傳說故事｜口語語料｜原住民族語言資料庫

al apelaela matikay kwini tapacebeane ki abare ki lanawmu

請講述有關祖先長出椰子的故事,

pangukay kay ki lrikisi numi tayya

這有關你們的歷史

lata pelaela pathingale kaiki mwabaibalrithi mitane

讓我們傳述給我們的子子孫孫知道

lani thingale kay sakacekeleta

也讓部落族人知道

amani lu kawlrau kay pangu kay ki abulru ki laumu.

免得有關祖先的故事會消失

lu kainaku pelaela kay abulru ki tawdananeli ki lanawmu

倘若我沒有述說這我嫁入家庭祖先的傳說故事,

ai kawlrau amyamya ku

將來會消失

lanau pelaela abulrubulru pelea kay kakuakudhanelini

我要傳述他們的作為他們的身分

tangimyane lini ku tapacebeane ku abare

如何長出椰子樹在

kayvay laumu kay Tay Aruladenge , kayvaiy tararakace

我們這個Aruladenge 的祖先這些太強悍

la davace mwa ki inunga cacekele

他們去各部落

wathingale ta ku nadruadruma

我們知道以前的人

lu mwaki cekele alralra papacapacai ki umawmase alra aulru

他們到別的族群殺人砍頭

wathingaleta ku nadruadruma ku umaumase

我們知道以前的人

lalu mwaki cekele tararakace kwi la tama ita latumuita,

他們進入部落,那些叔叔們、爺爺們非常強悍

lumwa ki cekelenga mwakuludru liniane,

他們所到的部落,都害怕他們,

luk palrapalra ka wamua makakay ki papacai kiswa kaykwini si sakamaelane ka cekele,

