- 124
- 2
阿美族製陶的傳統文化技藝復振發揚
- 字幕列表
-
Ngaʼay ho你好
-
ci Hani Caki ko ngangan no mako我的名字是哈匿·扎丮
-
o niyaroʼ ako i, Karoroananay我的部落在加路蘭
-
karoran, karoroan hananay i ʼayawkaroroan 以前就叫洗頭髮的地方
-
oni a niyaroʼ niyam mana Karoroan hananay我們部落為何叫洗頭髮的地方
-
itiya ho i kaetip no niyaroʼ niyam以前在我們部落的西邊
-
ira kora ʼalo.有一條河流
-
itiya ho malitengay no maomah以前老人家如果去工作
-
o minokay mikaletoay tora ʼalo.回家時會在那稍作休稍作停留休息
-
maynoʼay tira, mikaroroay to fokes會在那裡洗澡、洗頭髮
-
ma:kapahay ko fokes tora nanitiraay ditaʼ那裡的陶土會讓頭髮很漂亮
-
o ditaʼ ko sapisawsaw ira to fokes na mira他們是用陶土洗頭髮
-
moeciyaway sa, kohenacay ko fokes sa說頭髮會亮又滑
-
mansa o Kororoan hananay kona niyaroʼ niyam.所以我們部落就叫Kororoan洗頭髮的地方
-
kako kiya我呢
-
lima ko safaw no mihecaan no mako kiya在我15歲時
-
tayra to kako i pasaetip我就到西部去了
-
maomahay kako i itira sitokaysiya我在台糖公司工作
-
Maomah kako我工作時
-
misaharateratengay kako我就在思考
-
no maliteng kako, mimaan kako sanay kako?如果我老的時候要做什麼呢?
-
mansa tolo poloʼ mihecaan ako kiya所以我在30歲時
-
itiraay kako miharateng我那時候就開始想
-
o maan ko dademaken ako no mamisawad kako toni a如果我從台糖公司退休後我要做甚麼工作
-
kamaomahan ako itini sitokaysiya從事事的工作
-
mansa milinsiway kako to maama:an所以我去學習各式葛樣的
-
ya kaolahan ako而我所喜歡的
-
marepet ako ko ditaʼ kiya haw當我接觸到陶土時
-
itiyaay satapang kako maolah tora ditaʼ我在那時開始就愛上陶土了
-
keting sanay kora ditaʼ i falocoʼ ako陶土就固定黏在我的心裡
-
nano miming han ho ako, itini ho niyaroʼ從我小時候還在部落時
-
ko cefang niyam, o kapot niyam pakalongay, ma:olahay kami misalama to sotaʼ我們的同學、朋友、同輩的年齡階級都很喜歡玩泥土
-
anca no tayra i kapahanhanan no mitiliday或是學校放假時
-
tayra kami tora ciadihayay ko ditaʼ a ʼalo我們就會去有很多陶土的河流
-
tayra kami miala tora ditaʼ我們就去拿陶土
-
nga panokayen niyam之後我們就帶回家
-
misangaay kami to manmaan我們會去做各式各樣的東西
-
o tamdaw, o wacowaco, o kokokokoʼ ko misangaan niyam itiya ho在那時候會捏人物、捏狗、捏雞的形狀
-
hay, tahira to i tolo poloʼ no mihecaan ako kiya haw我那時已經到了30歲
-
A! Maharatengay ako koni啊呀!我想起這件事
-
mansa misatapangay kako milinsiw所以我開始學習
-
saʼayaw kaolahan ako kiya首先我所喜歡的呢
-
komaenay kako to ociya to romiʼamiʼad就是我每天都喝茶
-
mansa mananamay所以已經習慣
-
harateng han ako我思考著
-
A! Ngaʼay koni a komaen to ociya啊呀!喝茶是一件很好的事
-
ngaʼay to tireng sanay kako我也認為對身體很好
-
mansa saʼicelay, saimeray kako minanam所以開始努力，我認真專注學習
-
to niya tawyi hananay no kowaping koni tawyi這個國語說的陶藝
-
itiyaay kako misatapang我在那時候開始
-
toni a minanam toni a tawyi學習這個陶藝
-
O pinanam ako to tawyi kiya haw, faloay a mihecaan我學習陶藝期間，有8年
-
ko pinanaman o singsi sasepatay學習的老師有4位
-
cecay a singsi tatosaay a mihecaan ko pinanam ako每一位老師我學習2年
-
mansa faloay a mihecaan ko pinanam ako所以我學習8年
-
itiya itiraay ho kako i pasaetip Taynan當時我還住在西部台南
-
ca ho ka mitoysiw kako我還沒退休
-
mansa adihay ko falocoʼ ako因此我有很多想法
-
adahay ko pinanam ako to tawyi hananay我想學習更多的陶藝技巧
-
itini to pinanam to tawyi在學習陶藝的過程
-
maharateng ako, a!我想起，啊呀!
