鼓勵、勸勉

kira qani ga,nyux saku musa i pinqzyu cikay nqu qnxan qu ita Tayal ru kinbahan qu ita Tayal qani ga,son ta nanu lga musa i m'uluw ru ini ga m'ubuy qu qinnxan nqu bnkis qu qinnxan qu kinbahan nqu misu qani la swa ga,ana ta i nyux mluw squ qinbleqan nqu qnxan qu ziray misu qani ga,yat ta nbahun balay malax qu ini ga pbuling qu sinrhu nqu kinbkesan hiya ru snbil nqu bnkis ta hiya,swa ga,ana ta musa inu ga, maki qutux qu Gaga nqu ita Tayal,ana ga ana maha u Gaga qani ga,Gaga qani ga kwara nqu qnxan qu ita ka 'Tayal qani ga,nyux squ Gaga qani kwara,nanu yasa qu ini ta hmci i ini pm'uqu i kmal ini ga mtzyuwaw qu mgaga ita ka Tayal,nanu a kira qani ga,musa maku tkahul squ ryax maku i pcbaq squ ke' nqu ita ka Tayal qani ru,knita maku squ lelaqi nqu ita Tayal ru kinbahan nqu ita Tayal squ misu qani ga,nyux maha nanu qu inlungan naha knita naha squ nyux ta i maha qani i rmuru ru pcbaq squ ke' nqu Tayal ru
maha nanu qu knita naha squ mqbaq squ ke' nqu Tayal qani ga,nanu lalu qu musa nya i sthoyay rmaw squ a 'laqi ta kinbahan ta babaw nya qani,yani qutux qu nyux maku balay si pmmwan squ inlungan qani,mopuw msyaw kawas qu sisay ma mpusal kawas l ay,ya ku cbaq ke' nqu Tayal qani ga,kruma ga m'imaw rwa qu mqwas biru nqu pmukan squ ita Tayalm'imaw i musa mqbaq miru ga,blaq i s'nakun nya qu Tayal hiya ru san maku cbaq ga,kya uzi qu leaqi nqu pmmukanm qu ungat ana qutux Tayal m'mimaw kya ay! nanak pmmukan qu san maku pcbaq uzi,son mu qani pspung mita ga,qenah blaq cbaqan cikay qu lelaqi nqu pmmukan hiya,swa ga,merrasi naha qu ke' nqu ita Tayal rwa,aw i nyux maha u ay !ke' nanu qani hya la,pongay ta ru pqbaqay ta maha qu inlungan naha a sisay maha u obih i payat byacing ay pincbaq maku squ lelaqi pmmukan ru masuq qu cbaq lga,rmqro qu kyocyo lmaha u wahi pcbaq lozi ha ma ay! awga,sangun saku nqu bnkis naha son mu,iyat ma,nanu si mu khli pcbaq kya lozi,sisay maha u payat byacing ga,thalan i pcbaq ru mhngaw nqu gako hiya rwa
nanu a minsazing ku musa pcbaq kya ru blaq kwara pinqbaqn naha ay! baqun naha kwara qu wal su cbaq ru syun naha tunux ru mkita sami ga,utu maku i kyalun cikay nqu ke' nqu Tayal llaw nqu ke' ita Tayal ay! kyalun maku maha ima lalu su?
