- 44
- 0
透過張國隆老師口述親身經歷的族語成長現身說法.
- 字幕列表
-
lokah simu kwaraʼ大家好
-
laluʼ makuʼ ga Buya Bawnay laluʼ na theluw ga張國隆我的名字是Buya Bawnay中文叫張國隆
-
minkahul sakuʼ Rʼuyan我是從R'uya來的
-
son Rʼuyan hiya ga cyux makiʼ sa Sincikeng Gohogo ru MomoyamasunR'uyan是在新竹縣五峰鄉桃山村
-
qalang maku qasa ga cyux sa bʼbuʼ balay na rgyax我的部落是在山中最深遠的地方
-
cyux sami mksobih squ Papak Waqa我們鄰近大霸尖山
-
ka son mhow~ pisrazyan qu binkesan taʼ sraral是我們昔日祖先居住的地
-
ru qalang makuʼ ga我的家鄉是
-
betunux balay ru twahiq ktan qu knitaʼ眺望遠處 景色非常美麗
-
ru nanu mutux ktan qutux qu papak skahul squ ngasal makuʼ ga從我家裡可以看到大霸尖山
-
mzbuq i blaq kayal ru iniʼ kzyulung ga一大早若天氣好沒有雲霧
-
blaq balay qu knitaʼ roziq ka mutux ktan qu Papak視野一片開闊 可以看到大霸尖山
-
ru qalang myan qasa ga kiʼa i我們的故鄉 大概
-
mtzyuʼ pgan iniʼ ga mpituʼ pgan ngasal有六十或七十戶
-
qu cyux makiʼ squ qalang myan ga居住在我們的部落
-
ru qalang myan kasa ga makiʼ sqa Gipun sraral ga昔日 日本在我們部落時
-
Pskwalan son nyaʼ他們稱之為白蘭
-
ru makiʼ sqa Gipun sraral ga當時 日本人在時
-
snyan nyaʼ a~ nanu son mha u~他們在這裡建立了
-
ban ro kyoic syo ga番童教育所
-
ru babaw nyaʼ lga之後
-
min_gyut min_gyut i bhazyaw qu mwah te Ulay lga人口漸漸增加 來到Ulay這裡
-
son Ulay hiya ga 清泉Ulay 就是清泉
-
cyux kiʼan Ulay mkilux有溫泉
-
清泉有溫泉喔
-
ru cyux kya qu gako lru musaʼ mqbaq kya kwara lelaqi la那裡有學校 小朋友都到那裡上學
-
ya mamu pinnongan qu son mha Cyugaryo也許你們聽過所謂的張學良
-
張學良將軍張學良將軍
-
ka minkahul i Tayrik 東北ga從大陸東北
-
binhlan nqu Syokay ski曾在蔣介石時代被軟禁
-
min軟禁ni 蔣介石被蔣介石軟禁
-
ru aring nya i CyukoK maras lga si nya i bwani squ Ulay把他從大陸帶到清泉這裡
-
nanu i binhlan kya就是在那裡被軟禁
-
kinhangan kya kinpe ru kinsat qu Cyugaryo qasa張學良被憲兵警察看守在那裡
-
ru kiʼa blaq qnxan nya sraral si giway mima Unseng rwa也許 他原本就生活過得優越 常洗溫泉
-
nanu a~ kiʼa i mspat pgan msyaw kawas lga大概八十幾歲時
-
rasun i Syokekok la被蔣經國帶走了
-
rasun nha Tayhuk lru mnakiʼ I Hoto 北投士林lga把他帶到台北放在北投那裡
-
babaw nya lga musa Hawai la之後 就去了夏威夷
-
ru hazi na kbhul ru qutux ini ga kbhul ru sazing kawas ga大概101或102歲時
-
wal mhuqil kya Hawai在夏威夷去逝
-
ga qu bnkis ta sraral ka我們過去的長輩們
-
mnwah i kureng taqu galun a~kosagizyotay參加高砂義勇軍的訓練
-
高砂義勇軍高砂義勇軍
-
nqu Gipun sraral seneng itaʼ Tayal ga在日據時 昔日我們的泰雅年輕人
-
nanu yaqu Ulay qasa qu snyan nya squ在清泉這裡設置了
-
訓練基地訓練基地
-
kosagiyutay高砂義勇軍
-
nanu minkunreng nya kya lga在那裡訓練之後
-
rasun nya Nanyo lru musa mtciriq kya就把他帶到南洋去打戰
-
