pinatagiljan a qemaljup（狩獵經驗談）｜口語語料

e~tiaʼen uri tjemaucikel tasa ʼu pinatagiljan tua kisaseljang tua ramaljemaljeng tusa vaik a sema gadu,

嗯~我要述說我開始跟著部落長者們往山上去

e~tiaʼen a patagilj aʼen a kicaciul tusa ramaljemaljeng taicu a pakatua puringai

嗯~開始跟著老人們一起放陷阱時，

na kakeriyan ana ʼen , na tjelu a nanan puluq a cavilj sa unem.

當時我尚年輕大約36歲。

azua ramaljemaljeng a zuma nu qivu tja nua ʼen

其他那些長者們對我說

kakeriyan anan a marʼa su aljak , aumaya pasa sema gadu sun?

你的孩子們尚為年幼,你為什麼想要上山去?

kisasamuljau anan a vaik a kipusengsengan a kipaisu aya zua ramaljemaljeng a zuma

你先努力工作賺錢，那些其他老人們如此說

ljaʼua tiaʼen , aza timitja tjaramacidicidilj a kisasamulja, martimaljimalji a tja varung,

但是每個人所追求的，心裡所想的都不相同，

e~ tiaʼen a pacun aʼen tusa turivecang nua tja ramaljemaljeng , na penaula ʼen a pacun,

當我看到那些長輩們的工具時感到非常不捨，

au izuaza a tja matjaljaljak a ʼu piau-ciu , e~manu makamaza kiljavalan tja nuaʼen,

家族有位長輩我的表舅，經過這裡跟我談，

lja ʼu aljak , izuananan a ringai na su matjaljaljak,

孩子你的長輩的獸夾還存留著，

dikilu sun a vaik a kicaciul tja nuaʼen, maka ʼu salasaladj aya za ʼu ciu-ciu ,

你可以跟我及同伴一起，我舅舅這樣說，

e~na mavangavang a ʼen a patagilj , ayatua kakeriyan anan tjen tazua nasa kisamulja itjen,

剛開始時有些動搖，因為那時還很年輕想要打拼，

ljaʼua masa zua tja ramaljemaljeng , papuvarungan a ʼen sakamaya umaya,

但或許是因為我們的長輩們提醒我的緣故，

aya tua izuananan aza turivecang a sicuayan

因為他們以前的工具還存在著

kisasamuljan sa ʼu turivecang masa aya tiamatju a tjaisangasangas tja nuaʼen

"善用我的工具"或許是那些祖先的提醒

a na pulima tazua tja turivecang, ayatua za ʼu kamanga imaza, tua ʼu sin pucekeljan,

就是製作那些工具的前人，因為我已故的岳父在這裡，就是我婚娶的對象

e~ʼu ladangan imaza i tja nuitjen i tja nuamen imaza i pasa calavi i tjaljutjaljum

我所聽到的在我們瀧部落，在他蘭他蘭這裡

macidilj timadju a macaqu a malang a kemasi patagilj patje ʼemacuvung tazua turivecang

只有他一個人會製作，從開始製作到完成工具，

au pacun aʼen taza tja turivecang, sinan ringai naza tja matjaljaljak,

當我看見那些我們的工具，就是家裡族人製作的獸夾

kisasamulja ʼen uta a vaik a maka maza i gadu.

我更加的努力到山裡置放陷阱，

au, tazua a kisasamulja ʼen a maka maza i gadu, semamaza men i...

那時我更加認真上山放陷阱，我們到過..

sangasangasan a ʼu pinatagiljan a kiciul taza ʼu ciuciu, na pasamazamaza men i kimcian,

我第一次跟著舅舅開始放陷阱，我們到過金針山，

tuazua na nekanan a zua na qemceng tuazua puringai tu anema tua anema aya,

那時還沒阻止我們捕抓任何動物，

neka anan pauyi tazua , na malain anan tu semainu itjen a pakaljava

那時還沒保育，可隨意設陷阱，

au~ na vaik amen a semamaza i kimcian , maka maza i kanalun i vavua,

我們曾經到過金針山，經過金崙山的山上，

malipat i maza i pasa kadjumuljan a pakaljava,

一直到賓茂舊部落放獸夾。

au imaza i tja nuitjen i qinaljang i pasa calavi , imaza i tjaljutjaljum ,

我們多良部落、他蘭他蘭部落的，

ljaʼua a vililjanga nu ayatjen , mantez anga sa kai tu :

但是後來有命令下來:

mayanga vaik a pakaljava semamaza i lja gadu aya , e~

不可以到深山狩獵後，嗯~

semkez anga men a vaik a ljacadja, maka mazamaza anga men i tua tja qaqumain.

