- 30
- 0
- 字幕列表
-
今天要訪談金老師的就是包括我們的祭祖的一個禁忌tucu a ku sikivadaq tji sinsi sisilj , avancu a pakatja tua palisian
-
然後再來就是我們以前的傳統生活的qau avananga ta sicuacuayan a kakudanan
-
時間怎麼看?還有傳統生活裡面的生病的時候如何把病治癒?kemuda tjen a pacun ta zikang? nu saqetju itjen ,kemuda tjen a kipucemel?
-
今天的主題就是相關我們的傳統生活的一些在這個現代無法去想像.去接觸的一個傳統生活tucu a daimun avancu a pakatja sicuayan a kakudanan , a tucu a caucau inika uri na kinemnem ta siucayan a sikac
-
請老師為我們解說ti sinsi sisilj a pasemalaw tja nuitjen
-
djavadjavay a matja kaka a kacalisian a mapuljat a imaza i kacedas各位台東原住民的族人們大家好
-
izua ku kai a singljavakan a taicu a kasizuanan a men izua i 金峰鄉我有些話要述說關於我們轄地金峰鄉
-
a ngadan aza izua qinaljan 是金山鄉 tacsicuayan lja以前叫做金山鄉
-
a 我小時候 是金山鄉ka kakedrian a ken是金山鄉
-
後來就改到 umaljenanga tu 金峰鄉vililj anga 改為金峰鄉
-
ljiauzanga a mapuljat a caucau全族人也都跟著下山了
-
a singljavakan i kinzan , kakedriananan ken tazua還在轄地金山鄉時,我還是小孩子
-
可能 izua a na malaulaw lja timun a ramaljemaljeng a kinemenem a patjukai nu pasaliw a kenparu有遺漏的,就請長輩們更正我的錯誤
-
lja kigaljuanan a qivu a tjumumalj tjanumun a tacemekemekelj a kacalisian我慢慢地告訴我的原住民族人朋友們
-
ulja na puliav ta nimitja a bunka a paiwanzuku希望多一些了解我們排灣族的文化
-
aza sikiljavalan tucu a sitjaucikel現在要講述的是
-
avan azua a patjara palisi是關於祭祀
-
pinaka palisi a sicuayan i gadu aya tjen a i gaduanan men是在我們還居住在原始深山部落時的相關祭祀
-
i paumeli、viljaljaur、i tjulitjulik、 i cungudjur 是一個行政區 azua在 paumeli、viljaljaur、在 tjulitjulik、 在cungudjur ,形成一個行政區
-
aza niamen sikudakudan pitua palisi nuaya關於我們祭祀的作法祭祀的作法
-
i sasaw a men sa vavavua men megacalj a men i tjumaq我們相互安慰先在家中盛古壺站立祭祖
-
malevaleva a 聚歡騰 vaik a ljemizaw tua makakama tua maka tjuqaljan tu vaik a qemaljup很高興 kiqepu,去探視長輩及族人們,也去山上打獵
-
nu secevung tjen taza kiljiv ...... 占卜 aya ta cimiukukuan taza kemeljang ta niamadju ki nanguq ki nakuya如果遇到kiljiv 的....lalupeng aya 中文 ,他會預測好與不好
-
djimilay tiamatju i kadjalangan在路上吐一口水
-
nu vaik a ramaljeng nu medjama a....因為 na temeljahanga qadaw, djalaw ljauljaung a seliap a qadaw a kadjamadjaman老人家一大早.....ayatua 不要等到太陽的熱聚集(中午),所以貪早出發
-
makaza a ramaljeng a semazua i cemecemel i cadja ta qinaljan aya makilangda ta qayaqayam tu izua a rakui singzian a qayaqayam老人家離開部落往叢林裡走，若聽到小鳥的叫聲
-
azua lemangda taza giring sa inia maqati a vaikanga a puntalj若聽見咆嘯聲,就不宜再往前走
-
cimikel itjen i tjumaq我們就必須折返回家
-
nu puntalj itjen tua tja sengsengan tu qemaljup i tjen如果我們執意要往前去進行狩獵
-