musa Amerikaʼ musa Nanyo la去(打)美國 去南洋
-
yasa qu qalang maku hiya那就是我的故鄉
-
i an skal cikay gluw su ma是否可以談一下你的家人
-
imaʼ qu lkotas su ru kwara qu qbsuyan su你的祖父及父兄們
-
ru llaqiʼ su misuw qani你的子女
-
a~ kinbaq maku hiya ga nnbkis myan qu sami ka qutux bnkis qani ga我所瞭解我們家族的長輩們
-
lalu maku ga Buya Bawnay我的名字是Buya Bawnay
-
ru yaba maku ga Bawnay Lesa我的爸爸是Bawnay Lesa
-
lkotas maku ga Lesa Bawtu祖父叫Lesa Bawtu
-
babaw nya lga Bawtu Lalum曾祖父是Bawtu Lalum
-
ru babaw nya lga Lalum Payas玄祖父是Lalum Payas
-
ru babaw nya lga kiʼa Payas ima lga在Payas之前
-
iniʼ maku baqi lgi就不知了
-
wal iniʼ i inbleqan lmpuw ga smbil ke kmal qu bnkis myan ga我們的祖先沒有好好地交代
-
sami hiya ga pinqzyan qu lkotas maku ga mikahul sami i Slamaw據我們的祖父述說我們是從梨山來的
-
Slamaw son ga cyux makiʼ squ那麼所稱的梨山是在
-
和平區的zik na 梨山村ga台中市和平區的梨山村
-
ga taqu inkhulan myan Slamaw qasa hiya ga那麼 我們的祖居地Slamaw
-
wayal blun na 德基水庫la被德基水庫湮沒了
-
klayun qu 德基水庫lga wal blun wayal tʼbul kya lru德基水庫建造後祖居地就被湮沒
-
taqu msthay kya lga kiʼa wal mkrpus i留下的族人就四處遷徙
-
a 現在的梨山la現在的梨山la
-
nanu 梨山qasa lga Slamaw son nha la qu misuw qa現在的Slamaw就被稱之為梨山
-
ru kruma ga iniʼ wal 環山 ka son ta mha也有的跑到環山
-
nanu qu son 環山 rwa(現在)所稱的環山
-
Sqozyaw aw Sqozyaw環山 對環山
-
nanu kiʼa wal i mkrpus kya squ llingay qasa也可能散居到附近
-
ru lkotas maku ga wal msʼlux balay mqyanux而我的祖父非常長壽
-
mqiru pgan mspat kawas ga wayal活到九十八歲
-
ru sami ka kinbahan hiya lga iniʼ myan thki qu kawas nya la他的子孫就無法如他長壽
-
ana kʼaba maku uzi ga mpitu pgan kawas ga wayal la我爸爸七十歲就離世了
-
ru mspat sami qu mtswe我們兄弟姊妹有八位
-
ka ʼlaqiʼ na kʼaba kʼaya maku ga爸爸媽媽生了
-
sazing qu mlikuy ru mtzyu qu kneril兩個男生 六個女生
-
ru wayal i rima i mita i yaba ta Utux Kayal qu有一位早早就去天國
-
qbsuyan maku mlikuy ka Tumas hiya la我的哥哥Tumas
-
kwara qu mpitu hiya lga nyux mqyanux kwara naʼ七個兄弟姊妹都健在
-
kuzing hiya ga cyugal qu llaqiʼ maku我呢 有三個子女
-
qutux ga Watan qu lalu nya一個叫Watan
-
qutux ga Lawpaw qu lalu nya一個叫Lawpaw
-
sazing mlikuy ru qutux kneril兩男一女
-
kneril hiya ga Ciwas lalu nya女生叫Ciwas
-
ru krahu kwara nha la都長大成人了
-
kya kinbahan maku uzi la我也有孫子了
-
yasa qu kate maku misuw qani hiya這就是我家庭的狀況
-
ru swaʼ hzyuci balay qu knayal su ke ta Tayal qani想請問你 為何你的族語如此流利
-
imaʼ balay qu pcbaq isu ru swaʼ su baq balay kmal ke na Tayal qani ga你這麼會講族語 有誰教你嗎
-
aw kinʼlqyan maku ga是的 我的成長過程
-
