跳到主要內容區塊 :::
:::
  •  44
  •  0
  • FB圖示
  • line圖示
透過張國隆老師口述親身經歷的族語成長現身說法.
TIME:

  • 字幕列表
  • lokah simu kwaraʼ
    大家好
  • laluʼ makuʼ ga Buya Bawnay laluʼ na theluw ga張國隆
    我的名字是Buya Bawnay中文叫張國隆
  • minkahul sakuʼ Rʼuyan
    我是從R'uya來的
  • son Rʼuyan hiya ga cyux makiʼ sa Sincikeng Gohogo ru Momoyamasun
    R'uyan是在新竹縣五峰鄉桃山村
  • qalang maku qasa ga cyux sa bʼbuʼ balay na rgyax
    我的部落是在山中最深遠的地方
  • cyux sami mksobih squ Papak Waqa
    我們鄰近大霸尖山
  • ka son mhow~ pisrazyan qu binkesan taʼ sraral
    是我們昔日祖先居住的地
  • ru qalang makuʼ ga
    我的家鄉是
  • betunux balay ru twahiq ktan qu knitaʼ
    眺望遠處 景色非常美麗
  • ru nanu mutux ktan qutux qu papak skahul squ ngasal makuʼ ga
    從我家裡可以看到大霸尖山
  • mzbuq i blaq kayal ru iniʼ kzyulung ga
    一大早若天氣好沒有雲霧
  • blaq balay qu knitaʼ roziq ka mutux ktan qu Papak
    視野一片開闊 可以看到大霸尖山
  • ru qalang myan qasa ga kiʼa i
    我們的故鄉 大概
  • mtzyuʼ pgan iniʼ ga mpituʼ pgan ngasal
    有六十或七十戶
  • qu cyux makiʼ squ qalang myan ga
    居住在我們的部落
  • ru qalang myan kasa ga makiʼ sqa Gipun sraral ga
    昔日 日本在我們部落時
  • Pskwalan son nyaʼ
    他們稱之為白蘭
  • ru makiʼ sqa Gipun sraral ga
    當時 日本人在時
  • snyan nyaʼ a~ nanu son mha u~
    他們在這裡建立了
  • ban ro kyoic syo ga
    番童教育所
  • ru babaw nyaʼ lga
    之後
  • min_gyut min_gyut i bhazyaw qu mwah te Ulay lga
    人口漸漸增加 來到Ulay這裡
  • son Ulay hiya ga 清泉
    Ulay 就是清泉
  • cyux kiʼan Ulay mkilux
    有溫泉
  • 清泉有溫泉喔
  • ru cyux kya qu gako lru musaʼ mqbaq kya kwara lelaqi la
    那裡有學校 小朋友都到那裡上學
  • ya mamu pinnongan qu son mha Cyugaryo
    也許你們聽過所謂的張學良
  • 張學良將軍
    張學良將軍
  • ka minkahul i Tayrik 東北ga
    從大陸東北
  • binhlan nqu Syokay ski
    曾在蔣介石時代被軟禁
  • min軟禁ni 蔣介石
    被蔣介石軟禁
  • ru aring nya i CyukoK maras lga si nya i bwani squ Ulay
    把他從大陸帶到清泉這裡
  • nanu i binhlan kya
    就是在那裡被軟禁
  • kinhangan kya kinpe ru kinsat qu Cyugaryo qasa
    張學良被憲兵警察看守在那裡
  • ru kiʼa blaq qnxan nya sraral si giway mima Unseng rwa
    也許 他原本就生活過得優越 常洗溫泉
  • nanu a~ kiʼa i mspat pgan msyaw kawas lga
    大概八十幾歲時
  • rasun i Syokekok la
    被蔣經國帶走了
  • rasun nha Tayhuk lru mnakiʼ I Hoto 北投士林lga
    把他帶到台北放在北投那裡
  • babaw nya lga musa Hawai la
    之後 就去了夏威夷
  • ru hazi na kbhul ru qutux ini ga kbhul ru sazing kawas ga
    大概101或102歲時
  • wal mhuqil kya Hawai
    在夏威夷去逝
  • ga qu bnkis ta sraral ka
    我們過去的長輩們
  • mnwah i kureng taqu galun a~kosagizyotay
    參加高砂義勇軍的訓練
  • 高砂義勇軍
    高砂義勇軍
  • nqu Gipun sraral seneng itaʼ Tayal ga
    在日據時 昔日我們的泰雅年輕人
  • nanu yaqu Ulay qasa qu snyan nya squ
    在清泉這裡設置了
  • 訓練基地
    訓練基地
  • kosagiyutay
    高砂義勇軍
  • nanu minkunreng nya kya lga
    在那裡訓練之後
