- 43
- 0
一位77歲老人Umay Tali述說他們部落麥樹仁的祖先往日生活與傳統習慣.
- 字幕列表
-
剪
-
kelan cikay lalu su ha請自我介紹一下
-
lalu mu ga Umay Tali我的名字叫 Umay Tali
-
Tali Naway達利 拿外
-
ga kun hya ga pitu ru pitu kawas mu la我的年紀已經有77歲了
-
pitu tyau la76歲了
-
nanu yasa qu a~所以呢!
-
mhway su maki qu zyuwaw qutux son nha ita tayal ga謝謝你尤其在關於族語這一塊
-
mutux su mwah i mnpumg squ maha u你會來傾聽
-
maha nanu binkesan myan raral過去祖先的生活情形
-
nanu yasa qu pnbaq maku pincbaq na所以我也透過我所聽的跟我
-
bnkis raral ka kmal mhow長輩過去跟我說的
-
raral ga kinhangan ta Gipun ma過去我們是被日本人統治的
-
nanu yasa qu kinhangan ta Gipun raral ga所以我們以前被日本人統治時
-
krangi ta nya a~ iyat tayal ru Gipun qa日本人真的不把族人當人看待
-
raral balay ga pnongan ke bnkis ay過去時常聽長輩說
-
ana sening ru ka甚至年輕人也
-
ana laqi ku kya ga雖然當時的我還小
-
pzyux qu yan qsuyal mu ru kwara ka rawin ga但有很多比我年長的和與我同年的
-
ay~ mita myan Gipun a mhkangi sa ska na tuqiy ga欸~我們看到日本人在路上走路時
-
musa sami kyahu tuqi lma kongun naha balay Gipun qa!我們就馬上往路邊下方躲避 他們真的很怕日本人
-
nanu yasa qu raral ka sami ka Mksuzing qani hya ga所以以前我們這裡和麥樹仁的族人
-
qutux burak myan rwa我們是一個部落
-
nanu yasa qu mutu mwah qu Gipun lga所以日本人過來的時候
-
nanu yasa qu sami ka qutux a qalang ka Mksuzing我們這個麥樹仁的部落
-
kya baqun kwara squ son mahow大約大部分的人都知道
-
ita ka si say maha ana kahul i Yokuhow ru我們這些從玉峰村遷徙過來的人
-
kahul i Syuran ru kya naha baqun秀巒村的人也應該會知道
-
sun maha u~ ita ka sami ka Mklapay qani對於我們住在麥樹仁部落的族人
-
baha mswa i sami ka Mklapay lalu nya hya ga因為我們部落是被稱為Mklapay
-
saygo na Mklapay qu lalu raral balay ga過去到最後還是被稱作Mklapay
-
sami hya ga Suzing我們是麥樹仁
-
Mklapay Mksuzing qu lalu myan我們的名稱叫加拉排跟麥樹仁
-
na sun mahaw Mklapay Mksuzing qani ga所以這個 加拉排跟麥樹仁
-
myuhul kwara qu bbnkis naha gi baha hmswa gi這裡的祖先都很勇猛
-
cinbaqan ni Gipun kwara lgi mstnaq Gipun mahow是受日本人的影嚮因為對日本人的作為不滿
-
mwah ru mutux mwah tmyaqih squ qnxan ta tayal rwa日本人來的時候會打亂我們原有的生活規則
-
ru ana kyaqu pcywagun ka musa mtzyuwaw qqmayah既時是有工作要到山上去做
-
maki qu mwah qu Gipun lga但若是碰到日本人就會
-
mutux mwah i tmbuzyaq sun maha u tayal nanu yasa qu都會來刁難原住民所以
-
kwara ka sami ka qutux bnkis ka我們這家族的人及
-
qutux rgyax qani lga住在這一座山的族人
-
mutux i baq mpkal maha u就會私下討論說'
-
swaʼun ta u yal Gipun ka nyux mwah i tmyaqih要如何決解日本人這樣百般的刁難
-
sun maha qnxan ta ka於生活中
-
ita tayal qani nanu yasa u在我們泰雅族這裡
-
mbbaq pkal nanak qu maki qu zyuwaw naha ga族人常會聚再一起討論計畫
-
utu mwah i mita qu sun maha sami ka qutux bnkis並會來找我們麥樹仁的 長輩
