- 25
- 0
1.成長過程。
2.求學與深造歷程。
3.人生婚姻的演化。
4.用堅守信仰來眷顧家庭。
- 字幕列表
-
mhuway simu balay Sinsiy ki老師們非常謝謝你們
-
mhuway simu balay Sinsiy nyux simuw mwah非常謝謝老師你們今天來這裡
-
maqut son maku qnxan maku aring inringan ga詢問我的生命故事
-
nuna yasa musa ku aring sqani pqzyu ru所以我現在要開始敘述我的人生
-
kuzing hiya ga kahul saku Toʼing ga Toʼing我的祖居地是桃園-桃園
-
Qwilan ga maki ku kya我是住在高義的部落
-
qsʼo muw kmal lalu mu lalu muw ga Upah Sasan我先介紹我的名字叫Upah Sasan
-
Sasan yaba mu rwa nanu yasa Upah Sasan son ku nha我爸爸叫Sasan 所以他們叫我Upah Sasan
-
nanu yasa qu maki ku Qwilan hotaw ku kya lga所以我是在高義部落出生的
-
cyugal kawas lga musa myam izyu san mha qu te hugal la Sanmin高義部落住了三年我們就搬到三民部落居住
-
son myan musa izyu bih kya pi raral hiya ga ungat basu rwa因以前交通不方便的緣故才搬至三民部落
-
nanu yasa qu Kogi ru Balung kwara qalang rgyax ga因以前桃園復興部落的人
-
musa baziy niqun ana nanu bwax cimu ga要購買日常生活用品
-
musa baziy bih Pyasan ru musa baziy bih Cyama都要去角板山及大溪購買
-
Cyama hiya ga si say Heci sa hiya la那時大溪算是都市區
-
nanu mhkangi mhkangi ga qutux ryax ay hkngyan nha必須走一天的行程才走得到大溪
-
ru musa mʼabi bih Pyasan musa abi gluw nha kya ga有的會到角板山附近親友家借住一晚
-
ru mzibuq balay masuq maziy lga mzibuq balay mwah ngasal loziy bih後山ga早上很早就去購買後趕快就回家
-
yasa qu piyang balay qu pkngyan san nha qalang那是住在後山的村民必須要走的路程
-
nanu yasa yaba mu lga kya nya sgaluw sami qu qlaqi mhkangi rwa raral所以我的爸爸以前不願我們那麼辛苦的走路
-
nanu cyugal ku kawas lga musa myan izyu squ Sanmin所以我在三歲的時候就搬到三民部落
-
Sanmin hiya ga swa lu musa bih Sanmin為什麼會搬到三民部落
-
Samin hiya ga qalang sam mha qu Toʼing sami qasa ga因為三民部落在桃園區有這個淵源
-
qsʼan balay Tayal kiʼan myan Samim qasa三民部落是早期祖先最先居住的地方
-
kiʼan nya qsuʼ na Tayal si say ma te qutux ma ga是泰雅祖先最早遷徙之地
-
Tayal maki myan kya sbih Heci cikay uziy也是泰雅族人,最靠近都市的部落
-
nanu yasa qu musa myan maki kya lru mqyanux saku kya la所以我們就在那裡定居了
-
mqwas saku biru我求學時期
-
blaq balay qu qsuyan mu baq balay Kyoʼik baq balay Kyoʼik son mha qu sswe ga我的哥哥非常鼓勵我們弟妹努力求學
-
siyon nya aki mqwa hopa balay son mha qu pqwasan希望弟妹們都能繼續求學,讀到高學歷
-
ana yasa ga kuzing hiya lga Kokuming Gako son mha qu Socgyo lga但我讀到國民小學畢業
-
ini ku soya mqwas la我就不喜歡再繼續上學
-
ana sinsiy raral ga Sikeng musa mqwas 初中son nha ga Sikeng以前初中部都要考試才能就學
-
mwaniy ga qeru kawas 教育 lrwa ini Sikeng sita usa mzyu kya lru但現在是九年義務教育不需要考試
-
raral Ziray sami ga Sikeng blaq balay son mha ku i pinqwasan maku ay以前的時代要考試，那時我的成績很好
-
ana ku mluw Heci na laqi mukan tayal ga cipoq balay laqi tayal hiya雖然我跟平地人的孩子一起讀書，但我的成績不輸給漢人
-
mluw ku kya ga maki ku 第一名 kryax我在班上的成績常常都在第一名
-
