生命故事

Hayi, tu itini ku pasuwal nu maku tu nika'urip nu maku itini.

Nanu adidik tangasa anini, ira aca ku nipisimsim nu maku tu nika'urip nu maku wawa haw,mamaan hakiya mavana' tu sakaytini i suwal nu Pangcah, nanu wawa sakatu'as nu makuira aca ku vayi nu maku, a midiput takuwanan u wama atu ina aku, awaay ku lawad nu heni mawmah, nanu davak tangasa dadaya mavana' kita tu demak. Naayaway haw, pakoyoc tu matuasay awaay yaca ku lawada midiput tu wawa singarih aca tu vayi i luma' ira aca ku pidiput nu vayi a midiput tamiyan vaki atu vayi haw, itini ku, aulahan nu maku pakayni tu kavana tunu maku tu suwal nu Pangcah, anu awaay ku vayi nu maku nu adidik pakayni tu suwal nu Pangcah hantu i mavanavana' hakiya kakutu suwal nu Pangcah? Naayaw, tini i micudad henay i micudad i adidikay i cacudadan haw, ira aca ku Taywan a isa'usi tu masaPangcahay hananay, ita u mavukilay tu nu Hulam, nanu wawa haw han tu i Pangcah Pangcah aca ku suwal, anu cay kahaen han tu i mavanavana' hakiya kita a sumuwal tu nu suwal nu Pangcah, anini sa ira aca ku nikapiaray nu maku tu tu'as tu nipasevana' nu heni tu suwal i takuwanan,anu pakayni tini u suwal nu Pangcah han tu i ira aca ku nika rarum maku tu nipimelaw tu nu aniniyay a ziday tu sakay itini i masaPang Pangcahay tu sakay itini i niyaru' itini i lalavu nu luma' awaay ku mavana'ay nu wawa a sumuwal tu nu Pangcah iniyan ku raruman nu maku a mimeraw?

Yu itini i kiwkay i niyaru' malitemuh tu nu aniniay a wawawawa haw, sapinang han caay kanca unu Hulam aca ku sapacauv, itini i ka'urip nu heni tu sakay tini i kasasuwalsuwa, maanen hakiya nu mita a misuayaw tu mahiniyay a demak, caay kita pasakilemel a patireng tu suwal nu Pangcah han tu i, a malaupes kina u Pangcah hananay caay kita sa a vinacadan nuTaluku, nu Ngayngay, nu Taywan, mahaen tu misuayaw tu heni tu mahaenay a alasawaday a suwal nu serangawan, hananay a suwal uniyan han tu i, anu awaay ku misavalucu' ,a maanen ita amin pa'urip ku suwal nu Pangcah hananay han tu i, ancaay pisavalucu' ku matuasay atu niyaru' itini i lalavu tu nu kiwkay atu itini kingsevu atu itini Yen-cu-min-wi-yen-hoy, anu awaay ku valucu' a mikilim tu sapalalan tu niyan han tu i awaay kiya ku epuc awaay ku laheci, tu sakaytini patireng tu suwal nu hananay u niyan u sasimsimen nu mita tu niyan a demak.

Merawaen ita anini u wawa,itini i picudadan hantui walu a tatukiyan a micudad itini i cacudadan taluma' satu i pina a tatukiyan itini i luma' maherek tuni hantu mavuti' tu pina hakiya ku nika sasuwal tunu Pangcah i tini i matu'asay sasuwal santu u nu Hulam vanavana' satu ku matu'asay a sumuwal tu nu Hulam ka ira ira ku valucu' a pasevana' han tu i mahiya aca mapasevana' aca nu wawa ku matu'asay tu sakaytini tunu Hulam a suwal anu mahaen ku demak nu mita. Anini han tu i kalamkam awaay tu ku malaupes tu ku suwal nu Pangcah. Ira satu itini i cudad ku suwal nu Pangcah a mamelaw pakayni i surit,a pakayni tu i suwal han tu i, awawaay tu ku tekiteki itini ini i hekal nu Pangcah, mahaen tu ku nipimelaw nu mita, a ira aca ku nipisimsim nu maku. Anu caay kaytini i niyaru' itini i kiwkay, itini i lalavu nu luma' ,nu Pangcah hantu i, pakayni hantu i hekal ku nipasevana',itini i cacudadan tu sakay, itini i suwal nu Pangcah han tu i ,wa caay katalulung ku nikapitesek a maala nu wawa nu mita ku suwal nu Pangcah, a ira aca ku nipiterung nu kingsihu atu nu 原住民委員會 sakaytini i suwal nu Pangcah, a maanen ita amin, itini i niyaru', a ira aca ku nikapikemet nu heni pirucek nu heni tu sakaytini itini patireng tu suwal nu, anu awaay ka mahiniyay a valucu', anu haensa tu nu hekahekalan tu sakaytini i patireng tu han tu i, a mahaen tu i, kalamkam a malasawad ku suwal nuPangcah pakayni tunu aniniay inipisanga' nu sehu, tu sakay itini i 保母認證 han tu i matatudungay ku niyan a demak. Pakayni tinii i lutungay pakayni i wawa i suna, pakayni i midiputay a pasevana' han tu i,u kapahay kuni a demak.

