- 65
- 0
- 字幕列表
-
aicu a pakatua nimatja paiwan a masuvaqu kata masu cavilj a palisiyan katua sikudakuda小米收穫祭是我們排灣族傳統的「過年」習慣
-
kemasi tua patagilj, avan nu 九月到十月大約從每年的九月到十月開始
-
aicu nu maljavaljavar a mamazangiljan katua nimadju a qeziqezipen, pulingaw. mulusu, parakaljay, laisang, kata matjatjumaq a tjaljavulungan這個（收穫祭儀）開始之前，需要傳統領袖和他們的發言人、巫師、牲禮師、laisang和每一家的當家者們
-
sa maqepuqepu a rukai tua tucu a cavilj tuki pasainu tjen a mavacuk, a seman vaqu他們會聚集在一起討論今年開墾耕作的位置要在哪裡
-
sa tjakiljang kasicuayan aicu a nua paiwan a kakudangan na mamazangiljan a kilalaing a namayatucu我們知道，關於這些（農耕）事項，排灣族是由頭目家來管理
-
aw timadju a penenenenetj tua pasainu tjen a mavacuk, a seman puvaquan由他們來做小米播種預定地及相關事項的決定
-
nu marasudj anga zua kinaigiyan, tu maqati tu pasainuan a aya mavacuk一旦開會的決策沒有異議，就可以知道往哪裡做開墾的動作
-
avan azuanga si patjumalj ta nimadju a sikataqaljan這時候才會告知他部落的族人
-
ljakua a sangasang, a mamazangiljang katua pulingaw但是首先要做的事情，是由頭目和巫師
-
vaik a aya a palisi tazua yu san puvaquan a kadjunangan,由他們先做土地開墾前的祭祀祭儀
-
nu maka palisi, dradruain na mamazangiljan a umaq a patagilj直到祭祀完成之後，頭目家的農地為第一優先耕作的地方
-
nu kudemen a na mamazangiljang a uma, avan anga zua tjumaqxx直到完成頭目家農耕的工作之後，那時候才是...
-
ki maqati anga tatjumaqanan a masa pasa vavua a karakuda各家的農地才可以開始進行耕作
-
sa nu mavacuk a tja sika taqaljan na marayurayu, mare paqeljiqeljing當時部落進行開墾時，大家會彼此互相幫忙，以交換工時的方式完成耕作
-
nu kudemen cu nua ita tjumaq, a puvaquan a mavacuk當完成頭目家的小米農地開墾
-
malain tiyamadju a pasa tua tjuzuma, maitazua a marepaqeljiqeljing接下來就任由他們（平民們）決定往哪家耕作，彼此互相幫忙完成
-
aw nu tja pacunan a sikarakudan na ramaljemaljeng, kasicuayan, izua zungzu tucu a mavacuk當我們觀察老人家開墾時的各項行為
-
nu patagilj aicu a ramaljeng, nu mavacuk sisangas a vaudj他們開墾時首先處理的是藤蔓
-
katua i vavaw kata i teku kasiw a vavaw teku a vaudj, a semualap然後清除工作地上方至下方的樹木和藤蔓
-
nu pakasualapen cu a maka cemel, avan nga zua ipuqen a kasiw先處理完這些雜草後，再將樹木砍下
-
azua kasiw nu ipuqen, su asavan, katua licing, sa tevetevelji置放樹木之前會把樹葉和枝節拿掉，然後匯集起來
-
aw azua tja kakudralan a kasiw, siqeceng tua kadjunangan其中比較粗壯的樹木，會用來擋土
-
avan nu qemudjalj avan nu 鬆動cu a tja kadjunangan以防下雨時土地鬆動
-
sa ika ma tja ika maｍｃｕｎｕｑ cua a tja kadjunangan使土地穩定不致滑落xx
-
namaya tazua a niamadju a ｓｉｃｕａｙａｎ a sikalakudan.這是他們（開墾時）的傳統習慣、傳統工法
-
aw nu inipuq anga maka kasiw, avan anga azua tiamadju seman ｔｉｄｅｑnu aya itjen當完成樹木放置的動作後，接下來他們會開始做「防火巷」的處理工作
-
lja kasicuayan ljemamamama tiamadju, sa marekutj tu ljamain a gadu因為當時他們會進行燒墾，會有火燒山頭的顧慮，所以⋯
