命名

aicu a uri ku si tjaucikel, paka tjanu ta papungadan nua vuculj nua paiwan, aicu a.....nu tjeljaving nu pualjak, avan azua sipilimalima a sangasangasan, saka nu.....mamazangiljan a.....mamaw patjere makapitjulj, avan azua temekel tua ljivak, sa sika padjadjaudjauljanan nua tjare taqinaljanaljanan a mamazangiljan, avan azua sikamaka patjere makapitjulj, saka nupapungadan tua zua aljak ljavavayan ljauqaljay, azua mamazangiljan tiamadju a mamaw, ljakua nunakitarev azua nakitarev a macidilj, kisasaladj tua zua ti kinitarevan, katazua mamazangiljan a mamaw, izua sakamaya ngadan niamadju a mamaw,
sakarasudj sakamaya tu pakatimain azua ngadan, saka nu...... e..... kenvawa tuazua ljivak nu papungadangadan, tjanuita i... e...djupeneq azua a ljivak, sakavan a sisangusangutj a e...kuzulj, sakavana e.....sicauvan a sipucemecemel tua napualjak aya! avan azua a...sikinacu nu nasauqaljay nupapungadan, tuazua kenvawavawanga ta ljivak, numapakakaizu azua nga tjara taqinaljanaljanan a mamazangiljan, sakazua... tjaivililj avan azua mecevung azua mamazangiljan kata ika mamazangiljan, gata nu... nakitarev azua tinakitarev, pumaya tu vavayan tu uqaljay a nakitarev, avan azua ti... saka nekanga matjaljaljak nua e... tjaljaljaljaljak, saka vanazua mamazangiljan a tailj, nunamayatazua... a napualjak, sisangas a papungadan azua ti... semangas a papungadan azua timadju a vinaikan anga nua matjaljaljak, saka numakapapungadan azua, saka vanazua tjamamazangiljan a nakitarev pazuljuan sakamaya,
asini papungadan nuazua a...e macidilj, saka azua nutjaivililj anga nupualjak anga, avananga a mapaqaquljiqulis a ngadan aya,
pazulju sakamaya ti mamazangiljan nu tjaljaljaljaljak a vinaikan anga nua matjaljaljak, saka nutjaivililj, avan angazua timamazangiljan a e papungadan, au inika mapaqaquljis a ngadan nua aljak niamadju,
mayatazua saka namayatazazua a sisangusangutj, sipilimalima sisangusangutj sikenvawa ta ljivak, ljaku azua kenvawa ta ljivak nu papungadan, azua mamazangiljan azua tailj, avan ang i qinaljan a mamazangiljan a djinaulj, inika pacual ta mamazangiljan a mamaw, a sapakadjadjaudjaulj nua tjara taqinaljanaljanan a mamazangiljan, saka nu papungadan itjen, aicu lja mamazangiljan itjen lja tjaljaljaljaljak itjen, tjasi kivadaqanan tua e... tjavavulungan tua kinasizuan nangadan, mayatazua papungadan, satja parepaqaljaqaljay tua kinasizuan nua tjamatjaljaljak, sakazua tjaljaljaljaljak nu papungadan, nu mamaw a tjaljaljaljaljak azua e... saigu tiamadju a maljavar, mamaw sakamaya katua tjaisangas e... ika...e...nu...e...tia ti aken savavayan nu ti aken a namapasaqetju, napualjak, inikaya savavayan, nu nekanga matjaljaljak a tima tua e...sauqaljay inika ... e paqaljain sakamaya nua savavayan na timadjuanan a sauqaljay sakamaya a papungadan, ljaku nu nuavan a sauqaljay a navaikanga matjaljaljak, saka nu makapapungadan azua ti sauqaljay, avan anga zazua papungadan anga zua ti napualjak a vavayan na...a tua kinatjengelayan a ngadan,
saka pakadrusan sakamaya ta ngadan, sa...ka namayanan sakamaya zazua a...e... sipilimalima nu tjeljaving a pualjaljak, e...tekelen a pakirimurimu azua sipilimalima, saka nu e... azua papungadan a kenvawa ta ljivak, e...izua nu makatjelulj izua nu makapusalj nu makapitjulj, papungadan azua azua inika uri sidjaulj ta tjara taqinqljqnaljanan tuazay icasaw, e...kisamuljain a papungadan azua ka...iqie...tiamadju a ramaljemaljeng nu qivu, avan a ikatjen a pinaula...