nanu kmal kocyo myan ga kyalun nya qsuyan maku mha當時校長就跟我哥哥說
-
iyat Sikeng qu sswe hiya si psay lma blaq 成績 nya你妹妹不用考試就可以直接上初中部
-
ana ga ini ku soya mqwas la當時我就不喜歡再去讀書
-
nanu yasa qu ana maku qsuyan hmswa qsuyan maku hiya ga 他是 mqwas師大rwa當時我的哥哥正在就讀師大
-
師範 hiya raral ga 師範 son ru以前叫師範大學
-
mqwas kya ru ana nya sswe ga smoya balay Kyoʼik他是讀(師大)所以很重視我們弟妹的教育
-
ana ga ini ku soya mqwas nyux ku mita kwara gluw maku qu kneril ini pqwas lga因為我看到部落的女生都沒繼續升學
-
si luhing ini ku pqwas uziy la因此我也不想再繼續升學
-
ana maku qsuyan lga memaw sin ku nya rasi rasun misu mtiywaw krryax son ku nya我的哥哥就常常帶我上山工作,看我會不會改變心意
-
aw si ku gluw tzywaw hga lʼay但我還是不改變心意 ,跟著他們上山工作
-
ru qutux kawas kniʼan ku ngasal lga我待在家中一年後
-
ktan lga qasuyan maku lga maki qu Gako na itan san mha qu Kyokay rwa maki Gako我的哥哥就叫我去讀教會保母學校
-
musa mqwas son mha cbaq laqi cipuq ga我就去讀幼教科
-
畢業 lga mwah cbaq laqi cipuq la nanu yasa musa ku mqwas因畢業後可在幼稚園教書,所以我就去應試
-
Sikeng ku wal ku Gokak la musa ku mqwas Tayhok Ninen Kang la考試我考上了,就到台北念了兩年的書
-
Ninen Kang mwah ku lga cbaq qu cikay laqi cipuq lru兩年畢業後,就到幼稚園教書
-
gluw myan kwara nyux maki bih Girang因我們的親人都住在宜蘭
-
Girang ru Ronpya kahul Balung kwara nyux mwah imyu skaniy rwa宜蘭崙埤大都是從巴陵遷徙過來
-
ana sa nyux gluw myan Syora uziy ru而松羅也有我們的親人
-
sami ka yaba maku hata mita cikay gluw ma我的爸爸說我們去宜蘭探親
-
mwah myan ru ktan lga kyen bingi son pkita myan bes maku qaniy lga原來他們早就安排好,要介紹男人給我
-
pkita myan bes qaniy lru helaw balay lga skekong ku uziy la就這樣我就嫁給現在的老公
-
nanu yasa mpuw spat kawas maku la mwah saku Oyome squ Syanoh我18歲就嫁到松羅
-
kniʼan maku Syanoh lga tzyu kawas maki qu kya我在松羅住了六年
-
mpuw spat kawas hazi mpuw qeru wal hetay squ bes maku la當時我大概18 或19歲,我的先生就去當兵
-
wal hetay ru rima maki sazing laqi mu qutux mlikuy qutux kneril他去當兵時,我就有兩名子女要養
-
ana wal hetay mlikuy ku lga si ku gluw yaki yuta ku雖然我的先生去當兵,我一直跟著公婆住
-
mlahang ngasal mahuq lga tzyaw zyaw na itan kneril在家做女人份內的事
-
ru ktan ga maki qutux ryax son mha qu但有一天村落發生事故
-
sunuʼ son nha iyat behuy ay qwalax nanak cyugal bengi mqwalax下了三天的大雨.洪水侵蝕村莊，約十幾戶被土石淹埋
-
hopa balay na qwalax cyugal bengi ay連續下了三天的大雨
-
ke na Tayal sunuʼ son nya泰雅人稱的大洪水,不是颱風
-
ktan lga msluhi suru ngasal myan lga我們家也被土石流淹埋
-
mpuw msyaw ngasal wayan son mha qu ungat la wal mukan squ sluhiy約十幾戶人家被土石流淹埋
-
nanu yasa qu mwah myan izyu qu Qpaʼ qaniy la所以我們就搬到九寮溪這裡居住
-
baha hmswa yutas maku ga sswe nyux maki Talah qaniy uziy因為我的公公在崙埤部落都有親人
-
nanu aki myan sbih sswe nya uziy ru就這樣來投靠到他弟弟這裡
-
biqan ku nya bih Qpaʼ qani hiyal nanu yasa kbalay myan sqaniy la就在九寮溪這裡蓋房子供我們住