我們就停止入深山，只在部落附近耕作地,

au a sangasangasan a ʼu inalapan ta vavui imaza i pasa tjavualji ,

而我獵的第一隻山豬是在太麻里，

izua pavavau i ci-ta i qinaljan i e~inuan ayatjen taza qinaljan (sinapayan),

就在介達在部落上方，那地名叫甚麼?(喜納百漾)，

ui , i pavavawe~na izuaza tja uzisang a na djemumak taza u riningaiyan tazua ,

對，在喜納百漾上方，有一位長輩找到我的獵物，

zuma na kipasiaw ayatjen , (kipasiaw aya taza...)kipasiaw ayatua djemumak ,

是別人找到的(kipasiaw意思是...)kipasiaw就是找到，

au e~ljaʼua azua a sangasangsang a na se patjeljavak tua ʼu turivecang ,

但那第一隻被我的獸夾捕到的獵物與我擦身而過，我都沒吃到，

ini a na keman ʼumalji a takitjan, aumaya nu ayatjen ,

連一塊肉都沒吃到，怎麼說呢?

masa linanaw nua Cemas , tu inia si papacun tja nuaʼen , inia si inia ʼen a uri pakanan.

或許是上帝的安排，不讓我看見、不讓我吃到，

sipadjumak taza tja matjaljaljak a se kasimaza i sinapayan, manu si paljingas nimazu a pacacikel ,

卻讓介達族人找到，當他打電話四處打聽，

a paljingas timadju , avana se tjavualji a mar tjakaka aza padjumakan nimadju ,

他打打電後，誤以為是我們太麻里其他族人的獵物

ti ziru aya , au manu ka qivuin nimadju , ni sun cu a ringai ayain ?

聽說名叫吉洛，他問"這是你的獸夾嗎?

ui niaʼen aya umaya pacunan aza ringai ,

或許吉洛看著獸夾就回答:是，我的。

manu , ui~san vutjuljen niamatju umaya aza kakanen , sa kani niamadju , pangapangaljen,

接著或許他們把肉切割後，吃了其他的分一分

pasiavan aʼen tu kerikeri ayaza ti ama-i ....

長者說只給我喝一點湯，那位叔叔...

timangaza ngadan ti saramaljeng lja , e~niaʼen a ringai ayain aʼen aya

那位叔叔叫甚麼名字去了，那是我的獸夾他對我說，

au manu ceviceviʼan aza vutjulj, pa siavan aʼen tu kerikeri ayaza kai nimadju,

他們切了肉後只分給我一點點，他這樣對我說。

au manu vaik amen tazua a... in-ui aicu a nia paljilji tua tja tulivecang, e uneunem a qadaw tjayain ,

後來我們去看陷阱時，因為看陷阱的時間,都是隔六天，

nu sika pitju a qadaw, nia ljiljing aicu a tja turivecan aicu namayatucu a makamaza i gadu a si pakaljavaljava ,

到了第七天，我們就會巡視山上放置的陷阱，在這裡放陷阱都如此，

au manu, tazua a kipakim amen , masa puringai amen , inia cuacuai a ʼu tjinaulan,

或許，當我剛放獸夾不久，獸夾應該就抓到獵物，

masa pencil aza ringai , e ui~, sepakacu azua sacemel

獸夾或許就被獵物'帶著走，

demangdangdang aza ti e u-zi-sang izua i sinapayan i pavavaw i qinaljang,

當時叔叔正在介達部落上方砍草，

manu semazi ta sadjadjadj nimadju a dadangdangan a nama ringai,

被獵捕的獵物走到他砍草的區域，

au ʼecin nimadju sa pivavaven ta cililing a pasa ʼumaq

他殺死後就用搬運車帶回家。

au si paljingas anga za timadju a se tjavualji , e~ niaʼen aya za tjakaka tja vetjek, ui~

