidec,
    九芎樹它的樹幹很硬,
  • u verus han kiniyan.
    這個叫鹽膚木。
  • Siheci haw cira?
    它會長果實嗎?
  • Hay, i savaw tu cacay a vulad siheci tu cira,
    是的,在11月就會長果實,
  • Iri, sivaru
    之後,會長花朵,
  • vangcal sa kulawlaw sa ku varu iri, tu siheci,
    花是黃的,長的很漂亮,之後就長果實,
  • u heci nira iri, dengay kaenen cilemin,
    它的果實可以吃,吃了酸酸的,
  • iri, Kalaʼaheʼahecidan saan.
    也帶鹹鹹的。
  • Hay iri, anu matuhem ku matuʼasay kiyami haw,
    是的! 如果老人家流汗時
  • Namaumah iri, kalasuʼasuawan iri,
    工作時覺得口渴的時候,
  • Kemaen tina heci nina verus iri,
    吃了鹽膚木的果實後,
  • Hahecid matiya u sicilahay,
    鹹鹹的好像含有鹽巴一樣,
  • Kemaʼen ku matuasay tina heci nu verus iri,
    老人家吃了鹽膚木的果實時
  • Kilemeltu, matiya u kemanay tu cilah, hay!
    就有力量,好像吃了鹽巴一樣唷,
  • iri, aku haw
    我呢!
  • Naira ku nipasevanaʼan nu matuʼasay,
    過去老人家有曾教過,
  • Micengel tu vuduy,
    染衣服
  • U maan saw ku sapicengel sa iri?
    用什麼染呢?
  • Naw kamuraw sa ku matuʼasay iri,
    老人家說用小番茄,
  • Iri, naminanam tu kaku micengel
    之後,我曾學習過染色,
  • Kulawlaw ku nu kamuraw,
    小番茄是黃黃的色澤,
  • U nu taw cacaken iri, muhetingay ku nu lalidec,
    有人用煮的方式,九芎煮出來是黑色的,
  • Micengel kaku tu nu verus,
    我用鹽膚木染色,
  • Kalaceracerahan ku kulid
    顏色是淡灰色的,
  • Ira ku nipituktuk tu papah nira,
    有人用槌打葉子的方式,
  • Iniyan u teluc iri, naun han aku a mituktuk,
    這個嫩葉的部份,我慢慢槌染,
  • Mitktuk i kidudung iri,
    然後放在布上槌染,
  • Iyah! mahaen tu u kulit nira,
    哎呀 ! 它的顏色很像葉子本色,
  • masapinangpinang kina kinay isaw.
    它的紋路顯示的很清楚。
  • Tuiri, naminanam hen kaku iri,
    之後,我反覆的練習,
  • Adihay tu ku nipihaʼen nu maku tu hiya tu nu
    我也染了很多
  • nituktukan nu maku a micengel,
    我用槌染染色的,
  • Iniyan iri, vangcal tu.
    像這種的也很漂亮。
  • U luʼengelay naun han aku,
    嫩葉部份我就慢慢的輕打,
  • anu sakelemel han mituktuk a maruminak,
    如果用力槌染就會爛掉,
  • naun han cira a mahan cira cira tu,
    慢慢輕輕的槌染會顯出原型的樣子,
  • mahaen tu u papah ku nipicengel.
    也會像葉子般的染出來。
  • A pamelawen nu maku kisu,
    我會給你看,
  • tu nisangaʼan nu maku tu aluvu
    我做的小布袋,
  • Ira ku nituktukan nu maku,
    我有用槌染製作的
  • Ira ku vauʼ idengay tu
    用苦練樹也可以
  • Mahaʼen ku nipicengel nu maku.
    這是我染色的過程。
  • Vayi! u maan ki:raan?
    阿婆! 那是什麼?
  • Iniyan haw! adidi henay kinakilang,
    這個嘛!這棵樹還小小的,
  • U hiya, u emuy, <emuy, > hay, emuy, <emuy>
    這叫春不老樹,
  • Ina emuy i, yu matuasay sapimaan nu.....
