- 38
- 0
Kacaw faki 居住在基隆市中正區的海濱國宅，因社區許多的山波地，faki趁工作閒暇之於，將住家後方的山波地種植了在原鄕有的物種以及自然生態的植物(山蘇)，生活在都會區的faki，也不忘曾在部落種植過的植物，也能在都會區吃得到。
- 字幕列表
-
hai faki ! han iso a sawni pasifanaʼ kami haw !長輩! 可以分享讓我們了解
-
mana tayni kiso tona lotok itini?為何你會來這裡的山上
-
ngaʼay to haw?可以嗎?
-
hay ngaʼay to是，可以的
-
hay好的
-
han kita o salikaka a paini no mako a tayar在此分享給大家我在這裡的工作
-
na itini sawali從東部
-
tayni kami itini Kilong來到基隆
-
o mifotingay ko ʼorip no mako我是做捕魚的工作
-
hatini現在
-
awaay to ko pifotingan no niyam我們沒有可以捕魚的了
-
hawi ya tayni to kako itini tini所以我就來到這裡
-
mikakilim to hakatayalan no mako to tayni kako i lotok尋找可以開墾的工作，所以來到這座山
-
mahela ako koni o lahar我就找到了這個空地
-
to a ini ko ngaʼayay這裡不錯
-
ha palomaen ako to papalomaen ako可以種植我想種的
-
hakakaenen niyam sa ko halateng to之後就有可採收的食物
-
itini to kako a mifaliw我就在這裡砍除
-
maʼaraw ako kona lotok itini當我看到這座山時
-
haw a mifaliw kako hawi砍除時
-
maharateng ako paloma kako to lokot我想到要種山蘇
-
fanaʼay to kita han o lokot han no ʼAmis haw不知道大家了解阿美族的山蘇嗎
-
pasifanaʼ no malitengay koninan這是長輩們教的
-
itini ho sawali to palomaan to ako ko lokot還東部時，我就有在種山蘇了
-
mikakilim kako to hasapaloma no mako to lokot to我就尋找山蘇的苗
-
ira maʼara ako ko pinapi:na a lokot to paloma han ako itini我有找到幾顆的苗就種植在這裡
-
to mifaliwan ako a lotok itini我砍除的這座山
-
hakowaay to a mihecaan kona lokot?這山蘇種植多少年了?
-
ona lokot tonian hawi這個山蘇餒
-
satapang ako mifaliw tahanini hawi從我砍除開始至今
-
watah tosaay to a poloʼ to a mihecaan哇!已經有二十幾年了
-
ko pifaliw no mako paloma ako tona lokot從我砍除種植至今
-
cilosay sa kako tona lokot sawi ira ko ʼaʼalaen ako a lokot種植山蘇之後我就有可以採收的
-
o lokot aca haw ko mapalomaay iso itini?這裡你只有種植山蘇嗎?
-
iraay ho ko paloma to iya dongec還有種藤心
-
wo~o dongec哦~藤心
-
o dongec han no mita o ʼAmis haw i kahilahila sa我們阿美族指心是很多種的
-
o dongec sa hawi o ʼoway一種心是指藤心
-
no penen a dongec saw一種是芒草的心
-
mahelek kako miala to no lokot hawi我採收完山蘇後
-
ni penen kako to no ... dongec ira我就採收芒草的心
-
hatila ko pipaini ako tamonan這樣分享給大家
-
na faki asawni pasifanaen kami samaanen a milokot ha hafaki可以教我們如何採收山蘇
-
alaen to ako hatini kona misiʼayawan no mako好的，那我現在就採收我前面的
-
tini a lokot palomaan ako a lokot這個我種的山蘇
-
samaanen ko piala wasa kita alatek大家也許想了解是如何採收的
-
o mananmanan ko compien?那要準備些什麼?