  • rasun nya Nanyo lru musa mtciriq kya
    就把他帶到南洋去打戰
  • musa Amerikaʼ musa Nanyo la
    去(打)美國 去南洋
  • yasa qu qalang maku hiya
    那就是我的故鄉
  • i an skal cikay gluw su ma
    是否可以談一下你的家人
  • imaʼ qu lkotas su ru kwara qu qbsuyan su
    你的祖父及父兄們
  • ru llaqiʼ su misuw qani
    你的子女
  • a~ kinbaq maku hiya ga nnbkis myan qu sami ka qutux bnkis qani ga
    我所瞭解我們家族的長輩們
  • lalu maku ga Buya Bawnay
    我的名字是Buya Bawnay
  • ru yaba maku ga Bawnay Lesa
    我的爸爸是Bawnay Lesa
  • lkotas maku ga Lesa Bawtu
    祖父叫Lesa Bawtu
  • babaw nya lga Bawtu Lalum
    曾祖父是Bawtu Lalum
  • ru babaw nya lga Lalum Payas
    玄祖父是Lalum Payas
  • ru babaw nya lga kiʼa Payas ima lga
    在Payas之前
  • iniʼ maku baqi lgi
    就不知了
  • wal iniʼ i inbleqan lmpuw ga smbil ke kmal qu bnkis myan ga
    我們的祖先沒有好好地交代
  • sami hiya ga pinqzyan qu lkotas maku ga mikahul sami i Slamaw
    據我們的祖父述說我們是從梨山來的
  • Slamaw son ga cyux makiʼ squ
    那麼所稱的梨山是在
  • 和平區的zik na 梨山村ga
    台中市和平區的梨山村
  • ga taqu inkhulan myan Slamaw qasa hiya ga
    那麼 我們的祖居地Slamaw
  • wayal blun na 德基水庫la
    被德基水庫湮沒了
  • klayun qu 德基水庫lga wal blun wayal tʼbul kya lru
    德基水庫建造後祖居地就被湮沒
  • taqu msthay kya lga kiʼa wal mkrpus i
    留下的族人就四處遷徙
  • a 現在的梨山la
    現在的梨山la
  • nanu 梨山qasa lga Slamaw son nha la qu misuw qa
    現在的Slamaw就被稱之為梨山
  • ru kruma ga iniʼ wal 環山 ka son ta mha
    也有的跑到環山
  • nanu qu son 環山 rwa
    (現在)所稱的環山
  • Sqozyaw aw Sqozyaw
    環山 對環山
  • nanu kiʼa wal i mkrpus kya squ llingay qasa
    也可能散居到附近
  • ru lkotas maku ga wal msʼlux balay mqyanux
    而我的祖父非常長壽
  • mqiru pgan mspat kawas ga wayal
    活到九十八歲
  • ru sami ka kinbahan hiya lga iniʼ myan thki qu kawas nya la
    他的子孫就無法如他長壽
  • ana kʼaba maku uzi ga mpitu pgan kawas ga wayal la
    我爸爸七十歲就離世了
  • ru mspat sami qu mtswe
    我們兄弟姊妹有八位
  • ka ʼlaqiʼ na kʼaba kʼaya maku ga
    爸爸媽媽生了
  • sazing qu mlikuy ru mtzyu qu kneril
    兩個男生 六個女生
  • ru wayal i rima i mita i yaba ta Utux Kayal qu
    有一位早早就去天國
  • qbsuyan maku mlikuy ka Tumas hiya la
    我的哥哥Tumas
  • kwara qu mpitu hiya lga nyux mqyanux kwara naʼ
    七個兄弟姊妹都健在
  • kuzing hiya ga cyugal qu llaqiʼ maku
    我呢 有三個子女
  • qutux ga Watan qu lalu nya
    一個叫Watan
  • qutux ga Lawpaw qu lalu nya
    一個叫Lawpaw
  • sazing mlikuy ru qutux kneril
    兩男一女
  • kneril hiya ga Ciwas lalu nya
    女生叫Ciwas
  • ru krahu kwara nha la
    都長大成人了
  • kya kinbahan maku uzi la
    我也有孫子了
  • yasa qu kate maku misuw qani hiya
    這就是我家庭的狀況
  • ru swaʼ hzyuci balay qu knayal su ke ta Tayal qani
    想請問你 為何你的族語如此流利
  • imaʼ balay qu pcbaq isu ru swaʼ su baq balay kmal ke na Tayal qani ga
    你這麼會講族語 有誰教你嗎