    老人家用來做........春不老
  • Sapisalumaʼ tu salili ku kilang nira,
    它的木頭用來做房屋的柱子,
  • Mecel sa iri, kimulmul saan ku kilang nira,
    它的樹幹挺直,圓圓的,
  • Nika iri, anu tataak tu haw iri, maluvic ku heci
    但是,長大之後就果實纍纍,
  • U vuhecalay ku varu,
    白色的花朵,
  • iri, u heci haw iri, kaenen niyam yu adidiʼ, awaay ku kakaenan niyam yu adidiʼ.
    小時候我們吃它的果實,因為當時沒有吃的。
  • Tara kami i hutin,
    我們去放牛區,
  • A mimaan saw? miinsuku,
    做什麼呢? 去遠足,
  • Miinsuku han nu hiya, mi-遠足 han nu Hulam,
    Miinsuku,漢人叫遠足,
  • Miinsuku ha nu Ripun, maanen hakiya nu mita u Pangcah?
    日本叫miinsuku。
  • Talalutuk han nu micudaday,
    學生說是去山上,
  • tara sa iri, siheci iri, midakaw amin ku ruma iri,
    去了之後,看到果實,有人爬上樹,
  • Mavanaʼay midakaw iri, picas picas han iri,
    會爬樹的,爬上去後就摘扯,
  • Paveli han tu kami,
    就丟給我們,
  • Maruhemay haw, muheting,
    成熟的是呈黑色,
  • Tuiri, kaʼen han tu nu niyam,
    之後,我們就吃了,
  • mahaʼen u 藍莓 han nu aniniyay, hay iri,
    就像現在的藍莓一樣,
  • Kemaʼen tu kami iri, a maanen saw,
    我們就吃了,沒辦法,
  • Sicedam iri, cupelak atudi iri,
    它一點點甜帶澀澀的,
  • U maan ku kakaenan saw!
    沒東西可以吃呀!
  • Kaʼen sa kami iri,
    只好吃了,
  • Tu iri, pakayluvuc pakayluvuc han tu niyam pakayluvuc,
    然後,我們就盡量的放人口袋,
  • Kemaʼen tu pakayluvuc miperuʼ
    一邊吃一邊摘取放入口袋,
  • samuheting satu ku vilvil atu nguyus.
    吃得嘴巴嘴唇都成黑色的。
  • namahaʼen kami u naayaway yu wawa henay,
    這就是以前當我們小時候的寫照,
  • u kakaʼenan niyam kiraʼan, u emuy hananay.
    春不老果實就是我們的食物。
  • Ina emuy, emuy han kiniyam haw, adidiʼay ku langaw haw,
    這叫春不老,它長的小小的,
  • hay, hatini caay katataak yu!
    是的,踏就是長得不大唷!
  • Iraan i lalikulay nira mamecel kapah vangcal ku hiya.
    在它後面的,長得直直的,好又漂亮。
  • Ina papah nira vangcal tu!
    它的葉子也很漂亮!
  • A dengay tu sahiyaan mituktuk micengel
    也可以拿來槌染式的染色,
  • Vayi, u maan han kiya lalikulay nu misu?
    阿姨! 那個在你後面的是叫什麼呢?
  • I niyan u kalukacuk?
    這是 宜梧樹
  • Kalukacup kalukacup kalukacup
    宜梧樹 宜梧樹 宜梧樹
  • U taur han nu Natauran.
    娜荳蘭部落叫它為taur.
  • Kalukacup han nu Ciwidiyan
    水璉叫它為 kalukacup,
  • Vuhacal ku velih nu papah nira,
    它的葉子背面是白色的,
  • U vavaʼinanay haw i pinaay a vulad saw iri, siheci?
    公樹在幾月會長果實呢?
  • Siheci iri cilemin lahengan,
    果實有酸酸的紅紅的,
  • Uruma iri, kalakulawlawan ku caayay karuhem,
    有的未成熟會帶有黃黃的,
  • Maruhemay haw lahengang,
    成熟的會紅紅的,
  • iri, ira ku kimulmulay, ira ku madicemay,
    有圓圓的,有尖尖的,
  • Hay, kina kalukacup.