-
no mita o pasifanaʼ no malitengay itiyaho hawi早期我們長輩的教育是
-
tatiw to fonos o kawkaw帶腰刀、鐮刀
-
samanen haw因為
-
o lotok hananay haw山裡
-
ya adihayay ko fao有很多的蟲類
-
oni ko katalawan就是擔心這個
-
saw o ha tiʼtiʼ no mita可讓我們用來拍打
-
nga ira sa ko mamikalat a fao kitanan i當有蟲類要叮咬我們時
-
ira ko iya ita sapi iya ita saka kademak ira我們就有可以防衛的工具
-
salaw, mitatiw to kita to fonos o kawkaw所以，我們要隨身帶山刀和鐮刀
-
ano honi miala kako tona lokot hawi等一下我採山蘇時
-
o pasifanaʼ no malitengay hawi長輩說過
-
pitin han to kamay sanay ko no iya用手折斷即可
-
ngaʼ mangaʼay ko coʼong ira這樣它新長出的嫩芽才會好
-
sanay ko sowal no malitengay長輩如此說
-
salaw pitinpitin han ako a miala kora iya所以等一下我會用折斷方式拿
-
coʼong no lokot山蘇的嫩芽
-
onian ini這個嗎?
-
cowa koninian ini ko sapiala不是用這個採收嗎?
-
cowa不是
-
oninian sawi ano romakat kiso這個是當你走路時
-
samanen haw o tokos hananay hawi因為山上
-
paloma kita hawi citaloday我們栽種時會長出草
-
adihayay ko rengos有很多草
-
ko kahila no mamasamaanay haw以及各種不同的
-
onini ko safaliwen halalan no miso a milokot就用這個採收山蘇時為你開路
-
sa kidaedaw to kora talod hawi草長長之後
-
faliwen to iso kila ko fatiʼian nora lokot就進行山蘇週邊的清理
-
oninian ko sapitatiw no mako to kawkaw ato fonos這就是我隨身攜帶腰刀及鐮刀的用意
-
o maan ko ngangan nonini?這個名稱叫什麼?
-
o kawkaw han ta nonini o kawkaw這叫kawkaw
-
ini o fonos這是腰刀
-
ini hawi o paini no malitengay koni takowanan這一個是我岳父贈於我的
-
wama no mako我的岳父
-
ira ho ko wama no mako我岳父還在世時
-
ini haw fakecen sanay ko sowal no malitengay toni長輩說這個要繫在腰間上
-
o fafakecen no niyam koninian ini我們繫在腰間的
-
sapakining no wama no niyam kona fonos這腰刀是岳父特別贈送作為記念的
-
wa! miala to kako to lokot我開始採收山蘇
-
to iya ira它的嫩芽
-
ano milokot hawi, hatini han to kamay mipitin採收時用手這樣折斷
-
mipitinan ko no iya要用折斷的
-
ngaʼ mangaʼay ko coʼong ira sanay ko malitengay它長出的新嫩芽才會好
-
salaw o kamay ko sapipitin no niyam to lokot所以我們採收山蘇是用手折斷
-
lokot hay山蘇 是的
-
acah! sakoengelay a很嫩啊
-
hatini ko piala amoko" ho itiyaay a milokot還很短的時候採收
-
mafanaʼay to kako a no maolad我會看，如果下雨
-
ano maolaolad hawi ngaʼayay to kasiʼenawan如果在冬天又下一點雨就很好
-
kacihelangan ngaʼ夏天時
-
awaay ko lalalokoten to hatiniay比較沒有可以採收的
-
hatinihatini han milokot ko lokot山蘇就是這樣採收的
-
miala a mipitpit這樣採收
-
acah好棒哦(感嘆詞)
-
tataangay to kona lokot kira這些山蘇都好大顆了啊
-
hai tosa to a poloʼ a mihecaan a paloma i當然啊，因為已經種植二十幾年了
-
onian o kalolayan hawi這也是勞碌來的
-
cokacok sanay kona lotok a這座山很陡峭啊
-
hai o tokos kira因為是山啊
-
i dapdap han iso若在平地
-
sama saan paloma sato sa oya tarod就只能種植草類的
-
tara tokos ngaʼ ira kora pipalomaan tora tokos一定要爬山也有可以種植的山地
-
inii faki inifaki 這個呢
-
ini這個
-