Nika,caay piruruh kita tu mavukil kisu saw? anu pakaynin naca ita misimsim kita u matu'asay, itini i lalavu nu luma' tu saykaytini i suwal nu Pangcah, a maanen paturud a minanam a mitesek a ci valucu', a minanam tu wawa nu mita han tu i, anu caay pakaytini i saayaway i lingatu nu lalavu nu luma' a sumuwal han tu i,awaay ku pinang nu mita,tu sakaytini i suwal nu Pangcah a patireng haw, hatini ku niparunguc nu maku tu sakaytini a demak salikulay tu sakaytini i suwal nu Pangcah han tu i,ira aca ku pilungc nu maku tu sakaytini, caay kaytini sa i wawa ku pisanga tu kita tu sapasevana' i waw tu suwal nu Pangcah, aluman ku ina hananay mavukil sumuwal ira ku mavukilay a imeraw tu Pangcah hananay,aluman a surit u niyan haw dayici, a ira ku mahiniyay a sapasevana' nu原住民委員會tu saykitini ina atu wama hananaya demak.

Anu caay kita pisanga' tu niyan sakaytini i ina hananay atu wama, a pasevana' tu niyan han tu i, u maan ku sapasevana' nu heni itini i wawa nu heni, u niyan ku lunguc nu maku, pimeraw tu aniniyay a ziday a mavukil ku matu'asay, maanen a pasevana' ku wawa, vukilvukil satu ku wawa sakaytini i suwal nu Pangcah, dayici itini i kiwkay u kapahay ku niyan a taterungan nu mita a minanam, itini i kiwkay pakacuwan tu i itini i lalavu nu kiwkay ira ku kapahay a nananaman a kakitiraan, a ira ku pasevana' nu kiwkay tu sakaytini i suwal atu i surit nu Pangcah, u kapahay kiniyan itini yaca itini i niyaru' ,anu ira ku nipi sanga' nu sakaytini i niyaru' tu sakaytini i a pasevana' tu wawa hananay, a picudadan u kapahay kiniyan, anu awaay kiniyan hantu anu kakukaku sa itini i hekal tu nu Taywan a picudadan han tu i, wa caay kaala ku suwal nu Pangcah. Sa ira aca ku nipilunguc nu mita tu sakaytini i sehu nu mita han tu i, anu ira ku tata'angay a pida nu heni tu cuzukaysing tini han.

Mamaan misavalucu' misanga' itini i niyaru' tu sakaytini i picudadan hananay, nu mita nu wawa itini kiya matatudung ku niyan, kiya caay ka ratal, kiya manaun a malaupes ku suwal nu Pangcah, kay ira ku nikapikaturin nu suwal nu Pangcah itini i niyaru', itini i lalavu nu luma' sa hatini ku pilunguc nu maku, hay Aray!

