- 72
- 0
描述作者從童年記憶對家族、部落以及部落文化祭儀和對奶奶的懷念,彰顯阿美族母系社會制度訴諸於畫畫。
- 字幕列表
-
saka cecay 第一集 生命故事nga'ayho tani aca' kako a mihomong ci Hana'an 很高興來採訪哈拿
-
pasowal cira nohoni to 'orip 生命經過 han no holam i 待會分亨她生命的經歷
-
i cowaay kamokoan i ayaw tahonini .從前在那裡居住到現在
-
ato tayala ira sa cingra sato pisiwkay nano 'oripang no mira . hay .請讓她自我介紹她生命經歷及目前的工作.
-
ping⌃an cihana kako .平安,我叫花.
-
noni pafelian no ina kini a ngangan . 這是母親賜予我的名字.
-
omita o pangcah hananay a sowal .hay . 這是我們阿美族的語言.
-
saka kako i nai kalinko ,我來自花蓮.
-
tini i micoho hananay o fanaw ko finawlan . micoho 是. o fanaw .在瑞穗的"池塘" .
-
o niyaroʼ noniyam . hay .是我們的部落.是.
-
e , nano kaʼeman i tangasa i kafanaʼan .阿 , 從小到懂事以來。
-
tangasa itini i pitilid itini i mamangay a pitilidan .直到就讀國小.
-
國小 hananay i , itira'ay kako itira i fanaw hananay niyaro' amato'as . 在國小期,我在瑞穗部落長大的.
-
itiyaho i , mahirateng ako i matini itiya'ay ho a 'orip . 憶起從前兒時的故事點滴仍記憶猶新.
-
itini i niyaroʼ niyam i adihay ko ,在我們的部落有很多族群
-
'aloman ko o Ngayngay , ano o Taywan aca , 很多客家人,漢人,
-
saka itiya'ay ho a tamdaw i , masa koengel ko faloco' . 在以前的人呢 , 心是單純善良的 .
-
ano o ya Ngayngay to , ano o Paylang to , 無論是客家人,或漢人,
-
ano o kita o pangcah , o Amis hanangay i mitini haw i .或我們阿美族人 , 現改阿美(Amis) .
-
matiya o cecay a laloma'an ko piaraw mako tiay ho .在我以前的看我們如同一家人.
-
masasipadapadang ko tamdamdaw . 人人相互助合作 .
-
nawhani i , iti:yaho kimihaw .因為 這是以前 ,
-
ca'ay ka mati'ya i matini ko 'orip .不會像似現在的生活一樣 .
-
hato o misafononay , fono , fono 是作農的.就是作農的,大都是作農的.
-
misafononay han koranan. o .那叫作農的意思.
-
roma⌃ i , o mipaloma⌃ to deteng .有的種植蔬菜 .
-
ano maamanay a dateng .各式各樣的蔬菜 .
-
aro i arilay .o konga , ato o manan i fono . 有玉米 , 地瓜 , 各樣種在農地裡.
-
o talitali .hayi . 還有芋頭 .是的.
-
o tali aca , o kakaenen nomita a to romi'ami'ad . 還有我們每天要吃的食物 .
-
mitiraʼay ko papaloma⌃an itira i fonon .農地種此類的農作物
-
saka itiyaho kami haw i , ca'ay kalecad to i matiniay a wawa' . 現在的孩子不像在早期的我們 .
-
. 現在的孩子 .
-
maherek a mitilid i , sasala:ma^ sa'an a tayraicowa . ha ha ha 放學回家後 只顧著到處玩耍 . 哈哈哈.
-
itiya'ayho ca'ay kahaen .早期是沒有這樣的 .
-
pakafanaʼ no matoʼasay itiay ho .那時候老人家教育的方式 .
-
ano minokay kami a mitilid haw i .當我們放學回家的時候 ,
-
tangsol saan a miʼorong to isiisiʼ .立刻就去挑糞.