    這就是宜梧樹。
  • U pakaʼen tu rarapa iri,
    我們放牛時
  • Papaʼuli han ku rarapa,
    把牛任意放著,
  • tu iri, tara tu kami mikalukacup,
    然後就去摘宜梧果,
  • Miemuy mikiyaves, u maan saw ku kaʼenen,
    摘春不老果、摘番石榴,要不然要吃甚麼?
  • Ina kalukacup iri, cicileminan,
    這宜梧果呢帶酸酸的,
  • Lahengang kalakiwkiwan ku kulit,
    紅色又帶一點點紫色,
  • Landaw hen ku caay karuhem
    未成熟的果實是綠色,
  • alesuʼ cilemin, hay!
    好吃又帶酸味唷!
  • Vayi, vangcal kiya kilang nira neh!
    阿姨,它的樹幹很美唷!,
  • sahiyaen nu tau anini
    現在的人把它當成
  • matiya u alemet.
    近似狀元紅。
  • Anini awaay tu, iri kaliyan nu taʼu sa i,
    現在已快沒有了,都被人家挖走了,
  • mavanaʼay paruma iri
    懂的人會種植,
  • sakapah han nira ku nipaluma,
    他很用心的栽種,
  • samamaanen a miluʼec
    綁成各式各樣,
  • matiya u ayam ku nipaluʼec, mahan tu u ayam.
    綁成像雞, 就像雞。
  • Anu sakapahen sadimelen ku caang nira vangcal,
    如果將它的樹枝用心整理就很漂亮,
  • U mamamelawan nu tamdaw anini
    供目前民眾來觀賞用,
  • Ku nisangaʼan nipalumaan nisadimelan nu palumaay.
    讓種植者把做好的、種植好的、整理好的
  • Vangcal kiniyan nu misu, u maan saw kiniyan?
    你這個東西很漂亮,這是什麼東西呢?
  • U kalahay
    是遮陽背蓆,
  • Kalahay, sapimaan ku kalahay?
    遮陽背蓆做什麼用的?
  • Anini u kalaʼludan haw iri,
    現在正是夏季,
  • salidungan nu matuʼasay
    當作老人家遮陽用的,
  • matiya miniwaniw,
    像在田裡跪趴拔草,
  • miniwaniw kiyami haw iri
    因為是在田裡跪趴拔草,
  • mahaʼen muruhu ku hiya iri,
    這樣彎著腰
  • mapacidal kiniyan iri, silidung saʼepiʼtu.
    因為太陽曬著背部,就把它當著遮陽背就涼爽了。
  • U maan nisangaan kini?
    這是什麼做的
  • Iniyan haw, u samadu samadu
    這個嗎? 是藺草 是藺草,
  • awaay anini, awaay tu i sasaʼuwacan,
    現在沒有了,河邊都沒有了,
  • Naayaw kami, u wawa hen
    過去我們小時候,
  • Wuwaw! u samadu i sasaʼuwacan
    哇嗚! 藺草在河邊啊!
  • U kimulmulay kiniyan,
    這是圓的,
  • ira ku masankakuway, caay kalecad
    有三角形的, 那不一樣,
  • Iniyan iri, adidi ku langaw
    這種植物長得小小的,
  • Iraan u masankakuway iri
    那個呈三角形的,
  • Tarakaw ku langaw nira iri
    植株很高,
  • sasangaʼan nu matuʼasay tu sikal,
    老人家拿來做草蓆,
  • Iraan haw mangaay,
    那個很方便,
  • Anu misingaʼ lulud han pateliyan a misingaʼ
    如果要收起來,把它捲起來再存放。
  • A! pateliyen tu a misingaʼ,
    啊! 就可放好,
  • anu mavutiʼ tu cevaren saʼepiʼ.
    如果要睡覺就攤開 很涼快。
  • U emuy kiniyan, u apuruʼay atudi,
    這個矮一點的是春不老樹,
  • u verus kiraan,
    那是鹽膚木,
  • i lalikulay tataakay u hiya,
    那個後面大大棵的是,
  • u lalidec sivaru tu, u vuhecalay,
    九芎樹已經開花了,是白色的,
  • Ira ku nu nipalumaan nu aniniyay,
    這裡有最近栽種的
  • U lahengangay ku varu,
    紅色的花朵,
  • nu 改良 hananay nu Hulam,
    是漢人說的改良品種,
  • I niyan u tadakilang, u lalidec kiniyan,
    這才是真正的九芎樹
  • U heci nira, u sapimaan saw nu vavaʼinay?