U ruma satu pakaynien nu mita itini i 母語認證hananay ku demak nu 原住民委員會tu saykitini i masavinavinacadan cadan nu 原住民han tu i, u kapahay kuni a piseking nu hiya nu kukudulay haw, u sakasaan hantui mangalay a patireng tu suwal nu Pangcah nu vinacadan a sasuwalen,anu awaay ku mahiniyay a demak han tu i, caay pisavalucu' ku wama atu ina atu wawa tu sakaytini tu suwal nu 原住民 Yen-cu-min a suwal anu ira tu ku matiniyay, u kapahay kuni nikaadihay ku caay ka rawis hananay a demak tu sapakaytini iniyan haw, pimelaw nu maku han tu i, kapahay kiniyan saw piseking, nika a pakayni itini i piseking hantui mavana ku wawa nu mita, miseking. Nika pakayni i pisuayaw tu kasasuwal tu sakaytini i lalavu nu luma' tu matu'asay han tu i, awaawaay ku suwal nu heni tu vana' nu heni tu suwal nu Pangcah, anu pakaynien nu mita i piseking atu pakayni i nguyus ita, a masasuwal han tu i, caay kaala nu heni ku suwal nu Pangcah, a maanen ita a misuayaw tu niyan han tu i, a maanen ita an caay pakayni itini i kasasuwal, caay pakaala ku wawa tu ngiha nu Pangcah, a maanen, ira ku a hemaway, ira ku vaeketay, cay kahaen sa ku demak ku suwal nu Pangcah, anca away ku ngiha tu sakaytini i vaketay i ahemaway, naayaw u matu'asay semuwal tunu Pangcah han tu i, kapah tengilen, ira aca ku ahemaway, ira aca ku mararumay, ira aca ku picihi hatui maanen hakiya ku ngiha nu yaan a patahekal pasevana' tu tu kasasuwal nu misu a tu tamdaw, maalaala nu mita an pakayni han i piseking han tu i, caay kavana' kita, u sasimsimen ita ku niyan a demak.

Pimelaw nu maku tu piseking nu wawa anini han tu i, maserepmaserep ku vana' nu wawa, anini u kararuman nu mita ku niyan, masamaan ku ira aca ku mavana'ay mikingkiw nu mita tu suwal nu Pangcah, u taratarakaway sipusipunuay nu mita han tu i, mamaan simsimen ku niyan a demak, caay pakayni sa i piseking a miyala tu sakaytini i pi補助 an haenen nu mita han tu i, caay ka talulung ku nipitesek tu sakaytini patireng tu suwal nu Pangcah, a ira aca ku nipikatalasasa nu kudukudulay itini i niyaru', mitengil tu suwal nu matu'asay, ka ira ku valucu' nu heni nu heniyan a valucu', a patahekal tu sasuwalen nu heni tu, sakaytini sapilunguc nu heni a maenen patireng tu suwal nu Pangcah, ka ira kunu matu'asay sa kaku anu haen han nu mita itini i pakayni i piseking hantui caay ka ala ku matatudungay a pipatireng ita tu suwal nu Pangcah, hatini ku paini nu maku.

Nika, salikuray ira aca ku nipilunguc nu itini i cacudadan a singsi, mangeru ku heni a pasevana' tu suwal, itini i i cuwacuwa a cacudadan tu suwal nu Pangcah han tu i, ira aca ku nipilunguc 到各鄉鎮學校為了搶救原住民族的語言 tungal itini i punu nu heni tu suwal nu Pangcah han tu i,pakayni mi背hananay haw , misuped itini i punu han tu i nikasupesuped sa ku heni, caay kavana' ku heni iniyan a suwal, ay cuwa hakiya a pasuwal iniyan han tu, icuwa hakiya a pasuwal sa caay kavana' ku heni a wawa, anu pakaynien nu mita i tatudung nu mita, itini i pisuayaw a masasuwal tu nu Pangcah,tu matu'asay han tu i, anu ira ku matatudungay a ngiha atu matatudungay a suwal, sakay tini i malavi.

是的，我現在在所要分享的是我生命故事，在孩童時期，到如今，總有回憶有關生命故事。

在我孩童時期，，不曉得我對族語說話的很流利，我從小到長大是由祖母照顧我帶大的，，只因父母工作忙碌，他們務農從早到晚，我們都知道過去農業時代生活窮困，老人家為了家人生活(家計) ，孩子就交託給祖母照顧，所以，在家由祖母照應及照顧我們的責任， ，都是祖父與祖母，這是值得我欣慰的事，藉此機會我稍懂會說族語，如果沒有祖母從小照顧 ，相形之下耳濡目染在族語薰陶，我怎能會說流利的族語呢? 過去，正在求學時，在很微小的學校讀書，有參與的漢族同學，學校有數算，原住民的孩童對語言的說話，特別是華語，孩子們說的都是阿美族的原音。如果，當時沒有堅持學族語，我們到如今怎麼會說族語? 所以謹，此，我有感恩的心，對於老人的教導，有關他們對我族語的學習，藉此，學習族這議題，我從另一方面的也有一些些的憂心，對於這新的世代，有關我們原住民阿美族群，對部落的關鍵，反觀在我們的家庭，幾乎沒有孩子會講會說族語的孩子，如此看來怎麼不叫我傷心，當這樣的時代呢?