-
O ʼAmis kako, mansa itiya miharateng kako我是阿美族，所以那時我在想
-
As! O mita o ʼAmis iraay haw啊咿!我們阿美族有嗎
-
mana saheto sa o no Payrang ko manengnengay ita為什麼我們所看到的都是漢人的
-
no Paliwan ko manengnengay ita a cofo a tilong sa kako nga,我們所看到是排灣族的製陶工藝的陶甕
-
itiya misatapang kako a mikilim我才開始尋找
-
to no mita ʼAmis a tilong ato cofo我們阿美族的陶甕及陶罐
-
iraay ko no mita haw sanay kako我們有嗎我這樣想
-
mansa minengneng kako to adihayay a tilid所以我開始看很多書籍
-
Ha! Iraay ko no mita o ʼAmis a cofo哈!原來我們阿美族有陶罐
-
iraay ko mita no ʼAmis a tilong我們阿美族有陶甕
-
karaw kiya, awaay ko ca ka hakowa ko sasing manengneng niyam但是呀，我們看到的照片並不多
-
samaanay ko demak ira, samaanay ko piala ira to sotaʼ怎麼樣去製作，怎麼樣去拿泥土
-
nai cowaay miala to sotaʼ又要從哪裡拿泥土
-
awaay a matilid i tilid書上沒有寫
-
mansa minokay kami tayni i Posong所以我們回來台東
-
satapang kami milicay to no tayra kami i kaʼamisamis Kalingko我們開始問我們去北邊的花蓮
-
milicay to malitengay去問長輩(老人家)
-
mana tayra kami i Kalingko milicay to itiraay a malitengay/matoʼasay我們為何要去花蓮問那裡長輩呢
-
itini niyaroʼ niyam, awaay to ko misangaʼay在我們部落哩，沒有人在製作
-
awaay to ko pakanengnengay也已經沒有人看過
-
toni a pisangaay no malitengay toni a cofo ita長輩製作陶藝的過程了
-
no tiya ho no ʼAmis kiya以前的阿美族呀
-
itini sa i lawalawac no niyaroʼ他們在部落旁邊
-
itira i ʼaloʼaloan mikilim to ditaʼ的河裡尋找陶土
-
sapisanga na mira to tilong用來製作陶甕
-
sapisanga ira to dangah用來製作鍋子
-
sapisanga ira to koppo用來製作杯子
-
hatiraay ko itiya ho a malitengay a demak那時的長輩都是做這些事
-
a hay, awaay ko no mita a tilid kira當時也是因為我們沒有文字
-
mansa o tao ko mitiliday to no mita所以是別人寫我們的書
-
cawa kahonginga nira, cowa ka saʼosi nira ko mitilidan nira他沒有寫的很完整，也沒有寫的很認真
-
o maan han kora sasowalen這要怎麼說起呢
-
mimingay ko, amotoʼay ko pitilid ira toranan tora no mita他寫我們的東西的很少、有很短
-
mansa kako kiya haw, hay halafinay to misanga to tawyi hananay所以我呀，製作陶藝那麼久了
-
oranan sanay to harateng ako我就照著自己的想法
-
nga, licayen ko malitengay然後再去問長輩
-
minengneng to tilid, minengneng to tilifi看書、看電視
-
Ha! Hatiniay ko sapisanga no liteng ita哈! 原來我們的長輩是這樣製作的
-
nga, no mako a demak hatini pisanga to no mita ʼAmis a tilong而我現在做的我們是阿美族的陶甕
-