-
ato o masamanay o sapakoyasi' to detengdeteng aca .還有要澆灌蔬菜的肥料 .
-
pakoyasi' . pakoyasi' 就是施肥 . o , o , o , o . 是 , 是 , 是 , 是 . 是施肥了解 .
-
pakoyasi' to deteng ta ' fangcal ko to'as no deteng kira . hay .施肥蔬菜才會長得很漂亮啊 .是.
-
ano awa' ko deteng o ma'an ko kakaenen ? 沒有這些蔬菜要吃什麼 ?
-
saka mahaenay ko orip iti:ya ho .這是早期的生活光景 .
-
saka mahirateng mako itiya ho i .所以,我對於早期的印象特別記憶深刻 .
-
kita o wawa⌃ hananay .身為孩子的我們 .
-
mikihatiya to mato'asay a talacowaco:wa a mimatayal . 會隨從老人家去任何地方工作 .
-
romai mipaliwpaliw , misasipaliw .有的時候會互相協助 . 互相幫工 .
-
nisasipaliw hani itiay o niyam a niyaro' itira 'haw i . 在我們的部落互相幫工 .
-
ano o paylang to , ano o ngayngayngayngay to,無論是漢人, 或客家人 .
-
ano kita o pangcah to haw .或者我們阿美族人 .
-
malecad a masasipadang itiya ho , o . hay .maha'enay ko niyaro niyam . 在我們的部落都一樣互相幫助 . 是.
-
hatini ko fanaw hananay . adihay ko fanawma itiya .這是我們早期的光景 , 當時那裡很多池塘 .
-
ano o Taywan hananay how , Cowi-Poy hananay , o 水尾 . hai . 漢人說是水尾.哦 .是的.
-
i kalaenoto haw .在最下游 了.
-
i rarem to saka adihay ko fanaw itiay .在最下游所以很多池塘 .
-
所以. o fanaw hananay koro niyaro' no miyam . 所以,我們的部落才叫池塘 。
-
瑞良村mahaenay .命名為瑞良村就這個典故 .
-
saka itiyahawi kita o wawa ca'ay ka pisalama . 我們早期的孩子是不會出去玩的.
-
ano mihifang a mitilid kami hawi pakaen to kolong , 放假天就要去放牛吃草,
-
mikangkang , a paloma to 'ariray ,犁田 , 種玉米,
-
mimawmah , mipalomaʼ to kodasing .耕作, 種花生,
-
ano ma'an ko tayal no mato'asay kiy howi . 不管大人做什麼事情,
-
ca'ay ka pinengneng to ano 國小 hokiso , 不會分你是國小年齡 ,
-
mamang ho kiso ca'ay kasa'an . 也不會說年紀太小 ,
-
ano ca'ay katayal haw awa'ay ko kakaenen . o , hay . 假如不工作就沒得吃 . 哦 ,是的.
-
mahaenay ko 'orip itiya ho , 早期的生活就是這樣 .
-
saka lecad sanay a midodo' to tayal no mato'asay iti:yaho . 所以,就跟著老人家一起工作.
-
mahaenay ko ʼorip iti:ayho .以前的生活就是這樣.
-
saka ano malihateng itmatini how i .現在想起過去的話,
-
maroray itiya , ca'ay kakahi , nikawrira samanen . 當時很辛苦 , 很不願意 , 但是又何奈 .
-
mahaenay ko 'orip kira . 生活就是這樣 .
-
saka harateng han imatini haw . nga'ay ko matiniay a 'orip . 所以 , 憶起從前 , 這樣的生活也非常的好.
-
nawhani , mapakafana' no mato'asay 然而 , 老人家會教導我們 .
-
to mafana' a mingodo a matayal . 學習尊敬與工作 .
-
ato mafanaʼ a mingodo⌃ to matoʼasay .無形中也學會如何尊敬長輩 .
-
fangcalay ko mitiniay a pakafanaʼ .這樣是非常好的教育.