    它的果實 男人做什麼用呢?
  • Sapikuwang, u vuluʼ ku sapisangaʼ
    用來打槍的,是用箭竹做的,
  • tiya kuwang iri, hanʼhan matiya u lacu,
    哪把槍,就這樣裝填當子彈用。
  • salacuwan nu vavainay ku heci nira,
    男人把它的果實當子彈用。
  • Ya kilang nira, u sakapah a sakasuyan,
    它的樹幹是最佳的柴薪,
  • matiya u sasangaʼan tu mu-tan,
    製作成木炭用的好材質,
  • manay, kapah kuya hiya,
    所以,它是很好的,
  • U kilang nira vangcaltu,
    它的樹幹也很漂亮,
  • mapudac ku hiya nira, yu tataak cira haw iri,
    它長大之後會剝皮,
  • Mapudac tu yu mavuwah cira
    它膨脹時也會剝皮。
  • Sipuciʼ ku vanges nira mapudac.
    它的皮會剝裂。
  • Ina lalidec haw, u sapicengel saan ku micengelay iri,
    有人說這個九芎樹可以染色,
  • U muhetingay ku kulit nira
    它的顏色是黑色的,
  • Namituktuk tu kaku
    我曾敲打過,
  • hay vangcal kapah ku kulit nira,
    它的顏色很漂亮也很好,
  • U maan ku sapicengel, u papah nira
    用什麼染色? 是用它的葉子。
  • U nu maku, tuktuken nu maku,
    我的是用槌染,
  • U maan ku tuktuken?
    用什麼槌染?
  • Masahaen tu u papah nira ku nipitutukan,
    槌的像它的葉子形狀
  • Vayi, ira i aayaway nira u maan kiniyan?
    阿姨, 前面那個是什麼呢?
  • iniyan u verus kiniyan
    這個是鹽膚木
  • Iniyan i ayaway nira
    就在它的前面
  • u verus, <u verus kini i itini aca i adidiʼay> i sasa nira u emuy,
    在它的下面是春不老
  • Tataak tu kiniyan haw,
    這個很大了
  • Aray vayi,
    阿姨! 謝謝您!
  • Naicuwaay saw hatini ku heci nira kuwawi
    甚麼時候 這蕃龍眼的果實這麼一點點,
  • Ira i lalavu, u kakaenan nu niyam yu adidiʼ henay,
    在裡面,小時候常吃的
  • Caay kahaen anini u ling-king han caay kalecad
    不像現在的叫ling-king(閩南語)
  • Tataak ku heci niniyan isaw,
    這種果實比較大
  • Anu maluvic haw duyic saan,
    如果結實纍纍就會垂下來,
  • iri, caay kaadihay ku heci anini maketal,
    現在果實不多,因為乾旱,
  • U teluc kiniyan
    這是樹梢,
  • Namituktuk tu kaku isaw iri
    我曾敲打過
  • Sisutu kiyami, yu kemaen kita iri,
    因為有色素,我們吃的時候
  • Ahiya ku vuduy u tawpaw iri, sisutu
    色素會沾到衣服和包巾
  • Sisutu
    有色素
  • Muheting iri
    黑色的
  • Manay simsim sa kaku iri
    所以我就想
  • Kay kapah tu a tuktuken sakaku iri,
    我想可能可以捶染
  • Sulinay mahaen kiniyan u kulit nira,
    真的就像它的顏色
  • Mangalev ku ukak muheting ku kulit,
    尤其樹骨頭是很黑的顏色
  • Anu tuktuken nu misu, u maan a kulitan?
    如果你染出來的,它會是什麼顏色?
  • Mahan tu iniyan duhetem isaw,
    就像這樣暗暗的顏色,
  • Vayi, duhetem 是什麼?
    Vay, duhetem 是什麼?