anca o kapowa anca o dangah或湯碗或鍋子
-
cowa kahecad to no itiyaay ho做法跟以前不同了
-
hay o romaay to ko dademakan ita kira因為我們做的方式不同呀
-
o romaay to ko.....ko maan kora 工具 hananay我們的製作工具也不同了
-
hay o romaay to kira因為不同了
-
mansa o romaay no hatini to pidemak ako所以現在我的作法也不同
-
karaw sapitodoh ako kiya haw但是我燒製的工具
-
ono liteng a sapitodoh是古老的燒法
-
o sapitodoh tora cofo燒陶罐的材料
-
o afih, o asisiw是米糠、是稻草
-
ira ko kilang, hatira ko sapitodoh還有木頭，是這樣的燒法
-
no itiya ho no ʼAmis mitodoh kiya haw以前阿美族的燒陶時間
-
itira i kasinootan在夏天
-
no maherek a mitefad to panay在稻子收割完
-
itiyaay mitodoh ca mira他們在那時燒
-
itiyaay a misanga在那時製作
-
no itiya ho kiya haw, o fafahiyan ko misangaay在那時是由女生製作
-
to hatiniay no mita o ʼAmis a dangah a cofo a koppo阿美族的鍋子 、陶罐、杯子
-
hay o fafahiyan ko saʼayaway最先是由女生製陶
-
o faʼinayan kiya haw, pacafay miala tora ditaʼ男生是幫忙拿陶土的
-
pacafay miolong, pacafay mikasoy, ko no faʼinayan a demak幫忙扛，幫忙砍木材，是男生的工作
-
o fafahiyan a demak kiya haw, o pisanga aca ira tora ya tora ditaʼ tora sotaʼ女生的工作就只是將泥土製成陶土
-
saʼayaw miala tora sotaʼ kiya haw首先去拿泥巴時
-
hay macepaay ko sotaʼ因為泥巴是溼的
-
saʼayaw alaen panokay kora sotaʼ , pawalien ho首先拿回家的泥巴還要先曬乾
-
nga, pexpexen ho然後要敲碎
-
nga, folfolen ho然後還要敲到非常碎又細
-
alaen ko fakeloh, alaen kora pahpah alatek把石頭、葉子挑起來
-
anca o lamit no kilang alaen kora或是樹根都要挑起來
-
mafolfol to kiya haw, nga, fitayen ho敲到非常碎又細之後，然後再用篩子篩過
-
maharek to mifitay kiya用篩子篩過後
-
paicang ho, pawalien ho, maicang to ci mira nga,還要加以乾燥，再曬乾，它曬乾了之後才
-
nga, saʼopoen, palamlamen to nanom才收集起來，加水混合
-
nga, tarien, tarien kiya haw, makoeteng kora sotaʼ然後堆起來，把泥巴堆在一起才會黏稠
-
mangaʼay to misanga tora sasangaan ita hatiraay完成之後就可以開始製作我們想做的
-
no hatini keriden kamo minengneng samaenay ko現在我就帶你們去看如何
-
no liteng a misangaan製作傳統的陶藝作品
-
no hatini o no mako kiya haw, o aniniay ko pisangaay ako我目前的製陶方式是屬於現代的
-
karaw kiya, ora pinangan nora dangah那個鍋子的外型
-
pinangan nora cofo kiya, no liteng a cofo haw hatira那還是傳統陶罐，屬於傳統製作的陶罐
-
keriden ho kamo tayra minengneng tora misangaan ako我帶你們去看我的作品
-
oninian kiya, o dangah no liteng ita koni這個是我們以前傳統的鍋子
-