wal maku slwan lalu na Tayal kwara wah mspatul msyaw hi nqu mqwas biru mukan qasa ga,moyay balay lmnglung maha ima ima qani hiya masa qu,son ta nanu smlalu lalu na Tayal qu masa ku ra,wal maku slwan ke' Tayal kwara,ga blaq,nanu yani qu nyux maku lungun maha aw yang qani blaq cbaqan nqu ke' na Tayal qu laqi pmmukan hiya ga,hmswa qu laqi nqu ita Tayal masa ku ga,son qani lnglung kwara qu innwahan nqu pincbaq maku squ ke' na Tayal squ ana inu qu qalang Tayal qani ga,qutux qu zzyuwaw maku hiya ga,ini kblaq qu kinlahang qu thoki swayan rwa,shtuy ta nya kmal ke' Tayal ru memaw ta nya phogun ru giway yaqu ke' minkahul syaw bsilung ka sraral ga,
mtalah tunux son naha wu thelu ga,mtalah tunux son naha thelu hiya,ru giway yasa qu cbaq nya ru srhu nya squ ita Tayal rwa,ana maki sqani qu Gipun hiya ga,ini htuy kmal ke' Tayal qu Gipun hiya ay! kal kwara bnkis muri pinkutan mu kwara ini htuy kmal ke' Tayal qu Gipun hiya ga,ana si kmal ke' Tayal ga,ana kmal ke' Tayal ga,cbaqan nya uzi maha u kayal cikay ru qbaq cikay ke' na Gipun ma,ktan su ga,wayan qu Gipun si wah i sm_yunaw minblaq sm_yunaw qu thelu lga ,squ wal qasa ga,bnkis nqu ita Tayal hiya ga ,ini naha zngi kwara qu ke' nqu Gipun ka pinbaqan naha ay! ktan su kun hiya ga,aring ku sa laqi qu cipuq ga,yaya mu ga,utu si ku nya kyali ke' Gipun,ktan su baq saku cikay ke' na Gipun minqbaq saku cikay uzi qu hiragana katakana qu Gipun,nanu a nway mucimg sqani qu zyuwaw nqu pinbaqan maku aring cikuy hiya
wal si lung m'imaw qu ke' mu qasa ga,hluyaw maku lozi ru,yaqu a pqbaqan sa ke' nqu Tayal qu lelaqi ta babaw nya qani qu yasa nyux maku aki i srhu cikay squ ini ga sinsiy ka nyux pcbaq squ ke' nqu Tayal qani,kwara qu nyux mtzyuwaw squ zyuwaw nqu pruru squ ke' nqu Tayal qani ga nyux musa smrhu kmal,ana balay maha nanu ga,laxi balay pskyuci ru laxi balay zngi qu pincbaq nqu kinkesan ta ru bnkis ta hya ru kay nqu Tayal ka hn_yangan nqu yaya qani ga ,laxi balay i lhani,swa ga,skyutan ta ru laxn ta qu hn_yangan qu ke' nqu ita ka Tayal ga,gisa nqu ke' nqu squliq misa qani maha u yasa wal m'uyut lma,sraral ga,pzyx wal ta pongan rwa ,ay!cyux maki squ ka lhogan sa nguhuw kwara qu kayke' nqu Tayal lma,swa son lhogan squ nguhuw ga,si usa i smaraw m'abi squ ka khelagan i musa i smru nqu sinsang insuna nqu ka cyux mnbu qasa ga yan nasa qu ita Tayal hiya ma,ke' thelu ga nyux nya son maha u 在那個急診室 ke' nqu ita Tayal mga,nanu yasa qutux qu nyux mu sa skhul mita ka kinbahan misu qani qu,laxi balay zngi qu ke' nqu tayal qeri mqbaq,ktan su ga nyux pcbaq squ laqi,ita Tayal squ Klapay misu qani ga,ini mu kyali ke' thelu ay!si mu kyali ke' Tayal
ga,ke kruma sinsiy hiya lga,ini thyazi kmal lrwa,yasa qu ke' thelu nyux nya si i cbaqiy naha hiya ru,ini naha i ini ksa maha u aki ta i mqlung cikay i kmal squ ke' nqu tayal la,ini la! ktan su ga,moyay cikay ryax nqu pincbaq mu squ ke' nqu Tayal qani ga