e...ulja tjaqinaqivu anga tu tjapinakatima tu tima a ngadan aya ramaljemaljeng nu... e...nu tjeljaving a pualjaljak si sikaljavar zazua a...
e...papungadan tu...tima nu marusipakatjelulj, saka namayanan sakamay a sisangusangutj aya a sipilimalima aya, a sipucemecemel aya sicauvan a namatazua a ljivak, namayatazua saka e...mamamamaw, maljia e... tima ku matjaljaljak, nutima inikatjen aya nu papungadan itjen, lja e... mamazangiljan itjen, lja papamapamaw itjen tu mamazangiljan lja tjaljaljaljaljak itjen, izuwa sakamaya atja sikasalialim a kina sizuwan na e... tja ngadan, saka kivadaqanan itjen saka nu psalu anga zazua kina sizuan na ngadan nua tja matjaljaljak,
avanangazazua tja sitecek anga a e...ngadan mayatazua a papungadan inika... inikatjena e... pacarugecug a... uka tima ku matjaljaljak uka tima... e...kitima inikatjenaya tjaki...men a e... kakudan aparut a kemasicuai ya... e..tja.. laingen anan a kapaz tu nakemasinu zua ngadan tu ui a paruarut, mayatazu...wa papungadan inikatjen a lemaing ta tjavarung a mayatazua, aicua uri kusiqaqivu a pacuru ta ku kai, e... uri pupatare...van a ken uri tjemaucikel a ken tua kakudan angata, nua e..i.. nua mamazangiljany ta pimazai ta ngatan, aicu kaitjumaqan a ngata a namineseg i qinaljan, aicu a ngadan,
azua namasane... vuluvulung nu kinemenem itjen tua ngadan, aicua tia... qarucangalj aya, aicua tia... tjanubak aya, a tia terudj aya a tia... a tia... tjivuluan aya, e... ikamaqati cua tjapacasaven itjumaq i kaitjumaqan angata, aicu ika... na vavayan, ui, kemeljang a ken, azua navavayan... aicua tia...e... dremedreman, aicua tia e... veneng, tia djupelang tia selep, a nitjen na imaza ipasa... vuculj a sinanpazangal a ngadan, aicu a tia... e...lavulavu, aicua tia cankim, aicua tia... e... sa ljavaus, avan azua... avan azua...nama... pitjumaq a... ngadan a tia kalesekes aya... azua...e... ngadan avan azua a sika qiljiqilji tua casaw azua aicua tia qidis aya, avan azua... si... tia muni aya, avan azua si kaqiljiqulji ta e... tjiacasaw ta casaw azua ngadan, ljakua... saka timun a mareka mamazangiljan, kapucuni a pitjumaq kapucuni, timun a... titjena a... djaljedjaljanga tjaㄛ casaw anga, e... ika maqa...tianga zazua tjakiqadiljan azua ngadan, inika tjen a...e... kemuda paqeteleng kanaika... tjakinaisitjumaq, saka...e... aicua...e... tia ljavuras aya, aicua tia e... a pimazaiviri avan a..pimazai azua namapatatautaud anga itjen,
aicua a tia ljavuras aya, aicua tia muni aya, aicua a tia sangkilj aya, tia ljeljev aya, a tia dresedres aya, e... anu... patagaw a tia patagaw a tia aruway aya, anu...e... setevutevu a semamaza i...qinaljan a... kemasitjuqalja e... inika niasi..inikatjasinanama namayatazua,
gata...timun a kemasi kemasi...maza i...viri e... maljiapucekelj mun ta tjaljaljaljaljak, nu paubawubakananga nu padremdremdremanenanga,