onini o no niyam o niyaroʼ niyam a sotaʼ koni ditaʼ這個陶土是用我們部落的泥巴做的陶土
-
itini i kaikor no niyaroʼ niyam ira ko ʼalo在我們部落後面有一條河
-
itiraay kami miala toni a sotaʼ我們是在那裡拿的泥巴
-
hay masowal ako i soni我剛才說過的
-
no miala tora sota samanen ita midemak hay我們拿了泥巴要怎麼做呢
-
alaen, pawalien, pekpeken, na folfolen hatira hafitayen拿來後要曬，要敲打，之後要弄碎然後用篩子過濾
-
neng koni dangah kohetingay a看這個鍋子黑色的呀
-
sapitangtang niyam to holo, lalomaʼ ira hatiniay我們用來煮飯的它的的裡面是這樣子
-
ini maoningay to這裡已經有(鍋灰)碳素了
-
saʼayaw tano kasoyan niyam mitangtang koni to misafer之前我們用柴薪來烹煮
-
maharek結束接下來
-
no Kalingko ko hatiniay, no mita i Posongay kiya haw這是花蓮的，我們台東的
-
awaay makikim ako我沒有找到
-
o malitengay itiya ho tano awol hananay sa hay以前長輩是用竹子
-
oninian o no Kalingko a ye ci fanohay hanay haw這是花蓮的說是女性的杯子
-
cifanohay no fafahiyan koni a koppo是女生的杯子
-
no faʼinayan hatiniay男生是這樣的
-
tiwas hananay konini hay這個是男性杯稱之為tiwas
-
mapiciway koni hay這個弄破了
-
tiwas hananay hatiniay ko no Kalingko a koppo這是花蓮的杯子
-
o no mita Posong, iraay manengneng ako我們台東的我有看過
-
karaw awaay ca kasolinga kora但是外型並沒有很清楚
-
mapeciʼay to, maperaʼay to已經弄破了，裂開了
-
mansa ca kasolinga所以沒有完整的看過
-
maharateng ko no malitengay kiya saw想起以前長輩們的
-
saheto o koppo o awol no itiyaay ho全部都是竹子做的杯子
-
itini i niyaroʼ niyam在我們部落
-
kaetip no niyaroʼ niyam我們部落的西邊
-
eneng konini no itiyaay ho konini請看這是古老以前的
-
hatiniay hay, onini o iya ira ya ngoyos ira hananay koni這樣子的，這裡是它的杯口
-
tahira i 差不多2000年到3000年 koni這個差不多是2000年前到3000年前
-
mansa itiya ho kita o mita o Yincomin itini所以那時候這裡已經是我們原住民的地方了
-
itini Taywan maʼorip kiya haw在台灣生活著
-
mataelifay to ko 3000年 hay已經超過3000年是吧
-
mansa ye saʼicelen ita o ʼAmis所以我們阿美族要加油
-
ye do⌃doen ita ko demak no liteng ita我們要傳承祖先的技藝
-
nga, mado⌃toc ko pongka ita這樣我們的文化才可以傳承下去
-
hay harek tayni說完過來(接下來)
-
oninian kiya o dangah hananay ita koni這是我們所說的鍋子
-
nga, tayni itini再來這裡
-
manan koni這是什麼
-
oninian這個
-
o tilong hananay no mita我們說這是陶甕
-
onini kiya ca ho katodohen koni這個是還沒用火燒過
-
ca ho katodoh koni這還沒有燒
-
o no matodohay to kiya hatiniay hay燒過會像這樣子
-
maoningay to hay會有(鍋灰)碳素附著在坯體上面
-