yasa iyat saku i cinsʼalax a~ qalang maku nanak ru沒有離開過我的故鄉
-
bbnkis maku ga我的長輩們
-
yasa aring saku ʼlaqiʼ ga gmluw saku i從孩提時就跟著
-
lkʼaba maku lkʼaya maku lkotas maku lkʼaki maku先父先母 先祖父母
-
kwara qu mmama maku qalang myan還有許多我們的叔伯們
-
nanu yasa qu aring maku sa ʼlaqiʼ ga所以 從小時候
-
ga iniʼ saku ʼmagi na ke na theluw ru ke na lnanu ga我的語言沒有摻入中文及其他語言
-
yasa qutux balay ke ta Tayal nanak qu pqbaqan maku我知道的就是泰雅語
-
yaqu qhlun ta sexu mha u~然後 我們被政府強迫
-
hmzinas mtzyu kawas lga過了6歲就要
-
siki musa i mqwas biru kokumin gako son nya lga上國民學校念書
-
a~misuw qa lga 國民小學son ta lrwa現在我們叫國民小學
-
sraral hiya ga 國民學校son nya以前是叫國民學校
-
nanu gi~ squ~ tʼaring i lmnglung mha u~因此 我爸爸開始想
-
pqwasaw ta biru lelaqiʼ ta qu kʼabaʼ maku ga要給自己的孩子念書
-
nagan soncyo ru nagan keng giʼing他曾被選為村長及縣議員
-
kiʼa nya ktan mha也許 他看到了
-
nyux si ruruw ruruw qu qnxan nqu生活一直在進步
-
pplmukan ru theluw hiya ka maki squ hogan maki heci lga在都會區的平地人 外省人
-
ru n_gyut n_gyut blaq qu qnxan nha他們的生活也越來越好
-
nanu yasa qu lmnglung mha ini ta pqwasi biru qu lelaqiʼ ta lga所以 他想說 若我們不給他們讀書
-
yasal balay iyat ta pshnga squ qnxan na pplmukan ru theluw lma就真的無法跟得上漢人了
-
nanu yasa qu stun nya i Sincyu qu qbsuyan maku cyugal就把我三個兄姊到新竹市
-
te spayat qu binkgan nqu kuzing hiya maki ngasal我在家排行老四
-
sazing qu qsuyan maku kneril ru qutux mlikuy ka wal mhuqil ga我有兩位姊姊 一個哥哥已過逝
-
ru spayat nqu sswe maku ka kneril底下還有四個妹妹
-
ru nanu taqu stun nya i hugan qu qbsuyan maku hiya lga爸媽把我兄姊送去念書後
-
iniʼ swal qu lkotas lkʼakiʼ maku我祖父母就不答應
-
si saku nha qrqi kun hiya就把我留在身邊
-
gi sazing balay qu giwan nqu kinbahan nha mlikuy rwa因為 他們的孫子只有兩位
-
mago nha mlikuy kyalun nya qu kʼabaʼ mha u~兩個孫子 他跟我親說
-
ay baqa su si rasi hugan kwara qu lelaqiʼ maku la怎麼可以把我所有的孩子都帶到外面
-
sblani kuzing qutux sswe hiya就留一個小的吧
-
nanu kun qu sswe rwa我就是那個小兒
-
si saku nya i qrqi kya i ngasal rgyax kun hiya ru所以 就把我留在山上
-
nanu yasa qu ginluw maku i lkotas lkʼakiʼ maku krryax因此 我就在山上陪伴我祖父母
-
ana musa i mqumah ana musa mnazyang ana musa tmubux trakis去田裡工作 燒墾 種小米
-
ana musa i qmbuzyang cikay bhut ru yapit去山上打獵 打松鼠和飛鼠
-
llingay nqu qalang myan ru iniʼ ga musa smiʼ cikay brusaʼ在我們部落附近或者去放陷阱
-
musaʼ qmalup i llingay nqu Papak Waqa ga也到大霸尖山去打獵
-
nanu kuzing qu srasun nya就會帶我去
-
nanu yasa qu iyat saku cinsʼalax squ ke ta nanak ka Tayal ga因此族語也就沒有斷過
