賽夏一年兩祭儀，感謝家族祖靈帶來豐收。

kaysa’an hini ka文化小辭典, kapaehrahrangen komoSa’ hini ’isani mita’ hini ray kinas’asangan ra:amen ’ima sizaeh ila, hini koSa’en monhael hini ’am paSbaki’. koSa’en hini ray naba:an, So: sizaeh ila hini ’am komaloeh, koSa’en ka kaehlek Sipat’es’es ila. ’isa:a’ ma’ ’am pa’alowa’ ka tatini’, kalahang mita’ hini ka Sinorater ’am hayza’ ’ima kayzaeh hini ka sin’elan. So: mowa:i’ ray koSa’en hini na’amiSan ila, kakhayza’an ’ima komita’ hini So: ’ima kipazay ila koSa’en ka habiS Sihalay ila ray binlengan, koSa’en monpoSal hini ’am paSbaki’ ’am ma’alo’ ka kinalahang noka tatini’ koSa’en ka Sinorater mita’. kayzaeh hini koSa’en ka mina:hael ’am hayza’ ka pazay ka si’aelen tabin ko’hael hini ’am kipazay. ’inakhini’an ’ima kayzaeh ka howaw koSa’en ka kaspengan ’am tem’en ka tatini’ tabin ’isahini ma’ ’okay sapih i. ’isa:a’ homawan mita’ ka koSa’en hina’azem ma’ komoSa’, nakhini koSa’en paSpaSo’aehae’ Sinrahoe’ paSpaSo’aehae’ taew’an So: ’am ’omowaz koSa’en hini ’am paSbaki’ ’isa:a’ ma’ ’am pa’alowa’ ka hiza ’aehae’ ka Sinrahoe’ ka tatini’ nonak. ’am ma’alo’ hiza ’aehae’ Sinrahoe’ koSa’en ka tatini’ nonak. ’oka’ ila, hini ’aehae’ tinal’oemaeh, ’isa:a’ ray naba:an ya:o ’ina rima’ mayrarongaw hi Say walo’, ’isa:a’ minatini’ hi 風阿石bo:ong a ’oemaw nisiya ’aehae’ ka pinayaka:i’ ; ’isa:a’ ni ’okay ’am kapakSekla’ no SaySiyat siya komoSa’ nakhini koSa’en So: ’am ’omowaz hini ka paSbaki’. So: ’am homabos ka tatini’ ’okik koSa’ ’am homabos nanaw hini koSa’en ’aehae’ taew’an ’aehae’ Sinrahoe’ ka tatini’. Sapang ’ima sobae:oeh koSa’en hini ’am tem’en, koSa’en kakhayza’an ’ina papabasez hini koSa’en ka SaySiyat, tatini’ hini ray ’oepoehnabo:ong hini koSa’en ray koko:ol, ’isa:a’ ’isahini tayla’ takita’ ka pinayaka:i’ ni bo:ong.

hiza paSbaki’, kita’ kakhayza’an ya:o ma’ haSa’ ’ozi! ya:o komoSa’ mita’ layaba’ labaki’ ma’an. ma’an koSa’en baki’ bo:ong, kano’ koSa’en paSbaki’? siya Sa’ paSbaki’ mina kapaSbaki’ hi ’oepoehnabo:ong Sa’, yakin Sa’! moyo Sa’ ’izi’ i paS’opah Sa’! ya:o koSa’en ma’an Sa’ pina’alowa’ ’inimon koSa’, moyo Sa’ ’aehae’ tinal’oemaeh ’oy monpoSal paSbaki’, baki’ bo:ong ’isa:a’ ma’ paSbaki’in. o laSinrahoe’ lasiya haSa’ ka kaspengan ma’ komoSa’ ma’an labaki’ layaba’, la’oya’, ’omhi nak’isa:a’ mina! Sapang Sa’ ’am baki’ bo:ong mita’ paSbaki’in. siya ’ina papabasez ’inimita’. ’ita’ ma’ ’oy tem’en hi siya ’isa:a’ ’aehae’ tinal’oemaeh Sa’ monpoSal paSbaki’ ma’ ’isa:a’ So: komaloeh ila, ’am kakaloeh ila sizaeh ’isa:a’ So: paSbaki’ ila. ’isa:a’ baki’ bo:ong, yami ma’ ’am hayza’ tani nimon kaspengan Sa’ So: komaloeh ila, paSbaki’ ila, hini koSa’en sizaeh ila komaloeh. niya’om ka kaehlek Sihalay ila ray binlengan. ma’ moyo ila kalahang ’iniya’om koSa’en ka kinaloeh. ’izi’ i patat’es! ’izi’ pa’amet ka SibSiba:i’! ’isa:a’ nakhiza pa’alo’ hi baki’ bo:ong. So: monpoSal ila, kakipazay ila, kipzay koSa’ a hini tinal’oemaeh noka ba:yoS pa’aehayen ka tinokoehan. ’ita’ So: paSbaki’ ila, mina komoSa’, baki’ bo:ong! yami kaysa’an ma kakaloeh ila, niya’om habiS Sihalay ila ray binlengan. nakhini ’ana niya’om koSa’en titi’an koSa’en ’inmari’, noka ba:yoS pa’aewhayen. niya’om Sa’ si’aelen, si’aelen ma’ nayho: ma lohaper ko’hael koSa’en ma kakaloeh naehan ; nak’isaza mayaka:i’. nakhini sizaeh ila ’am komita’ ka pinayaka:i’ ni minatini’ hi bo:ong