-
baha hmwas gi kongun sami naha因為他們很怕我們
-
maha qu bnkis raral nanu sa qu raral ga以前的長輩就是這樣
-
mswa yal na sami ka像我們這裡
-
Klapay qani ga Mksuzing qani ga的部落麥樹仁後
-
mutux i Gipun hya ga日本人會
-
mutux nya i son maha u ay! ktay ay ma他們會說要注意喔
-
te i mkahun i Yokohow i住在山上玉峰村的族人會這麼說:
-
lga mutux mwah tmyaqih日本人會來破壞打擾
-
mwah kmut simu ka mkhogan l maha ma會來殺你們住在山下的族人
-
baha hmswa spyangun nya ptciriq na tayal ki tayal ga因為日本人會教唆引起族人與族人的爭戰
-
ru masuq lmga ruma lga結束後有時
-
mkahun i Yokohow lga從玉峰村來的
-
mutux i kmal maha a! halay ta i會說:我們來去
-
kmut qu sun maha khogan maha mga殺住在山下的族人
-
cingay sami qu Mksuzing qani可是我們麥樹仁的人非常多
-
nanu yasa qu taqu saygo lga sami hya ga所以到最後我們呢
-
sami ka Mksuzing qa mga pnongan mu ga我聽說我們這個麥樹仁
-
ungat myan qu mnwah i tmqlih qu sun maha i沒有任何族人去挑釁
-
mkyatux Yokuhow qani住在後山玉峰村的族人
-
kmal qu bnkis baha hmswa raral balay Gipun qani hya ga因為過去的長輩都會跟我們說過去日本人
-
hya balay mwah thmyapas raral真的是會來破壞我們
-
sun maha tayal qani的族人
-
ana bbnkis ka mmyaki ga就是老婦女
-
mwah balay thmyapas qu sun maha i kkneril na tayal ma也不放過!會調戲族人的女性
-
aw baha hmswa是!因為
-
raral balay hya ga kruma ka kneril ka bbnkis ka在以前的時候有一部分的女性
-
baqun maku ka pnung maku si say ma mopuw我所知道的一集我所聽到的在十
-
magal qani mopuw tzyu kawas baqun muga十五六歲的時候我就知道及
-
maki nqu bbnkis pngan maku ga也有的是透過女性的長者說
-
tlagay ma raral balay Gipun ka唉!過去日本人真的是~
-
hetay ru ana a rwa mga mwah balay i有的日本軍或是~
-
wiy i nanu i byat會侵犯
-
kneril na sami ka neril na tayal ma泰雅族的女性嘛!
-
nanu yasa qu balay ga所以應該吼!
-
raral lga pnongan makau theluw ka過去我也聽過外省人說過
-
wal hya ga過去後
-
wal naha i kyalun qu Gipun hya ga ini i他們也提醒是過日本人
-
uwah i tmatuk tunux ita sun naha ana tayal pmukan叫牠來跟原住民跟漢人道歉
-
kahat wal nya sun kya kwara ita Taywan qu Gipun qa ga日本人也是一樣這麼對待閩南人及我們台灣人
-
nanu yasa qu所以呢!
-
Hankok maga wal nya i "他好像有向韓國道歉
-
biqan i pongan mu ke我是有聽過
-
ana tmatuk tunux a Hankok ma pnongan muw他有向韓國道歉我有聽過喔!
-
ru spkal naha nanu ita Taywan ga ita tayal ana tmukan kahat ga他們會談論我們台灣不管是原住民閩南人
-
ini usa tmatuk tunux沒有像我們道歉過
-
si say maha ita sun maha u kneril sun maha ita Taywan沒有跟我們台灣人的婦女道歉
-
kya mon wal ktan kruma maki teribi ga你們也許有透過電視看到
-
htuw i pzyux kruma qu mhtuw ka會有很多的類似相關的事
-
si say maha yaki na kmukan ru kahat uzi ga客家婦女跟閩南人的婦女
-
ini siy i stunux inlunga qu sun maha日本人不記得這樣的事了!