nu vaik a temuqulj a imingzilj ta vuqel若用頭頂著木材時
-
ka izua 意外死亡 a djumulj sa sekuilj ikadjalangan就會在路上被推倒掉落而發生意外
-
tu saqetju itjen tunakuya saqetjuan我們會生不好的病痛
-
izua namasu aya mavan naza sisilj可以用一種藥草去除厄運
-
sa azua a cemas aicu a tinsi ayatjen ta tucuanga這個我們所謂的神就是我們現在說的天主
-
i yananga a piljateku a i kacauan降在世上
-
aza gemuku tanimitja pinakazuanan a sikac ni這是我們所經歷的生活
-
a sisilj kata tililen mavaw tiamatju a kipusengsengan niamadju將草藥製成酒當成祭祀工作來用
-
a 第二是 sisilj a ljavar a djumulj ta makeljang nu djemiljing ta sizaingansikamasanmusalj 與一堆藥草對話,會清楚聽到聲音
-
nuna saceqaceqalj sarunguaq a si djiljingan, manguaq如果聲音是輕的是美好的,那就是會好
-
nu matazua dikiluanga itjen a migacalj a vaik a sema vavua a qemaljup tu vaik a taqaljan就可以站起身來去山上打獵或是去部落裡
-
avanangata nu i sa pacengceng aza ta kiniangda ta pinasaliw a tja siang sekuilj itjen i kadjalangan但是如果聽錯聲音,會在途中跌倒
-
saqetju itjen uta , sa na aicu seman pazangal ta aicu a kinemenem也會生病,所以這就是我們非常重視小心的
-
ti tjen a na pasusu tu aicu a tjakudain aya tjen我們要如何按照這樣的習俗
-
ka sicuayan vitan ta cemas kiljavaljava ta cemas ta aicu a ljimaljimalji a sikudakuda以前是為等待神而做的祭祀
-
sa izua siaya na cemas a si kiljivak i kacauan所以神對人間是有關愛的
-
izua a mamaw ta handangdang aya limipungan a 占卜 aya cimiukukuan有像日文所說的handangdang 中文叫做占卜
-
a matimalji a sedjaljun..nu maitucu a sa tadjadjaljeng nimadju sekuilj a kisailj , nu kemeljang sun tunakuya cimikel a sematjumaq如果你反其道而行,必會摔倒掉落,知道的人就會返回家中避免危險
-
lia tusa qadavan a migacalj 啊我們要站一天啊
-
saza tiljismamamanw ta tiljusdus sakuya arava a zemaing不好的徵兆是牠的聲音非常難聽
-
na sarukuya a sizemaing vaik iten a cemikel uta這樣難聽的聲音,都必須折返
-
sasan tjuljudj aza 地鼠 ayay cimiukukuan aza quringiringic聚集一些中文稱為地鼠的動物
-
na cemas a lililit tiamadju zemazav ta kadjunangan牠是神的傳聲物,專門看守土地
-
nu cauv ikadalan a timadju a namacay cimikel uta如果在路上看見牠死去被覆蓋,他們一樣會折返回家
-
lja ....... kicunga sa veljucen a pasa cemecemel他們會行鞠躬禮然後將牠放置在草叢裡
-
tu vaikanga cimikel然後再折返
-
umaljianga vaikanga tjen tua nimitja a sengsengan a inanbay再繼續做自己的工作
-
saqetju za namatazua a si aya ta palisian, palisi taza sicuayan ta sika ta palisi受到咒詛是相當嚴重的,所以以前祭祀會依情況是否舉辦之
-
tjauwai pai nu siljivak sun ta saqetjuan sa sadjulungan sa napazangal a su pasaliw如果您遭到更重的咒詛,就是因為你犯了很大的罪
-
nasi culju ta qacang izua para kani sa tjuvuta a kicungal a ma aya patjavang sa kicungal ta cemas sa masulap a na ki djekes tja nu sun就會為他殺一隻豬獻祭再跪拜,這樣就會消除身上跟隨的惡靈
-
sa........嗯.....
