茂林祈雨祭由來

salkara ni kné titiudale iyata
ikné titiudale ka salké burene ki tidele mɨ, ikné tomanme ka teldreka titiudale sukéta itoluane tomékné, ina okumolomiti si laprabomti bcɨngɨ ina niiyaka...iku nidrudruru ka nisukura porbomiti titudale miti, ina nitiudale miti ka idale, ina nidale nga titiudale ka lakcebane miti lakula miti tiudele. akina sanggaz sigaz akina niyiudele ka titiudale mitidia.
kadro kabora titiudale, ki kabora druda druda ki kabora kumédra iku skadane titiudale. latilamtina ina tidudale, ka cobcaba lauadia tila laua titiudele pédra na tépodru, larana isivi lakikivii udela mia. tebɨrɨ cɨlé la kivkivi ina rpengedranga ka luadro yia latila lagia la sipi usipi, mukuretheda asipiadra lakudra madto apuru acengelali midra ka, ina apuru ka ucengere vi, lakudra tomédia cengereli ikargi lia kécɨbanenia itidele la, sakulane nga ka lakula la tiudele nidale lakula tiudele, ina kulédra nga tidele ka pumo lakudra sipia li margi ma, yosi tatiudeledra ka udale.
mamani udaledia si taua drekerle dopulu lia, cicipa acɨlé subsubunia acɨlé, ina dupuludra nga ka… kisisia kéngto ka ali ipua brévé ma pua na tbila, pikia tbila alri isadrsadre ma.ina gidranga dopulu ka repngedra nga ka, lasiviri mua drekerle cicipa subsubunia acɨlé, udele mia pomo iké na udeledra ikémde drekerle, lagia abere yo mababere si, klédarnga ka laua biladra agatu pabɨrɨ, ithithiebɨ miti suro ya tiudeleta, repɨngɨdra nga laua paberedia ngatu tomédiaidra. aki tomanme tomédia kilri tomedra iyaimti, iberberse miti iberberthé ta ka idale.
ikné ka ikiku dianela ka ua titiudele miti kisisia ne, ikéka pébu miti na thérobu mti iyamti vi ithurobu kuiyene, imatɨkadrengé ka simɨme muanga dopulu cipcipa abɨrɨ, simɨme tathada kilri paberedia, ku idala arudrada ngatu iya, akina ina ikéké gimɨngɨ ka iua berévé iké brobo kilri iké gimɨngɨ. akika iborborthemti alri tépuru iya mianga, itépuprudia iya, aki muita toma ka ikane tumusu komuluta ikane tumusu, iwamti ikakane tomusudia, ina kuaneta tumusu ka mapcé ma.kuni ipukula iyasunma nutmata ka tomata ngakné idrurumti kuladia tomata taburonata vi, tathanikné pakulata aki muata thirobumti uthenémti itɨmaidia ithɨthɨné amua mringmmia depɨ, takthani na 豐年節 mita ka thirobu miti.
ikidri ka ikuburene ka mama arase kubora, nuwanga kudro vlakni ki iyane agane ni vakau kidri(vakau), suwanga 鄭萬全vakau, kukui kné titudale ka kukui, akiku ini madroni vlavlakni, udruru lmaususé udru, icɨngele kɨ titiudale a béya iwa bébé, idruru mua bébé, ina apuru ka ucɨngɨre kilri, ina uspimti na apuru ka ucengere kilri, ina mukanimidra na ico thirobu mita sakua usɨbɨrɨ kilri tumédia, mukani thirobu mita ka usɨbɨrɨ kilri, ikilri ka idruru mua kuda iwua ka takabubua mti tituadale ta, makasi sikiulane sesa kilri amua tidiule, amua miti nga ksapara mua.
ugia muakdroo na titiudele amua kudro taokéna, na 零點（凌晨）一點ya muidra inamuidra ka masungu, ina mring midra ico ka ugia, ina masobkabka utɨbi na valvalke ka iuwa la, amua na 2點iya amua tadédra na ico, ikédra ulelɨ na atho ka iuwa kécɨmane sugia nga thulungu, vɨlvɨlɨ drie spodru si klédra nga sutilanga dia siukaining, suwa nga dia tlalé tila si, mua cobcabe mia dia ocɨbecɨbe nga, tomédia lasatidle mitidia kidri. ina surkédra nga ina titiudale ta siukédra nga surkédra nga udɨle ka, amaramti pulongo pua ptaba udɨle si, suthithi mitidia pdikre, tomédia sukuréda nga.
sɨbɨrɨdra ka cila 88水災 ititiudele miti 88水災, sakua makurathi ipithithidia, putodru miti si tépuru, putudru miti si sutépuru nga miti, maka likersudia likersudia ka thithisu liker ka, uspi lakusungkua tali msamde ma, uspi kilri
25.kulasi ina mukuetheda sipi ka itiudele, lakula lacibne lakula tiudele, sipidanga skargi sipili midra ka lawa nga tiudele tomédia kilri.
cɨngɨla ku 88水災 ka tomédia si,titiudale susɨbɨrɨ nga si 88dia uene88水災,
tédra na pakdredremɨ tathithi pdikre miavi,uta tédra anguringo dia vi tumédia, nuwaldru mitamsu kné 88水災,ithithane inguringodia kilri nga, lakusianga pelɨla tomésesane nga valvalke aune tɨvalke.
pikilri morpinga ka mapulu sovalé nitvalke, iké ina bébé ka iua ititiudele sovalé ka titiudale,amara tomékné ngatu kné, 三個na ngatu yo lapua na vedrɨ kɨrɨngɨ, lapua na bakicu lakɨrɨngɨ dia supungudra na isivi, tebɨrɨ sukikivi nge ipodru nanga nanga mia kilri titiudale, tangɨsa na muidra tangɨsa tédra icoya tangɨsa, apéthadra ico kilri opétha nga mia kua midra ka apéthadranga mia
ngatu tumékné, sakédra ngatu ikcapangne saké ngatu saké ridrungu, saké ridrungu saké ridrungu ikcapangné sake.

