- 29
- 0
1.成長居住遷徙過程。
2.憶起父親從事教會工作者。
3.依親生活與經歷。
4.定居後薰陶與責任。
5.生活與教會工作。
- 字幕列表
-
aring saku Balung我的祖居地是巴陵
-
yaya maku ga aring Qara aw ru而我媽媽是卡拉部落的人
-
Balung hiya ga kʼaba mu我爸爸是巴陵人
-
nunu kwara qu son muciy bnkis myan raral hiya ga我們以前的祖居地
-
maki myan qu msli squ Balung ra我們就在巴陵定居
-
ru babaw nya lga yaba maku lga galan na Kyokay ga Kyokay mrhuw之後,我爸爸就在角板山擔任教會幹部
-
ru twahiq yan rwa aring ta Balung ga因考量從巴陵的距離較遙遠
-
musa bih Pyasan ga twahiq去到角板山滿遠的
-
nanu yasa qu yaba mu hiya lga所以我的爸爸
-
aring squ Balung lga ini kaki kya la musa maki kya Pyasan la就這樣從巴陵遷到角板山居住
-
ru maki Pyasan lga yaqih kyapun nbu hi nya搬到角板山居住時,他的身體健康就開始出現狀況
-
ru tzyul kawas nya lga wal ungat tninun nya wal huqil kya la一直到30歲就蒙主恩召了
-
nanu yaya muw hiya lga nanu qu musa mʼyu loziy ru因此我媽媽又改嫁
-
musa mʼyu squ bih Sanmin qasa la改嫁到附近的三民部落
-
nanu sami uziy lga si myan mgluw squ bnkis myan yutas muw ga而我們小孩都跟著我們長輩一起住
-
ru si myan mgluw tehuk bih Pyasan uziy mgluw myan tehuk Sanmin ga pgluw myan uziy跟著長輩們一起,一下到角板山,一下到巴陵
-
nanu Sanmin qasa hiya ga kiʼan myan ga ini kbsyiq kiʼan myan但在三民部落居住的時間沒有很久
-
a pitu kawas balay kiʼan myan Sanmin hiya在三民部落約住了7年的時間
-
ru masuq pitu kawas kiʼan myan qasa lga在那裡住了7年
-
yaki Ciwas ga a yaya na ya qa Yumin Hakaw Ryuk ga阿嬤 Ciwas是Yumin Haka Ryuk的媽媽
-
a ru yaya na ima la Yuhaw Yukan Hakaw也是那個Yuhaw 及Yukan Hakaw的媽媽
-
qasa hiya ga sswe na kotas maku balay sa他們都是我祖父的親弟弟
-
nanu slawa nha la uwah Girang qaniy uwah baziy slaq san nha他們就叫我的祖父也來宜蘭買地水田
-
ru si thiʼ mung ke yutas muw qa於是我的祖父就這樣來到宜蘭居住
-
aring kya ga lungan maku ga ini ku swal ini ku swal mluw ay當時我的想法是不願意跟著祖父來宜蘭居住
-
ru lungun lungun lungun ku rwa ungat qbaqan uziy雖然我是這樣想，但我也無可奈何
-
rasun ku nya Girang qaniy ru mgyay ku mgyay ku bih Sanmin rwa當時祖父帶我來到宜蘭時，我曾經逃跑過
-
baqaw ta mincyugal hazi ay wahan ku nya magal ay wahan ku nya magal rasuw ku nya Girang qa祖父不放心我大約跑了三次到三民部落來接我回宜蘭居住
-
nanu aring kya lga rwa la mgluw qu yutas Masing Nomin qaniy ga從那時我就跟著祖父Masing Nomin住這裡了
-
aring laqi cipoq ga qyatan sami nya ru因他是從小養育我們的人
-
ru aring kya lga ana kwara nanu rgyax ga也教導我很多山上的知識
-
zyuwaw rgyax ru kwara zyuwaw yasa qa kwara mtswe kotas muw ga除了教導我山裡所有的知識，也告訴我們家族的歷史
-
nanu hiya qu giwal qu kun qu nyux msʼyunaw la他是要我延續家族的命脈
-
nanu sʼyunaw Sono Toki hiya lga要我來繼承家族的產業
-
nanu kyalun ku nya yutas maku rwa我祖父常常教導我
-
kyalun ku nya muciy a yutas su balay ga 哥哥 maku muciy他告訴我你祖父是我真正的哥哥
-
han aw baq hiya ga hgan ka yaki muw mcqun ga原來他才會跟我祖母在一起
-
ungat laqi nha ru laqi na mtswe ga yasa qa nyux nya qyatan因他們沒有孩子，就領養兄弟的孩子
-
ru nanu yan sami sswe maku Losin qaniy ga就領養了我跟弟弟
-