-
aicu a pita .....mavava tjen a tu pacun ta lilingan aya tjen a zikang再來是關於如何判斷祭拜時間
-
avan aza aya a macungaw a pasikeljang ta padjulu a djungbi ta nu nemanga i tjumaqanga mun由鳥類的吵雜聲來讓人們判斷時間好整備東西開始工作或休息
-
masulemanga a aya na zemainganga tja ladain到了下午我們就要注意聽他的聲音
-
nu semasalj itadj a zemaing i navaikanga...izua kipadjele a 預備 , 叫我們預備齁若進入裡面就是叫我們kipadjungbi
-
lja qivu tu kipadjungbi tjen tu si vaik i tjumaq告訴我們該準備回家了
-
semamasuljanga zemaing makakaljavanga tjen migacaljanga tjen聲音遠去之後我們就起身準備出發回家
-
nu cevuljanga misemananga nekanga a qadaw煙霧起就傍晚了,沒了陽光照耀回家的路
-
sa nekanga uqadaw sikamusulj a zemaing vaikanga i kihuma 比較安全傍晚聽到聲音就要起身回家uri namasu seljevangan,
-
lja anzing a tja kidjalangan suljivatj itjen這樣就能安心上路平安到達
-
aicu a palisilisi qivuanga ta palisi ta keljis這種祭祀物稱為keljis
-
namaya ta ..........烏鴉 a cimiukukuan很像中文說得qaqa(烏鴉)
-
na kisandja a uciu qucengecengel za sansia lja牠是全身黑色的
-
izua ku...... tjaucikel ta ku 大嫂 a aljak a tjavuluvulungan我有真實例子關於我大嫂最大的小孩
-
na ku 大哥的ku kaka a tjavulung的
-
izua tiamadju i vavua i ta palisi i sikiljivak他們在山上時是很熱衷祭祀的
-
izua masengsengseng a ti 大嫂 aza kina大嫂(姪兒的媽)在山上工作
-
tuta san ziuking a pinitapaw za remarurarui taza ti vuvu在工寮裡阿嬤在推動搖籃
-
adjuqen aza sini pagula a cauvan akuma sikudananga遺忘了覆蓋在身上的被子,就被惡靈利用
-
sini sicavucavu na kakedrian是專門給小孩覆蓋的
-
ka alapen a sa vaikan要折返拿回時
-
manu amatazua na pusau anamaitucu aya tiamadju a ku 大嫂 ki navaik i tjumaq ki inu我大嫂卻不知送靈祭,而害怕惡靈是否已在家
-
namacuis nanguaqaya, vaik a tjumalji ti kama a matjatjumalj tu izua namaitucu平復以後就回家告訴父親遇到的狀況
-
a aicu ljekuya aravac a namaitucu pay, secevung ta nimitja a pinalisian ta kemudain遇到這種祭祀時沖到惡靈是非常不幸的事情
-
cemulju ta qacang lja na cemulju ta qacang sa na segaljuanga a palisi因為他們殺豬時,過了祭祀的時間
-
dagala za zikang pacalivadanga maniawanayanga za pakicungal ta cemas kivadayanga a 靈 naza vuvu lja所以時間過了來不及祭拜神明,才讓孩子的靈魂出竅
-
aza aljak ni 大嫂, a ti 大哥大哥大嫂的小孩
-
matazua就這樣
-
ini a dikilu a maqati a aya selapai saqetju sa vaikanga timadju macayanga孩子無法再健康活著,就這樣離開了
-
a sikiljavalan na ramaljeng ini nanguq a qaqa aya nu maqinaljananga uta 也不是很好, 一定有事情發生這就是老人家說的,烏鴉是不好的徵兆,進入部落inika nanguaq , izuwa a nakuyakuya a kutu
-
namaya ta keljis a keljis na seljavakanga ta vinsuntalj izua i yules i gadu a i pusugaya就像keljis(類似烏鴉),我曾經遇到過,卻在香茅田裡摔倒受傷
-
baubaw amen ta kusugaya ta sicuayan以前會包香茅草的工作
-
i kemesakesanga men ta kusugaya ta pecunguanga men我們正要起火燒香茅草時
-
ka sulem tjuvuta za keljis sa djimiuq ta kamadu i 那個中間接近傍晚,keljis 就從窗邊飛過
-
哇, 危險 aicu aya men我們就感到有gemagalj
-
puqaljangetj tu kakedriananan ta zua pulingav a men tazua lja我們當時年紀小時用夾子去捕鳥類,卻不知祭祀期是禁忌
-
tazua 18歲 a ken我當時18 a cavilj
-
vaik ti kaka katua ti katjang哥哥跟媽媽跑過去
-
vaivaik ti kaka a sema tji kama a sema laulauzanga哥哥跟爸爸到下方
-
asi nanguaq azua sa ku kai izua namaitucu kinemenemuanga wi我整理的這些話你再慢慢斟酌喔
-
pavainu a sicuayan sikadami pucungucungu a men maljama a pusugaya aza pukamadu aya tjen a kamadu以前就不知怎麼的,我們在起火時突然香茅園就起火了在窗邊
-
還好沒有 ini maljama aza puka kusugaya a qacaqaca djunakuhu ni 10多甲的那個地manguaqanan 沒有燒掉整塊香茅園共10多甲地