swa ga,mopuw qu laqi nqu tayal ga,mqeru ini ga mopuw msyaw qu ni qbaq kmal ke' tayal si kal theluw la,min'aring myut squ gako qani ga,yaqu ke' theluw skal lrwa,pkayal ta la,ana qu balay moyay maha u saw saw ta qasa cbaq laqi lga
ini shnga nqu pqbaq naha squ ke' na thelu qu pincbaq maku squ ke' na tayal la
nanu yani qutux qu nyux maku i si balay kmat inlungan maha u,mwan ni myut ta squ gako qani ga,aring squ kocyo ru kwara qu syuning ru kwara qu sinsiy ga,aki hmswa mqbaq cikay squ ke' nqu tayal ru,ana maha u qutux ke' skal naha squ mqwas biru lga,aki naha baqun la,ana ku moyay balay biru ru moyay ku balay khlax kwara squ ke' nqu tayal lingay nqu gong qani ga,ini naha se inlungan ay!ini naha bleqi mita
ktan su ga,si maku i sragi kmal qu lelaqi maha u cyux qutux qu intziran nqu rangrang usa squ nikay ka gako qasa wah qutux qutux qnran ga cyux mu sbiru kya qu ke' nqu Tayal ini ga maha u mrraw ini ga maha u msswayan ini ga maha u mssi inlungan
ru ini ga maha u mkhway ru paysyuk kinhway kwara qasa ga,qutux qutux rehay ga utu i phthgun qu kocyo ru utu maku i sbaq qu lelaqi wal mong son qasa cbaq qu 'laqi nqu Klapay qani hiya ga,qutux sinngusan kun hiya ga,ana balay mnanu ga,aki ta i smgsuw cikay squ ke' nqu ita Tayal squ kinbahan ta qani maha si ru ini ga son ta nanu i smrhuw laqi ta maha u laxi balay zngi qu ke' nqu tayal !kiy,aw qeri mqbaq kmal ke' tayal ru ana yang nasa ga misu qani lga,yan kun ka si say maha u mpitu pgan msyaw kawas ka mtnaq qu kawas myan qani ga ini baq iyal kmal ke' tayal la,giwal ke' thelu skal naha kya kruma 'magun naha ke' plmukan,nyux maha u nyux sami baq iyal kmal ke' plmukan sami lga,nyux smraya qu knxan myan la,ini se qasa inlungan,ita son naha mqyanux hiya ga,mqrroq ta mqbaq ana nanu ru mqrroq ta squliq ga,khmay qu squliq mwah cinwaya mwah mluw ini ga mong squ ke' ta ru ana qutux ke' wal su skal ga,thyun naha kwara la,nanu yasa qu nyux maku i smgsun squ laqi ta squ misu qani hiya,nanu a yani qu qutux ana simu balay maha nanu i mqbaq ana nanu nqu pqbaqan ga,laxi balay zngi qutux qu snbil qu bnkis ta ru hn_yangan nqu llyu na hmali nqu bnkis ta qani qu yani qutux qu balay laxi zngi ru qutux hiya ga,ana ta nyux mluw squ blaq balay na qnxan nqu ziray misu qani ga ,laxi laxi qu Gaga nqu Tayal hiya swa ga,laxan naha qu Gaga nqu Tayal qani,yasa ini baqiy i muluw qu ungat kwara qu son maha u ka sraral ka bnkis qani ka ini ga msm'sun ru ini ga merhuw ini ga mqrroq i mtzyuwaw ru ini ga ana nanu zyuwaw ga si khuhway kmal zngyan ta kwara qasa lga,iwal nyux ta si 'laka mqbaq ana nanu ru ungat ana qutux cinhtgan qu inlungan ta maha u tqtuxaw ta musa i mqbaq kwara qu zyuyaw nqu ita ka mqyanux nyux squ babaw cinbwanan qani la ,nanu