sazing balay qu sthay yaba ru爸爸只留下我們倆兄弟
-
qutux qu qsuyan maku ga wal huqil我本還有一個哥哥，但已往生
-
nanu yasa tehuk ku Girang qaniy lga所以我就跟著他們來宜蘭
-
yaqih qyanux ta raral ga以前的生活很苦
-
ima msyaw mwah ku Ronpya qaniy hiya ga真正的來到崙埤這地方
-
kwara ngasal muciy ga ingat ana qutux wal blaq ngasal全部的房子都很簡陋
-
kwara ruma ru qlcing kwara qu ngasal ta raral全部都是竹子及板子蓋的房屋
-
yeqih qyanux ta raral Ronpya rwa Talah qaniy崙埤這個紅土部落生活都很不好
-
nanu mwah myan qaniy lga ingat qbaqan uziy lru所以我們遷移到這裡居住真的很無奈
-
ini ta gluw ke na bnkis uziy ga yaqih uziy ga如果我們不順從老人家的話，也是不太好
-
nanu a yutas muw yaki muw qaniy hiya所以我的祖父及祖母他們
-
kun qu wal piyang balay mlahang都是我在照顧
-
baha ta ini khangi baha ta ini syuki lpi為了報答他們養育之恩
-
hiya qa wal lahang aring cipuq itan lga他們從小養育我們
-
hopa hopa ta lga khangan ta hiya lra長大了我們也應該來照顧他們
-
nanu yasa ka mwah sqaniy lga muhi ta Ocya kwara lru所以當時我們都以種茶維生
-
masuq ta muhi Ocya lga ktan maku ga iyat ta thuyay qyanux nyux ku mha但我覺得種茶，無法維持生計
-
ru kya qu Ato nya lga yasa qa musa qu Unten squ Lirosya所以那時候我就下山開公車
-
ru yasa qa skaki myan kwara laqi Loku a tzyu laqi maku ru來養育我的6個小孩
-
a qutux likuy hiya ga si say muciy ma nagal maku laqi irah irah Atay sa ru包含一個我從大嫂那領養的男孩
-
nanu tzyu laqi qaniy ga qzinut balay qyanux raral maki Ronpya qa ga ima lu msyaw以前在崙埤時養育這些孩子生活上很苦
-
a tzyul msyaw kawas maku la nanu yasa musa saku qmuzit kya yasa qu Toraku lra到了30幾歲我又換開大卡車為生計
-
ru yasa ka hway hway hway squ wal muciy wal blaq cikay qyanux la漸漸的生活慢慢有些改善
-
ru yasa blaq raral raral uziy ga Seneng no Toki uziy ga以前年輕的時候
-
a Seneng ta 時候年輕的時候
-
a maki cikay cyogun ta kwara son maciy itan qalang la部落有一些臨時工的工作
-
a muhi ta tqinuw ru muhi ta Ocya種香菇及種茶葉
-
ru yasa qa thuyay ta qmayat laqi ru si ta qnizyat ga thuyay ay ini qnizyat ga iyat ta thʼyayun必須要勤勞才能養家餬口
-
a nanu knan hiya ga pyux laqi lru ingat yan hngaw maku因我要養育6個孩子，負擔很重，我幾乎都在工作
-
a lokah ku balay qnizyat qu balay mtzywaw我很勤勞的工作
-
ru tzywaw ku slaq uziy我也種田
-
slaq maku ga maki squ 對面 kmukan qasa rwa我的水田在對面平地人住的地方
-
nanu yasa qa bnkis qaniy ga wal maku thyayun klahang kwara sazing bnkis muw qa所以我的兩位老人我也照顧得很好
-
nanu qutux ga ngasal maku uziy ga knalay maku uziy ga wal muw sbyiq sswe mu uziy我也把我蓋好的房子給我弟弟
-
nanu yasa qu musa ku Unten Toraku qaniy hiya lga所以我才又去開大卡車司機
-
mwah ku ngasal qaniy lga yasa wal ku thuyay kbalay squ kiʼan ngasal qaniy存了錢才來蓋新的房子
-
nanu aring qaniy lga kwara laqi maku qyanux maku lga從那時候我的家庭生活開始好轉
-
wal mha sqaniy qu khngyan ga yaqu son muciy qyanux maku qaniy這就是我走過的人生
-
nanu ga ana squ yutas Masing ga yaqu minqnayat ku uziy ga曾經養育我的祖父Masing
-
wal maku syukun uziy lru wal maku bleqan miq kwara uziy la我也盡到照顧奉養的責任