  • aw kinʼlqyan maku ga
    是的 我的成長過程
  • yasa iyat saku i cinsʼalax a~ qalang maku nanak ru
    沒有離開過我的故鄉
  • bbnkis maku ga
    我的長輩們
  • yasa aring saku ʼlaqiʼ ga gmluw saku i
    從孩提時就跟著
  • lkʼaba maku lkʼaya maku lkotas maku lkʼaki maku
    先父先母 先祖父母
  • kwara qu mmama maku qalang myan
    還有許多我們的叔伯們
  • nanu yasa qu aring maku sa ʼlaqiʼ ga
    所以 從小時候
  • ga iniʼ saku ʼmagi na ke na theluw ru ke na lnanu ga
    我的語言沒有摻入中文及其他語言
  • yasa qutux balay ke ta Tayal nanak qu pqbaqan maku
    我知道的就是泰雅語
  • yaqu qhlun ta sexu mha u~
    然後 我們被政府強迫
  • hmzinas mtzyu kawas lga
    過了6歲就要
  • siki musa i mqwas biru kokumin gako son nya lga
    上國民學校念書
  • a~misuw qa lga 國民小學son ta lrwa
    現在我們叫國民小學
  • sraral hiya ga 國民學校son nya
    以前是叫國民學校
  • nanu gi~ squ~ tʼaring i lmnglung mha u~
    因此 我爸爸開始想
  • pqwasaw ta biru lelaqiʼ ta qu kʼabaʼ maku ga
    要給自己的孩子念書
  • nagan soncyo ru nagan keng giʼing
    他曾被選為村長及縣議員
  • kiʼa nya ktan mha
    也許 他看到了
  • nyux si ruruw ruruw qu qnxan nqu
    生活一直在進步
  • pplmukan ru theluw hiya ka maki squ hogan maki heci lga
    在都會區的平地人 外省人
  • ru n_gyut n_gyut blaq qu qnxan nha
    他們的生活也越來越好
  • nanu yasa qu lmnglung mha ini ta pqwasi biru qu lelaqiʼ ta lga
    所以 他想說 若我們不給他們讀書
  • yasal balay iyat ta pshnga squ qnxan na pplmukan ru theluw lma
    就真的無法跟得上漢人了
  • nanu yasa qu stun nya i Sincyu qu qbsuyan maku cyugal
    就把我三個兄姊到新竹市
  • te spayat qu binkgan nqu kuzing hiya maki ngasal
    我在家排行老四
  • sazing qu qsuyan maku kneril ru qutux mlikuy ka wal mhuqil ga
    我有兩位姊姊 一個哥哥已過逝
  • ru spayat nqu sswe maku ka kneril
    底下還有四個妹妹
  • ru nanu taqu stun nya i hugan qu qbsuyan maku hiya lga
    爸媽把我兄姊送去念書後
  • iniʼ swal qu lkotas lkʼakiʼ maku
    我祖父母就不答應
  • si saku nha qrqi kun hiya
    就把我留在身邊
  • gi sazing balay qu giwan nqu kinbahan nha mlikuy rwa
    因為 他們的孫子只有兩位
  • mago nha mlikuy kyalun nya qu kʼabaʼ mha u~
    兩個孫子 他跟我親說
  • ay baqa su si rasi hugan kwara qu lelaqiʼ maku la
    怎麼可以把我所有的孩子都帶到外面
  • sblani kuzing qutux sswe hiya
    就留一個小的吧
  • nanu kun qu sswe rwa
    我就是那個小兒
  • si saku nya i qrqi kya i ngasal rgyax kun hiya ru
    所以 就把我留在山上
  • nanu yasa qu ginluw maku i lkotas lkʼakiʼ maku krryax
    因此 我就在山上陪伴我祖父母
  • ana musa i mqumah ana musa mnazyang ana musa tmubux trakis
    去田裡工作 燒墾 種小米
  • ana musa i qmbuzyang cikay bhut ru yapit
    去山上打獵 打松鼠和飛鼠
  • llingay nqu qalang myan ru iniʼ ga musa smiʼ cikay brusaʼ
    在我們部落附近或者去放陷阱
  • musaʼ qmalup i llingay nqu Papak Waqa ga
    也到大霸尖山去打獵
  • nanu kuzing qu srasun nya
    就會帶我去
  • nanu yasa qu iyat saku cinsʼalax squ ke ta nanak ka Tayal ga
