- 39
- 0
- 字幕列表
-
tucu我
-
uri patagilj a en a pasemalav a tjemauciel現在要開始告訴述說
-
tu emuda zua a seman puvasan aya如何種植照料芋頭園
-
sa aicu uri tjemauciel a en我現在要開始述說了
-
aza na seljavaʼ a en asicuayan a iciur ta mazazeliuliuljan我有經歷輪工那個年代
-
a iciur tjia vuvu tjia ama a seman puvasan也有跟著祖父母及父親種植照料過芋頭園
-
nu sangasangasan tjen首先我們要先
-
vaiʼ tjen na mavacuʼ a sangasangasan先去遊墾之地的樹木砍倒整地
-
sa nu maʼa avacuʼanga itjen tuazua ta tja tuazua tja inasizuan i vavuan a mavacuʼ如果我們從田裡墾地完之後
-
aza manu vuivuid azazua tja sazuazuan asicuayan seman puvasan因我們去的芋頭園從以前就是屬原始森林
-
audraudralananga asiv auta樹又長大了
-
rematekutekuan itjen a mavacuʼ我們都要從樹底下墾地
-
sa nu maʼa avacuʼanga itjen a penuljat如果全都墾地完了
-
vaiʼanga tjen na semu asiv tuazua tja linaulj a audraudralan a asiv那時我們再回去砍當時留下的較粗大的樹
-
tja su asiven azua砍掉那些樹
-
uqaljaqaljai a semu asiasiv a remidraridraridr男生用鋸子砍樹
-
tiamen na vavayavayan a itjavililj a ljemaceng tuazua linugalug a asiv a sinu asiv niamadju a uqaljaqaljai我們女生跟在男生後面負責將他們搖下來砍的樹剪枝除葉
-
sa nia ljacengi a vavayavayan a itjavililj我們女生跟在後面剪枝除葉
-
sa nu maʼayanga men na semu asiv tuazua我們把樹砍完之後
-
saya sa izua maʼapidaljanga tu sinu asivan cuacuai anan a pagalju樹砍完之後約莫還要再一段時間後
-
vaiʼanga men na qemuljic我們就去燒墾
-
vaiʼanga men na qemuljic a ljemama tuazua cemel a nia ljinaceng a nia inavacuʼ a cemel我們就去燒墾 把剪枝除葉下來的草燒掉
-
nia qemuljic azazua sa nia ljamai azua cemel a penuljat我們燒墾 把草全部燒掉
-
sa izua men a na ipalingulj a qemuljiquljicamen tuazua我們圍著燒墾
-
mareutj amen tu vaiʼ a sema cemecemel a sapuy怕火延燒到森林裡
-
izua men a na iputuʼuzan a men sa ne ljamaljama tuazua nia sinu asiv a nia ljinaceng我們拿著木棍燒剪枝除葉下來的草
-
sa nu maʼaya men tuazua uta ta maʼaljamanga men sa maʼapidaljanga tuazua燒完幾天之後
-
ari vaiʼanga qemusel ayanga tiamadju a ramaljemaljeng長輩們就會說:我們去開墾
-
vaiʼanga men a qemusel auta tuazua nu maʼaljamanga men tuazua cemel草燒完之後我們才去開墾
-
sa gata azua tja quma a sicuayan但是我們以前的田
-
izua calisilisi izua azatjan a tja quma tuazua有的在斜坡 有的在平地上
-
nu tjaljuzua men nu qemusuqusul amen a masi alaulauz amen開墾時都要從下方處
-
nu tjaljuzua tuazua calisilisi a neʼa nu tjasiupu如遇到斜坡且沒有東西可以用來堆石階時
-
avananga zua asiv a tja sisangatj tuazua calisilisi當時就會用樹枝來排列填滿斜坡處檔住土壤不向下流失
-
avan a uqaljaqaljai a maʼazuazua tuazua calisilisi a cevaceva男生就走斜坡懸崖處
-
sangatjen ta asiv na ramaljemaljeng a uqaljaqaljai azua男性長輩就用樹枝排列填滿
-
sa tiamen a vavayavayan itjavilivililj a men auta我們女生就跟在後面
-
nu izua za azatjazatjan a senguanguaq maʼazuazua men如有平地較好走的地方 我們女生就走那裡