-
nanu yani uziy lga nyux blaq hazi qqyanux現在我們的生活也好很多
-
ru ana ngasal lga nyux ru nyux magal san muciy ina nyux yupun ngasal uziy la房子也蓋好了，也為兒子娶了媳婦進門
-
nanu yasa qu aring sqani lga nyux ta mnkis uziy想想現在我們年事也已高
-
nyux ini lokah cizywaw nyux si kaki ngasal lrwa無法再工作，只能在家養老
-
nanu ga rmaw cikay ngasal ini ga mtayak ru在家幫忙做家事像是下廚之類的
-
ini ga nanu rmaw ta cikay ngasal ragan ta cikay kneril ru也就是幫忙妻子照顧家裡
-
yasa qu son muciy soni qaniy hiya ga現在這個時候
-
ana simu muwah maqut ga, nyux pucing squ qaniy qu ke lrwa, aw ga si ta say kya.你們來訪問我，最後我也只能這樣敘述
-
sa nyux sqa ga ta, piyux balay qsinuw nya son muciy rgyax Girang宜蘭的山區有很多山林的動物
-
nanu ga yutas muw qaniy hiya ga, smoya balay trgyax rwa因此我的祖父很喜歡到山裡活動
-
ru musa myan squ san muciy a kura kya Gayaw ga也常往高僥這個地方
-
Gayaw ru gong Cyaqung qa高僥及札孔溪(南勢溪源頭)
-
ru yutas muw qaniy ga, aring kya qu laqi saku, mpuw payat kawas saku ga我14歲開始我祖父就常帶著我
-
aring myan Toʼing squ mwah mrusaʼ sqaniy ga從桃園到這裡放獵陷
-
mwah myan tehuk squ son muciy Talah qaniy ga一直到Talah部落這一帶
-
nanu piyux balay qu la zyuwaw zyuwaw cywagun ga很多的工作都要跟著做
-
yutas Masing qaniy ga cbaqan ku nya, musa smi rusaʼ ga祖父也把狩獵的知識傳授給我
-
musa smi son nanu smi rusaʼ muciy ga nanu hiya qu cbaq sami pi教導我們如何放陷阱
-
nanu wali a, blaq balay piyux qsinuw helaw balay galun uziy也捕獲到很多獵物
-
ga tohiq hazi khnyan nya ay我們走的路很遠
-
rusaʼ hiya ga, smi myan na ana para ru ana mit ru ana yasa qu bzyok ciriq uziy我們放的陷阱是獵補山羌及山羊及山豬
-
nanu a Toʼing hiya yan qu smuciy Balung qasa hiyal ga至於桃園巴陵那個區域
-
rema ungat qu raral qsinuw nha wal suqun kwara lrwa以前的獵物早就沒有幾乎都被捕獵光了
-
nanu mwah myan miyu saqniy ga sami qsuʼ balay maniq squ ra所以我們遷徙到此，是最先吃這邊的獵物
-
bali maki hiyal cywagun myan sqaniy ru ungat hiyal myan我們原來就沒有土地在這裡耕作
-
maki myan sqaniy ungat hiyal ay在這裡沒有土地
-
ga qutux balay bniq na yasa qa Yukan Hakaw ra yutas Yukan Hakaw qasa ga祖父的親戚給了我們一塊地
-
nanu a yasa qu pcyuwagan na yaki ru yutas因此我的祖父母才有土地耕作
-
ru musa myan smi rusaʼ ru為了生活我們就去放陷阱
-
ungat nanu niqun rwa ungat nanu ramat ta uziy wali ta muhi yan ramat raral那時生活很苦，都沒有食物吃
-
nanu musa ta rgyax ga ini khzi ga magal ta qutux para ga所以去山上打獵起碼有獵物可以吃
-
ini ga magal ta qutux mit ru ini ga blaq Ume ta muciy ga magal ta cikay qutux bzyok muciy有時會獵到山羊，運氣好就會獵到山豬
-
nanu yasa qu sqyanux ta raral那就是我們以前的生活
-
wali nanu sqyanux raral rwa以前的生活很簡單
-
nanu ini su hkani ga baha lu mwah ngasal nanak qu qsinuw lpi生活沒有不勞而獲，必須到山上才有收穫
-
nanu yasa qu kwara qu rusa tlnga ru yapit ga kwara aring squ qba yutas qaniy cbaq ga所以這些狩獵的技巧都是祖父傳給我的
-
wal muciy sqaniy qu ana yani ini kzngiy qu cinbaqan nya ru一直到現在我都沒有忘記他所教導的一切事