nu pakaruaruayananga nu papatagatagavanenanga, saka ikamun a paqaljaqaljay tua nu pinucekeljan a qinaljan, inika nanguaq a namaitucua ikatjen a namarepaqaljaqaljay, nu tima ku vuvu, tima ku matjaljaljak, e...maljiaki mun ayaya, kicu...ngal anan itjetjen qivuanan itjen ta namasan tjaljavulungan i qinaljan, tu e...tuki maqati tuki ini tuki anemazazua a nusivalavala mayatazua a... a papungadan ta namayazua, sanu kapalakan a semamaza tua niaqinaljan a maljian tu qinaljanan, e... inika nangauaq a mayatazua, aicua papungadan,
inika tjen a e... pacalugecug mayatazua sema tjuqalja, maljia e..timun a kemasimaza i tjuqalja nu pucekelj mun a semamazai i tjuqalja ta maljiyan nu qaljan, maljia ti kaljaljuljalju, maljia ti keljekeljeng, a nu pinucekeljan nupa aruaruayan anga, nupa tjanubanubakan anga nupa tjivuluvuluanen anga a mapalak tua nia pina ta pinaqiladj i qinaljan, tu uiyanga tu pungadan inika nanguaq a namayatazua parepaqaljaqaljayi, saka timun a mareka mamazangiljan uta, nu seman kaka mun nu seman siruvetjk mun, e... kiavan a zua nu... sinan siruvetjek, ljakua a nu e... izua a nu... pukeljang tu... e.. anema nu sinan siruvetjek, ljkakua azua ngadan kimaya... saka nu ngadan a nu sipukeljang kimaya tjaljuzua tuazua nu sinan siruvetjek, saka azua kakudan a sikudan niamadju, iruka... kemacu tua naitjumaq angata, ta kakudan angata nua namasan mamazangiljan, ulja aizua mamazangiljan, inika nakiqati a mayatazua, inika vineliyan cu cuqelalj djamuq ika tjen a maka... pavalit ta tjacuqelal, ika tjen a maka pavalid ta tja tjamuq, saka e... ika maqati a mayatazua, a... e... maljia sinan siruvetjek a ken kaka ken aya i tjen, satjaka na kisan siruvetjek ta tjavarung, azua tjadjamuq inika matevu atja cuqelalj ika mapavalit, saka e... ika maqati a namayatazua a asipazulung aravac. tucu anga nupacun a ken, aicua sinan siruvetjek, qemuljiquljis anga tua namasan i tjumaq qemuljiquljis anga tua namasan sika salialiam, saza... nu nasemetuludj, nu namaqal na sika salialim, e... aicua...a ku pacucunan
suljemeljemeten anga cua... sika salialim quljiquljisan anga qaqavan anga, e... aku inikatjen a e kinemenemenem ta namayatazua, aicua... e tia drangadrang anga men aya... tia giljegiljaw anga men aya... tia camak anga men aya.. tia e... sa... e... tjivuluan anga men aya.. tia ubaubak anga men aya... izu ini saka ti keljekeljeng saka ti kaljaljuljalju saka ti anuanuay a... sintjaljuzuanan, ini ika maqati a namaya tucu saka... avan a nu... avan a... maleva ken izuanga mun a paiwan a a...timun a temulutulu ta pinaiwanan a bungka tucu, e... sanangaqu a parut paruaruatu sa.. sa pacuni sa... e... tului a tjara taqinaljanaljanan tu nakuya a kemuda a kemuda e... mayamakuru a nu ngadan ayawu ca mamazangiljan aku nu sikakuru maya kipaisu ayawu, anu... pupaisu avan anga nu... nangangaq a ngadan, saka timun a mareka mamazangiljan maya makuru a nu ngadan maya maveli, maya kisan kadjukadju masan paqeteleng mun e... e... maquljis mun maquliqulip anga mun, tjauzai anga ca tjaljaljaljaljak ta pinungadanan, e... saka
imun a... temulutulu ta pinaiwanan a kakuadan, zangalu kisamuljawu, maleva ken a parut za izuanga mun a namaya tucu a uri e... peneruarut penaqulidan a temulu tua ui angata e... aya ken a... sakamaya pakisamulja tjanumun a mareka... temulutulu.