-
aring ku Nizyu Say hazi mwah ku Qpaʼ qani tzyu kawas kniʼan myan Syanoh rwa我在松羅村住了6年，約20幾歲就搬到九寮溪來住
-
ru mwah ku bih qaniy aring Nizyuʼi say ku lga yasa qu來到這裡21歲開始
-
qnxan ku tehuk son mha soni qaniy lru一直到現在,這就是我的人生
-
si say mha qu pitu pgan kawas mu la我現在已經是70歲的人了
-
nanu yasa qu blaq uziy但我的一生還算平安
-
nyux ku wahan i Ozyome qu cinngasal qu yutas mu yaki mu qaniy ga因我嫁到這個家庭裡
-
balay ga itan Tayal ga nbuw qwaw kwara cinngasal yutas yaki ana likuy uziy ay過去雅族的家庭大部分會喝酒，但我的公婆不喝酒
-
ini ini nbuʼ qwaw cinngasal muw我很幸運嫁到一個不喝酒的家庭
-
yutas mu ru yaki maku ana maku bih uzi ga ini nbuw qwaw uziy從我公公婆婆及我的另一半都是不喝酒
-
baha mswa maki bih Kyokya ga因他們都是教會虔誠的信徒
-
hga ga Kanbu na Kyokya nanu yasa qu ini nbuw qwaw又是教會的幹部,所以不喝酒而且服侍教會工作
-
nanu yasa ana kna mwah ku Yome qaniy ga所以我嫁到他們家
-
qnxan hiya ga Pingʼan ru qnxan hiya blaq Kate是個非常祥和平安的家庭
-
hbangan ga pila muciy ga ingat yan sa雖然經濟上不是很富裕
-
baha hmswa Ziray raral hiya ga因為在以前的時代
-
務農 rwa yan qu mtzyuwaw qmazih ga都是在山上耕作
-
tzywaw qmayah ga kruma ga maki kruma ga ingat ru農作就像靠天吃飯有時缺有時足
-
maki niqun lga blaq la qu qnxan ta raral hiya有東西吃就很滿足
-
nanu yasa qu si ku giway son mha qu lahang ngasal ru lama phapuy cinngasal所以我的工作是打理所有家務
-
kwara sswe likuy muw ru kwara Kyoray ga家裡所有的成員弟妹們
-
ku mlahang kwara phapuy maniq ru都是我在照顧料理三餐
-
ru ktan lga mwah hetay likuy ku lga一直到我先生當兵回來
-
差不多 Nizyugo Say myan lga magan myan kneril swagi lga差不多一直到我25歲的時候小叔娶媳婦
-
ini qbaq mgluw kwara khmay lru因家中人數多,不得不分開來住
-
nanu sa mbuci myan la mbuci myan son mha qnxan所以就分家各自獨立生活
-
nanu yasa spgagay ku yaki maku lru我也就離開公公婆婆
-
yaki mu wal mluw cipuq laqi cipuq cipuq na sswe ga我的公婆就跟最小的兒子一起住
-
sami hiya ga sami bes mu ga nanu yasa muciy myan sqaniy nanak qnxan我跟我先生就帶著孩子們獨立居住
-
qnxan myan raral ga Kuro balay想想以前我們的生活真的很苦
-
ingat mlahang laqi myan uziy孩子平常也沒人顧
-
ini myan ptzywaw uziy ingat niqun uziy rwa我們若不工作就沒東西吃
-
laqi muw hiya sazing kneril ru sazing mlikuy我有兩個女兒和兩個兒子
-
nanu yasa qu son mha qu ana myan Kuro ga plequn pqwas kwara llaqi那時雖然生活困苦但我都會鼓勵孩子們努力讀書
-
kyalun ku laqi maku mha lokah mqwas laqi son maku kmal我一直鼓勵孩子們要努力求學
-
ana simu musa mqwas Raygak uziy ga就算你們讀到大學
-
cyayun simu pqwas ana myan Kuro musa myan家裡再苦 我們一定有能力供應你們求學的費用
-
ana myan Kuro sami yaba su ga lokah mqwas son myan kwara laqi那時我就告訴孩子們,就算我跟爸爸再累也要讓你們完成學業
-
baha hmswa kuzing hiya ga因為我的過去
-
tehuk ku mpuw spat kawas lga mssyuk inlungan mha當我18歲時我深刻想到自己以前
-
sa ta balay ini pqwas lga muciy ku我當時為何放棄不繼續升學
-