  • 暗暗的 duhetem,
    暗暗的duhetem
  • Anu muhetingay i, muhetingay,
    如果黑就是黑
  • Duhetemay caay kahaen u muheting ku kulit duhetem hananay,
    就如比黑還要淡一點的顏色,
  • 有一點暗黑暗黑的
    有一點暗黑暗黑的
  • Nayra naayaw kami yu wawa hanay iri,
    像以前在我們小時候,
  • Caay kaadihay isaw ku nipaluma nu matuʼasay,
    老人家沒有種很多,
  • Tara kami i kawikawian hananay,
    我們去蕃龍眼山上那裏,
  • ya umah i kawikawiyan hananay
    蕃龍眼山上
  • Ira kiya vavainay ci Tahi hananay a kalaapaʼapan isaw,
    有個神經有問題的男子叫Tahi,
  • Micakat cira yara tu i kukudul,
    他爬上高高的樹上
  • Amay han niyam iri,
    我們跟他伸手要,
  • nikaʼenan nira iri
    他把吃過的,
  • Miʼalud i tamiyan
    就丟向我們,
  • Iraan sa u malikiday nu ciris ku kaʼen niyam
    我們只吃水溝流下來的,
  • Tarakaw cikadakaw,
    很高還真的爬不上去,
  • Hay, yu adidiʼ kami
    是的 就是我們小時候,
  • Vayi , 那個飛機菜阿美族叫什麼?
    Vayi, 那個飛機菜阿美族叫什麼?
  • U maan a 飛機菜呀?
    甚麼飛機菜?
  • 昭和草han nu Hulam,
    漢人稱它為昭和草,
  • U pahaciway saan ku matuʼasay.
    老人家說是pahaciway。
  • Ina ngangan iri?
    這個名字呢!
  • nu ya varu nira kiyami haw,
    是因為他自身的花朵,
  • mavaher mahan u hikuki iri,
    飛起來像飛機,
  • mahelup nu ngangusuan nu mita iri
    被我們的鼻子吸到,
  • mihaʼciw kita,
    我們就打喷涕。
  • manay, pahaciway saan ku matuʼasay
    所以, 老人家就把它稱之為pahaciway
  • ku ngangan nu 昭和草hananay.
    命名昭和草的由來。
  • pahaciway
    昭和草
  • mahanay yari haw!
    原來如此!
  • Vayi, mimaan kisu?
    阿姨,妳在做什麼?
  • Mipitpit tu papah nu kakurut,
    摘小苦瓜葉,
  • mipitpit 的意思是什麼?
    Mipitpit 之意是什麼?
  • Mipitpit 就是一片片的葉摘起來,
    Mipitpit是一片片的葉子摘起來,
  • 為什麼不說miyala?
    為什麼不說miyala?
  • Miyala是這樣拿.
    Miyala是這樣拿,
  • Mipitpit是摘,
    摘菜也叫mipitpit
  • Caay misidateng han,
    不是 , 摘菜是說:misidateng,
  • Misidateng 是整理
    Misidateng 是整理
  • 挑不好的、 好的菜,
    挑不好的、好的菜,
  • 挑好或壞的菜叫 : misidateng han kiraan.
    挑好菜、壞的菜都叫 Misidateng。
  • U papah nu kakurut kiniyan, u heci iniʼ o!
    這是小苦瓜的葉子,唷!果實在這裡。
  • U heci kiniyan, u saalesuʼay nu dateng nu Pangcah kiniyan.
    這是果實,是阿美族最好吃的野菜。
  • Vayi, maanen misavel ku mahiniyay?
    阿姨,這種菜怎麼個煮法?
  • Iniyan haw a~~iri,
    這個嗎? 啊~~
  • Palamlamen tu maan kiya,
    混加什麼呢!
  • tu runi, u kawpir atu vahuk iri, ina kakurut,
    加絲瓜、地瓜葉和芋頭梗和這個小苦瓜葉
  • Huwaw! alesuʼ caay tu kaalengel,
    嗚哇~ 非常好吃 ,不會再苦了.
  • U papah nu kakurut han kiniyan,
    這就是小苦瓜葉
  • Aray!
    謝謝!