祈雨祭的由來
這是很早以前留下來的，我們茂林早有的祈雨祭我們才不致於乾旱，在耕種播種小米時，若沒有長出來持續一直沒有發芽的話，我們就要舉行祈雨祭，若沒有舉行祈雨祭的話，就很難下雨；若祈雨之後還是沒下雨，我們又要重新祈雨。在三月份、四月份之間，苦沒下雨我們就要祈雨了。
祈雨祭有鄭家的（kabora)，由他們家來負責，就是由他家的來主持這個祈雨祭，若沒下雨，我們就反應告知之後，就做鞦韆拿茄苳樹搖晃著，期望它下雨，浸水之後再宅甩一甩然後就先回去做夢，若夢的不好或夢到有火的話，因為火是代表陽光，夢那個陽光不太好就先暫緩祈雨祭；過一陣子再重新祈雨，再不下雨就重來一次，如果再次祈雨時，覺得這次的夢是好夢，接著祈雨時就下起雨了。
下雨之後，就說我們去河裡抓魚，把水拍打濺出來，又把水潑一潑，之後...去砍材有個迷信，砍的材不能拿到村莊，要放外面放邊邊這樣才不會枯掉，抓魚結束之後，就回到河裡打水、潑水，並喊著：下雨吧，果真有時真的會下雨，從河裡的高興的回家之後，就把在邊邊的木材帶回家，祈雨祭時，連草都不能砍，等結束才能把木材帶回家，是這樣的；我們做的就是那樣，不能亂改，改的話會不下雨。
以前我們就遵守祈雨祭的禁忌，現在會增加跳傳統舞等等，早期是沒有跳傳統舞的；以前就靜靜的抓魚把水潑一潑就回家了，就只有靜靜的，然後把木材帶回家，公部門則沒有進來部落只能在外面；都不能燒火就是了什麼都不能燒，我們去田裡耕作時都不吃鹽巴的，是不可以吃鹽巴的，若吃鹽巴的話會枯萎。我還要講什麼，傳統的我們不能去改變原有留傳下來的，現在比較不同的是有傳統圍舞，以前就是靜靜的做；以前我們只有豐年祭才有跳舞。
以前是kabora 家族的arasɨ，然後就他的孩子．．不是是孫子vakau（vakau），祈雨祭主祭是kukui。他家有很多孩子，兄弟的孩子是可以的他們可以負責的，我沒看過女生負責是不行的。火是代表陽光，夢到火就代表太陽，若夢到有人跳舞就會有颱風是這樣的，有人跳舞就是會颱風。這是全族人都要一起參加的祈雨祭，沒有誰不能參加，但主要去祈雨的祭司是另外的，我們就是跟著去。
主祭者會自行去taokéna（水源區），大概是凌晨半夜12-1點那個時間去的，夜深人靜的時候才去，若有人的說話聲或孩子哭的聲音就不去；20.有時2點才去，就是沒有任何聲音才去，有狗叫聲也一樣不去（狗或雞）等都沒聲音了再悄悄的去，就獨自靜靜的去這個taokéna (水源區），搖晃著藤枝，回去之後就跟耆老說明，又跟部落頭目說明，就叫專門砍樹的人去砍，這樣我們才開始祈雨祭，若祈雨的時候雨下太大的話，我們就要拿鍋子來接雨水，將雨水煮至乾涸，當雨下太大的做法就是這樣。
颱風的話，你看上次88水災就沒有祈雨祭，非常不好沒有除掉，我們要接雨水之後就要煮開它，但若你燒乾了、煮乾了，會被托夢說:兄弟你怎麼不要我，會做夢的真的。就先延期不管它，然後過一陣子再重新祈雨，再重來一次，若夢不好就不能祈雨，再休息一下又再一次直到做了好夢，又再祈雨一次就是這樣子。
88水災時就是這情形，祈雨祭後就一直下雨，那時的88水災沒有人想到要把雨水煮到乾焦，當時真的也沒有想到會這個樣子，我們會被88水災沖走啊，沒有接雨水來燒，當時就沒有想到。
就像這個鄭家（kabara)，他們那麼多男孩子不至於會絕種，會有的!女生是沒有在祈雨的只限男性。拿這樣的(交叉）樹枝，將三根樹枝用滕綁起來，然後放水桶將茄苳樹的葉子綁起來，浸水之後，就搖起喊著：來啊來啊，祈雨者去只有一個人，沒有別人就一個人。要去之前就有人先幫他做好祈雨的道具，這樣的（交叉）樹枝，使用的樹枝不能隨便用，不可以隨便使用的。