-
seman djalan a maka imaza a ljaving itua vinacukan所以會在農作地邊緣的地方做道路
-
avan nu sepungtalja a sapuy, sa maljama a gadu免得火燒瞬間燃起，引起火燒山
-
aw pakaljamain azua vinacukan niamadju把剛耕作的農地全部燒盡
-
avan azua qemuljic a ramaljeng因為老人家有做qemuljic的行為習慣
-
nu qemuljic tiamadju, sualapen azua ljinama a ika namaljama當他們qemuljc時，他們會清理沒有燒盡的部分
-
aw sa sananuaqi azua ljuqaciljaciljay sa qepuqepui a qaciljay a seman upu然後他們會整理農地間比較多石頭的地方，連帶將整理來的石頭收集起來，用來堆砌石牆
-
azua upu, si qeceqeceng uta tua ipu, kadjunangan ulja ika maluqu堆砌石牆的作用也是用來防止土地滑落
-
ika ma aya.. macunuq cu a kadjunangan防止土地不至於滑落
-
aw nu maka uljic tiamadju, avan anga azua tjemugut tiamadju當他們完成emuljis 之後，接下來就是播種的工作
-
tiamen imaza i kacedas, nu tjemugud a cavilj, tjara ita12月patje 1月 a qiljas我們台東這裡的播種時間，差不多是在12月到1月
-
nu djemugud cu a ramaljeng, izua zungzu老人家播種時，有它的流程(順序)
-
avan azua sinan aljak a vusan niamadju a tacavilj他們每年有準備（要播種的）種子
-
izua sinananguaq a padjulu niamadju他們準備的妥妥當當
-
nu venusam tiamadju, nu venusam tiamadju, kemasi zaya paljelauz a myatucu a venuljuq tazua a vusam他們在播種時，會從上方往下方，像這樣播灑種子 （動作示意）
-
azua vusam ikamaqti a tja alapen sa tja sivuljuq a mayatucu, izua種子不能隨便拿起來以這種方式丟撒 （動作示意）
-
niamadju a sivusaman a aya, ulja ma papamapamau azua sivusaman niamadju他們播灑種子的⋯他們播灑種子的方式是很平均的
-
sarenguaq a masik nu tjaivililj tiamadju. ika mapiteval azua vusam utauta他們這樣的播種方式，能因此讓下次的間拔工作更為輕鬆，也不會浪費了種子
-
sa nu maka tjugud tiamadju, avan nga zua nu meqaca anga zua vaqu a pagalju完成播種了以後，待下回小米長出新芽了之後
-
ayatua azua tja vinusam, namatatudud azua niamadju a taqapulupuluan a vaqu因為在小米播種的時期，每一株小米的間距會很近
-
aw nu ika tja asiken, a semananguaq, ika yu cemuvuq a sema nanguaq a vaqu.所以如果不做間拔的工作，（間距太近）對小米的生長會不好
-
mavan nu nia asik nua ramaljeng tjara ita vecekadan tua3月 azua siasikan老人家都會在大約三月間做間拔除草的工作
-
nu maka asik anga tazua vaqu, meqaca anga azua vaqu a pagalju間拔除草的工作完成以後，小米又長了一些
-
tjuvuta anga vat, avan anga zua zemazaw tiamadju, zemazaw tiamadju穗粟長出，接下來他們要做的工作是守護（小米穗粟的生長）工作
-
nu zemazazazaw, avan a nu ika qemudalj, a pulingaw vaik a kiqudjalj a penalisiyan做守護的工作時，因爲擔心不會下雨，所以巫師會做祈雨的祭儀
-
ulja tja mangaq a tja mangaq a vaqu a si cuvuqan. si vangaljan保佑他們的小米有更好的長成
-
ljakua tucu ikatjen a semusususu anga tua sicuayan a tjasikudakuda, a paqulid但是我們現在已經沒有遵循當時的傳統行為習慣了
-
kasicuayan, nu maytazua a ginuden anga vaqu imaza i inaljan從前時候，當部落的小米收穫完成時
-