yani qutux qu,ana wal na maha u musa usa qu ke' maku ga,blequn ta smryut ga,qutux qu tuqiy nya,nanu sa hiya ga,yaqu hn_yangan nqu ke' ita ka Tayal qani qu laxi ta balay pskyuci ru ana ta nyux mluw squ blaq na qnxan cinbwanan misu qani ga laxi balay lhani qu Gaga nqu ita tayal hiya ru kwara qu snbil qu bnkis ga,ini ga tumubux mnayang misu qlga ini pnayang lrwa,ktan su ga,ungat iyal maqaw ru ungat iyal a nanu srwa yahu ungat iyal wasyaq lay,ana maki lga,maki sesyaw tuqiy lga,giway bhbuq ru giway uraw qasa la,ini baqiy iyal maniq la
nanu yasa qu gaga qu ita Tayal hiya ga,ana ta nyux mluw squ blaq na qnxan misu qani ga,maki qu giwal na mehriq nqu rhzyal mamu ga qeri i tmabun ru lom qu k'man nya ru tbuxi cikay squ tbihi ini ga tbuxi cikay squ ttrakis,swa sa, nanu yaqu trakis qani qu wal ta sqyanux squ swayan rwa ,kwara qu bnkis ita Tayal hiya ga,yaqu trakis wal ta sqyanux ay! ru sehuy、ngahi、qabang、t_win tayal、tqitun ru kya qu qnzyat cikay ru hci cikay qu pinyangan naha ga,utu naha i tbuxan sa pagay mma son naha
balq iyal niqun ay pagay mma qasa shyaq iyal,ana maha puhut ga shyaq iyal niqun
swa ga,ini prsi iyu rwa ini si a noyak ini si hiryo uzi,maha nanu qu hinbqngan nya ru inkyasan nya ga,yasa si klhiy la ita Tayal hiya,nanu yasa qu yan qani qu nyux maku musa i sorq ita Tayal ru kwara qu bbnkis nqu ita ka Tayal ga,laxi sa maha u nyux ta i mluw squ qnxan nqu Gaga misu qani lru,zngyan ta kwara qu giwal su na pinbkalan ta lru,giwal su na pruru nqu inlungan nqu ita ka mqyaunux la,zihung cikay qu wal maku i skal misu qani nyux nga,musa ta baqun hnkangi qu son nanu musa pm'alu squ ke' nqu thelu wal maku skal qasa ga,pzyux na ay! mqbaq ta squ ke' Tayal qani ga,pzyux iyal na qu ini ta baqiy kwara qu snbil qu bnkis ga,kya ruma ga si naha gali sbabaw rwa tngan naha,si naha se nqu inlungan nanak kmal qu ke' Tayal awga ini sekasa
hkngyun qu puqing balay nqu kay nqu bnkis snbil naha squ ita qani ga,nanu yasa qu hkngyun ta ru yasa qu skayal ta,ini ga maha u wal ma nanu kmal qu bnkis ta ini ga mita squ mzywi nqu laqi ga, utu ma nanu kmal qu bnkis hiya ,utu kmal maha u ana su musa inu ga,si rrasi qu laqi su sqani kiy!,laxi lhani i ptkari la ma
nanu qu imi nqu ke' qani hiya,nanu yaqu maha u srhgun ta qu inlungan ta ru mssi ta squ inlungan qani ga,ana nanu zyuwaw ga blequn ta i smtuqiy ru
blequn ta i mwayaw qu osa qu ke' ta ga,yasa qu piyang nqu snbil qu son maka bnkis ta hiya,ana kun uzi ga,pzyux iyal na ini mu baqiy uzi,nyux ku moyay balay hnkangi ru nyux ku moyay balay kmihuy squ kya ruma ga muzit son naha rwa,kmihuy squ snbil nqu bnkis ka wal maku pongan squ laqi saku qasa ga,yani qu nyux maku i srhgun ku hiya ru yani qu nyux ku maha u qryal ta mqbaq lozi ru ssgaw ta kwara qu lelaqi ru tayta ta i ini skyuci qu ke' nqu ita ka Tayal maha ku.

