阿美族食用的植物的嫩莖「十心菜」(上集)石玉蘭

Nga’ayho salikaka
ngangan no mako no Pangcah ci Kawah Daw han ko ngangan
matini mitekato kako misiwkay to hiya
o talod
O niyan o talodo kinian
ri facal kaenen no kolong
kinian o talod han niyan o laloma' nira facal kaenen
haenen a nialanan facal ko laloma' no teloc
mato'as ciira facal malasaasi no sera^
pawali han ko tingting nira malasaasi to
makaen
malasaasi no hiya no sera
mahaen ko hiya ko tadod kaeso' kaenen
o po'eni nira ta
ayaw ciira cifalo ri ira ko po'eni nira ri kaeso' kaenen
mahanay ko tadod hananay
mahaen ko pisiwkay no mako to tadod ho a cecay
roma haen to ko pisiwkay no mako to tadod ho a cecay
o niyan ri o tefos
o kahengayan tefos
takaraw ciira takaraway maala safaw tosa ko takaraw
O teloc nira facal kaenen
niyan ko teloc nira podac han mahaen to
matiniay to ko heci no tefos ka^eso' kaenen
pacamolen han to titi ka^eso' kohiya
ko teloc no hiya no tefos ri
O kahangayan tefos ma'ikesay nira ri facal kaenen ko ma'ikesay tefos
facal kaenen ko teloc nira matiya onian
alaen ko teloc matini to niyan
ka^so' kaenen
pasirawen facal kaenen ka^so' san pasirawen to titi
kakaoloah no wawa ko tefos hananay mahaen ko
tefos hananay 'adihay ko tefos ira fohecalay tefos
ira o macowacowaay tefos adihay
away i tini i 'ayaw 'adihay macowacowaay fohecalay a tefos
anini ri kahengangay santo tefos
awaayto ko fohacalay
cito pisawaneng ko kaysya ri
awato mipalomaay to fohecal tefos
o kahengangaay sato anini ri
maolah to kami maen to kahengangaay tefos ri
haloteloc matiniyan ka'apa'apa ko lawoc nira kaeso'
mahaen ko tefos
O romasato ko sowal ako
inian to o 'icep
o 'icep hanay takadaw cingra ri
ala hatinien a kapapoyo
hannen mipodac ri
laloma'ay kaenen nian
ka^eso' kaenen
maadah ko 高血壓 san maadah ko adada no tangal
sako mato'asay facal kaenen kinian
o 'icep o teloc no 'icep han ko nian
o ma'ikesay nira ta maedeng sariri nohiya no sasinafelan
ngayangay no senafel facal ko tapangan nian a 'icep
facal sapisanga' to taloan i lotok
ko 'akaway niyan a 'icep
mahaen ko tatodong no 'icep
a kakawang ka^eso' kaenen ko heci laloma'
kakaolahan no pangcah ko hiya
ko safiki
kaenen ko hiya ko 'icep nira
palomaen ko heci nira maikes ko heci ri
faecal palomaen a misasapal
adihay sato ko hiya ko 'icep paloma ilotok
mahaen ko no 'icep
a pipaloma oni kakaolahan no mato 'asay ko 'icep
hanay tahamatini to
kalapisiwfay han no Taiwan anini
dadahal ko palomaan no Taiwan itini i lotok
awaay ko pangcah palomaay to 'icep
o Taiwan san kalakakitaan ko Taiwan mipacakay to 'icep
adihay ko etan no tao to 'icep misiwfay to heci no 'icep
mato'as sato haca leteken no ci 'icepay
pacakayen itira i 飯店 ri matekes pacakay cecay ri
maalaay to ko NT$500 sakocecay hatiniay
o laoma' no safiki
cecey NT$500 san matengilay no mako i 飯店
pacakay no tao itira o 飯店 ko 'icep o lawoc no 'icep hatini nian
patayra haan i 飯店 podacento no飯店 nihaen
kaeso' kaenen san ko lafang no itiraay 飯店 a riwli
mahaen ko 'icep ri
kaenen ko hiya nira heci
Pacakayen heca ko haca no 'icep
o safiki no nian laloma' no safiki ci focacing kira
malaka'apaay to ko heci pacakayen
no mita to o Pangcah ato Taiwan
mipacakay kita i matini
o pangcah ato Taiwan alapacakay ko heci no 'icep
hatira pisiwkay no mako ko 'icep
O romasato ko siwkayen no mako
i niyan ri o fukesu han kinian
i 'ayaw ri awaayho ko fukesu hanay
anini ri adihay to ko fukesu
sapakaen to ko oma^
sapakaen to lalihacolan a kolong
sapakaen to saka maomah a kolong
anini sato mafanato kita o tamdaw maen to fukesu
mitanam kita o tamdaw a maen to fukesu
niyana teloc no fukesu hanen i matini
li'ayawen a mipodac ta, matini nian cecay tafo^
pacakayen i 飯店 'atekes
pacakay sato NT$200 san hatini niyan NT$200 to
pacakayen itira patiyamay pacakay lomaloma'an
alapacakay kita to Pangcah ato Taiwan
anini kalipisiwfay matini ko fuksu
faecay kakaenen no kolong
o fafoy o maamaan o 'ayam maolah a komaen to fukeso
makaenen no 'ayam ato howak
ano o tamdawto o takingkito maenay to fukesu
o tamdawto mahaen to fukesu ahiya
o pisiwykay ako konian
hatini ko pasowal aka to fukesu a kakaenen no mita o tamdaw
o romasa to a sasowalen ako niyan to o hiya
i niyan to itiraay i lotok
oway itini ienar no lotokayca kinian o hiya
o lengac han no pangcah kinian lengac han ri
takadaw cingra hatini takadaw
keton han itini ri
makaen konian lawoc tinian
haenen a mipodac matini cilawoc ciira
manayat i laloma'
koengalay ri podac han makaenho safelen kaeso'to
simata'en a maen nihiya ri kaesoto
mahaen ko no lengac hananay
makaen no Pangcah kinian
ano talapala ko Pangcah i makaen aca ko matiniay
talalotok mifaliw to semot
kaenen no Pangcah ko matiniay hiay
mahaenay a lengac
nika 'adihay kamaen mawarak
cika hacowa kakomaen ci kawarak
arihay kakomaen mawarak adada ko tangal
katalawan to a maen mahaenay lengac hananay
mahaen ko no lengac a nisowalan ako
ma'araway ako to mato'asay i 'ayaw
tahamatini sato maen