mqwas ta ga aki ta blaq balay wal galun Komuʼing如果當時我繼續升學,有可能今天的工作就是公務員
-
kwara Seto muw 幾個 pira Seto muw cyux galun tzywaw tzywaw squ Gokosyu lga我有幾個繼續升學的同學都在鄉公所上班
-
nanu yasa qu mnglung ku ru laqi ta leqaw ta pqwas la muciy inlungan因此我就想,能讓孩子們好好接受教育
-
ana ga laqi hiya ga tehuk son mha qu 高中 lga ini pqwas uziy la但我的孩子們到高中就沒有繼續升學
-
nanu ruma lga wal Kekong lru rumu ga wal Oyome la有的結婚有的嫁人了
-
muciy qaniy qnxan son mha qu kuzing ga這就是我的家庭生活
-
kuzing uziy ga maki qu qsahuy Kyokay我也是在教會中成長的人
-
blaq na Kate muciy ga ana ta ini uluw snhi ta Yaba Utux Kayal雖然家庭不富裕但我們有信仰
-
mung ta ke Yaba Utux Kayal lga ini ta hmut la聽了神的道,心裡就很喜樂平安
-
ana ta maki babaw na uraw qaniy mqyanux ta babaw uraw ini ta hmut我們在人世間生活就不會隨便
-
si ta qpzing ta nanak muciy sqaniy qu qnxan我們若靠神的恩典生活
-
ga Pingʼan balay hiya我們心中就充滿平安
-
baha hmswa nyux Yaba Utux Kayal maki son maku qsahuy inlungan ta rwa因為神住在我們心中
-
ana kuzing uziy ga musa ku tzywaw son mha qu zywaw na Cyukay uziy我也擔任泰雅爾中會的工作
-
bsyiq balay pincyawgan maku zywaw na Cyukay musa Ku Kayke kya我在泰雅爾中會擔任會計乙職也很久
-
khmay balay Cyukay myan ga kbhul mimal payat qu Kyokay ga我們泰雅爾中會共有105間教會
-
kuzing qu Kayke nha pi我是他們的會計
-
nanu yasa qu ini ku tama yan ngasal uziy因此那時我很少待在家中
-
Wakay ku Toki si ku usa mtzywaw zywaw Kyokay我年輕時就常在教會服務
-
bes maku hiya lga mtzywaw家庭生計靠我先生工作來維持
-
Sono Toki lga bes maku lga yaqih qnxan son maku lrwa但那時我先生工作很不順利
-
taring ga muya myan Ocya lru剛開始我們種茶
-
khmay balay muya Ocya kwara qalang lga因為部落有許多人也種茶
-
ini blaq Nerang lga ini thuyay qmayat ngasal la不過茶葉賣的價錢很低,無法維持家計
-
ru masuq Ocya musa muya tqinuw loziy茶葉種完,我們又改種香菇
-
blaq uziy tqinuw ga iyat kbsyiq uziy cipuq rʼtung Zikang nya雖然 香菇價錢較好,但也沒維持很久
-
suqun ta tmutu kwara qhuniq ungat uziy lru最後能用的木頭變少,幾乎都砍光了
-
nanu yasa qu bes maku ga musa mtzywaw Koyo Heci la所以我先生就到都市的工廠上班
-
musa obih pusal kawas bih kya大約在工廠做了20年
-
aring kya lga blaq hazi son mha qu qnxan myan lga因為有了固定收入,生活也逐漸好轉
-
ana qlaqi uziy lga ana piyux laqi lga wal thuyay cikay mqyanux即使我們孩子多生活上也不再缺乏
-
nyux mtzywaw bes maku ru ana knan musa ku mtzywaw cikay Koyo uziy la我先生在都市工作,連我也去工廠上班了
-
ru hopa kwara laqi lru Kekong kwara lga孩子也漸漸長大,都已嫁娶有自己的家庭
-
sami bes maku uziy lga bsyiq cyawgan nya son mha qu Heci lru我跟我先生在外面也打拼了很久
-
yaqih hi nya cikay ru mwah bih rgyax la然後我先生的身體出現狀況,所以我們只好搬回山上
-
ini piyang blaq ngasal maku pinqasan那時候回山上生活的狀態不是很好
-
iyat son muci iyat son muci ini uluw pila ay並不是沒有錢的問題
-
inlungan ga mngihuy mngihuy inlungan ga而是精神上遇到瓶頸
-