然後打電話到大王村，那位族人回答說是我的，

au a niaʼen ayain , culjuin niamadju i zua , a maka culju tia madju pangapangaljen aza vutjulj

當他回答:是我的，後就在那裏宰殺，接著就分享山豬肉，

e~manu vaik amen a sema zua a li-pai-liu nia si paljiljilji nu ayatjen,

當我們在週六看獸夾的時間前往，

e~man... mantentez aza ti uzisang , e~maza i tapau , au izuanga i tapau amen a mecevucevung ,

正巧那位叔叔來工寮，而我們已到工寮,我們剛好在工寮相遇

manu anema nu kudakudain ljaljak ayazua tja nuamen , nia qaqivuin, izua nia turivecan sa ramaljen ,

請問你們有甚麼事?我們回答說:叔叔我們有一個獸夾。

i~adjau avan aza ʼu djinumak lja a mar a ʼualjak , izua i sadjadjat tua ʼu basasian aya ,

咦!，或許是我找到的呢?孩子們，就在我砍草的地方。他如此回答

e qadjau ni , nu inia tja pacunan a turivecang i kemeljan tjen tu nimitja ! nia ayain

嗯不知道呢若沒親眼看見就不知是不是我們的

lja marʼa ʼu aljak , ʼu pinacunan a ljemelai aza tja turivecan tu namakuda namakuda, aya za ti uzisang .

孩子們 !我仔細看過那獸夾的樣式是如何，那位叔叔如此回答。

au , e~namakuda namakuda sa ramaljeng a supacunan azua pina nemaneman aza turivecan , nia ayain

你看到的獸夾是哪一種形式用甚麼材料?我們如此問

e~vuteqiteqilj azua kikai lja mar ʼu aljak , e~qau , azua sanmaki azua ayaya kikai aya ,

孩子們!那是獸夾是白的、亮的，是三捲線圈的，

ma pautjelutjelu aza ayaya kikai aya ,

捆三圈的，他如此說。

au e~na~matu na dingki a su a vatjuljayan azua nu pacun aʼen , aya maitazua .

你的鐵線好像是電線的，他這樣說。

izuangata za namatucu , na si~si velivelic anga tiamadju a pudingkingki a maka vavua

現在都如此，那些水電工將剩下的材料就丟在山上

nu nia djumaken djikilu a nia alangen azua uzisng nia inaya tia uzisang,

我們若撿到就會拿來製作。我們跟那位叔叔這樣說，

manu qivu aza ti uzisang . cen-cen-te makeljan tu nia ʼen a pinulimaliman azua ,

那位叔叔準備回答，真正的很清楚那是我親手做的

au e~na za ti uzisang nia qivuin anga : i~lja~ aicu a nia si ayavan, sa ramaljeng ,

然後就告知那位叔叔:我們查拉密處理這類的事情，

tiamen imaza i calavi nu~sa~a palemeke se kipasiau anan sun a pitjaivililj,

叔叔，我們查拉密處理這類的事情，您或許在之後還會分得你的份，

na maitucu a nia si kudakudanan，nia aya kinitjacikelan, manu

這是我們處理的方法。我們如此分享。而

na kipaula aravac aza ti saramaljeng a kasimaza i sinapaiyan. e~ai~lja marʼa ʼu aljak

介達的叔叔，感到婉惜。啊呀,孩子們

i na na kemeljang aʼen i na hangbung a kinipangalj tjanumun a vutjulj, aya za kai nimadju,

或許我會從你們分得一半的肉，他這樣說。

aza sinipavai tja nuaʼen kerikeri aravac aya, au na kipaqaljai aravac aza ti saramaljeng ,

分給我的肉非常的小，那位長輩非常自重

ljaʼua tja kudain aza namatazua e~ masa namatazua kudakudanan

但是，這種事情怎麼說呢?或許這事是如此處理的

naza mar a tjakaka izua ʼumaya nu pasiau nia ayain anga matazua

這是那裏族人回報的慣習、方法。我們只好如此回答

e~vaiku anga kipakim lja ʼu aljak aza timadju aza na malap taza nu ringai aya,

他說:嗯~孩子們你們就去找那拿你們獸夾的人，

ʼu sazuain aza timadju aza na malap taza tja ringai, a qivu aza timadju

我就去找他，就是拿獸夾的那位跟他說

e~aza tja ramaljemaljeng alapu anga azua tja kaviz , aya tazua tjai teku.