a maqacuvucuvung katua cinununan, nu vaik a qemaljup tiamadju a semacemecemel部落的年輕人和勇士會去狩獵
-
saka avan anga vavayan katua ramaljemaljng a vavayan, kisan zemazaw ta vaqu然後年輕或年長的女士，他們會做守護農地小米的工作
-
nu mangtjez anga mareka maqacuvucuvung, a mareka cinunan, avan anga azua vaqu, yumakesa nga而當年輕人和勇士下山了之後，也就是小米將熟成了之後
-
tjara makesa anga, avan anga azua patagilj tiamadju a ki vaqu小米差不多即將熟成，就可以開始做採收的工作了
-
aw tiamen a pasa kacedas, azua azua vaqu nu makesa熟成的小米會往東方向生長
-
差不多是六月，就可以開始
-
patagilj a kivaqu a ramaljeng老人家（差不多在六月）開始採收小米
-
sa nu kivaquvaqu tiamadju, sisangas a na mamazangiljana puvaquan a pilisiyan , sa當他們開始採收小米時，會優先採收頭目家的小米並做祭祀儀式
-
malasulasudj a inaljan a paqeljing tua i tjumaq a ki vaqu部落採收（頭目）原家的小米很團結
-
nu maka ki vaquin a na i tjumaq a mamazangiljan當完成頭目家的小米採收後
-
maqati a tja sika taqaljan a aya ki vaqu, matazuazua kasicuayan,部落（各家戶）的小米便可以開始進行採收，這就是從前部落的生活情景
-
aw nu maka kivaqu sa qepuqepui a uri pasatjumaq完成小米採收之後，把需要搬回家的小米匯集起來
-
patagilj anga nua masuvaqu katua nua masucavilj a開始舉行收穫祭儀以及除舊年
-
a palisiyan katua tja sengesengan a sikudakuda mayatazua相關xxx 的祭祀和各項事情的準備
-
nu pasa ta kuvekuven a vaqu, izuaza nimitja a palisiyan a sisangas cu aya nua, taicavilj a seman aljak tua vusam小米搬到倉庫以前，必須先做一個祭祀儀式，會先篩選要播種的種子
-
nu kudemen cu a palisiyan, sa sananguaqi cu a vusam, maqati a pasata kuvekuven anga vaqu這個祭祀完成了之後，才能搬運小米到米倉中收藏
-
ljakua, a vaqu, ika aya, uqaljay a paljetaladj , avan a vavayan a pasa kuvekuv但是小米入倉的工作必須由女性執行，男性是被禁止的
-
nu kudemen a pasa kuvkuv(小米)入倉完成之後
-
avan azua yu keman tua tjaisangas a cavilj a vaqu tiamadju他們會烹煮去年的小米來吃
-
a itjumaq iru keman a mamazangiljan itjumaq當家頭目吃小米時
-
uri keman tua tjaisangs a vaqu katua tucu a kinivaqu a vaquan a vaqu去年和今年採收的小米
-
a patatauden a pakiciyul a kemasa, sa kani azua vaqu會混著烹煮食用
-
ljemisuad aya itjen tua namayatazua a kinsa這樣的烹煮方式我們稱之為“ljemisuad”
-
nu na keman tjen taicu nuna kemn itjen taicu a ljinisuad a vaqu a kinsa當我們食用以這種方式烹煮的小米
-
avan azua na masu cavilj aya itjen表示我們過了個年
-
azua ta tjumatjumaqan tiamadju mamaw當家頭目也一樣
-
tiamadju mamaw uri kemesa tua tjaisangas a vaqu, ljakua ika puljacengan他們也同樣需要烹煮去年的米，不過烹煮時不能添加蔬菜
-
nu aya cemedas a qadaw nu kadjaman, avan anga zua masucavilj anga直到早晨天亮了以後，才算是過了年
-
sa keman tua si tucuan a cavilj a vaqu. kini vaqu然後就可以開始吃今年採收的小米
-
namaya tazua nimitja si kudakuda kasicuayan, a pakatua ljemisuad a sikudakuda這就是從前有關ljemisuad 的傳統行為習慣
-
aw avan nangazua patagilj a qinaljan. a mareka maqacuvucvung a mareka cinunan這時候部落的青年和勇士