-
Gipun ka mwah tmatuk tunux sun maha ita tayal ga ana Taywan也不來因此事跟我們台灣道歉
-
nanu yasa qu yal sami ka Mksuzing qani hya ga所以當時我們麥樹仁部落
-
ini ktwa qu sun maha u沒有多長的時間
-
knaki myan squ si say maha u Mksuzing qani住在這個麥樹仁部落
-
ana nqu pzyux qu sun maha u就算是滿多族人
-
ʼnaki myan squ Mksuzng qani balay ga曾住在這個麥樹仁部落
-
aki pitu nanahyak msyaw squliq的族人大概有七百多人
-
maki Mksuzng qani wal syan punu na Gipun住在這個部落, 日本人有放瘟疫在這裡
-
aw !kmal nkis ga我們的祖先說
-
wal naha syan iyu mru te qutux ryax mga mhuqil mga他們有放藥一天就死了
-
ana cipuq mga sanpyak msyaw hi最少300多人
-
ruma nihyak msyaw wal mhoqil ga陸續死了200多人
-
kruma ga kbhun msyaw mhuqin ma有時死了100多人
-
baha hmswa kgi因為
-
syan iyu na Gipun rwa sami ka qutux a qalang qani la因為日本人放了藥在我們這個部落
-
nanu yasa qu wal i yaqih kwara qu sun maha bnkis myam sun maha u Mksuzing qani所以當時我們麥樹仁部落的長輩死了不少人
-
nanu yasa qu soni qani hya lga baha hmswa所以現在就是因為
-
nyux ta iyan raral lga就像過去一樣
-
maki qu ini ktwa qu bnkis lga si say maha u~長輩沒有剩幾個了
-
musa ta i mnglung qu nkis ay baqun mu sinhngan mu mama Silan還記得當時候我還跟上一位長輩mama Silan.
-
halay ta tmatuk tunux qu bnkis他說我們來去祭族靈
-
baha hmwas bnkis raral hya ga maras sun maha u ita ka lelaqi mga因為過去我們的長輩會帶著孩子去
-
masuq ta i~tmubux ru masuq ta kmluh就在我們完成播種以及收割時
-
ru san ta smi squ khu qu sun maha i就要準備將所收的放入倉庫
-
pnnuya ta ru kwara ʼnagal ta maki squ babaw rhyanl lga將所有種植的農作物及所得的
-
halan ta smi squ khu lga nanu yasa qu mutux ta i pkal sun maha qutux qalang maha u全部都要放入倉庫然後我們部落就會討論
-
ktay i mpluw i musa i tmatuk tunux qu bnkis lga講好時間準備一起去感謝我們的祖靈
-
nanu yasa qu kya qu nanu ka pinnuya mamu san mamu smi khu ru masuq lga不管你是種植什麼都要一起放入倉庫完成
-
mqoyat ta kwara ka qutux a qalang ta ru qutux burak ta lma ga所有住在這個部落的族人所受的祝福都要聚在一起
-
nanu yasa qu a hata tmatuk tunux mhow maki qutux ryax mahow bnkis我們大家要選一天一起去祭拜祖靈
-
nanu yasa qu misuw qani sami ka Mksuzing hya ga現在我們麥樹仁部落的族人
-
pusan sazing kawas qu mnwah mya i tmakuk tunux qu bnkis lgi baha mswa們已經做了22年的祖靈祭儀式
-
binkesan raral hya ga yanan nqu ungat biru ta ini ta qbaq i miru過去我們的祖先沒有文字不會記錄
-
ungat biru raral ga nanu yasa qu snbil nqu sun maha bnkis myan hya ga nyux myan ini zngi但是祖先所留傳給我們的習俗文化我們是不會忘記的
-
aring squ wal ru te squ sun ma soni qani ga從過去到現在
-
sun maha bnkis myan hya ga ungat Gaga raral lga如果說我們的祖先從過去看似沒有文化
-
nanu yasa qu talagay blaq yal qu tunux bnkis maha u swa nanak可是祖先的智慧是如此的美妙,為什麼呢?