mpuw msyaw kawas muciy squ sqaniy我十幾年的光景為生活打拼
-
ana ga iyat cikay Utux Kayal nyux mlahang stman ga好在有神的眷顧及幫助
-
aki muciy nanu cinngasal ulung su Yaba Utux stman ru要不是神的恩典,我不敢想像我的家會變成怎麼樣
-
iwal su syan ta inlungan好在神解決了我們的問題
-
mwani lga blaq la一直到現在一切安好
-
ana wal zngyan kwara zywaw qasa過去的事就讓它過去
-
zywaw qaniy ga一定是會經過 rwa krayas lga blaq la ini ta lungiy每個家庭都有困境,渡過就好,就不要去想它
-
mwani lga ini ku mnglun nanu si giway mha blaq ta mlahang bes ta lru現在我也不去想甚麼,我只要好好照顧我先生的身體
-
nyux ta qyanux cikay qaniy ga nway ta si qeri mqas cikay muciy lungan maku uziy趁我們還活著就好好過下半生的日子
-
nyux ta nkis lga nkis lga ingat nanu inlungan muciy ay而且我年紀也大了,沒有什麼好想的
-
lokah ta tzywaw aki ta msli pila ingat kya lungan bnkis 現在 hiya不會想說再努力工作存錢
-
nanu si 快快樂樂 mqas ta cikay lru tehuk kya qu insuna lga tehuk kya la就快快樂樂的生活,一直到停止呼吸那一天
-
yasa qu inlungan misu qaniy ay這就是我現在的想法
-
nyux simu mwah pqzyu cikay zywaw na raral ga今天你們難得來這訪問我,我為妳們唱一首古調
-
qwas qaniy ga mnglun ku ay 差不多 mpuw payat kawas maku ru我想想這古調,我大約在14歲的時候聽過的
-
mpuw cyugal kawas mu mpuw cyugal ru mpuw payat ini ku usa Tayhok na那時我大概14 15歲的時候還沒去台北讀書
-
laqi ku hazi iyat uziy ay ini ku masuq mqwas biru na算是少年的時候,好像還在讀書(國小)
-
kwara bnkis ga mwah mcisal ga nanak balay Gaga nha raral ay部落的老人都會集中聊天,這是傳統的生活模式
-
ingat Tensu ta ru raral ingat Tensu na以前也沒有電視可看
-
qaniy hiya kira qaniy lahuy ta ngasal su今天在這家聚集
-
suxal lahuy ta qasa明天在那家聚集
-
muciy kya mnglung nha ini pilaw qaraw musa ngasal他們都這想,回家時也不會點火把
-
maki qutux ryax mwah ngasal maku la就有一天就輪到我們家
-
maki nanak pilahan myan ru malah cyux pinqzyu kya bnkis ga每個人有自己烤火的地方,老人們邊烤火邊話家常
-
cyux pqwas la muciy qaniy ay musa ta smze ru ini ga musa ta yan qu Kekong cyux nanak qwas nha ma就會開始古調吟唱,有唱提親跟結婚唱的都不一樣
-
我只是聽那個 mung ku qwas nya imi nya ini ku baqiy我只是聽他的旋律,但裡面的含意我聽不懂
-
soni ka pqwasay muw kira qaniy nyux simuw mwah Hmong kun yasa qu nyux maku pqwasan lkiy現在我要唱的就是表達你們今天來訪問我對你們的感謝
-
o~~~laqi na Kbuta pqasun balay son mha qu ryax soniox~~泰雅的子孫很感謝你們今天的到來
-
simuw blaq cikay tunux na laqi你們是聰明的孩子
-
nyux simuw mwah mkangi Gaga na son mha qu mqyanux na raral你們來尋找訪問我過去的生活
-
nanu yasa simuw mrkyas qaniy ga所以你們這些年輕人
-
nyux simuw lokah balay mkhangi你們很努力的在尋找
-
lway ta Gaga na Tayal muciy simuw尋找泰雅文化至這是我們的責任
-
nanu yasa nyux simuw mwah mkangi yan kuzing uziy所以你們就來找我
-
qasun maku balay kwara son mha qu phiyang maku這是件非常美好的事, 尋找我們失去的語言
-
ana ini mtuqiy ga simuw klaqi baqun mamuw nanak mung miru雖然我說的不是很有條理,希望你們能了解並寫出來
-
huway simu balay ryax zbyan soni qaniy yasa la今天下午非常的謝謝你們 好了