hai hatini sanay kami mipodpod to lokot hatini是的，我們就是這樣在撿山蘇的
-
mipitpit ano pitpiten iso hawi kaenen kira撿起時就可以吃了
-
sangaʼayay o sowal no malitengay i長輩說過
-
palamlam han tora dongec ini跟這個藤心加在一起
-
o ʼoway ini這個黃藤
-
hai ya dongec ira palamlaman ko no malitengay對它的藤心，長輩做法是加在一起
-
nipalomaan iso koni haw這也是你栽種的嗎
-
hai nipalomaan ako koninian ini沒錯，這也是我栽種的
-
ngaʼay to alaen haw可以採收了嗎
-
nimaan a atih怎麼不行
-
alaen ngaʼay to alaen no hatini ano alaen如果要採收現在是可以的
-
ano alaen hawi hatinien a milecek如果要採就這樣砍下
-
mimaan做什麼
-
ketonen切斷
-
midetek o是砍下哦
-
nilecep sa ketonen就是潛入後切下
-
han ko na toʼod ira toni它的這個根
-
mafanaʼay to kami mananamay to miala haw因為我們常常採所以知道
-
keton han itini patatodong kora iya ira就從這裡最剛好的地方
-
ngaʼ lahecien iso ngaʼ makaen kora dongec當你剝開時就可以吃到心
-
palamlam to na lokot ini跟這山蘇攙和一起
-
sa paloma kami to na lokot ato所以我們才會種這山蘇
-
ʼoway to na dongec和黃藤
-
mangaʼayay ko sowal no malitengay這是長輩們說
-
palamlamen ʼadetay攙和後非常美味
-
soʼelinay to ʼadet sanay kaenen真的吃起來超美味的
-
onian to sakangaʼay niyam o iya atek這有可能是我們
-
o wawa no malitengay itiya ho早期的孩子
-
caay ka adaday mangaʼay kami不容昜生病的原因吧
-
hai matama to ko sowal iso你說的沒錯
-
o iya koni o engac o engac han niyam koniay ini這個是月桃葉
-
ngaʼay kaenen haw?可以吃嗎?
-
itiya ho kami o malitengay i早期的長輩們
-
mimaomah ho kami i sawali還在東部務農時
-
awa ko dateng no malitengay i如果沒有菜
-
foheci han no malitengay koninian ini長輩會把這個剝開
-
kaenen ira ko komod ira吃裡面的
-
kohecalay kiya是白色的
-
alaen ta sawni manay我們來採如何
-
ngaʼayay alaen hatini是可以現在採
-
o mipalomaan no miso koni haw?這也是你種的嗎?
-
o no kalengaw ira koni這是它自然生長的
-
hongira han mikiskis ko na iya ira把它四週剝去整理好
-
makapahay ko lengaw ira它就會長的很漂亮
-
o na iya ira papah ira ini i它的這個葉子
-
mafanaʼ to kita atek也許我們知道
-
o niyam o ʼAmis hawi我們阿美族人
-
keton han iso mihatini koni iya hatinien iso kira haw砍下之後你就這樣用
-
anca aka ho kafohecien iso ngaʼayay to或是你先不要拆開
-
fohecien iso no hatini ngaʼayay to或是立刻拆開也可以
-
nengel han itira faedetay浸泡在熱水裡
-
i falisaw ngaʼ mangaʼay iso mifaheci熱水裡你才比較好拆了
-
ini i sapimaan mafanaʼ kira atek這個是做何用途也許大家都知道
-
sapitafo niyam to pakecang這是我們用來包肉粽的
-
sapakecangan no malitengay長輩製作肉粽的
-
adetay soʼelin ko malitengay a pasifanaʼ to iya長輩們教的真的會非常美味
-
hatiniay a demak saw這種事情
-
o na engac hawi而這月桃葉
-
keton han mihatini i就這樣切斷
-
mangaʼayay to就可以了
-
oni poheci han no malitengay長輩就這剝皮
-
o na papah inini i o haiya ita kira這個葉子就拿來
-
satafo ita to pakcang包肉粽
-
ya kemod ira i它裡面的
-
hatini han o no malitengay a pasifanaʼ這是長輩們教的方法
-
faki i ʼayaw kaemang ho mifotingay to ko ʼorip iso haw?faki 你是年輕的時候就去捕魚了嗎?