我今天所要說的是，有關於排灣族群傳統命名的方式，到了孩子臨盆的時間，第一個傳統禮是喝感謝接生婆，稱洗手禮(si pilimalima)、如果家族雙方都是頭目，等候為期七天，到那時大家都要聚再一起喝第二個禮酒叫ljivak(喜樂酒)，因為要先行通知各部落的頭目，所以需要有七天的時間做預備，如果要為孩子取名字，無論是女生或是男生，因為他們雙方都是頭目，但是因為另外一方是入贅進來的，就會依招贅的那一方為主，但是因為他們的身分都是頭目，他們各自都有一樣是頭目的名字，然後雙方就會互相討論孩子要取什麼名字，然後......（無中文紀錄）取名字的時候一邊喝著喜樂酒，準備一大酒甕釀的小米酒，還有要親吻孩子預備的1000元紅包，另外還要帶一個全新的棉被送給產婦做安慰療愈用。以上這些就是男方在預備孩子要取名字時所要帶去的禮品，那時大家就一起喝著喜樂酒，各部落的頭目們都聚為一堂，然後....接下來，就是雙方結親有一方不是頭目而是平民，可是...入贅的那一方，無論是女方或男方入贅，尤其如果平民那一方父母已經雙亡了，但是他/她的配偶是頭目，如果生產的那一方情況是如此，那一位要先取名子...那一位父母已經雙亡的一方要先取名字，如果名字已經取好了，而且入贅的那一方是頭目，他/她還是會替孩子增加頭目的名字，和另一方的名字一起賜名，因為再生下一胎的時候，考慮到名字的位階會次序顛倒，既使對方的雙親已經往生且是平民的身分頭目還是會加賜頭目的名字、下一胎呢...就由頭目身分的那一方來取名子，這樣他們名字的位階順序就不會顛倒了，取名子就是這樣所以親吻禮也是一樣，還有洗手禮、親吻禮、喝喜樂酒，可是取名子喝喜樂酒的時候，因為另外一方是頭目，只有請本村的當家頭目被邀請列席，不會像雙方都是頭目時，還需要招聚各村的頭目們。所以我們如果要取名字，無論我們是頭目或是平民，都要先請問長輩們和名字的出處，取名字就是如此，雙方彼此要對各自雙親的本家要互相尊重，接下來是由平民的身分要取名字的時候，在雙方都是平民的位階時...他們都會懂得如何協調，跟前者取名字的方式是一樣的...女方不會說...因為是我忍受生產之痛，是我生的，女方不會這樣說，如果男方失去了雙親的任何一位，並不會就...女方還是會先尊重，還是先由男方來取名字，然而前提是因為男方有雙親已經離世了，而後男方若取好了名字，那時女方就可以再增加她喜歡的名字，所以還是會取兩個名字，臨盆時一樣有 sipilimalima洗手禮，孩子一出生，就立刻地喝起sipilimalima洗手禮(酒)，接續談到有關取名字時喝的ljivak喜樂酒，有的時候出生的第二天或第三天，直接取名字因為沒有要邀請各村及在外的親人，就直接立即的取名字，因為呢..老人家們如此說，害怕我們沒有蒙受眷顧，我們就已經幫他/她取好叫什麼名字了老人家這樣說，孕婦到了臨盆時大家立即討論，到了第三天就立即的為孩子取名字，那麼應該有的禮儀如親吻禮洗手禮一樣不能少，還有用來安慰感謝產婦的新棉被和喜樂酒，就是這樣所有的禮俗是一樣的，就算你說我的雙親叫什麼名字，我們不能任性的覺得應該是取這個名字，就算我們是頭目，或是半貴族的位階，還是平民百姓，我們名字來源的根源是有當家的掌門人，所以取名字已先要先問雙親的大當家如果被許可了，這樣才可以被賜名，取名字的原則就是這樣不可以...不可以直接照自己的意思說反正我的父母叫...我的...不能自己直接指定要依循傳統禮儀，要尋求名字的真實根源出處，取名字就是這樣不能依照自己的喜好，我要接續前面的話，在王室mamazangiljan取名字正統傳統上我要做個比喻，真正坐落在部落的當家大頭目，關於命名，有關在首位的領袖命名於我們的認知上，有qarucangalj，有tjanubak，還有terudj，還有tjivuluan，以上這些名字都不可以從本家大頭目往外取出去、這個不可..