-
yasa ubuy balay nqu ke ni lkotas maku lkʼaba maku qu nyux maku skayal qani是來自於我先祖先父的語言
-
ke qani hiya ga puqing nqu ke myan qani ga minkahul Slamaw我們的語言是源自於Slamaw
-
ana ga ke nqu Slamaw misuw hiya lga不過 現在的Slamaw語
-
iniʼ ptnaq iyal squ bzyaqan ke misuw qa la和現在使用的語法有所不同了
-
yan na msgihu cikay lga似乎有些落差
-
nanu yan nasa ga baqun ta mung naʼ即便如此 仍可以聽得懂
-
mpcisal ta ga baqun ta mung qu ke nha uzi聊天互動時 可以聽得懂他們的意思
-
kiʼa kya cikay qu iniʼ nya ptnaq yasa qu pinqbaqan maku ke Tayal hiya也許有一點不同 這是我所知道的泰雅語
-
yasa iyat saku cinsʼalax squ bnkis maku我沒有離開過我的老人
-
aw qani hiya ga是的 這是
-
kiʼa zyuwaw squ tzyu pgan kawas wayal la大概已經是六十年前的事了
-
musa saku gako lga我到學校
-
yasa qu lpgun nqu llpgan nqu theluw misuw qa ga按照現漢人的算法
-
aki 民國 50 年lga差不多是民國50年
-
mzyup saku gako la我就上學了
-
musa saku gako ga yasa iyat saku minqbaq ke theluw我上學之前沒有學過中文
-
ke na Cyukok ga就是中文
-
mtnaq kwara qu kinsraral hiya kwara ta tayal ga當時我們原住民大概都是如此
-
makiʼ ta ngasal ta ru qalang ta nanak ga我們在自己的家裡 部落裡
-
si ta giway kmal ke ta nanak rwa我們都只講自己的話
-
ru musa gako lga iniʼ qbaq kmal ke Cyukok la到了學校就不會講中文了
-
siki tʼaring i ㄅㄆㄇㄈmqbaq ga必須從ㄅㄆㄇㄈ開始學起
-
ga mhngaw cikay mha 下課lga到了下課的時候
-
musa i mhzyapas te tanux nqu gako lga到教室外面玩耍的時候
-
mita squ mtswe nanak ru glgluw nanak lga看到自己的兄弟姊妹 一家人的時候
-
mkal ta ke Tayal la就開始講族語
-
ga genzyu balay sinsi sraral然而當時的老師非常嚴格
-
pongan nya mha nyux mkal ke tayal ga他聽到有人在講原住民語
-
cgbilan la phugan lga被罰 要被罰
-
ru mutu nya i qzyan qutux squ kinbalay nya na qlcing ga就會掛上一塊木板
-
mha u~我講方言mga上面寫著我講方言
-
kya nanu qu ziʼ nya qasa wal zngyan la到底是寫什麼字 我已忘了
-
ru qzyan nya qasa ru mutu nya cbilan musa i掛上那牌會罰他去
-
kmagaw i benzyo去打掃廁所
-
ini ga musa lmamu syup ru iniʼ ga musa tmabul squ ppmhyan tbihi ga或者去撿垃圾 去挖要種菜的土
-
musa qmwax squ benzyo sraral ga以前去打掃廁所
-
bali yan misuw qani ka blaq qu benzyo ta rwa哪像現在乾淨的廁所
-
sraral hiya ga nanu yasa qu si khehuy cikay squ qutux bling ru以前是隨便挖一個洞
-
si ta htagi kya qu pinzik ta rwa我們的排泄物就這樣排出
-
ga kruma la i kya qu a~sqhlan lga有些來急著上廁所
-
iniʼ nha kkwaʼi naʼ malax qu yupun nha lga還沒來得及脫下褲子
-
mhtuw qu pinzik nha lru排泄物就排出
-
kruma ga iniʼ kzyup squ bling na benzyo lru有些就沒有掉到糞坑裡
-
makiʼ saysyaw lga就在兩旁
-
bali kya qu tawasi uzi sraral以前也沒有刷子
-
yasa si qwaxi na qbaq就直接用手洗
-
talagay kin...a~真的是...