，長者交代要我拿下巴，就是下半部。

e~ʼu djuamaken aza ti tja qali , ainunga tja turivecan ainuaza tja kaviz nia ayain.

我找到那位朋友:獸夾跟下巴在哪裡了?我們問他

neka nia sinan siaw ana penuljat kumalji , aza ringai nia pini zua anga aya,

沒有了已經全部煮湯了，連獸夾都已放在那裏了。他回答說

e~tjakudain , ana su alapen a ringai sasu pavai tja nuaʼen pacencen ʼu ayain.

嗯~就這樣吧!只要你把獸夾拿回來還我就好了，

ʼu sipennetj a qadaw ui tiaʼen a pu anema ʼu si pennetj ti madju , au

然後我定了時間，因我是物件所有人，

nu tjelu a qadaw ri semamaza ʼen a malap ʼu ayain , ui aya. ka semazua ʼen a malap,

所以就告訴他三日後前來取物。當我過去拿的時候，

ʼu pacunan aza ʼu pinulimalima , inumalj anga nimadju aza rungai a venengetj , au~

看見我的手藝,獸夾已被他改過了，

ʼu qaqivuin nu nimitja pinulima kemeljang itjen,

我跟他說:應是自己親手做的自己認得，

au lja kaka su inumalj anga sa kinalaruan,

兄弟，你已重新調整過尺寸了，

izua angata aza nama~namakapalak ʼu vengetjen a mumalj aya,

他說:原本就有壞掉的，我重新綁過。

ui aza varung uri san nimadju umaya , ama tja keljang, namayatazua aitazua ,

或許他是不是想占為己有，我們也不知道。這就是經過。

sangasangasang a ʼu inalap azua,

那是我獵捕的第一隻獵物，

inia ʼen a na keman tazua ʼu inalap a sangasangasang. au manu

我沒吃到我的第一隻獵物。後來

lja izua anga aza ringai ni saramaljeng a na kemacu tja nuaʼen a pasa zua i kimciam,

後來，因為那帶我去金針山的長輩已有放陷阱，

malapamen taza sipu rusa a qacaqaca . avan aza sangasangasan

我們就抓了第二隻是很大的一隻。那是第一次

nia dinangdai imaza i qinaljan, mai tapuluq sa pitju amen a na vaik a lemaing,

我們在部落設陷抓到的，我們共17人去追，

e~za vavui tazua na taidai sa a tuʼi pitju a puluq tu kemuda, lja inianga ʼen a paqenetj,

那隻山豬約有1百又不知是70還是多少公斤我已不記得了，

e~sicuai anga aravac , tjinintjin naza mar a tja kaka a mangtez amen,

時間過於久遠，回來時族人秤重的，

au~nia~e~inaya matazua pasa umaq tjayain, vinuciq anga imaza i yumaq,

然後我們直接帶回家，在家裡宰殺的。

lja inianan pauyu tazua tusa nanemanemanga a kemasi ljagadu ,

那時還沒保育那些從深山的獵物，

nia inatazua za sangasangasang a nia si kenmusalj ania inalap

那是我們第一次如此處理所獵得第二隻獵物

au aza tjaivilivililj anga, e~ tazua na neka anan azua nimitja a kuang

之後呢，嗯~當時我們還沒有獵槍

nia sinaliman a cemekecek tjaiyain tua tja vuluq tua tja pakarusa, na inatazua tazua,

我們可以說都徒手用茅用刀刺胸，當時是如此。

e~ ljaʼua tiaʼen ʼu sikipusengsengan taicu a namaitucu, inia na macaqu a ʼemaya tua kuang