-
aring squ mtzyuwaw ta squ qmayah ru masuq kmluh tmasaq ta kmluh ga我們一開始的耕作以及到收割完成
-
syun ta squ khu qu sun maha pintzyuwaw ta squ qutux kawas qani lga我們就會將我們一年的所收成的作物放進倉庫
-
nglung ta ay mutux ta i musa tmatuk qu sun maha bnkis lga我們會想到要去感恩我們的祖先
-
tay qu tunux raral tayal raral blaq yal tunux naha想想過去的長輩實在是太有智慧
-
ini naha zngi sun maha u bnkis ka wal rima i他們不會忘記長輩的過去
-
mʼabi squ sun maha babaw rhyal會記得死去的祖先
-
na yasa qu soni qani hya lga si say maha u nyux ta i magal Gaga lga所以現在雖說我們有了信仰
-
ini ta zngi yaqu pslkotas ta ru lkaki ta kwara ka mtswe ta ga wal rima mhuqin我們不會忘記我們的祖先長輩及兄長先離我們而去的
-
nanu yasa qu misuw qa ana ta mlahang Gaga ga maki ska Kyokay lgi所以現在雖然我們信了教會
-
ini naha zngi qu sun maha bnkis他們不會忘記祖先
-
豐收節ga bikesan raral nanu yasa qu nyux ta i statuk tunux sun maha misuw qani hya la豐收節的時候也就是我們現在的祭拜祖先
-
剪
-
raral balay binkesan ta raral hya ga其實我們以前的先祖啊
-
ini balay zyungi squ saun maha bbnkis決不會忘記祖先
-
baha hmswa gi raral balay hya ga kya qu pincywagan naha lga因為過去他們耕作時所收穫的作物
-
wal naha blequn i mnglung kwara sun maha i ptzyuwaw naha他們會好好的計畫他們的工作進度
-
ini mu ani skal squ sun maha soni qu si say mahow我剛剛沒有談到一些
-
pyang na sun mahow nyux ta i比較重要的事情
-
pcywagun squ zyuwaw raral baha hmswa gi就是以前所要做的事情因為
-
nyux i si i kyut cikay qu sun ma ke mu qani我只是簡話的敘述
-
baha hmswa ga binkesan raral hya ga因為過去的祖先
-
aring squ mtzyuwaw ta balay ka sun mahow在我們一開始耕作的時候
-
qmayah ta musa ta i lmhap ru從除草到開墾
-
u syan si say maha tmasuq ta squ sun ma pmuya ta完成準備種植的農作物
-
gmhap ta sun maha trakis ana maha pagay播種小米以及旱稻
-
wa ana qu muya ta sun maha ngahi ru sehuy qani還有種植地瓜和芋頭芋
-
maki qu zikiy nya有他的季節
-
tequtux ga aring ta mtzyuwaw squ sun maha i第一個是我們開始耕作的時候
-
musa ta lmhap qani ga si ga我們開墾時我們必須
-
suqun ta lmon nanu yasa plom ta qani uzi ga我們燒墾結束以後,或者要準備燒墾時
-
mutux ta skal qutux ta qalang qani maha teta ima plom kira我們會先問部落的族人說今天誰會先燒墾呢?
-
ru kwara sun maha ita qalang baha hmswa或全部落的人 因為
-
raral ga maki qu sun maha musa ta i smsyw squ因為以前燒墾一定要先做防火線
-
lingay nqu sun maha u pqmahan ta我們除草的周邊
-
suqun ta i mtzyuwaw qu lingay nya la nanu yasa qu lmom ta squ son maha u及完成割草防火線後我們就要燒墾了
-
pqmahan ta qani ga mutux ta spgluw kwara我們會將我們所整理的草木堆一起
-
nanu yasa qu musa i就會去嗯~
-
lmon qani ga qutux naha sagal qutux ka燒墾時他們會找一位
-
msʼsu na squliq baha mswa gi比較穩重的人因為
-
lmom qani ga mluw squ inlungan squliq qu puniq qani ma長輩說:火性是跟著燒墾人的心
-
nanu yasa mutux naha sagal qutux anan qu maha所以他們會找一位比較年長的
-
kya qu bnkis cikay uzi ru qenu qu ʼlaqi qa msʼsu或者年輕穩重的人
-
ini pshmut na lelaqi ga mutu nya sʼagal kya qu ptqsu不隨便及穩重的人會就會讓他先起火
-
lmom squ sun maha pinyangan qani tequtux這就是燒墾土地第一個