onini o talinga ira ini kiya, cowa ko sapikakoy這個是它的耳朵，不是手提握柄
-
cowa ko sapi maan han不是用來做...要怎麼說
-
co ko sapiala,不是手提拿握的地方
-
onini kiya teli hananay i fongoh sapidama放在頭上時手扶著用的
-
sapidama nga caka coyacoy ko nanom是扶著用的水才不會因搖晃而溢出來
-
nga caka sa ya caka sadak ko nanom sa水才不會出來這樣子
-
hatiniyan ko no itiya ho那時候是這樣做的
-
adada to ko fongoh ako我的頭有點痛了
-
hay, maharek, o sapitodoh niyam saʼayaw oni是的,接下來，我們以前燒窯的工具在這裡
-
no faelohay to koni hatini hay現在這個已經是最新的了
-
電窯 hanay tano tingki han to稱之為電窯是用電燒的了
-
nga, no samaen ko romiʼad天氣不管怎麼樣的變化
-
ngaʼay a mitoloh隨時都可以燒製
-
no itiya no mitodoh to hatiniay kiya haw以前在燒製這個的時候
-
no taʼangay ko fali, taʼangay ko ʼorad假如風大、雨大時
-
ca kangaʼay mitodoh, maperaʼay ko misangaan不好燒製，做的東西會裂開
-
mansa to misanga, mitodoh kono mita o ʼAmis kiya haw所以我們阿美族在燒製時
-
itira i maharek to mipanay會在收割稻子完成時
-
tayra i kasinootan到夏天時
-
maharek mipanay satapangay ko mita ʼAmis我們阿美族在收割完後才開始
-
misangaay to tiniay nga, mitodoh itira i papotal製作，在戶外用火燒做這樣的
-
nga harek好，結束後
-
toninian to換這裡了
-
anini no mita o ʼAmis hananay kiya現在我們阿美族呢
-
cowa ka hatiniay tangtang不是在裡面而是在外面煮
-
no aniniay to kiya haw現在的是
-
ciiyaay to iraay to ko 釉藥 hananay已經有釉藥了
-
mansa adahay saka所以有很多
-
saka man han所以...要怎麼說
-
cengel han顏色嗎?
-
hay adihay koni a 顏色 cengel ira所以有很多的顏色
-
o cengel ha是顏色
-
maharekay to kiya haw結束了了之後呢
-
misatapang kako misanga to mita a我開始製作我們的
-
no aniniay to a dangah現在的鍋子
-
o romaay to ko sera nonini這個土就不同了
-
palamlaman niyam to no niyaroʼay niyam a sera我們混合了我們部落的土
-
nanay ira ko faerohay a no mita ʼAmis希望我們阿美族有新的
-
a hatiniay oni a cofo niya dangah像這樣的陶罐、鍋子
-
nga, masolinga nga, mangata to no mita anini a ʼorip才會完全貼近我們現代人的生活
-
caka peraʼ, caka ari不會裂開、不會碎裂
-
i soni manengnengay namo ko hatiniay你們剛才有看到像這些的
-
onini o dangah這是鍋子
-
onini o cofo這是陶罐
-
no itiya ho nini kiya o sapipalo sapiladom na mira以前這個是裝水用的
-
hay是
-
pipaloan nira to nanom他們用來盛水的容器
-
niniyan kiya這個呢
-
oni a misaitiway hananay像這樣有腰身的
-
o sapitangtang ira to moci用來煮糯米飯
-
mahecad to aniniay o manam hakiya像現在的什麼
-
lalidingan蒸籠
-
o manan ko lalidingan?甚麼是lalidingan?