但是自從我開始狩獵，不曾用過獵槍

ayatua ui~tja tjengelai aʼen ta sema~sema lima a cemekecek

因為我比較喜歡徒手刺殺，

lja~ui~aicu a tjaucikel na ramaljemaljeng taicu a namayatucu a

那些年長的族人談論此事

sema lima itjen gemagalj aravac ayangata azua ramaljemaljengng, e~timitja nu

就是徒手獵殺的確是非常危險，長輩們如此說，我們呢

ʼu pacunan aza ramaljemaljeng taza ʼu kiniciuran a na pasusangas nu ayatjen,

我之前跟著長輩看見每次都如此做

na hen-hau-ci aʼen aravac taza namatazua kitjaivililj azua tja riningayan

我甚是非常好奇，就是在獵物後面追逐刺殺

makazuazua itjen itua na a djepez a cemecemel i a tjen a pacucun taza duguc,

我們從茂密的叢林，看不見任何工具，

na geminagalj aravac, namaya taza tja sini paveli anga atja si a caucau,

是非常的危險，就像是把整個人的生命都賣掉了，

e~su-i na geminagalj aicu a na mayatucu a ki tjai vililj tjen tusa tja riningayang

所以像這種在被獸夾所夾的獵物後面追逐刺殺這是非常危險的。

aya taicu a vavui nu qacaqacanga anga, qacaqacanga aya ramaljemaljeng tazua

特別是如果山豬很大隻，長輩們所謂的很大隻

izuanga paljavaljavak, izuanga mau parusarusa izuanga pau tjelutjelu ayaza ramaljmaljeng .

已經長出牙齒了，長到兩根橫向手指長到三根橫向手指的長度，

sui paljavaljavak nu ayaza ramaljemaljeng tjevutavuta anga za aljis tja ayain ,

所以長者所謂的paljavaljavak 是正在長出牙齒。我們說已經三指了

izua na tevuta paru tja situlek ananan , au nu ma pau rusarusa nu aya

牙齒已經長出來了，長出來的如食指般大。而所謂的兩根手指呢，

aicu a tja kacavitjuqan , nu tja ayaven tua tja kacavitjuqan a mayatucu,

就是兩根手指如此併在一起，

nu na cemalivat anga a mayatucu, mapu rusarusanga aya ramaljemaljeng.

如果像這樣超過兩個手指，這就是老人說的兩指

au nu semata tjelu aicu tja kacavitjuqan sa tja aitucu-i , avancu maupu tjelutjelu cu a pautev

如果用三根手指比成這樣，這樣是真實的三指了呢

lja mar tja aljak a aya ramaljemaljeng, au na matazua tjaucikel nua za ramaljemaljeng ,

各位孩子們，長輩這樣說。長輩是這樣訴說的

nu matazua malap itjen tusa namaya tucu a qaqacan , kemasi tua aicua mapau rusarusa nu aya ramaljemaljeng

長者說:若是我們捕到的真的很大隻，從兩指以上

na izua tja taviqan, ayatua na maleva tjen na mataviqitjen , ayatua

我們會緊張，我們會既興奮又緊張，因為像這樣我們在追蹤

nu matazua tja lailaingen anan timadju , itjen a kemeljang tu uri mecevung inu,

我們不知道會和牠在哪裡相遇，若山豬很大隻，他會順著

a~i~ taicua vavui nu qaqacang, e~makaya puntalj tazua pinakazuanan ni madju sa cikel

如果山豬很大隻，牠會直衝再按牠走的路回頭

a ki~ kemaljava tjanuitjen, au avan zua a tja si magagalj, a nu vaivaik itjen a kitjaivililj tusa tja,

等著我們，因而如果在追捕我們會緊張

nu izua na se paljavak tusa tja ringay . lja markaka tusa ʼu pinakazuan,

如果獸夾有捕到獵物。各位族人，而有關我的經歷

su-i aicu a ʼu pinakazuan a patje tucu, na matazua . aza supu, e~ iʼa ʼen a

這是我到目前狩獵的經歷是這樣。至於數量我呢!

temulu qivu tua supu tu pidanga aya, ayatua aicu a tua tjasangas tua pa-pa nu ayatjen ,

我不配將之成為我的戰功，在八八之前呢?

e~ i-a-ʼen a kemeljan tu ʼi na pida azua na liniu-an sa velican aza a~aicu a kaviz

也不知道隨意扔掉多少?就隨意的將下巴丟棄。

au aicu a pasuvililj tasa pa-pa sui-cai, avan nanga aicu a ʼu linasudj.

八八風災之後收藏的物品，就是整理的這些