-
tesazing lga masauq lga si sya mahow第二個結束後就是
-
aring ta squ son mahow musa ta i從一開始的
-
kmloh uzi ga kruma raral hya ga ini krangi squ misuw qa ka收割這是過去不是像現在喔
-
ungat qu nyux ta pcywagan ga qutu i kmal qu son maha bbnkis我們若沒有什麼事要做長輩就會說
-
mahow ~ima qu son mahow會問?誰有時間
-
qutux qutux ngasal nyux tʼaring i son maha i kmloh qani是在問每一戶的家人因為要開始收割或者
-
ana nanu qu son mhow pcyawgun ta不管是什麼事
-
ru qutux ta mgluw kmal maha qu ah~我們會一起討論說
-
kwara a mtswe kwara lelaqi各位兄弟姊妹及孩子們
-
tequ son mahow i aring ta i ptzyuwaw ka musa ta kmloh son mahow在我們要開始收割開始工作的時候
-
pintzyuwaw ta qani lga在我們要開始做前
-
qutux qutux ngasal wah kya i gbyan ru bleqa ta mpkal ima qu musa i每一戶都要派人到謀一個家來開始討論工作的事
-
tʼaring squ kmloh ka son mahow pnuya mamu ka nyux rima i從你們播種一直到現在要收割
-
mhuqil qu ana qu trakis ana nqu pagay ka不論是小米或者是旱稻成熟時
-
nuya mamu a~nanu rwa你們所種植的
-
hekil na pagay raral nanu yasa qu糯米等等的
-
tehok qu zikang ka pinkyalan qu si say maha bbnkis ka到了長輩所選定到的那一天
-
wiwan maha tomuk ta raral hya lga qutux i也就是像過去的頭目會
-
mutux i mlahuy squ ngasal na tomuk會在頭目的家裡開會
-
mlahuy ngasal na tomuk lga nanu yasa qu pkal mahow聚在頭目家裡已後就會開始討論
-
qutux qutux ngasal ga mwah i melahuy每一戶家庭都會來開會
-
ru masuq melahuy mpkal ma knwan lga musa ta tʼaring kmloh在開會時就會選定時間何時開始收割
-
aring ta kmloh lga qenu qu開始收割的時候就會
-
qutux ngasal qutux hi qenu qu ana qu pira hi mamu mwah叫每一戶派人來或者全部一起來
-
mwah i si sinbayux qu si say maha musa ta i來一起換工
-
kmloh trakis ta nanu musa kmluh son mahow一起收割小米
-
pagay na hekil ka si say tmubux ta squ raral及旱稻米就是我們過去所播種的
-
inu kya qu slaq ta raral ka bbnkis ta過去長輩沒有所謂的水田
-
ungat slaq ta raral nanu yasa qu utux ta i以前沒有水田所以我們會
-
mluw musa i sbayax qu son mahow i kmloh一起去換工來收割
-
sun maha trakis ru pagay qani nanu yasa qu masuq這個小米跟旱
-
qu son mahow kmloh ana pagay ru son mahow trakis qani lga收完了小米跟旱稻米之後
-
nanu yasa qu mutu pkal lozi mahow又會再次的聚在一起討論
-
nway masuq ta squ son ma klmloh nyux ta smi squ son mahow在我們結束收割的時候準備放入
-
khu qani lga nway la kinquyat ta lozi mha ru蒼庫我們又要再收割阿
-
tetay ima qu mʼmlikuy看看那個男生
-
nway i mwah ru qoyat ta ru讓它們也一起集合來
-
hata i lmosay cikay i rgyax la maha mkal son ma一起去深山裡走走(守獵)
-
bnkis raral hya nanu yasa qu masuq lga過去的老人家就是這樣
-
mutux i smi qu son mahow zikang ru ryax naha lru他們會安排一個時間
-
nanau yasa qu mutux musa i qmuzyak他們會一起去放陷阱
-
musa qmuzyak musa i lmosay cikay rgyax musa hmkangi squ son mahow他們會到深山去走一走尋找一些
-
san naha i qmuzyak son maha raral hya lga過去他們會去放些陷阱
-
nanu yasa qu mutux nya son maha kneril hya ga kakiʼ ngasal他們會交代女性要在家裡
-
mwah phapuy ngasal ru mwah sami ka mnwah qmzyak lga在家裡準備煮東西到時我們去放陷阱回來的時候
-
blaq sami i manga squ son mahow i si say mahow我們會揹負我們所去