-
pikiwyok no mato'asay , 是. hay .這是長輩的教育 .是.
-
o dadodoen nomita komatiniay imatini . 這也是我們現在要學習的功課 .
-
ano palafa:c han ko wawa haw .如果讓孩子任意妄為的話 .
-
minokay sato i 'edef han ko sa'efan a misalama^ haw i .放學回來的時候 門一關到就處瘋狂玩 .
-
caʼay ka fangcalay ko matiniay .這並非是很好的現象 .
-
papalinsiwen to a matayal a misawsaw to kaysin . 至少也讓孩子訓練學習洗碗做家事.
-
toriko' , a miasiaksik to sawfan ,洗衣.整理離被子 .
-
to hemay hayi a miasikasik aca .煮飯或掃掃地 .
-
ano ca'ay pakafana'en haw , 如困沒有教導做家務 ,
-
caʼay kafana ʼ ko wawa to roray .孩子們無法體驗什麼是辛苦 .
-
saka ano ca'ay kafana ' ko wawa to roray haw . 孩子若不知道 什麼叫辛苦 .
-
ca'ay ka fana' a mangodo to mato'asay . 也不會懂得去尊敬長輩 .
-
ca'ay kafana' a mi孝順 to mato'asay hay .更不會懂得孝順父母 . 是 .
-
saka haenen no mita ka nga'ayay sako harateng no mako . 我想這樣做是件很好的事 .
-
saka , no awayay kora a kiwik haw . hai .所以, 這是早期的教育方法 . 是 .
-
hay , aniniayi , aniniayi palafac ato kira .是, 現在, 現在都隨意放寬教導.
-
ca'ay to pakafana' imatini to nga'ayay a pinangan a 品德 . hay . 己不再教導何謂善惡的品德 . 是.
-
ya pasifana' kiso to pakayniay tono pangcahay a sowal i .關於你在教阿美族語 .
-
o masama'anay ko 經驗 no miso ato harateng no miso . 有什麼樣的經驗和想法 .
-
pinaʼay miheca a pasifanaʼ .你教了幾年的母語 .
-
o singsi to kiso kira . hayi .你也是老師 . 是 .
-
pakayni itini i , yo malinah kako tayni .也是從這裡搬遷的那個時候 .
-
i Tayhok kiya , hay . miseking kira to palingat , o 證書 . 在台北考母語認證 .
-
證照 hananay no Amis .阿美語證照 .
-
ta maʼala to koraʼan i caʼay ka tangsol ,拿到證照之後沒有立即 ,
-
saka e masa'ma:an i .然而 , 在各樣的狀況下 .
-
soelin haw , maaraw no mako ko 'aloman to kowawa no mita , 說真的 , 我看見我們的孩子們 .
-
ca'ay to kafana' to sowal no mato'asay kingra . 都不會說我們的母語 .
-
pawanpawan sato ta . tayra kako i pitilidan . 且漸漸流失 , 我才去學校 的 .
-
i 國中 i ayaw kako . saʼayaway mako i .早期是在國中 , 是我最先的 .
-
tayraʼay kako i 汐止 Cirakesay .我到汐止的樟樹 .
-
Cilakesay a niyaro haw , 樟樹國中哦 , cai , tila i 不是 , 是秀峰國中 .第一間,哦, 是 .
-
tira kako a pakafana' tono mita no Amis a sowal .我在那裡教我們的阿美母語 .
-
kalimala'an konini ano ca'ay kafana' ko wawa hawi awa'ay to kita . hay .假如我們的下一代不會說, 這也是十分婉惜.是.
-
saka to kalimela'an to konini a fonka nomita . 所以 , 要珍惜重視我們的文化 .
-
o sowal hanay matiniay .語言就是樣 .
-
saka tangasa kako itira kimahaw a mipakafana' to sowal no mita o Amis . 當我到學校教阿美母語的時候 .
-
awaʼay ko mafanaʼay a wawa .沒有一個孩子是會的 .