-
lnglungun misuw qani ga krʼusun balay memaw mqmutaq現在想起也十分地作噁想吐
-
nanu yasa cinsgabil nqu sinsi sraral這是過去老師們的處罰
-
sinsi sraral ga giway Cyukok ay giway theluw以前的老師泰半是外省大陸人
-
ru ana kya qu sinsi nqu ita ka tayal ka就算有些原住民老師
-
nangi na minnqwas cikay squ簡易師範學校sraral ga在過去讀過簡易師範學校
-
bali nha i bali pqtqyun nqu kocyo sense也不被校長所重視
-
ana kocyo sense ga theluw uzi rwa因為校長也是外省人
-
ga iniʼ nha i si iyal inlungan qu sinsi tayal hiya因為 他們沒有關注原住民的教師
-
giway theluw qu psazyu sami ga我們吵架都是用中文
-
kruma ga cbilan ga musa msʼrux squ升旗台la有時我們被叫到升旗台前罰站
-
musaʼ 升旗台 ga iyat nanak qu msʼrux ay到升旗台不只是去罰站
-
squzi sa qba qa ru將(牌子)掛在手上
-
kinttari hazi半蹲ga像是半蹲
-
kruma ga smka tmucing kruma ga qutux tmucing有時半小時 也有一小時
-
ga memaw mlbil kwara qu hi lga因此 全身幾乎都在抖
-
cyux si kinhkuy squ sa 升旗台 la直接就跪在升旗台了
-
nanu yasa qu wal balay smqinut qu真的曾遭到
-
sinsi nqu Cyukok qa外省籍老師(責罰)
-
qu ita ka son mha Genzyuminzok bali nanak sami不僅是對我們而是所有的原住民族
-
kwara qu ita ka Taywan zento ru Genzyumin ga所有的台灣全島及原住民
-
kya qu smhnga squ ziray qasa ga如果趕上那個時代
-
kiʼa wal cbilan nqu sinsi uzi可能也被老師掛過牌
-
nanu yasa qu misuw qani hiya lga那麼 現在呢
-
blaq cikay qu qnxan ta la我們的生活條件較好
-
wal i mkkura cikay qu qnxan ta lga而我們的生活環境變好
-
ana ga nyux ta laxan qu ke ta la可是 我們卻把自己語言丟棄了
-
giway ke na Cyuko ke na theluw nyux ta skal ga老是在講中文了
-
nanu yasa qu kya qu nyux mita所以 有在觀看
-
ru iniʼ ga nyux mangay kamok qani ga或在欣賞這個影片
-
yani qu lnglung cikay ru不妨想一想
-
laxi lxan qu ke nqu binkesan ta不要捨棄祖先的話
-
makiʼ simu ngasal ru makiʼ simu qalang ta nanak ga你們在自己的家 自己的部落
-
qeri kmayal na ke Tayal ta psbaqi qu lelaqiʼ kinbahan mamu盡量以族語交談 教導你們的子孫
-
mhway simu ki謝謝你們