-
nanu yasa qu son muciy qaniy hiya ga所以因為這樣
-
nyux muw baqun cikay son muciy ma minkahul squ bnkis ga cinbaqan nya我大約都了解長輩所教導的那些生活智慧
-
ru yan qa soni yaqa nyux su maqut mha son nanu musa kmzyap bzyok所以你今天問我如何去抓山豬的問題
-
aw balay raral raral qyanux ta hiya ga yaqih balay qyanux ta la ingat balay想到以前生活很苦，什麼都沒有
-
nanu musa ta rgyax maki qulih nya uziy rwa rgyax maki qulih ru maki kwara qsinuw因此必須要到溪流捕魚或到山上打獵
-
yasa qu wal thuyay muciy baq ta mqyanux son muciy ita Tayal ru這就是以前泰雅族人的生存之道
-
maki Zikang ga baha ini cbaqiy la未來這些技能都要傳給後代
-
baqun maras rgyax uziy laqi rwa babaw nya ga以後也會帶著孩子上山
-
tatuy su musa saku rgyax muciy lga maki zikang laqi rasun lga比方說等孩子放假有時間就帶著他們去
-
aki nha baqun babaw nya muciy nanu qu musa rgyax他們才會知道山裡的智慧
-
a balay balay hiya aring squ mtzyul msyaw kawas maku ga我確實在30幾歲的時候
-
yan qu sisay muciy Seneng na Toki ga那時候還年輕
-
qaniy hiya ga ana ima關於信仰這個問題，不論是誰?
-
ana ima squ ingat skura squ muciy ma musa ta不管是誰，都不會想到這個問題
-
musa ta yan qu skuraʼ snhi t Yaba Utux Kayal ga去相信天父上帝這件事
-
tehuk Zikang su lga但到了一個階段
-
yan qu nyux su baqun muciy yasa balay ke Utux Kayal你會發現信仰的真理會影響你的人生觀
-
nyux ta baqun imi nya rwa我們了解他的意義
-
ru lahang ta gaga ga我們守住祂的規範
-
musa ta blaq mqyanux cinngasal muciy ga家庭和諧平安也會被建造
-
nanu yasa qu nyux mskura kya inlungan maku所以我決定要受洗歸天主
-
ana kun uziy ga ana maku laqi raral balay ga雖然小時候，長輩都叫我去禮拜
-
ma msyaw hiya mqilang saku balay musa kyokay hiya那時我真的很懶得去
-
aring squ laqi ku cipuq lga但在我很小很小的時候(父親的緣故)
-
musa ku kyokay krryax ini ku alax我就很喜歡上教堂，很少間斷
-
nanu yasa qu nyux ku mwah qu Ronpya qaniy hiya lga到了Talah(崙埤)部落之後
-
nanu yutas maku ru yaki muw qasa hiya lga我的祖父祖母
-
mluw squ Cyorokay hiya lrwa就跟著基督長老教會
-
ru kneril maku hiya ga Tensukyo rwa我的妻子天主教徒
-
ru laqi ku cipuq raral記得在我小時候
-
nuwh ku squ pqsya hi na 時候 lga我好像就有小兒的洗禮
-
rima ku kyapun serey kya qu san muciy Tensukyo la就被聖靈充滿過，故就決定信天主教
-
nanu mluw squ Kyokay qaniy hiya ga因此我決定要去教會時
-
lungan maku lungan maku balay hiya我是經過深思熟慮
-
yan son muciy tqrgan lungan ga yan son muciy nyux tqruw不是一件隨便的事
-
qaniy hiya ga lungan maku balay muciy這是我發自內心的決定
-
nyux ku lahang balay snhi balay son muciy Yaba我用真誠的心來面對我的信仰
-
iyat Yaba qu son muciy wal Gise muciy qsahuy神為我們背負重擔來到世上分享愛
-
son muciy yan qu qsahuy son muciy Innoci nya ga在神的生命中
-
iyat ta iyat hiya qu Gise qu wal panga son muzciy Cumi ta ga擔當世人所有的罪孽
-
baha ta baqun musa snhi son muciy Yaba Utux Kayal hiya我們也不知道，會來相信天父上帝
-
nanu yasa qu ana ku uziy ga maki squ Tensukyo mzʼa nya現我們全家都到天主教聚會
-
qutux balay Utux nyux ta khangan rwa神只有一位
-
ru ana muciy Tensukyo ana muciy Cyorokay不管是天主教或是基督教