若是別人去,就會即刻被當地殺死,其他(部落)人

ai laumu ka tay Aruladenge,

但這Aruladenge 的爺爺們 ,

luwa ulri kwi cekele la ukuludru mawbebere

他們進入任何部落,他們都害怕躲開

ku taudanane lini ki lacekele laaga liniane lapakane liniane,

他們所去的部落,會為他們煮飯,給他們吃

lumakakanenga laalra thiyabe ku aulru si ladavace

當他們吃飽就砍人家的頭就走

ku cacekele mwakuludru liniane,

各個部落都害怕他們

ala kikay lri pelaela ku patharukay kwidra tapacebeane ki abare,

我要講述有關那個長出耶子樹

ala kela ubalriw

他們就回來部落

aituumane ta kay daane ta Arulaeladenge Mabaibalriw

我們這個Arulaeladenge Mabaibalriw的家要怎麼做

alata alra tuvaevang kay daane laiya,

我們就把房子改成一間

aipiata kwini laiya madrekadrekase matakataka,

他們就商量我們就這麼做

lataavacenga alrulriwlriana mwa ki cekele

他們又去攻打部落

ku nadruadruma alrulriana mwa ki cekele si papacapacai ki umawmase,

以前的人,到處去攻打各部落,殺人

ku nadruma makarururuburu ki cekele ki cekelenga,

以前的各個部落都會互相攻打

salakela ubalriw , alaikay ku retesaneta

他們回來時, 就有個說是親戚

kikay amani ku cucungulane ki Mabalriw ka (賴家)lakela,

這是現在Mabalriw(賴家)的祖先

tya aneanenumi laiya, lapelaela tya naeaneai laiya ,

就問他們叫什麼名字,他們也說了他們叫什麼名字

kainaku wathingale kwidra tapuvagane kwidra nagne,

我不知道他們講的那個名字

laiyakay laymwainu apece kay retesaneta

他們就說,這個親戚要在哪裡睡覺

anikela kay Mabaibalriw apece ,

他們到Mabalriw家裡睡覺

laymwainu sulai wakuru laiya kwi latumuita,

可憐他們,要到哪裡過夜

lamwa kwini Mabaibalriw ikay,

他們就住在Mabalriw家

ladavace ngusela ulri kwini latumui ta

祖先們又再去攻打敵人

kunadruma wathingalenumi lu masibadhabadha

我們知道以前互相敵對時,

madredredresenge ki cekecekecekele,

會從各部落來互相攻打

alasa kelanga ubalriu,

當他們回來部落時

laikaiyana Mabaibalriw kwi Tay Mabalriw(賴家)kwini umawmase,

那些人(指現在賴家)的祖先,還在Mabalriw 家裡

mwanga dwavace mwa kwidra ki cekelenumi,

你們回去你們的部落

ai tudanenai elrelrenga ki Arulaeladenge si Mabaibalriw

我們要將Aruladenge 及 Mabalriw合併成一家,

lakai mubangalre katwase , lamaka kalisi,

他們不要回去 , 他們就吵架

lukela ku swalupu lakiraripaci kay Mabalriw,

如果有平民的貢品,Mabalriw就搶著拿走

anukiraribici kay swalupu lukai kanumiane laiya ku lakawkaulu,

那些平民就說了,你們為什麼要搶著拿這些貢品,又不是你們的

lamaka kaliisi, laiyakay anumaka kalisi,

他們就吵架你們為什麼吵架

lungimiya kwini kainu madadulruane kwidra kakuakudhanenumi

如果你們這樣無法心平氣和地談論你們所貢獻的、你們的身分

mwa ulri alra ku drusa ku awlru,

你們去攻打敵人,各拿兩顆人頭

laiya ku lakawkaulu kisu Dadeli kwini sakacekele, Dadele

部落的平民就如此的對他們說

ladavace taradavace mwa kwidra cekele ,

他們就兩個人去攻打部落

aalra ku kwidra awlru tara ngu drusa malala,

他們各拿下兩顆人頭回來

asa kelakela kauuai wakelakela laiya,

回來時,他們說,那個再回來了

alakela anukelanumi pwaki taliabangenumi laiya ,

到的時候,叫他們放在庭院

latara pua kwidra ki taliabange kwidra ki sawlrawlraudru, kwidra ki aulru ,

他們都放在庭院的小下坡上那個頭

alacebeku Abare kwi tai ki tay Aruladenge latumuita, 這 Aruladange

我們祖先的芋頭就長出椰子樹

kai Mabalriw kai wacebe , wacebe ku uvai luiyanumi ,

而這Mabalriw 沒有長出來你們說有長出藤

Ini , wacebe ki Tai Aruladenge lakathane,

沒有只有Aruladenge 有長出

laiyakay kwini sudadele ka sakacekele,

那些Dadele的族人這樣說,

alathingala wathingalenumi laiya,

你們該知道了,你們知道了

lakai madadulruana pakelanga

到現在還是沒有講和

ai kwi wathingale numi laiya

但你們也知道

ala cebe kwidra Abare

那個椰子就長出,

kwini abare kay Mabaibalriw kai wacebe kwidra aulru, 這Mababalriw ,

沒有長出椰子,那個頭

sakathane ku tai Aruladenge ka wacebe ku abare,

只有這Tai Aruladenge 有長出椰子

ala kwini tacebeane kwini Abare

至於長出椰子

sakadrawnga kwi Abare si pumadrunga,

椰子長大結出果子時

la vaivai kwidra madru, kai wamwamua Mabaibalriw,

果子掉落 ,不會到Mabalrie

yakai Arulaeladenge, kai mwabangalre mwa kwidra cape,

種子都落在Aruladenge 不會到那個(指Mabalriw)

lamaagisi kwidra daane

房子是隔壁間

latathingale kwini tangmiane,

所以我們要知道原由

kwidra kiabulruli kilalrali angimiaiya kwini,

那個我被傳述的, 所聽到的, 就是這樣

kikai kwini Abare,

至於那個椰子,

kunay ka maretetese ka tay Aruladenge

在我們Aruladenge 家族

lu ikay ku wapacai nayane ka wacekecekele, wapacai ku vaeva ku Abare,

若有我們家族的人過世, 就會死一顆椰子

ngimiaiya kwini

就是那樣

lamani kikai taiyane li

之所以我要講述這個

ani kai sakaulrau ku ki laumu ki lakayngu,

是希望不要忘記laumu與la kaingu(祖先)的故事,

amiamiaku kwidra kidremedremeli

我是那麼想的

kainaku watumane amia,

我不是想怎麼樣

lukay naku pelaela numiane

如果我沒有傳述給你們(指子孫)

laithingalenumi, kay kakuakudhane ki tay Aruladenge.

你們怎麼會知道,Aruladange 的身分、地位(指頭目階級身分)

lakikay lai tuthathanaku kaiy ai yakay ana ku aiyane li

我就講述到這裡, 但我還有話要說

ku tathingala neli , ki kavay tai Aruladenge ka

我所知道的, 那個Tai Aruladenge ka (楊家)

ikay Dadele , kwini Mabalriw Aruladenge luiya,

還在Dadele時後, 若說Aruladenge 、Mab

amani kay Mabalriw amani kai(楊家) sa ikay Dadele,

就是Mabalriw 是(楊家) 還住在Dadele的時候

kay Aruladenge luiya amani kay (河家)