等一下這個時間我將要敘述我們泰雅族的生活，在我們這泰雅族的子孫，活在現代的我們要如何去跟隨或者是傳承耆老的生活文化! 因為我們跟隨在這個時代的環境生活，我們真的沒有辦法改變放棄或者是丟棄我們祖先所留下的，因為就算我們去拿裡，泰雅族的生活規範永遠都在就算說這個生活的規範。所有的泰雅族的生活規範都在這文化裡，所以在我們的規範裡我們不要隨便及說錯誤的話，等一下在這個時間，我會從我在從事教族語這一塊去說，在我從現在的原住民孩子及現在的孩子看到，不知道他們是如何看待我們在推族語及教族語的我們及他們如何去看待去學族語這件事那誰能去幫助以後的孩子，這個在我心中真的是一個結，大約10-20年的時間我教族語，有時會有漢生一起讀書
就一起讀書，但是，很好的是會把原住民的學生分開讓我去教，但也有的是漢人小朋友裡沒有一個是原住民我也去教，我這樣的去觀看平地學生其實比較好教，因為他們對原住民的語言很有興趣。就這樣說哇!這是什麼語言，他們心裡想說我們聽聽看及學學看，而我大概將近快4個月的時間教平地生，教學時間結束後，校長就拉住我說再來教，但是我說他們的老人家會罵我他說不會，那我就勉強在去教，大概4個月嘗試去教那時學校休息，我去那教兩次他們所學得很好喔!他們有把所學的放在頭腦裡及我們碰到時我會跟他說一些比較淺寬的族語，我會跟他說你叫什麼名字?我有給他們全部取原住民的名字，那時上課的漢人學生有40多人，我那時就在想他是誰他是誰?我在想要怎麼幫他們取名字
我已幫他們全部取名這個是好的，所以說這就是我在想像這樣教漢人學生族語比較好教，那我說我們自己的孩子怎麼了，但是，這樣去想我到過任何的部落這樣去教族語，而我只有一個問題在過去的時間我的長官沒有好好的照顧，阻止我們說族語甚至要處罰我們及在以前的語言都是從對岸，我們稱外省人是外國人，他們稱外省人是外國人(隱喻)，他們就是教那些及他們就叮嚀我們族人
就算日本人在這裡，他們也不會阻止我們說族語，跟所有的耆老說哩
我有問所有的耆老他們說日本人不會阻止我們說族語，但是，就算一直說族語，就算一直說族語，他們也會叫我們說一些日語及學一點日語'，你看啊，日本人走了外省人就直接來承接之後，在過去的時間，我們的耆老他們並沒有全部忘記他們所學的日語'，在看我啊，我從小時候，我的媽媽有時會說日語，就看我會一些日語及學過一些日語的片假名及平假名，那我從小時候學的一些事就到這裡，我說的就摻雜到別的，我再回來我本來就是要慎重囑咐一些給現在在學族語的孩子及在教族語的這些族人，我勸勉所有在做及推動族語的這些人
不管怎麼樣絕對不要斷，絕對不要忘記我們祖先及耆老他們教的，我們的母語絕對不要放棄，如果，我們斷了及放棄我們的母語，就會像其他的語言這樣說以滅亡了，在過去，我們也聽說過就說我們的語言像氣息一樣，為什麼說是氣息，就像生病的病人躺在病房的病床上需要醫生扶著要給氧氣，我們原住民就是像那樣的華語他們稱說我們語言在急診室'，所以這就是我很重視我們現在的子孫絕對不要忘記我們語言盡量學，那從尖石這裡所教小朋友的，我沒有跟他們說華語喔!我就跟他們說族語，但是，有些老師他們並不會說啊!