-
saka pakayni kako toya kangtan:ay .所以我從最簡單的教起 .
-
kahemaw:ay a milingto a pakafana' tonini a tilid no mita o Amis .從最容易的教我們阿美的語言 .
-
ta pakafanaʼ kako itiay hawi .在當時我教的是 ,
-
pakaynien ako i radiw , pakaynien ako i 圖片 , 透過歌謠或圖片 ,
-
i 'arawan , ato o mita o sowal no Sesiw.還有視覺上的影印 , 再來透過我們的阿美語聖經 .
-
ato pakayni i 伊樂園 , a pakafana' to wawa . 還有族語伊樂園的教材 , 來教導孩子們學習 .
-
nawhani maʼaraw no mako因為我看到我們的
-
ko mita o wawa no mita kiyami how .族人的孩子 .
-
mitiya ca'ay ka pakato:or tono tao a wawa . hay . 好像無法跟上其他孩子們的學習進度 . 了解 .
-
saka malimela ko falocoʼ no mako .我深覺感到婉惜 .
-
saka pakafana' kako i , pakaynien ako i nga'ay a demak . 所以,我會教他們關於正面積極的方向教育 .
-
no sowal no Saysiw . a mapananay malatamdaw ko wawa no mita .透過聖經教導 .
-
o falocaʼ no wawa sanay kako .讓他們的心轉向積極正面 .
-
matoʼas i ta mafanaʼ a mihalateng隨著齡成長而想法更成熟.
-
a mikowan to niyah a ʼʼorip sanay kako才能管理規劃自己的人生 .
-
saka pakaynien nako i sowal no fangcalay tilid .透過聖經的話 .
-
mita acoda no fangcalay a tilid haw i pakafana' to wawa .好的書籍來教育孩子 .
-
sa romasato i , pakayni i ridiw no pangcah haw . 另外 , 阿美族歌謠 .
-
ira ko pakafana' no mako .我也有教唱.
-
nawhani , caʼay kafanaʼ cangra ato mita to sowal , 因為他們不會我們 母語.
-
ato no mita no mita aca a pinangan angiha' a radiw haw cai kanga'ay . 和我們的習俗及 歌曲的轉折音也是不行 .
-
saka pakafanaʼan ako to ranan .所以 , 連這些我都會教他們的 .
-
ano ca'ayca'ay kasa mamama'an haw i . 雖然不怎麼樣 .
-
nika ira ma'ala korana no mita o pangcah 1 hananay . 因此 , 就學會我們阿美語 1 的音意 。
-
a ngiha no mita o Amis haw o nga'ay to .學會這些音意就非常的棒 .
-
hay mafana' cangra tonini a pakayni i radiw , 他們會透過歌謠 ,
-
pakayni i demak , pinangeng , ato harateng no mita haw mafalic . 事務 , 習俗 , 想法思維會改變 .
-
ta malatamdaw to mita a wawa kira .成為善良正直的孩子 .
-
ta ikor satoi , ta mafana miharateng , 至此之後開始學會反省 ,
-
ta makickic , maliyaw ko harateng no wawa i . 會修正 , 會改變思想的孩子 .
-
manga'ay ko demak , ta manga'ay a ira ko 'icel ningra . 行為端正有能力的人 .
-
a mi競爭 a masasilifet to tihitihe kira a mitilid mahe'enngay . 才能夠提升學習的競爭力 .
-
saka ira ko harateng no mako hawi .我有時候在想 ,
-
ano mananga'ay kiyami haw . 如果可以的話 ,
-
ano cecay ko wawa no mita haw ,那怕我們只有一位孩子 ,
-
hanenen no mita a pakafanaʼ itiay .也一樣要教他們才是 .