    因此族語也就沒有斷過
  • yasa ubuy balay nqu ke ni lkotas maku lkʼaba maku qu nyux maku skayal qani
    是來自於我先祖先父的語言
  • ke qani hiya ga puqing nqu ke myan qani ga minkahul Slamaw
    我們的語言是源自於Slamaw
  • ana ga ke nqu Slamaw misuw hiya lga
    不過 現在的Slamaw語
  • iniʼ ptnaq iyal squ bzyaqan ke misuw qa la
    和現在使用的語法有所不同了
  • yan na msgihu cikay lga
    似乎有些落差
  • nanu yan nasa ga baqun ta mung naʼ
    即便如此 仍可以聽得懂
  • mpcisal ta ga baqun ta mung qu ke nha uzi
    聊天互動時 可以聽得懂他們的意思
  • kiʼa kya cikay qu iniʼ nya ptnaq yasa qu pinqbaqan maku ke Tayal hiya
    也許有一點不同 這是我所知道的泰雅語
  • yasa iyat saku cinsʼalax squ bnkis maku
    我沒有離開過我的老人
  • aw qani hiya ga
    是的 這是
  • kiʼa zyuwaw squ tzyu pgan kawas wayal la
    大概已經是六十年前的事了
  • musa saku gako lga
    我到學校
  • yasa qu lpgun nqu llpgan nqu theluw misuw qa ga
    按照現漢人的算法
  • aki 民國 50 年lga
    差不多是民國50年
  • mzyup saku gako la
    我就上學了
  • musa saku gako ga yasa iyat saku minqbaq ke theluw
    我上學之前沒有學過中文
  • ke na Cyukok ga
    就是中文
  • mtnaq kwara qu kinsraral hiya kwara ta tayal ga
    當時我們原住民大概都是如此
  • makiʼ ta ngasal ta ru qalang ta nanak ga
    我們在自己的家裡 部落裡
  • si ta giway kmal ke ta nanak rwa
    我們都只講自己的話
  • ru musa gako lga iniʼ qbaq kmal ke Cyukok la
    到了學校就不會講中文了
  • siki tʼaring i ㄅㄆㄇㄈmqbaq ga
    必須從ㄅㄆㄇㄈ開始學起
  • ga mhngaw cikay mha 下課lga
    到了下課的時候
  • musa i mhzyapas te tanux nqu gako lga
    到教室外面玩耍的時候
  • mita squ mtswe nanak ru glgluw nanak lga
    看到自己的兄弟姊妹 一家人的時候
  • mkal ta ke Tayal la
    就開始講族語
  • ga genzyu balay sinsi sraral
    然而當時的老師非常嚴格
  • pongan nya mha nyux mkal ke tayal ga
    他聽到有人在講原住民語
  • cgbilan la phugan lga
    被罰 要被罰
  • ru mutu nya i qzyan qutux squ kinbalay nya na qlcing ga
    就會掛上一塊木板
  • mha u~我講方言mga
    上面寫著我講方言
  • kya nanu qu ziʼ nya qasa wal zngyan la
    到底是寫什麼字 我已忘了
  • ru qzyan nya qasa ru mutu nya cbilan musa i
    掛上那牌會罰他去
  • kmagaw i benzyo
    去打掃廁所
  • ini ga musa lmamu syup ru iniʼ ga musa tmabul squ ppmhyan tbihi ga
    或者去撿垃圾 去挖要種菜的土
  • musa qmwax squ benzyo sraral ga
    以前去打掃廁所
  • bali yan misuw qani ka blaq qu benzyo ta rwa
    哪像現在乾淨的廁所
  • sraral hiya ga nanu yasa qu si khehuy cikay squ qutux bling ru
    以前是隨便挖一個洞
  • si ta htagi kya qu pinzik ta rwa
    我們的排泄物就這樣排出
  • ga kruma la i kya qu a~sqhlan lga
    有些來急著上廁所
  • iniʼ nha kkwaʼi naʼ malax qu yupun nha lga
    還沒來得及脫下褲子
  • mhtuw qu pinzik nha lru
    排泄物就排出
  • kruma ga iniʼ kzyup squ bling na benzyo lru
    有些就沒有掉到糞坑裡
  • makiʼ saysyaw lga
    就在兩旁
  • bali kya qu tawasi uzi sraral
    以前也沒有刷子
  • yasa si qwaxi na qbaq
    就直接用手洗
  • talagay kin...a~
    真的是...