-
nwahan myan qmuzyak放陷阱的獵物
-
blaq ta mtzyuwaw ru bleqaw ta i mthay nqu son mahow我們好好的清理並分好
-
na~mcisal ta lga聚在一起的時候
-
anay ta sbiq squ son maha qutux qutux ngasal raral hya ga再分享給每一戶每一戶人 過去呢
-
ana qutux hi ana qu magal hi ana nqu mopuw hi gi不管是一個人五個人十個人
-
qutux qutux ngasal naha la biqan naha kwara qu son mahow每一戶人都要分到
-
nagal naha ka kahul i rgyax qani這個他們帶回來的獵物
-
nanu yasa qu binkesan raral hya ga所以過去的祖先是
-
balaq qu son mahow phkngyan naha baha hmswa他們的生活榜樣非常的好
-
ini hmut mqyanux son maha binkesan ta raral ini hmut i sgatuʼ過去長輩們是不會隨便的過生活甚至於不會亂說話
-
i musa squ son mahow musa lmosay squ son mahow rgyax qani他們一但說好要去山上放陷阱的時候
-
nanu yasa qu binkesan ta raral balay hya ga nyux qu inlungan naha ru所以我們的祖先非常的謹慎
-
nanu yasa qu inblaq所以生活的很好
-
nanu yasa qu soni qani lga nyux maku skal ka pyang balay na tpucing qani hya lga所以最後我所要講的比較重點的是
-
sraral balay ka binkesan ta balay ga說真的過去我們的祖先長輩
-
bnkis balay ka baq balay mqyanux ka si say mahow真正會生活的長者
-
Tomuk ta son na bnkis ta raral hya ga baqaw ta binah qalang qenu qu以前都稱為頭目但不知道別的部落是不是也這麼稱呼
-
nanu qu son maha u Tomuk ka bnkis ka所謂的頭目就是智者比較年長
-
thozyay masa ka pongan ke nqu son maha qutux qalang qani hya ga有能力帶領部落的一些事務的領袖
-
mutux balay i muci nanak qu tunux nya muci nanak qu sinʼlungan nya是一個非常特別聰明特別有智慧的人
-
baqun nya kwara son mahow qu ke ru他會表達傳達事情
-
pongan ke kwara nqu son maha bnkis raral ru ana na laqiʼ所有的長輩以及孩子們都會聽他的話
-
laqi u ungat ana qutux smyuk son maha binkesan ka過去的孩子是不會隨便頂嘴
-
baq yal Gaga nqu san maha Tayal qani nanu yasa qu很懂得禮貌遵守生活的規範
-
saygo balay ka musa i最後真的要
-
kbalay squ si say mahow做那個
-
a~nanu rwa?倉庫 ga唉!什麼了?那個倉庫阿
-
a ~san ta i smi squ a trakis ana a pagay就是我們要放置小米的地方小米的地方
-
ana pnuzya ka iyat pstmaq qaban ru nnanu還有所種的,不容易爛掉像南瓜
-
mutux syun squ son mahow khu qasa lru會放在倉庫裡面
-
nanu yasa qu masuq balay lga qutux i mahow全部放進倉庫完成後
-
teta knwan lga hata mgluw kwara ru kwara看什麼時候我們大家再一起去
-
ka mtswe qutux bnkis ta bleqa ta mgluw qu si say mahow kiʼan ta一家人或是同一個部落我們要和氣的一起去
-
ʼsan naha krryax tmatuk squ maha tunux qu son maha bnkis lru我們常去的那個地方去跟祖靈謝恩
-
nanu yasa qu utux gmluw kwara son mahow所以大家都會跟著一起去
-
ana kknelil ana mlikuy la mutu i不管是女生或男生都會一起去
-
maki nya i kbalay squ son mahow qmes qu zyuwaw naha ka ʼbuk naha squ si say mahow qutux kawas qani在哪裡向祖靈謝恩並將一年辛苦所收獲的農作物在哪獻上感恩
-
nanu yasa qu soni qani ke mu ana kya kruma wal ini i今天雖然我說的
-
pthkiʼ tegalu ga ke mu qani ga不夠充足
-
i pzyux qu aki skal ga nanu nway qeri原本可以說得更好但因為時間的關係
-
zikang babaw nya maki ga ini i看看是不是還會有機會
-
na i maki qu zikang ga以後還有機會
-
leqaw maku i pcbaq kwara son maha lelaqi我再好好地整理
-
babaw nya qani我要說的