-
mikihatiyaay ho to malitengay maomah i sawali當時還在東部跟長輩務農
-
saw mafanaʼ to no tamdawan ngaʼ mifoting成年之後才去做捕魚的工作
-
itiya ho i awaay ko ma:an no malitengay haw i早期長輩們都沒有什麼
-
papifoting ko malitengay長輩就安排捕魚的工作
-
saw tayni to kami malinah所以我們就遷移到這裡
-
onini ya teloc ira ini這個最尾端
-
ngaʼay kaenen?可以吃?
-
ngaʼay koni simantaʼ en iso, simantaʼ niyam koni komaen這個可以吃，我們都是這樣生吃
-
fangsis sanay a很香餒
-
fangsis say真的很香
-
simantaʼ han niyam pasifanaʼ no malitengay koni就這樣生吃，這是長輩教我們的
-
tayni to kami i Kilong我們來到基隆後
-
mifoting kami就做捕魚的工作
-
awa to ko iya misawad to kami mifoting當我們退休之後
-
ʼas nimaan kami i sekal sa kami ?就想我們能做什麼呢?
-
maharatengay to ko pasifanaʼ no malitengay itiya ho就想起長輩們以前教的
-
hatinien hatini sa ko malitengay saw要如此如此的做
-
tayni to kami i tokos miiya我們就來山裡
-
maʼaraw niyam ko tokos i當我們看到山時
-
ya ira ko hatiniay ini malengaway有這種的植物生長
-
ya maloma kami to lokot就種植山蘇
-
ya iya honi ya ʼoway還有剛才的黃藤
-
to hatira sanay ko ʼorip no niyam itini i Kilong我們在基隆的生活就是如此
-
ʼemin nona lotok ko pipaloma namo ari你們種植了整座山嗎?
-
nanitini tay:ra ira ko hatini: sanay從這裡一直到那裡
-
away ko midemakay都沒有什麼人在處理
-
dema: hanay no mako miiya我就慢慢的整理
-
i:ra haw在那裡嗎
-
hai tayra tora palomaan no mako a lokot一直到我種植山蘇的位置
-
himawen haw ko lokot?山蘇需要顧嗎?
-
hai onini haw i這個餒
-
o kacihelangan iyaen iso夏天就砍除
-
caka faliwen so i如果沒有砍除
-
roma mapatayay to ko lokot有些山蘇也是會死
-
faliwen so ngaʼ mapanahal如果有砍除就會比較空曠
-
ira ko masamamaanay a fao kira因為會有各種的蟲類
-
ano caka faliwen iso如果你不砍除
-
mahongira iso miiya makapahay to如果你有整理好就很好了
-
awaay ko katalawan沒有什麼好怕的
-
to mafaliw to iso ngaʼ makapah ko lengaw ira如果你有砍除，長出來的就很好
-
maʼikesay to to mamang konini像這個就有點成熟了
-
wo~maʼikesay to哦~太成熟了
-
ano ca kalalidan miala ko lokot如果沒有很持續的採收山蘇
-
laliden iso ngaʼ hatinitiniay ini haw mangaʼayay kaenen iso就像這個一樣有持續的採收，吃起來會好
-
onini ini 最長這個就是最長的
-
o no hatiraay ila haw alaen iso就像那個你採收
-
kaenen iso haw koʼicaway to你吃起來就很硬了
-
caka fangcal rakaten這裡不好走
-
危險 hai真的危險
-
caay kangaʼay ko lalan i tini這裡的路不好走
-
minaʼon yo要小心呦
-
faki omaan ko alaen iso hatini?faki你現在的採的是什麼?