-
nia sipuali azazua auta我們也把它拿來當工具挖
-
sa nia upui ta qaciljay azazua auta然後再用石頭當石階
-
a maqati a maupu a izua qaciljay只要是可以用石頭當石階的
-
aza neʼa nu siupu avanazua lja sangatjen ta asiv當沒有東西用時就用樹枝來排列檔住土壤不流失
-
maitazua men a masi alaulauz amen a azatazatal amen a patjaljuzaya我們一排一排的從下方往高處走
-
sa nu tjeljaving amen a tjalju azayazayz men當我們走到上方處的頂點時
-
patjaljulauz amen a parimasudj我們由頂點往下方整理
-
a qempu tuazua izua zua na maveljuc a apaz把拔起的根堆在一起
-
nia qepuqepuin auta pasa alaulauz azazua帶到下方處堆起來
-
sa maitazua men sa nu maʼayanga men重複這樣的工作
-
sa maʼaljamanga men燒完了
-
maʼaqusulanga men a penuljay tuazua開墾完了 全部都做完了
-
pay aicu itjen a patagiljanga a temalem aya a ramaljemaljeng長輩們就會說我們開始種植了
-
ljaua nu maitazua qemusuqusul a men sa tjaljiqaca tja quma但是如果開墾的田很大時
-
izua nu tjuruvu a tja zeliuljan ʼiqata itjen ta mareatjakaka我們就必須請人來輪工或請親朋好友幫忙
-
na emesa itjen auta我們也要煮飯
-
emesa itjen i vavua paʼan ta tja rinangez煮飯請我們請來幫忙的人吃
-
paʼan ta tja ziliuljan請請來輪工的人吃
-
malaying tu anema tja esain tuazua我們自己決定要煮什麼
-
vavayavayan a izua emesaesa nu tjuruvu itjen人多時 就有女生負責煮飯
-
nu maʼayanga tuazua ta qemusul開墾結束時
-
sa azua cemel a mareaʼ apaz那些雜草和樹根
-
a cemel anan a patjaivililj tuazua qinusulan開墾之後剩下的雜草
-
nia ljamainanan azua auta saʼamaya我們也一併燒掉
-
nu maʼayanga men我們做完之後
-
maʼa parimasudjanga men tuazua nia quma我們的田整理完了
-
avanazua pay itjen a vaiʼanga temalem nu aya ramaljemeljeng a sicuayan nu aya tia vuvu a sicuayan以前的長輩 以前的租父母這時就會說我們開時去種植了
-
nu adjamadjaman patagilj a men a seman tjaljayan我們一大早開始去預備種子
-
tuazua vaiʼ a semazua ta nia tjazar我們就去休息的平台竹夾板
-
sa ne santjaljayan tuazua papapiliaq a men ta tjaljayan我們挑選種子預備種子
-
izua nu na maʼapalaʼanga tjaljayan有部分種子已經壞掉了
-
izua nu na maqecianga auta也有部分種子已經死了
-
sa nu audraudralan azua tjaljayan如果是較大的種子
-
tja peceviqen azua要剖半
-
sa tja alapi azua vavevean留下已經發芽的部分
-
tja tjaulan azua tjaiʼiku捨棄掉尾端的部分
-
nu seman tjaljayaljayan itjen如果我們挑選種子時
-
sa azua nia sinu iku我們挑的尾端部分
-
nu maqati a maʼesa如果可以煮
-
esaʼin auta nia vuvu a sicuayan a zua tjaiʼiku早期祖父母也會煮尾端的部分
-
a pineceviaq avanazua剖半得來的
-
izua ta vavevean a tja sitalem發芽的部分要拿去種
-
pay nu maʼayanga men na seman tjaljayan tuazua挑選種子的工作結束後
-
izua nu selemananga auta vaiʼ tia vuvu a sema tjazar a seman tjaljayan auta有時祖父母也會選下午的時間去休息的平台竹夾板挑種子
-
nu maʼayanga men na seman tjaljayan挑選種子的工作結束後
-
nu tjuruvu a mraʼa tja kaka a pusaladj auta如果前來幫忙的親朋好友很多
-
namaya vaiʼ itjen a masantalj大家都一樣要一起去