大家好
我的名字叫Kawah Daw
我現在開始介紹
芒草
這是芒草
牛可以吃
這個是芒草，它的裡面是可以吃的
像這樣剝掉，將裡面的莖十心取出就能食用
而結果後的花穗可以製作成掃把
但需將花穗曬乾才能製成掃把
也可以食用
還能變成家裡的掃把
這就是芒草，而且很好吃
芒草的莖十心
在芒草還沒開花以前，中間的莖十心都可以食用
這就是芒草
以上就是我對於芒草的認識與介紹
接著我要介紹下一個
這是甘蔗
這是紅甘蔗
而頂端的甘蔗心最長12公分，且能食用
這甘蔗心可以吃
這是甘蔗心，而剝好後就像這樣
像這樣就是甘蔗心，很好吃
加入豬肉會更好吃
甘蔗心很好吃
成熟後成為甘蔗也可以吃
中間的嫩心很好吃，就像這個
剝好的甘蔗心，就像這樣
很好吃
而搭配鹹豬肉吃更可口
紅甘蔗是小孩們最喜歡吃的
甘蔗有分很多種類，有白色的
並且有各式各樣的
現在白甘蔗比較少，以前比較多種類
現在只剩下紅甘蔗
沒有白甘蔗
在光復糖廠
已經沒有人再種植白甘蔗
目前只剩紅甘蔗
而我們比較喜歡吃紅甘蔗
連同甘蔗心一起品嚐，像這一袋
這就是甘蔗
再來換下一個
這是檳榔
檳榔長得非常高
要取用時要短一點，像這樣
然後像這樣把皮剝掉
取裡面的食用
很美味
可以降低高血壓及減緩頭痛
這是先人傳留下來的
這是檳榔的十心
成熟的檳榔像菜園的柱子
而檳榔樹幹也能製成圍籬
也能製成山上的小木屋
檳榔的主幹
這就是檳榔的用途
檳榔心非常的美味
這是阿美族的佳餚
檳榔樹
檳榔子、檳榔十心都可以食用
過熟的檳榔子可以成為種子繼續栽種
且很容易種植
越來越多人種植檳榔樹在山上
就是這樣種植檳榔樹
老人家最喜歡種植檳榔樹
至今依舊喜愛
現今成為漢人的一門生意
並在山上種植大量的檳榔樹
而目前族人較少種植檳榔樹
而漢人透過種植檳榔樹獲利繁多
因此越來越多人販售檳榔
已蒼老的檳榔樹會先被農人砍除
在飯店裡賣得非常昂貴
一小包就需要台幣將近伍佰元
而檳榔裡的十心
我在飯店聽到一包賣台幣伍佰元
所以有些人會選擇在飯店販賣檳榔心
送去飯店他們會這樣剝皮
飯店客人說檳榔十心很好吃
這就是檳榔
檳榔樹及檳榔果實都可吃
檳榔果實可以賣
檳榔樹會開花結檳榔果實
檳榔樹果實成熟可以賣
族人跟漢人都會賣
我們現在也買
現在不分族群都會買檳榔果實
我介紹檳榔樹到這裡
下一個我要說的是
這是牧草
以前牧草還沒有
現在牧草很多
餵食馬
餵食有母啂的牛
餵食水牛
現在我們人也跟著吃牧草
我們人類也嚐試吃牧草心
牧草心這樣用
先剝起來.剝像這一包
可賣去飯店
賣這一包需要200元
賣去市產或住家
不分族群都在賣
現在芒草都可販售
牛非常喜歡吃
無論豬或雞群都喜歡吃芒草
雞和鴨都會吃
芒草無論人類或動物都可以吃
這就是芒草
這是我的介紹

我要換下個說
這個是在山上
沒有在平源.只有在山上
族人說這個叫月桃葉
它長得很高像這樣
在這裡砍
十心可以吃
像這樣剝十心
裡面會黏
十 心可以煮很好吃
生食也可以吃
這就是葉桃葉
族人都會吃
族人若去田裡會採來去吃
去山上砍草
像這個月桃葉族人會吃
像月桃葉
不過吃多會中毒
吃少量不會中毒
吃多了會頭暈
吃葉月桃葉需要注意
這是我介紹月桃葉
以前我看見老人家
吃月桃葉到現在