-
nawhani , yo pakafanaʼ ho kako i pitilidan kimi haw ,因為, 在當時我還在教學的時候 ,
-
roma haw , ono Piaywan , ano o Taya ,有的是排灣族 , 有的是泰雅族 ,
-
ano 邵族 hananay kimi haw ,還有邵族 ,
-
ono mita o Pangcah , ano Ponon ,我們的阿美族人 , 還有布農族人 ,
-
emin han nangra a pateko' a manemin tilid . 全部一起上課 .
-
a maanen ako a pakafana ' ha ha ha , haw . 到底我要怎麼教啊 .
-
ta samaʼen , ono cecay konomitai ,怎麼辦 , 如果不是自己的語言 ,
-
cai kafana' kako kira to nangra a sowal . 其他族人的語言我一概不知 .
-
pakayni han nako i 伊樂園 a pakafana' i cangranan a patilid a milinsiw .我都透過族語伊樂園來教導或給他們練習 .
-
o nomita o no pangcah no Amis i ,我們阿美族族語 ,
-
ono maka a tayal koranan i .母語教學是我的職責 .
-
sarocoden ako a mipakafanaʼ kira .我也是一樣很仔細的教導他們 .
-
mahe'enay saka ano hatiratira haw i ko wawa no mita , 我們的孩子們 , 雖然如此 ,
-
romai cecay a kafo' , ceay a班 nomita haw i .另外 , 雖僅僅一個班餒 .
-
cecay ko wawa patatekoteko han nira i . 雖,各族只有一位卻把他們全部合在一起上課 .
-
caʼay ka fangcal haenen .這是一個非常不好的現象 .
-
ca'ay kalecad ko 程度 no wawa no mita . 我們孩子們的程度參差不齊 .
-
saka ininan kiymi haw haenen nomita o matayalay konini . 所以這樣的狀況我們要特別留意 。
-
ta so'elin haw a malaheci . ma 落實 ko pinanam no wawa .說真的讓孩子們落實的學習 .
-
ato pakafana' no mita , so'elin ma'araw ko heci ningra . 必要看見結果在他們身上.
-
ano caʼay kahaen kiymi haw .如果沒有確實實施 .
-
ca'ay kanga'ay .將會不是好的現象 .
-
ca'ay ka haliki a ma'araw no mita ko heci . 將會很緩慢的看見成果.
-
o matiniay ko tayal no mita .這是我們要努力的方向去做.
-
deng roraʼay sa kita haw i .我們辛苦的付出,
-
hakowa a miaraw konini a heci .到什麼時候才會看到結果 .
-
ca saliyawliyaw sa kitai itira to ,ha ha ha .結果, 我們一直不斷的重複又重複 仍就在原地踏步 . 哈哈哈.
-
hay . o miso o faloco' ka faloco'an no miso o 願望 samaanen nga . 對於這件事你有什麼你期時和希望.
-
sa matatodong . 才達成這個祈望 .
-
o matiniay koni haw .針對這件事的話 .
-
pakini i wawa kiymi haw .關於這些孩子們 .
-
aka deng koya sowal hananay .不要只在會說而已.
-
ano pakafana' to samama:nay o no to'as a 'orip kiymi haw 躺若教導任何列祖歷史生活典範故事.
-
ya tatiihiay kaliman to kora sa kako .我認為不好的習慣就棄之.
-
nawhani wawa hananay haw .為什麼 . 孩子們 .
-
mafanaʼ a mi學習 minanam .的學習力非常強 .
-
pakafana' han iso haw ya nga'ayay ato tatiihay , 若教導他們好與壞的 ,
-
o tatiihay ko kaliki a mafana' . 壞的學很快 .
-
所以 , ira ko sowal ako i wawa .所以 , 我曾對孩子們這樣說.
-
sowal sato kitakiymi haw horo Paylang ho mahaen . 連漢人也是一樣 .
-
oya mimaliepahay o fongka no Amis sanay . 喝酒是我們阿美族的文化 ,
-
mahennay haw ? 真的是這樣嗎?
-
cai kahaen . 不是這樣的 .
-
saka , 所以,