-
malji a vavayan a uqaljai temalem auta tuazu vasa無論男女都要去種芋頭
-
tjara na kemadrakadrai itjen ta tjaljayan tuazua setje vaiʼ a temalem大家腰上都繫著裝著芋頭種子的腰籃在種芋頭
-
masi azayazaya itjen nu temaletalem itjentuazua a vasa我們從上方處開始種芋頭
-
maljian tu nanguaq tu penadjalim a maitazua tjen a tja siamamamamav a tja sengesengan大家同心做事是一件非常美好令人耐人尋味的美德
-
sa nu e e e izua nu ya tjen a maʼaya a maʼatalj nu tjaljiqacaqaca tja taleman如果農地較大一天的時間也許無法完成
-
izua nu ya tjen a maʼaya auta有時無法完成
-
palrema nu maʼapusalj itjen auta saʼamaya也許需要二天的時間
-
nu maʼatjelulj itjen auta temaletalen saʼamaya也許需要三天的時間種植
-
nu mapulju itjen sa tjaljiqacaqaca a tja quma namaitazua auta可能是因為人數較少或因為農地過大
-
sa pay nu maʼa talemanga itjen tuazua auta a penuljat如果全部種植完之後
-
sa cemecemelanga za tja vasa izuanga camel然後芋頭園雜草又叢生了
-
patagiljanga itjen auta a ʼemasiʼ tuazua tja talem a vasa auta這時我們又要開始在種植芋頭的地方拔草
-
sa pay izua nu maʼapusalj itjen auta也許需要二天的時間
-
nu maʼatjelulj itjen auta也許需要三天的時間
-
nu tjaljiqaca a tja quma如果農地較大
-
masiasiʼ itjen na djemedj我們就必須每天拔草
-
aza nu maʼayavuʼid a tja quma如果我們的農田在比較森山的地方
-
liyav azua asiv a sinaqasan a rinidraridran很多被砍被鋸的樹
-
a mareʼa tjuqez一些低矮的樹樁
-
liyav a supung auta nu emasiasiʼ itjen拔草時也很多從樹樁成長的新芽
-
sa izua nu maʼapitalj itjen a ʼemasiʼasi所以有時拔草就要花很多天
-
sa nu maʼaʼasianga itjen tuazua ta sangasangasan拔完第一次的草之後
-
sa e tjapacunananga zua tja vasa我們就要仔細觀察我們的芋頭
-
nu cuacuayanga zua tja sinitalem種了一段時間之後
-
palemaʼ patagilji a venalangis aza tja vasa auta這時芋頭苗就漸漸冒出
-
tjevuta maʼapalingulj tuazua tja sinitalem a vasa從我們種植的芋頭周圍冒出
-
tjevuta zua valangis auta芋頭苗冒出
-
sa nu masan tjaliyav azazua na venalangisanga當冒出的苗數量占多數時
-
pay ari vaiʼanga masiʼ ta sipudrusa我們去拔第二次的草
-
sa tja sabu aya tiamadju a ramaljemaljeng長輩們就會說然後再埋土
-
vaiʼ a men auta a masiʼ a sipudrusa我們再次去拔第二次的草
-
sa nia sabui azua na venalangisanga a na tjeʼacawananga zua maʼapalingulj ta tja sinitalem然後用土埋我們所種植的芋頭周圍冒出的芋頭苗
-
izuanga zua veve auta a vasa芋頭也發芽長成了
-
valangis aya itjen tuazuavalangis發拉音詩這就是所謂的芋頭苗
-
pay masiʼ amen ta sipudrusa tuazua sa ne sabu tuazua valangis我們去拔第二次的草然後用土埋冒出的新芽
-
maljian tu pazangal azua maitazua itjen這是非常艱難的工作
-
paʼaʼasi itjen sa tje paʼsasabu itjen tuazua ta tja valangis幫冒出的苗拔草併用土埋
-
pay nu maʼayanga itjen tuazua sa qemacuvunganga itjen tuazua如過工作都結束告一個段落了
-
tja aʼasiʼen a tja sasabuʼin拔草在用土埋
-
avanazua emaljavanga itjen ta tja e e ivasa tuazua這時就要開始等待採收芋頭
-
ljaua nu rucemel a tja quma saʼsamaya但是如果我們的農田草比較多