他們就只能用華語教他們，他們沒有想到說要努力去說族語，而不是，你看我在教族語的這些日子有點累因為10個原住民孩子裡，有九個或者是有10幾個不會說族語就說華語，當剛進學校時，我們交談就只有說華語所以我就很累的說要這樣這樣教小朋友，他們跟我學族語趕不上他們所學的華語，所以這就是我一直咬住我的心當我們進入校園時，從校長到主任及所有的老師，應該要學一些族語，就算說一句族語對學生說，他們就知道了，就算我很辛苦的教從我所有對周邊部落的語言，他們並沒有放在心上，他們並不重視，而我就不斷地跟學生說，學校往二樓的每個臺階每個階梯上 有我寫的族語互助或者是說互相原諒或者是說同心，是說感恩及給予所有的這些在每一周有時呈現給校長及有時會教學生，在尖石我就是這樣教學生的，但是，我只有一個目標，就算怎麼樣，我們應該要 多鼓勵我們的子孫在族語這塊，及或者是我們要如何勸勉我們的孩子說:絕對不要忘記我們的族語喔!要盡量學族語，所以像現在這個時候
像我到年齡就70幾歲的有不會說族語的了，他們就說華語不然就是參雜一些漢人說的語就像是在說我們很會說華語，我們的生活水準很高不可以這樣子想，我們的生活上，要謙卑的學習及謙虛的待人，有很人來選擇跟隨或者是聽我們的話，就算你說的任何一句話他們都相信了，所以就是這樣我在鼓勵現在的孩子，這是一件事就算你們怎麼學習有關任何的知識，絕對不要忘記這一個祖先及耆老所留下的有關這個祖先舌根上的語言絕對不要忘記，還有一個是就算我們現在跟著現在的環境生活，千萬不要放棄生活上的規範因為，拋棄了泰雅族的這個生活規範，就不知道要怎麼找尋收集祖先所有的這些，或者穩重或者謙卑做事，或者任何事要慢慢說，當我們看到了那些，我們就好像很輕浮的再學習任何事，沒有任何一件事可以阻擋我們的心，活在這世上可以一件一件事的去學習，所以這是一個就算我說的已出去，我們要好好地整理它，只有一條路
所以它就是我們的母語絕對不要斷，我們就算跟了這世上好的生活，絕對不要拋棄我們生活上的規範及祖先所留下的像播種、開墾，現在沒有開墾了啊!你看，沒有山胡椒及沒有了山萵苣及龍葵，就算有，在路旁邊只是灰塵及泥土在那了，也不太能吃了，這就是我們的生活規範，就算我們現在跟著好的生活，也有一些對你們土地不好的盡量播種，雜草燒掉播種一些青菜播種一些小米
因為，我們就是靠這小米生存的，在我們的耆老就是靠這玉米生活及芋頭、地瓜、南瓜、小黃瓜、玉米，如果勤勞一些及他們開墾的很寬，有時他們會播種稻米，那個稻米很好吃又很甜，就算在來米吃起來很甜，因為，也不會噴灑農藥及放肥料，它成長的樣貌怎麼樣，我們就直接收割，所以就是像這樣，所有我們的各個耆老，不要說我們跟了現在的生活規範，就忘記我們的'約定，就像是我們活在世上要互相鼓勵，我現在說的有一點深奧難懂，我們會找到知道如何解釋從中文去解釋我說的那些，很多喔!我們在學族語時，我們還有祖先所留下的我們全然還不知道，他們有時就拿上面的還切掉，他們就隨著自己的心去說族語，但不行這樣我們要去尋找祖先所留下的根，就是這樣我們找尋，我們就這樣說又或者是:我們的耆老怎麼說或者是孩子頑皮時，耆老他有時會怎麼說
有時會說你要去哪裡，就帶上你這個孩子啊!會說不要放掉會迷路了，這話是什麼意思，所以就是說我們要慎重我們心及要這樣同心，任何事我們要好好地開路，好好的選擇，而我自己也有很多我都不知道，我很努力地在尋找及我努力地在挖掘，他們有時說我固執，挖掘祖先所留下的在我兒時聽過的那些，這就是我所謹慎的，這也是我們要一起努力學習及我們要鼓勵所有的孩子，這樣我們的語言才不會斷，這也是我要說的。