若說Aruladenge 那就是(指現河家)

alasa iziyu kay Mabalriw mwa Talamakau

這Mabalriw就遷移到Talamakau

lasa iziyu mwa kavay Talamakau

他們遷移到Talamakau的時後,

satudane lapasi Aruladenge

蓋了房子家名改Aruladenge

laalataelrelreta paelrelreta luiya

而說我們一起, 我們合再一起了

kay Aruladenge angimiya kwini,

現在的Aruladenge(楊家)就是如此

kai mwabanglre davace kay taiyMabalriw kwini daane,

而這Mabalriw(指現在的賴家),不願離開那家(指Dadale的Mabalriw)

kikay pakelangakay kunumi kakyacapicapili tapiyakwini,

這個一直到今天,你們部落的幹部一直說要做

yakay ku abulruta ka Ngudradreadrekay iyanumi,

你們說,我們魯凱族群有我們的傳說故事

atapia atapia laiyanumi, lakainumi makapia,

我們要做,結果作不到,(指要立石碑於有傳說故事的頭目家院)

ai kailu atapia luiyata mitane mitane, kaita lrialra kupalrapalrane

但,如果要做也是為我們的故事而做,不會拿別人的

kaita lriabelenge papinu kaita alebe papinu, mitane mitane,

也不會因為有做或沒做而升高或降低身分

amyamya ku lu kidremedrema ku,

我是這麼樣想

lapacainga ku marudrawdrangta

我們的長輩也都過世了,

laikaingmadu ka laavavalake

就我們這些孩子們

, lakidrepedrepetenga madu ki manemanenga,

什麼事情都被壓制

sana kidremedrem ku amani ku tubitubii,

也就是我想到時覺得很痛心

malisi maiyaiya kwidra kakuakuadhane,

不好因為身分、地位有所爭議

kwidra kakudhane kwidra tayane ku tangimiane,

這些身分、地位,這些說的一些作為

kwidra kakudhane kwidra tayane ku tangimiane

這些身分、地位,這些說的一些作為

pangiamiamadu lani kathariri

就是要遵照才會好

lu pakaelaelane ku cekelemadu kai mathariri

若對自己部落族人有偏見,不是很好

aialramadu ku umawmasane, kumaduane maduane

我們又不會拿別人的 ,我們的就是我們的(指傳統故事)

aiwasuinu abelenge alebe, musuane musuane,

你要到哪裡升高或降低(指頭目身分),你的就是你的

peaelaelaelamadu kwidra tangilribatane ki la marudrawdrangemadu

只是述說我們祖先的來歷及他們的所作所為

ki lanatumumadu anithinhale kay mwabaibalrithi nayyane,

讓我們的後代子孫知道

kunaw pelaela iyamadu amiya,

之所以想要講說齁

unu, unu maya kwini, lu kaisu pelaela icelrepe

是啊！是啊！就是這樣如果沒有說

alaiyasi ikai ku wathingale ku tangea tadrusa

萬一有一、二個人知道

anikai maka pelaela iyakwini lriyaiya kay lavavalake amyaku,

孩子們會說,為什不告訴我們這些

kunaku swaKingdavangaku twaladhaku Kingdavangeithareve(多納部落) mwa kay Auba

我是多納的人,我從多納嫁到這裡Auba(青葉部落)

kai naku lr peaelaelaela kwidra kakudhane tangimyamyane lakathane,

我不是只是要述說來歷與故事

kunay kasukingdavange

我們多納的,

kunay ka tayThangiradane aswalalanganay mwa kavay cekele kingdavange

我們Thangirade 是第一家,來到這個多納部落

lailukunay ku kawlunay ka tayKadrangilane,

我們帶一家平民Kadrangili

ku kawlunay tay Kadrangilane, paecengenay kwini,

我們的隨護平民Tai Kadrangili

la ikay ku tawpungu ku mailuku nay

也有狗我們帶著的

la ikay ku ukudrunay ku abake amya kwidra ukudru, kwidra balebale

有一根拐杖那隻說是靈的拐杖,是根竹子

laikaa kwini , tadavace luiya , lakai ubangalre davace kwdra tawpungu

就一直在那裏 , 當要走的時候,那隻狗就不要走

twangethengethe kwidra tawpungu,

狗只在那裏thethethe的聲音

lata valevele laiya kwidra ukudrulini,

當要動那支枴杖

ala balace kwidra tangadrane,

拐杖的根部已經生根了.