’isa:a’ ’ana So’o hayza’ a ’oka’ ’ina bazae’! Somiwa’ a ’oka’ ’isa:a’ ma’ kayzaeh saboeh nak’ino’! kakhayza’an mita’ koSa’en ka SaySiyat ’oka’ ka kina:at Sinli’, ’isa:a’ ’akoy a tomal hini ka kinbazae’an kapatawaw howaw ma’ noka tatini’ noka ngabas SitaSilotor paSilotor. ’isa:a’ sa’sa’ih hini koSa’en ka Sinrahoe’ a ’aehae’ taew’an ka pinayaka:i’ ma’ hayza’ sowiti’ ’okik hingha’ ’oka’ ila, Sapang ’aehae’ mita’ hini koSa’en sa’owaz ka howaw, koSa’en hini ka samiyan hi ’oepoehnabo:ong, kakhayza’an ’ina papabasez ’ita’ koSa’en ka SaySiyat ’isa:a’ mita’ hini koSa’en ray ka:ra’ ’am tem’en a tomal, ’isa:a’ ’okik koSa’ ’ita’ nonak, hini ma’ ’am pakSekla’ no ’ima haeba:an koSa’en ka mina:hael noka SaySiyat

提供：夏麗玲

今天文化小辭典要談的是，最近在我們的部落應該都已經完成了第一次的祖靈祭，就是在春天耕種完畢之後，小鋤頭收起來了，因此要拜託祖先，照顧我們所種植的農作物，有良好的生長。到了秋天，以前是割完稻子之後，收起小刀掛在牆上了就舉行第二次的祖靈祭。感謝祖先照顧我們的農作物，讓子孫們能有米食可以吃到隔年再收成的時候。這樣一個美好的祭儀一直到現在都沒有改變。通常我們大家的想法是說，各姓氏家族舉行祖靈祭儀式。就是拜託該姓氏家族自己的祖先；感謝該姓氏家族自己的祖先。但是今年初我訪問瓦祿部落的bo:ong a 'oemaw 風阿石大哥時，他的一個說法；舞蓋要提供給大家(參考)。他說舉行祖靈祭時祭告祖先，當要祭告祖先的時候，除了自己家族的祖先。最重要是要感恩，曾經繁衍賽夏族的大霸尖山山神 ’oepoehnabo:ong ; 我們來看看他的說法。

關於祖靈祭(要祭請的祖靈)，以前我也是不太了解，我以為是要祭請我的父親祖父。所以我請問baki’ bo:ong(大霸山神)，什麼叫做祖靈祭，祂說祖靈祭是要請’oepoehnabo:ong (大霸山神)就是我；你們不要祭拜錯了。我曾經交代過你們，你們說一年要舉行兩次祖靈祭，所以我們就是要祭請大霸山神。但有族人不太知道這祭儀的緣由，就只是祭拜祖自己的祖先或父母，不是這樣的。真正要祭請的祖先是大霸山神，祂曾經繁衍我們賽夏族人，所以我們要感恩於祂，一年舉行二次的祖靈祭paSbaki’。當開始要耕作的時候，完成耕作就舉行(第一次)祖靈祭了，就要說baki’ bo:ong，我們依循長輩交代的歲時祭儀。耕作結束就舉行paSbaki’ ，完成耕作的工作，我們把鋤頭掛在牆上了。就要拜託祢們照顧我們的農作物，不要被蟲蛀、被蟲吃光光，這樣拜託baki’ bo:ong大霸山神。第二次就是割稻(收成)以後了，收成之後(祭辭)就會說，雖然今年颱風吹壞了農作物。我們舉行(第二次)祖靈祭的時候跟baki’ bo:ong說，今天我們收成了，我們把小刀也掛在牆壁上了。雖然我們的收成並不多，被颱風吹壞了，但還是足夠我們吃到隔年收成的時候，就是要這麼說。

看完bo:ong風阿石大哥的說法，不論您有沒有聽過；或者同不同意其實都無妨。因為早期沒有文字記載，很多儀式傳說，只經由祖先的口說傳述而留傳下來。所以每個姓氏家族的說法不盡相同。不過我們可以確定的是，大霸山神'oepoeh na bo:ong繁衍了賽夏族人。我們除了自己要感恩於心，也不是只有我們自己；更要讓賽夏族後代子孫都了解。

提供：夏麗玲