-
a vaik a maciyuciyur a pasa vavua, a pasa pana會一起前往山上及溪邊
-
a pasa vavua , vaik a paljilji tiamadju tua niamadju a dringay, vaik a kemuwang tua sacemel前往山上是為了巡視他們設下的陷阱，或是上山狩獵
-
aw a pasa pana, vaik a ki ciqaw, vaik a ki.. pasapana malap ta gang aya, kata quzangaya,前往溪邊則是為了捕獲魚、蝦和螃蟹
-
tu sipa pakan tua sikataqaljan. avan nu kazelju tiamadju（獵獲物）會和部落的大家一同食用
-
izua si qavay, izua sipakan tua sika taqaljang使用在包粽以及村落共食的食材
-
ljakua aicu a kininemanga niamadju, sipipung tatalj a pasatua nua mamazangiljan a umaq但是這些獵獲物會直接送達頭目家
-
aicu a amayatazua a kini xx lavu.. lavucan tja ayawaw a na qinaljan a picul這些獵獲物，我們稱「lavucan」，是部落努力的結果
-
pilisiyan anan sa sananguaqi a karakuda會先做祭祀的儀式，再做清理的動作
-
dikinay a vudiljen na natjemameq, .pasa tjumaqen sakamaya捕獲這些的人，需直接往原家（頭目家）裡放，禁止獨享
-
aw nu san kakanen anga, sananguaqen niamadju sa, patagilj tiamadju a kisatja他們妥善處理、烹煮獵獲之後，接著會開始做稅收的活動
-
aicu a kisatja pakapazangal i tjen關於稅收，並不是一件簡單的事
-
nu neka tja pulingaw, ika maqati a namayatucu a sengesengan如果巫師不在，這樣的事（稅收）是不能執行的
-
nu patagiljtagilj a pulingaw x e kisatja imaza i tjawqau當開始執行稅收xx，我們台坂這裡的（作法是）⋯
-
tja si sangas a qemaqivu a imaza i qinaljan palisiyan我們必須先請巫師在部落祭壇行祭祀儀
-
ui aicu a qinaljan, izua pukanen a cemas katua nimitja a maka tja vuvu, a tjaisangasangas a na macay a kemasi vinqacan這個「部落祭祀壇」，有pukanen創造神和我們的祖靈，還有那些生於祖居地的已經過世的先祖們
-
tjaljutua tja pinatjavatan a mareka tja vuvu. nia qinepunepu tua qinaljan和我們遷徙之後的先祖，我們放在「部落祭祀壇」中安放
-
avan azaua sipatagilj nua pulingaw a seqaqivu tua maka tja vuvu祭告先祖是巫師在（行稅收活動）之前首先要做的事
-
tu papuzangal ta aicu a tja palisiyan uri vaik anga tjen a kisatja是行稅收活動前的一個重要的祭祀禮儀
-
sa a pulingaw katua mamazamgiljng, zumbi tuan a na vaqu a sezang a sinan vawa巫師和頭目會事先準備使用小米釀酒的酒渣
-
a sezang katua na djulis a sinan vawa a sezang小米釀酒的酒渣和使用紅藜釀酒的酒渣
-
tawden azua sezanm a drusa這兩種酒渣混合在一起
-
nu ti mitja a pacun, azua aya, djulis sisan vawavawa azua當我們看那個⋯⋯「djulis」是用來引酒釀發酵
-
avan azua nimadju a pikake tja cekawkawin tucu那是（釀酒時的）酵母菌，我們現在使用的（發酵菌種）
-
nu pivavan, sidaudan tazua vaqu當置放上xx，混在小米時
-
matu sipapupicupicur ta zua sipalisiyan na pulingaw tazua vaqu像是加持了巫師在行小米祭祀儀時的靈力一般
-
avan nga zua pakiciyur a maka tja vuvu這時候先祖會跟著我們
-
sa papuzangal ta aicu a xxx kisatja a pasata tja siks taqaljan顯得尤為重視這個xx 於部落的稅收儀式
-
ma aya tja sika taqaljan, masalu.我們的部落村民會心存感謝(相信)
-
aw, pinalisiyan tiamadju aya因為他們會認為這是經過祭祀的（祝福）