-
sa yana padjaljun a tja ivasa而又還沒到採收芋頭的時間
-
sa cemecemelanga auta saʼamaya然後已經雜草又叢生了
-
parema nu putjelu itjen auta a ʼemasiʼ ui ta e e tja quma auta saʼamaya這時我們的田可能就必需要拔第三次的草
-
nu rucemel a tja quma如果我們的農田草特別的多
-
nu inia rucemel a tja quma如果我們的農田不怎麼長草時
-
plema pudrusa itjen a ʼemasiʼ也許只拔二次草
-
sa e tje paʼaʼivasanga saʼsamaya就可以採收芋頭了
-
ljaua nu rucemel a tja quma但是如果我們的農田草特別的多
-
avanazua za putjelu anan itjen saʼsamaya ʼemasiʼ這時就是我們必須要拔三次草
-
nu rucemel a tja quma如果我們的農田草特別的多
-
pay nu maʼayanga itjen tuazua a ʼemasiʼ如果草已經拔完了
-
sa tja pacucunianga zua tja vasa tu menavulunganga.這時我們就必需要仔細看芋頭是否老成了
-
sa aicu aza u siaya a u sinipasemalav tasuni這些我剛剛說的我告訴你們的
-
nu menavulunganga tja vasa nu maʼa sabuanga itjen ta valangis如果芋頭老成了冒出的苗也用土埋了
-
sa na menavulunganga tja vasa如果芋頭老成了
-
tja pacucunan a tja vasa我們要仔細看芋頭
-
nu na menavulunganga nu na mequrabanga asav如果芋頭老成了葉子枯黃了
-
wa maeljang a na menavulunganga芋頭老成的樣子很好分辨
-
avananga zua patagiljanga itjen a ʼemazeʼaz這時我們就要開始採收芋頭
-
sa nu ʼemazeʼaz itjen ta tja vasa當我們採收芋頭時
-
sangasangasan tja azeʼazen azua第一步是採收
-
sa tja qepui azua tja inazeʼaz再來是把採收的芋頭堆在一起
-
sa tja qededi a semualap azua supiaq然後割除芋頭梗
-
qemeded aya itjen tuazua semualap tuazua supiaqqemeded額ㄇ的就是割除芋頭梗
-
sa nu maqaqededanga itjen割除芋頭梗後
-
sa tja sangasangasan a qemeded itjen所以第一步是割除芋頭梗
-
sa tja qepui azua tja qinededanga vasa再來是把已割除芋頭梗的芋頭堆在一起
-
sa nu tja qepui azua tja inazeʼaz a vasa當採收的芋頭堆在一起
-
nu tja qinededanga也已經割除芋頭梗了
-
avanazua patagiljanga itjen a penispis這時就要開始支解芋頭
-
tja patjatjuʼudaʼudaʼinanga zua picil nu penispisanga itjentja支解時我們要將小芋頭區分開來
-
tja paitjuʼudain a picil a vuljaljuq aya a iris aya a tjaljayan aya a pugu aya我們將芋頭的孩子按芋頭大小區分開 來有小芋頭、上等的芋頭、種子芋頭和芋頭媽媽
-
avanazua tja patjatjuʼudaʼudaʼin azazua nu penispisanga itjentja我們要按照這分法區分開來
-
sa azua vuljaljuq nu izua tjengelay a pairing如果有漢人喜歡屬上等的芋頭
-
nu izua tjengelay a veneli tja sipaveli azua而願意買 我們就賣給他們
-
aza iris tja capan azua iria a penuljat saʼamaya我們要把最小的芋頭全部烘烤
-
sa aza pugu auta nu izua tjengelay auta ta emesa ta pugu而如果有人喜歡烹煮芋頭媽媽
-
tja pavayan tjasi paveli auta sa capan aravac azua pugu auta我們可以賣出去也可以送人 甚至烘烤也可以
-
sa azua pugu maqati a tjasi paqemu芋頭媽媽也可以磨成芋頭粉
-
avananga zua tja cavuinanga zazua qemu a tjasi paqemu azua pugu磨成芋頭粉後就可以用來包吉拿福了
-
azua tjaljayan e e e tja paitjuʼudain azazua auta種子芋頭也要區分開來
-
tja tjazari azua a tjaljayan種子芋頭要放置於休息平台上竹夾板
-