i～anikaiubangalre davace kay tawpungu

伊～這個狗怎麼不要走

si anicebe kay balace ki ukudruta laiya, laitumaneta

我們的拐杖怎麼生出根來, 我們怎麼辦

ala aikaingata kai kingidavange laytumaneta

那我們要住在這多納我們怎麼辦

kay amwata kay cekele kay , lalikaingata kay laiya

我們既然來到這個部落 , 我們只有住在這裡了,

latay ngeangeanay ka tay Thangiradane ku yakay kavay Kingdavange,

當時只有Thangirate 一家在多納

alapwa tudaane, satutane , laitumaneta kay takamita ,

就蓋房子蓋房子了怎麼辦你這哥哥

lai pakarudrangeta pwa kay kauluta, ku cungulaneta lakai akawkaulu

我們要讓他跟平民結婚嗎,那我們的後代不就成了平民

samakatudane, la ikay ku lamataka ka ababai si sawvalai,

蓋完房子, 有個一男一女的兄妹

laitumaneta, lalra kunadruma lutadane yakayku adhau la

我們怎麼辦以前蓋房子,一定有天窗,

tatualadhane ku ledra, la alra patwalay kwidra asupalrane

光線的來源 , 就從那裡取(asupalrane)

umasenga laiya kwini ki lamataka si pwapakarudrange,

就說這兄妹已成別人了, 就讓他們結婚

lapwa pakarudrange , ai kwini ababai amaninay ka tay Tawrukudru,

就給祂們結婚, 但那個女生就是我們Tarukudru

kay tay Thangiradane la ikay kwidra sawvalai

而那個男生就住在Thangirade

lapwa pathathili tudane kwini ki lamataka,

然後蓋隔壁間的房子給這兄妹

kwidra mauwa , alasa tulalakenga , ala paawanga kwidra lamataka,

他們結婚嗎,他們生了小孩之後又讓兄妹結婚

kainaku wathingale kwi nagane kayki lamataka ,

我不知道這兄妹的名字

kay bilrilanenga wathingalaku,

我後來才知道

lapwa pakarudrange kwini lamataka ,

就讓那兄妹結婚

satulalake kwidra lamataka

他們兄妹生了小孩

sapwa pakarudrange kwini ki twalalake ki Gilagilau ka tay Tawrukudru,

又讓他跟Tawrukudru(家名)那生下Gilagilaw的人結婚

lasi Mmulrinu kwidra tay Thangirade,

那個Thngiradane(家名) 叫Murinu人名(女)

ala pwa pakarudrange kwini lamataka

就讓那兄妹結婚

amani lu karudrange mw kay ki kawkaulu, lai kawkaulu ku cungulaneta amia kikay,

擔心跟平民結婚,我們的後代就成了平民

kikay sakarudrange latulalalke ki umu ka Gilagilau si kayngu ka Mulrinu,

他們結婚時,就生下我的曾爺爺Gilagilaw與曾奶奶 Murinu

ki tualalake ki umu ka Ngedrelre.

就是生下我的祖父Ngedrelre 我祖父

ala tulalake kai umu, kay Gilagalau la karudrangenga mwa ki kayngu ka Muni, ka tay Mabalriu

我祖父Gilagilau生小孩, 然後又跟我的祖母Mabalriw(家名) Muni (人名)結婚,

si tulalake ki ina , ,

就生我媽媽 ,

kay ina la amaninganay , la angimiya kwini

我媽生了我們 , 就是這樣

kunay ka sukingdavang,

kikai wakelanga ikay kawvy kingdavange wakelanga 聯合kwini ki cekele kwini,

現在來到多納部落是聯合的人

vaevanay ka tay Thangirada yakay kingdavange,

原本只有Tai Thangirade 一家在多納

alakelanga lamawawawanganay , kunay ka mareteetese,

他們來了,我們家族成了頭目(貴族)階級聯姻,

amani ku takalranay ka mareteetese,

我們的家族才會很多

amani kwidra mawcucucungulu ku retesanenay,

我們的家族才這樣沿續下來

kunay ka tay Thangiradane ngyamianay kwini,

我們這Thangirade家族就是這樣

ala tulalake nakwane kay ina si ama,

我爸爸媽媽就生我

lakarudrangaku mwa kay Talamakau,

我就結婚到Talamakau

samwaku ki lalake ki Drangalru si Murinu, latulalake ki Adralriw,

我嫁給 Drangalru 跟Murinu的孩子, 他們就生Adralriw

ngimiya kwini

就是這樣

lamani kwidra tamwanenay ,

所以我們的結合(聯姻)

marumanemanenga ka mawanay ku taumawmasanenayyane,

就像是身分一樣門當戶對

twaladhaku Kingidavange, muakay ki Aruladenge kay Auba.

我從多納 ,嫁到Aruladenge(家名)青葉這裡