女生的部分，是的我知道，有關於女性的部分有dremedreman，有veneng，有djupelang 有 selep，我們排灣族最重要的名字，還有lavulavu，還有cankim，還有叫ljavaus，以上這些當家的名字，這些名字是被禁止被不是當家的外取還有叫qidis的，還有叫muni的，這些名字就是嚴格被禁止離開當家取走的名字，所以呼籲每一位各部落的傳統領袖，要格外的珍惜這些名字放在當家裡頭，至於位階在於第二階的我們，不可以再免強的取不適當的名字，如果當家的沒有准許我們都不能隨便亂取，所以還有叫ljavuras的，接下來是有關北排灣的因為我們都已經有通婚，有ljavuras有muni有sangkilj有ljeljev、還有叫dresedres的，有patagaw有aruay，因為來自不同部落的名字互相參雜，在我們的部落這些名字並沒有受到重視，可是就是你們從北排灣與我們這村的平民位階通婚，你們就會幫孩子取ubak和dremedreman，還有aruay和patagaw，然而沒有尊重到你們對方的部落，這樣的做法是不對的沒有互相建立彼此的尊重，就算你們任意說我的長輩和雙親的名字是谁，我們都要先和部落的長輩打個招呼，先詢問我們應該適合取什麼樣輩分的名字，如果直接取不合適自己位階的名字就會破壞我們部落的次序，這樣做是不行的，關於命名的規範，到另外的部落不可以任意妄為，就算來自別村的到別村的部落結婚，就算你們結婚的對方名字是kaljalju或是keljeng，你們還是會取孩子的名字叫aruay和tjivuluan，破壞了當地部落的當家頭目長們的次序，這樣是不對的請大家互相尊重，至於當家的頭目貴族們如果你們要與他人締結兄弟姊妹之約，應該只有那位與你立誓為盟的，一定有一個締結盟約的證明，為什麼要締結為兄弟姊妹，也許你們會用賜名的方式來做記號但是名字是只有那與你立約的人可以使用，在賜名的傳統規範並不會從本家也被賦予權柄和地位，至於有關傳統領袖王室mamazangiljan的文化，傳統領袖mamazangiljan不是靠自己的能力被建立的，也不是用金錢買來的，而是骨頭和血的傳承，我們的骨頭是無法換取我們的血液也是無法替換的，不能因為與王室結拜為兄弟姐妹就自以為有一樣的位階，就算結拜了我們的血液也不會因此被參雜骨頭也不會因此被換掉，名字也不可以無限延用，這個時代在我看來，被接納為結拜的一方，都想要取代當家的地位想當領袖，因為當家的如果家境貧窮困苦，在我看來，當家的領袖被看不起了被搶奪權勢地位了，為什麼我們都沒有慎重的思考這樣的現象，有些人說我們的名字叫drangadrang我們叫giljegiljaw，我們叫camak.，我們叫tjivuluan，我們叫ubak，而他們嫁的或入贅的那一家人的名字是keljeng是anuay，這樣是不可以的，我呢....我非常的高興，因為現在有你們從事傳統文化的教導者，.請你們真的用心來復振我們的文化，讓各鄉各村都有機會被教育被復振凝定文化正確的規範，請告知各傳統領袖不要因為被賄絡而出賣自己的名分買賣名字，現在越富有的人越是擁有尊貴的名字，各位傳統領袖們請不要買賣你們 的名字請自重，不要讓別人踐踏你們的名分對自己隨便，你們會被取代你們會沒落，平民的名字比你們的名字位階還要高了，所以請你們...這群教導我們排灣族傳統文化和族語言的老師們，
願你們更強力的推動更努力耕耘有了語推的推動者，我真的非常高興，很用心的遵循正確的民族教育文化，懇切期待也鼓勵各位教導者們這是我的期盼。