在教會在部落現今的孩子們真實的狀況，都是以華語為主作回應，在原住民語言的弱化都是原因，族語對話，未來，我們怎麼搶救原住民族的語言?面臨這樣的語言復振工作，讓這些文化資產可以順利傳承下去，確實需要靠原住民阿美族人的力量去介入協助，轉型正義才有可能，否則!阿美族語言將會消失。不僅是我們阿美族群、太魯閣、客家人、漢族族群都是面臨同樣的問題，語言的弱化都是原因，各族群語言將會消失，讓這些文化資產，原住民族的語言如果，沒有我們盡心努力，如何再進行努力，語言(母語課程)復振工作原住民族族語教育或學習現場(家庭、部落)老人、部落、教會(牧長)縣府原住民族委員會有計畫性的，推動原住民族語言振興工作，這個方向喚起全體族人，為此復振族語邁向嶄新之路，這是我們族人值得思考，有關語言振興工作的議題。

反觀現今的孩子，在學校有八堂課，在學校學習的時刻在學校學習，放學回到家在家庭學習的時刻結束，在家庭族語的學習時刻，就寢休息，跟家人互動對話的時刻就減少了。再則，家庭的老人不見得會說族語，還是以中文來對話。因此，老人漸漸的從不會講中文了，照理是老人應該啟發教族語之責任(使命) ，反而是教中文之責任(使命) ，孩子教中文於老人。 有關中文這議題，不搶救原住民族的語言，我們的族語很快就不在了，族語會消失，原住民族(阿美)的語言，只能謹於文獻書本上看見原住民族(阿美)的語言，以及族語書寫羅馬字體藉此，族語學習課程就消聲沒落於世界，原住民族語言我們以觀望的態度，這是值得我再次的特別呼應，在部落、在教會、在家庭、在阿美族語的從外面作族語學習，都來自學校學習的阿美族語，也無法真實的採集到更深入，專為兒童阿美語言，原民會設置補助重要的政府和原住民委員會為落實及推動原住民族語言發展法，我們如何在部落使用及傳習等族語復振工作，族語振興計畫，原住民族語言如果沒有很積極原住民族語言推廣人員工作概要計畫，其他有關語言振興及本會交辦事項。如果，沒有此項很快就消失話語，阿美族語原住民族語言能力認證測驗，縣政府辦理原住，民族遴選，族語保母族語能力口說測驗，取得保母人員技術士證滿 1 歲以上至 5 歲以下」家中有三親等以內之原住民籍幼兒者親屬保母：能說流利原住民族語言，一般保母：能說流利原住民族語言，原住民族語保母獎助計畫是好的。

我們如何不許說，你怎麼不會說呢? 如果，從我們自己家庭，身為長輩是我們值得思考的問題，傳承下一代輔導與協助家長及家庭成員，如何於家庭建構具生活化，之族語學習環境?如果，家長及家庭成員沒有同心積極推動族語家庭，建構具生活化之族語學習環境，這是我所期盼有關推動族語家庭工作，最後，是藉此原住民族語言阿美族語，我還有更深的期盼，族語家庭不是專為兒童、青少年族語天地(看圖說話)製作繪本(看圖表達)來教兒童、青少年說族語，在阿美族語領域，身為媽媽沒有族語能力，連阿美族語音符號及拼音(字母篇)羅馬字體都看不懂族語，對於家庭的主軸族語重要性的教導，原住民委員會所提供的父母工作。

如果，我們沒有配合此項方案培訓親子族語親子(父母)族語師資，將成為族語家庭老師，沒有族語培訓研習的父母，將如何教導孩子?這是我對族語家庭的期盼，並苛求現代族語家庭的重視，父母不積極的學習族語族語，就無法傳授孩子，孩子對族語就無感興趣的學習，阿美族語首要強化教會族語保存與發展之功能，推動教會主日學，使教會族語學習成為族人學習族語之據點，之場域有專屬族語師資輔導與協助，教會族語與字體，這是最理想之族語學習環境，於部落建構具生活化之族語學習環境，部落傳習族人羅馬拼音，普及族語文字化學生(兒童、青少年)學校多元族語學習管道，這是最佳增進其族語能力，如果，沒有推動部落(社區)族語學習活動，將會被台灣漢族統化國語言學校，阿美族語言將會弱化消失未來，怎麼救原住民族的語言，讓這些文化資產可以順利傳承下去，確實需要靠政府的力量去介入，協助大量資金鏈結投資及輔導資源，深化並穩固原住民族語。