-
ano hatini haw i現在呢
-
tayni kako mahelekay to kako miala to lokot iti:ra因為山蘇已經採收好了，現在來到這裡
-
palinah kako itini to tatihi no la lokot我來到種植山蘇的旁邊
-
salengad han no malitengay長輩稱它為山棕心
-
o na salengad haw i這個山棕心餒
-
ngaʼayay alaen ko papah ira ini可以採它的葉子
-
o na papah ira hatini han no malitengay miketon它的這個葉子，長輩是這樣砍下的
-
ngaʼ aratek malitelitengay mafanaʼ to alatek也許長輩們都知道
-
anini o kaemangay i caka fanaʼ現在的孩子不知道
-
o saasik no niyam iti:ya ho no malitengay koni kalasaasikan這是早期長輩們用來掃地的工具
-
ano pawali to panay no maan haw i如果曬穀子或其它
-
ngaʼay sapiasik to maamaan就可以用來掃各種
-
o na tatirengay ira ini而它的這個樹幹
-
ano podac han kona tatirengay ira ini mihatini haw如果把它的這個梗這樣剝
-
ngaʼayay to ha tisakisaki no malitengay就可以製作長輩的袋子
-
hai misangaan no malitengay kahilahila sanay長輩們就做各類的東西
-
ko no malitengay misangaan hatiraay長輩們製作的
-
hatini han iso, tolikan to no malitengay koni就這樣做，長輩們也編織
-
o malitengay itiya ho haw i我們早期的長輩們
-
mafanaʼay ko malitengay awaay ko maan niyam saan長輩們知道自已沒有什麼東西
-
mafanaʼay ci fongoh, ci fongohay ko malitengay長輩們很有智慧
-
tolikan ira to tisaki他們會編織成袋子
-
anca ya miʼolongan ita kasaw或著我們背的
-
kahirahira sanay o maan各式各樣的
-
to ngaʼayay to patelian no malitengay長輩們可以裝的
-
sangaʼayay a no macahiw haw i最好的是，當肚子餓時
-
ketonen kona iya ira ini na komod ira ini haw可以把這個砍斷
-
ʼadetay ko komod ira kaenen非常的好吃
-
ngaʼay kaenen?可以吃嗎?
-
ngaʼay kaenen ko ninan這個可以吃
-
ano macahiw kita a no mana to haw i keto han konian haw如果肚子餓了或是
-
faki ngaʼay ketonan iso haw?faki你可以把他砍下嗎?
-
nengnengen ta我們來看看
-
hatini han miketon mangaʼay to miala就用這樣方式砍下，就我們就可以取下
-
hatini han to koya tatirengan ira haw就這樣用它的樹幹
-
ini ini keton han koninian ira ini就是這個，把它砍下
-
ya tetirengan ira ketonen將它的樹幹砍下
-
hai keton han ko tatirengan ira是的，將它的樹幹砍下
-
fonos to換腰刀的
-
o nini haw i o fonos o paini no wama niyam對換腰刀了，這是我的岳父贈送給我的
-
maiya iso kinisaw ko paini no mama⌃你有使用到這個岳父的記念
-
maharatengay ko paini no malitengay想起岳父的贈禮
-
keton han konini tatirengan ira就砍了它的樹幹
-
koʼesit tay haw?拉不動嗎?
-
ha ha ha wah哈 哈 哈
-
tatanga sa itini tatihi ako剛好就在我旁邊
-
wo~hatiniay han naʼonen to哦~原來是這樣，要小心哦
-
roma a no o tokos hananay cowa ka lihaday上山不是那麼輕鬆的
-
ko no tokos miala to kakaenen在山裡採集野菜
-
hai是的
-
faki naʼonen ko rakatfaki 要小心的走
-
hatini han miketon ko iya ira papah ira就這樣砍下它的葉子
-
onini ko podac han konini就是個把它剝皮
-
podacen ?要剝皮嗎?
-
saman han komaen不然要怎麼吃
-
ini i kafekang tora teloc ira a miiya就這個從它的末端開始
-
tapaʼ ngaʼ talaeno han ko piiya再往下切
-
o dongec ho hatiraay maemin ko dongec只是心都是這樣子的
-
o dongec han no malitengay長輩所說的心
-
no penen to no ʼoway to mihatinian不論是芒草心或是藤心
-
iraay ko penen itini haw?裡有芒草嗎?