-
kemasi zuanga avan a ku sikeljang ta keljis從那時起,我才知道kelji的出現的意義
-
azua ramaljeng uta ljakuisa ta tjanakuqat ta palisian所以老人家對祭祀都是很嚴格很兇的
-
nu sikanakuya i qinaljan sika keljang na taqumaqanan如果部落受咒詛,家人都會受牽連
-
azua pata aicu a qaqa aya 是這樣的一個迷信的 matazua這就是關於烏鴉的一種kisusu
-
sa nu saqetju namezanga a saqetju nu saqetju itjen ta i tjumaq tu ta aljak ta vuvu ta timitja a ramaljeng只要一生病,就會病重甚至會波及家中的人
-
si qivu ta pulingaw就會請巫師
-
一般的azua , 一般的 siki qaung ta cemas azua , ini avan a pinaquidan ta tu palisian但這是一般的祈禱,並非正式的巫師祈福儀式
-
si inuli si kiljivaran ta cemas a paukiam只是為他向神祈禱
-
qivu kivadaq ta cemas a kiljavalan taza kiljivalavalan ta cemas a pulingaw跟神詢問跟神說話,是一種巫師向神靈說話
-
a i sananguanga cu aya tjen i sa maqati segalju anga men a kicunga aya跟神說是否可原諒他們祭拜時間的怠慢
-
kina vangculanga kinesa pakilimulimu a kicungari ta cemas擔心準備的食物腐壞,要趕緊祭拜
-
culju ta qacang sa patjavangi kalatai要殺豬然後用針線串連祭拜
-
mapalanga a aljak niamadju請祂憐憫孩子
-
azua si aya aya ta palisilisian這是要祭祀的
-
aza zumanga maluyung a paljilji ta palisi其他人就一窩蜂的趕去看祭祀
-
a sika palisian ta aya saqetjuan a ljayar會請巫師是為驅除病痛及病毒
-
kipucemel itjen i qinaljan mamaw ta 疫情 wi就在部落醫治,就像這次的ljayar(疫情)
-
ljayar aya tjen ta tja pualjan tasicuayan a 日本腦炎所謂的病毒就像是以前得的日本腦炎
-
nu saqetju a tjazian aya tjen neka nu kuisang a na pulingaw taza paljakev inulinuli ta nimitja a saqetjuqetju lja semuap ta nakuyakuya以前沒有醫師,生病時就由巫師來祭祀除病痛
-
aza .....那個....
-
一般nu nimitja a djemaladjalan siqeceng a qinaljan如果要祭壇祭祀,是要把整個部落的道路封閉
-
kemasi e.... 上一次不是有嗎 aza djalan na sisekez a qemeceqeceng從...ka tjaisangas (疫情時封路)那裏開始封路
-
表示擋住那種(厄運)masan qemeceng ta nakuyakuya
-
不好的那個疾病a nakuya a saqetju
-
ki cemas a izua kiqeceng aya有神靈來阻擋
-
izua na saqetju a namatazua曾經有這樣的病痛過
-
啊您說比較嚴重的呢aza selapai aravac aya sun?
-
嚴重的話要殺豬餒nu selapai aravac cemulju ta qacang
-
那就是所謂的 cemasavan na 神
-
祭拜的? 對呀對呀sipulingaw? ui ui
-
sipavai ta qacang 很特別 a qacang要給豬隻,sinipazangal a 豬隻
-
izuanga lja izua nimitja a qacangan就要有(豬),因為都有豬圈
-
ayain nu aya a sikipalisi是為預備祭祀時用的
-
a kasicuayan 哪有錢去養豬以前的生活環境,kasi inu a paisu a qemacang ta qacang
-
有喔, 他自己以前有養izua ta sicuayan naqemacang
-
山豬? 對vavuy? ui
-
因為那個豬 patjavangana sun ta sungadan 禱告 satjumaqanga sun 因為以前 na mateveljanga umaq nimitj a kinaizunan katua qacangayatua aza qaczng 要先放我們的名字再inuli ,再帶回家飼養,ayatua kasicuayan 人與豬是住在一屋簷下的
-
aza tja tjaumalj aya izua za sidjalan ta qacang a tidetideq a na kitjukuda lja豬隻是有間隔得住在圈養區
-
sa numasaliuanga i tjen ta mangtjez imaza sa kanen na azi相信神靈會來吃(豬隻)
-
sa namaitazua a sikudan na qacang這就是飼養豬隻的意義
-
kaljizua ita a qacang a paquzip niamadju sika pasisi a masalutan只要有養一隻就足夠,是為感謝祭祀
-
就是要用一般的草藥這樣? ui 對sicukau ta cemel? 是的
-
a 草藥是一般的, 最主要是palisi ayangata ljaa cemel maing lja , a sinipazangal 是 巫師祭祀
-
以前都是鬼神在送嘛這個kasicuayan manu cemas a pavaivai
-
有效嗎?如果要palisinanguq ? nu 巫師祭祀的時候
-
有的有效喔, na pacengceng a su inuli 他有效nanguq yu, 如果你的祈禱剛好合乎的話
-
nuna pasaliw itjen a pacengcengceng pitanga ku 大嫂的孩子不是?太晚nanga tiamadju如果你剛好犯了祭拜的錯誤,就會遭到厄運,就像我大嫂的孩子?就是超過祭拜時間
-
啊生孩子怎麼辦a nu pualjak kemudanga?