使用輔導、訓練、資金讓這些族語文化資產讓族人兒童、青少年有傳統文化及日常生活用詞，營造族語友善環境(族語學習環境)，卻沒有迅速的且漸進緩慢的，不致流失阿美族語言。讓這些文化資產，順利部落將阿美族語阿美族文化傳承下去以及族語學習家庭輔導，與協助家長如何於家庭建構族語學習環境，感謝。

其次，就是我們藉此原住民族母語認證能力測驗原住民委員會，主辦為所有各族群原住民族語言，主辦單位: 財團法人原住民族語言研究發展基金會承辦單位: 國立臺灣師範大學進修推廣學院，宗旨推動原住民族語言振興工作，為原住民族各族群的語言，喚起全體族人為原住民族語言與文化，並激勵族人身為父母，對於兒女學習族語落實族語學習家庭化，教導家庭成員如何有效作學習方式，成為家庭成員學習成效。根據，我所瞭解似乎很多課程，沒有落實族語學習家庭化(親子對話)，這就是，我對族語家庭的觀點良好策略，作為族語認證測驗前的預備，反觀族語能力認證，對於孩子族語能力認證測驗是一件容易的事，然而，親子面對面簡短對話說話，表達(互動)家長及家庭成員，卻不知如何說話表達，他們一概不曉得說阿美族語的方式，只能透過原住民族語能力認證測驗，以及對話對他們而言說族語，是一件難題，說阿美族語家長及家庭成員，如何進行口說(親子面對面)簡答題/簡短對話說話表達(互動)，孩子無法很流利說族語，用阿美族語原鄉音有音，也有輕音有人認為阿美族語，並沒有這一項的強制阿美族語音符號及拼音重音輕音，過去族人(老人)說話的腔調確實說阿美族語十足原味，聽起來特別好聽，有輕柔聲音，也有埋怨的聲音，嚴厲指責聲音，也有對於聲音的教導與人對話，如何表達人與人之間說話的態度，我們可以取得藉此原住民族語言能力認證測驗，我們並沒有這樣的認知，值得我們思考的議題。

我從這項議題的觀點，現今孩子對於原住民族語言，能不單單是專為的對於族語能力的減退弱化，這就是我們長者對於孩子們的憂心，會落此下場還好，有專為族語言研究開發，專為我們阿美族語語法結構，高優級上的族語原住民族語言推動組織是我們每一位族人值得省思的議題不單單是專為原住民族語言能力認證測驗合格者的獎勵我們彼此激勵、啟發、參於來為阿美族語匯集出振興阿美族語可行的策略和具體目標為阿美族語的未來產生改變的行動力來落實部落廣邀族人參與辦理常態性聚會營造全族語聚會場域於聚會時他們使用族語進行議題討論設計相關討論議帶領族人以族語進行討論傳習族人羅馬拼音，普及族語文字化紀錄討論過程以做為老人語料採集之素材至於此專為藉此原住民族語言能力認證測驗是不合理的建構，推動我們的阿美語言以上是我所分享的作為最後的結論。

我的期盼對於族語教育這區塊(領域)，已透過學校族語師資，再進行努力母語課程，原住民族的語言nu heni nu aniniay a wawa haw i pakayni han nu heni i pi讓這些文化資產，可以順利傳承下去，增加他們對族語的知識，原住民語言的弱化，原因都是老師透過阿美族語音符號及拼音(字母篇)，為了加強腦部的記憶力，但是，治標不治本的解決方式，原住民語言的弱化，都是原因這單句詞彙，不知用那個詞彙回答，如何應對簡短對話，簡答題，這單句詞彙如何連接詞彙，這是現今孩子對族語對白的盲點，如果，我們，從我們正確的相對的說阿美族語(簡短對話)，與長輩簡短對話，必須要有正確發音，以及有正確語言，有關晚餐的對話。