-
lalidingan 蒸籠hay是蒸籠
-
o Kalingko o mahod hananaymahod是花蓮的蒸籠說法
-
o mita o Posong kiya o laliding hananay在台東蒸籠的說法是 mahod
-
ni a laliding kiya haw這個蒸籠
-
ciofangay hay有洞的
-
nga, oni a mana ira ko ofang?為什麼要有洞呢
-
picomodan no lahod是要讓蒸氣進入
-
lahod就是蒸氣 haylahod就是蒸氣
-
nga, maecak ko mitangtangan這樣東西才會煮熟
-
a onian kaeno kiya haw這個下面要有鍋子
-
telian i dangah放在鍋子上
-
i dangah to hatiniay像這樣的鍋子
-
palo han i lalomaʼ nga放入裡面
-
tangtangan nira ira kora lahod蒸煮之後會有蒸氣
-
nga maecak ko tangtangan hay東西才能煮熟
-
hatiraay ko itiya ho以淺這是這樣子的
-
tolo poloʼ mihacaan ako kiya haw satapangay kako我在30歲時開始
-
minanam to hatiniay學習製陶
-
minanam kako我學習
-
tayhira i satapang minanam開始學習
-
tayhira i lima ko mihecaan kiya到我50歲時
-
satapangay kako misanga toni a開始做這個
-
manhan o ʼAmis koni這個阿美語怎麼說
-
茶壺 hananay koni這個茶壺
-
sapiiya to ociya hay用來泡茶的
-
halafin a misanga kiya haw做了很久
-
hay harateng han ako我思考著
-
saheto o no Payrang a 茶壺全都是漢人的茶壺
-
mana han piiya to ociya要怎麼說泡茶用的
-
nga, itiya misatapangay kako mikingkiw我那時開始研究
-
minanam to no kilang hananay konini學習做像木頭的樣子
-
samaen ako mi... midemak, samaen misanga sa kako我要怎麼做呢?怎麼製造呢
-
rarid sa kako a minengneng tona kilang a pinangan我就常常看著樹的樣子
-
mansa mikingkiw kako hatiniay所以我在研究這個
-
onini kiya o sapiiya to ociya nga這是泡茶用的
-
hay milecepay to nanom會把水吸滲進去
-
talacowaay ko nanom水到哪裡了呢
-
hatiniay ko pinangan nira hay它的樣子是這樣的
-
onini mahecaday這個也是一樣的
-
hay mitodongan to no kilang a pinangan模仿木頭的樣子
-
niya fanges ira它的樹皮樣子
-
ona maketonay這個斷掉的樣子
-
ona mapitekay這個折斷的樣子
-
ona mirosarosan hay這個被鋸斷的樣子
-
inian ko misahaenan anini, midemakan ako oninian這是我現在做的工作
-
karaw onian no ʼAmis ya misowalan ako i soni但是我剛才說的我們阿美族
-
iraay i falocoʼ ako, patirengen ita一直存在我的心裡，我們要復振
-
ya mita no ʼAmis a那些屬於我們阿美族的
-
koni a no ʼAmis a我們阿美族的這個
-
tilong ita我們的陶甕
-
o niya no mita a dangah我們的鍋子
-
hato saʼayaw o itira i falocoʼ ako kiya就像我心裡的初衷
-
sapiminokay kako tayni i niyaroʼ想回到我的部落
-
oninian ko saʼayaw a dademak ako這是我第一個想要做的工作
-
hay no ca ka hatiraen ita如果我們沒有這樣做
-
awa to ko mita a pongka我們的文化就會消失
-
awa to ko malitengay, icowa ho kita milicay長輩走了，我們要去哪裡問呢
-
icowa ho kita minanam我們要去哪裡學習呢
-
mansa no hatini saimer sanay kako所以我特別用心
-
tonian a demak在這件工作上
-
nanay ira ko mita ʼAmis a kaemangay希望有我們阿美族的小孩
-
minanam, midotoc tono mita來學習，來傳承我們自己
-
ma:kapahay a demak no malitengay美麗的祖先的傳統工藝