-
生孩子..pulingaw 就過了nu pualjak 巫師祭祀就可以
-
生孩子餒?pualjak yu?
-
對呀ui
-
azanga ta nimitja a 滿月, 第十一年(口誤)才可以滿月但我們的manggic,nu sikamasan puluq sa ita a cavilj maqati a manggic
-
十一年?nu sikamasan puluq sa ita a cavilj ?
-
一定要十一年(口誤)..一年tara sikamasan puluq sa ita a cavilj....ini ita cavilj a paqulit
-
因為呢, akumayamatazua ayatjen 因為生產時不一定夭折不一定到一年, 夭折的話不是很好ayatua nu pualjak avan nu macay a aljak ,izua tu inika djemalju tu ita cavilj, nu matazua inika bulay
-
喔..你們一年才可以 辦滿月喔..nu ita a cavilj maqati a manggic
-
喔...滿月兼一歲喔...manggic katua ita acavilj
-
而且還要觀察他的身體狀況ljemengljeng tautanan ta nimadju a kinacavacavan
-
可能一個月都不一定這個孩子不到一個月就離開了palemek tu inika djemalju ta ita qiljas na macayanga
-
所以一定要到一年, 比較成熟孩子sa tara djemalju ta ita cavilj ,tjalja tarivakanga sa aljak
-
比較看得出他有沒有健康啦齁tara mapacun kitu na tarivak sa aljak
-
喔..是這樣喔......那麼特別喔...namayatucu...napakisumaljiangata
-
一年喔ita cavilj
-
saza vavayan nu pa aya itjen pakava aya itjen ta vavayan nu manggic itjen滿月時如果是生女生就要為他穿衣服
-
aza uqaljay paciljav若是男生就配刀
-
kemeljang sun tucu你知道這個(習俗)嗎
-
aza paciljav ayatjen , 因為將來要當部落的守衛者, 防衛部落的青年, 所以要帶刀配刀的意思是,ayatua nutjaivililjanga kemadrang ta qinaljan sa paciljavan
-
paciljavan pavai ta ceqeljap a vavayan? uqaljay給他配刀或再給刀鞘 女生嗎? 男生
-
a vavayan pakava ta vavayan a kava女生就給她穿漂亮的衣裳
-
a bulabulay a vavayan a kava , inika pavai ta na masengsengseng a kava, pasaljinguaq sa saljunguaq要給她穿漂亮的衣裳,而不是邋遢且髒的衣服,要讓她的人生漂亮且順利
-
自己做嗎?衣服自己做嗎?timitja a lemima a emalang ta kava?
-
他們要自己做啊tiamadju a emalang
-
用繡的, 她有時間, 女孩子很多時間cemaqis,liav a zikang na vavayavayan
-
就是一般的傳統服那種漂亮的嗎mamaw ta nimitja a ravaravain?
-
對呀ui
-
看你比較有能力的就是好的, 一般的話就是普通的服飾nu punema nangunguaq a kava , nu na mapulju nakuyakuyan a kava
-
原住民的服飾太多angaa na kacalisian a ravaravain liav aravac
-
頭目有頭目的(服飾), 我們一般有一般的(服飾)a na mamazangiljan katua qaqetitan a ravaravain maretimalji
-
makudanga(時間)?時間到了嗎?
-
tjaljimazanga a su 解釋? ui您的pasamalaw到此嗎? 是的
-
aicu a namaitucu nu izua na pasaliw timunanga a pazulju這些講述若有講錯的,就請您們解說更正或增加
-
masalu maguaguat a ken sa ini anga saigu a qivu謝謝 我的聲音沙啞,所以說得不好