tatja sitalemanga nu tjaivililj auta azazua tjasinu tjaljayan a a tja vasa種子芋頭被挑出來是用於下次種植用的
-
sa ljaʼua sa nu maʼa patjatjuʼudaʼudanga itjen tuazua djemaqut itjen所有芋頭分類完之後就開始去除芋頭的絨毛
-
tjalja qemutelan tjalja pazangalan a djemaqut itjen ui去除芋頭的絨毛是件非常麻煩又艱難的事
-
ljaua azua tja tjaljayan inia tja djemaqut但是種子芋頭就不用去除芋頭的絨毛
-
avanazua vuljaljuq a uri tjasi paveli azua pugu azua iris aya avanzua tja djaqutan只有要賣的上等芋頭、芋頭媽媽還有小芋頭才要去除芋頭絨毛
-
avanzua tjalja qemutelan azua ui這是件非常麻煩的事
-
avana pazangal tjaljitain azazua nu nu djemaqut itjen tuazua penuljat saʼamaya sa難是因為全部都要一粒一粒的除芋頭絨毛
-
avanazua siapazangal這是最困難的部分
-
sa pay nu maʼayanga itjen a djemaqut a penuljat tuazua當所有的芋頭清除完絨毛之後
-
e e azua tjasinu iris a uri macapa那些被挑出來要烘烤的小芋頭
-
azua pugu a uri macapa那些要烘烤的芋頭媽媽
-
nu izua zua a vasa a audraudralan auta a picil sa tja capan auta namaya auta或著也要烘烤的較大粒的芋頭孩子
-
pay patagiljanga itjen a padjulu tjen ta asiv ta uri tjasi capa這時我們就要開始準備烘烤用的木材
-
padjulu itjen ta asiv nu uri cemapa itjen烘烤前我們要準備木材
-
padjulu itjen ta asiv我們要準備木材
-
sa patagiljanga itjen na pitjazar tuazua這時開始在休息平台上竹夾板做預備
-
timadju a isancemapa macaqu aravac em e pitjazaranga timadju專門烘烤的人他善於做休息平台上竹夾板的預備工作
-
sa izua itjen a pusaladj auta我們也會從旁協助
-
pasazua i capan tuazua ta vasa把芋頭放到烤爐上
-
sa pay nu tja pinicapananga zua vasa芋頭放到烤爐上之後
-
patagiljanga pecungu timadju a rucapacapa專門烘烤的人開始生火
-
sa pay pecuungwananga zua火生了起來後
-
nu maʼayanga zazua sa cemapacapa timadju maqatianga nu aya烘烤完後專門烘烤的人會說可以了
-
vaiʼ tjen a tjecapan ui a pasasuvelivelid ui我們就要過去烤爐那裡翻動芋頭
-
pazangal aravac a tjecapan烘烤芋頭也是一件非常困難的事
-
azamanu mianga cevulj mianga sizulezul ui烘烤冒出的煙 加上又熱
-
vaiʼ tjen a semuvelid a semuvelid a emadiʼad atuazua tja capacapan我們要去烤爐翻面攪動
-
nu maʼayanga penuljat azua sa na metadanga當所有芋頭烘烤到已經乾燥了
-
sa maqatianga tja alapavanga i capan可以從烤爐取出了
-
tja paratayanga nu aya za timadju a ti cemapacapa pay專門烘烤的人會說可以進入烘乾後去皮的階段了
-
tja alapen azua sa tja parati auta我們就要把她取出並進入烘乾後去皮的階段
-
pazangal aravac a penarat ta pugu芋頭媽媽的去皮工作很難
-
pazangal a penarat taza subek用來分層阻擋分散熱氣的芋頭的去皮工作也很難
-
subek aya taza siamasanmusalj sa avan a picilsubek蘇ㄅ克就是放於第二層用來幫助小芋頭分層阻擋分散熱氣的芋頭
-
ljaua tucu azamanu izuanga ca kikay但是現在都有機器可以使用了
-
tucuanga kikayinanga penarat ta pugu ta picil ta qapipi aya ui不管是芋頭媽媽、較小的芋頭孩子、較大的芋頭孩子 現在都用機器去皮了
-
qapipi aya tuazua tja audralan a picil qapipi aya tuazuaqapipi額比比就是必較大顆的芋頭孩子
-
pay e kikayinanga saʼamaya tucu nu e e penarat sa inianga pazangal.芋頭烘乾後去皮的工作交由機器之後就不難了