-
icowa?在那裡?
-
faki ira ko penen?faki有芒草嗎?
-
iraay ko penen icowa?有芒草，在那裡?
-
malinah ho kita tayra ngaʼ我們必需移動到那裡才行
-
cowa ka laingingid caka saan這種的不是相連在一處
-
ko hatiniay o dateng no mita o ʼAmis這種阿美族的野菜
-
onian haw i o pasifanaʼ no malitengay niyam koni kira這也是長輩們教我們的
-
ano malacafayay maʼemi aratek cowa曾經也以為都會長在一起
-
caay ka lacafay是不會長在一起的
-
hatini han ta miara koiya ira 裡面 ira ko aalaen ta我們就這樣取它的裡面
-
o manan ko aalaen to na lalomaʼan ira?它裡面到底有什麼可以取的?
-
o heci它的心
-
o heci ira sapimaan tangtangen?它的心可以做什麼用?
-
kaenen ita我們可以吃
-
kaenen吃
-
hai tangtangen ta no hatini kaenen ngaʼay煮來吃或現在生吃也可以
-
samantaʼ han haw?生吃嗎?
-
ngaʼayay samanen no malitengay koni pasifanaʼ可以的，這是長輩過去教的
-
tayra tokos kamo haw i當你們上山去時
-
macahiw kamo當你們肚子餓時
-
omaan ko kakaenen namo sanay ko malitengay長輩擔心你們能吃什麼
-
hai沒錯
-
onian ko nihanan就是想到這個
-
pasifanaʼ no malitengay長輩特別教育的
-
watah哇塞
-
caay ka lahoday ko no hatiniay o iya a kakaenen no 原住民這種原住民的食物也不是容易取得的
-
o kalengaw ira koni cowa ko mipalomaan kira因為這是它自然生長，而不是種植的
-
nikalengaw konini這個的生長
-
ta no kamay han to?徒手剝嗎?
-
hay ira mapodac iso kira hatini han to koni就造著剛削好的剝下去
-
ano iyai ngaʼ cato ka iyaen如果怎麼樣就不要用
-
ngaʼay tano kamay han koni也可以用手
-
hatini han mipodac maemin tatirengan kora padac ira就這樣的剝樹幹上的皮
-
ngaʼ makaen ta kora tatirengan ira我們就可以吃到裡面的
-
hato refos kaenen iso吃起來像甘蔗
-
hai hai真的真的
-
maherekay to ako miiya hatini mipodac haw i我現在已經剝好了
-
kaenen to ira hatini han mipodac就這樣剝皮
-
mipelaʼ kona iya劈開這個
-
anca hatini han micikcik或是這樣一片一片的切
-
hai是的
-
wo~哦~
-
hatini hay no cinanomay ko就是這樣子，有水份
-
hai iraay ko nanom ira saw sakangaʼay no tatirengan koni因為有水，所以可以解身體的渴
-
hatiniay ko malitengay itiya ho長輩早期就是這樣
-
o hananom就是當水喝
-
cinano ngaʼayay kemkemen ta有水份，我們也可以嚼碎
-
masoʼaw kita ngaʼayay iyaen ta koni若口渴我們就可以拿來用
-
hato tefos很像甘蔗
-
hai hai 有一點sano tefosay koni是的是的，有一點像甘蔗
-
maʼikesay to malitengay to koni kira樹木是有點堅實了，因為一顆已經很老了
-
ano kaʼemang haw koengelay如果還小吃起來就比較嫩
-
ʼanengelay to miming ha ha ha是有點苦哈哈哈
-
hai no tokos kira因為是山上的
-
hatira ko no malitengay kasaw ʼanengel ngaʼ長輩不是說如果很苦
-
sapifasaw to faedet sa ko malitengay長輩說可以退火
-
ano masoʼaw如果口渴了
-
hatini han mikemkem ko nian ira i就這樣子的嚼碎
-
ngaʼayay sa ko malitengay長輩說是最好的
-
hai沒錯
-
wa~cifenengay to ko matoasay no mita我們的長輩真的很有智慧