  • lnglungun misuw qani ga krʼusun balay memaw mqmutaq
    現在想起也十分地作噁想吐
  • nanu yasa cinsgabil nqu sinsi sraral
    這是過去老師們的處罰
  • sinsi sraral ga giway Cyukok ay giway theluw
    以前的老師泰半是外省大陸人
  • ru ana kya qu sinsi nqu ita ka tayal ka
    就算有些原住民老師
  • nangi na minnqwas cikay squ簡易師範學校sraral ga
    在過去讀過簡易師範學校
  • bali nha i bali pqtqyun nqu kocyo sense
    也不被校長所重視
  • ana kocyo sense ga theluw uzi rwa
    因為校長也是外省人
  • ga iniʼ nha i si iyal inlungan qu sinsi tayal hiya
    因為 他們沒有關注原住民的教師
  • giway theluw qu psazyu sami ga
    我們吵架都是用中文
  • kruma ga cbilan ga musa msʼrux squ升旗台la
    有時我們被叫到升旗台前罰站
  • musaʼ 升旗台 ga iyat nanak qu msʼrux ay
    到升旗台不只是去罰站
  • squzi sa qba qa ru
    將(牌子)掛在手上
  • kinttari hazi半蹲ga
    像是半蹲
  • kruma ga smka tmucing kruma ga qutux tmucing
    有時半小時 也有一小時
  • ga memaw mlbil kwara qu hi lga
    因此 全身幾乎都在抖
  • cyux si kinhkuy squ sa 升旗台 la
    直接就跪在升旗台了
  • nanu yasa qu wal balay smqinut qu
    真的曾遭到
  • sinsi nqu Cyukok qa
    外省籍老師(責罰)
  • qu ita ka son mha Genzyuminzok bali nanak sami
    不僅是對我們而是所有的原住民族
  • kwara qu ita ka Taywan zento ru Genzyumin ga
    所有的台灣全島及原住民
  • kya qu smhnga squ ziray qasa ga
    如果趕上那個時代
  • kiʼa wal cbilan nqu sinsi uzi
    可能也被老師掛過牌
  • nanu yasa qu misuw qani hiya lga
    那麼 現在呢
  • blaq cikay qu qnxan ta la
    我們的生活條件較好
  • wal i mkkura cikay qu qnxan ta lga
    而我們的生活環境變好
  • ana ga nyux ta laxan qu ke ta la
    可是 我們卻把自己語言丟棄了
  • giway ke na Cyuko ke na theluw nyux ta skal ga
    老是在講中文了
  • nanu yasa qu kya qu nyux mita
    所以 有在觀看
  • ru iniʼ ga nyux mangay kamok qani ga
    或在欣賞這個影片
  • yani qu lnglung cikay ru
    不妨想一想
  • laxi lxan qu ke nqu binkesan ta
    不要捨棄祖先的話
  • makiʼ simu ngasal ru makiʼ simu qalang ta nanak ga
    你們在自己的家 自己的部落
  • qeri kmayal na ke Tayal ta psbaqi qu lelaqiʼ kinbahan mamu
    盡量以族語交談 教導你們的子孫
  • mhway simu ki
    謝謝你們