-
ana muciy 安息日kyokay 神召會，不管是甚麼教會或者是安息日教會及神召會
-
ita Tayal hiya ga 只要是有信啦在原住民看來都是一樣的信仰
-
nyux ta snhi son muciy Yaba Utux Kayal ga我們相信的都是一樣的上帝
-
qleqan na son muciy qyanux ta uziy也要好好照顧我們的人生
-
ana kwara ngasal muciy Kate ta ga包括所有愛主的家庭
-
biqan ta nya son muciy kinlokah kwara son muciy Yaba ta Utux Kayal上帝必會眷顧所有家庭
-
knan hiyal ga lungun ta nanak son muciy qutux ngasal ta ga我的想法是既然成為一家人
-
a tnaq Sinko ta muciy ga hwayun ta kmal要使信仰合一，必須有好的溝通
-
ana ini skura kya inlungan nha hwayun ta但信仰還是要彼此尊重
-
ini si qhliy si su qhliy yan uziy ga不可去勉強
-
qenah mssyuk yaqih uziy rwa勉強會帶來不好的效果
-
nanu yasa qu hwayun ta nanak kmal ga只有在彼此尊重，才能和睦相處
-
yaba yaya hwayun ta kmal ru leqan ta sgsuw musa Kyokay父母親必須要好好教導孩子們的信仰
-
aring Osang ini ga mhtgan laqi lga從孩子出生開始
-
nanu nanu hga yaba yaya nha lga rasun nha nanak父母親就帶著孩子上教會
-
nuyx muciy ma nyux mha sqaniy yaba yaya ta lga從小孩子受到父母親的影響
-
ana hgan nanak laqi musa baq mnglung uziy ru長大也大都會跟著父母的信仰
-
a Siciyo ni ga balay balay nya ga piyang balay ga yaba yaya ho孩子的成長特別需要父母陪伴
-
pʼaras qu laqi yasa son balay balay常陪伴孩子才是真正的
-
laqi mung ini pung muciy ga hwayun ta kmal孩子不聽話時要慢慢的說
-
ini ta si gali ini ta si gali baw ga不可以用長輩的身分來壓他們
-
ru hwayun ta nanak kmal Kate ta在家庭也必須如此做
-
ana ta mago ana ta kwara son muciy laqi不管是孫子或孩子們也一樣
-
ana qu cyux mtyuwaw squ Tayho qu ini ga Heci qu son muciy laqi uziy ga或者在台北在都市工作的孩子們
-
nanu mwah ngasal ga leqan mu sqzyu ru回到家時若有要事商量也必須好好溝通
-
leqan mu blaq mluw squ kngyan na yaba son不要忘記父母的諄諄教悔
-
raral hiya ga gaga nya rwa Seneng yan qu mrkyas na Toki ga以前年輕時出外工作，難免會疏於管教
-
mrkyas ta Toki nyux ta mlahang laqi muciy ga孩子成長中都無法好好陪伴照顧
-
ngasal ta nanak muciy hiya ini nbah ini psazyuʼ hiya家庭難免都會有磨擦
-
neril ru likuy muciy ini nbah ini psazyuʼ就連夫妻之間難免也會爭吵
-
nanu ga aring squ son muciy laqi ga aring kya lga baq ta psqzyun lga從小若親子互動好，長大關係也一定好
-
ru laqi hiya ga aring cipuq son muciy cbaqan ta muciy ga從小有好好教育孩子的話
-
ini nbah ini cikay sngungu cikay laqi, gaga nya ini ta nbah ini bing cikay qaraw ga但愛的教育下必須賞罰分明
-
sngngwan ta cikay slatun ta cikay kakay nya有時也必須有適當的管教
-
ini ta slaciy lga ha baq mung lpi適當的處罰是有必要的
-
kacing ga rasun su bih inu ga rasun su inu ga還是一樣 tnaq squ kacing牛牽到北京還是牛
-
nanu yasa ga itan hiya ga所以說我們要
-
ngasal ta nanak ga qutux ngasal ta muciy ga好好經營自己的家庭
-
leqan ta cbaq laqi也要好好教導孩子
-
ana qu stnaq laqi squliq uziy ga就算是別人家的孩子
-
tnaq nya uziy mzeʼa nya wiwal nyu ta cbaq laqi rwa如同像教我們自己的孩子一樣
-
nanu yasa qu ha nbah ini tring cikay ana qaraw laqi lga ini ta tring ha blaq所以我們有時候還是要拿竹子枝條來管教孩子
-
knan hiya ga si say muciy squnan sami kneril maku hiya ga我跟我老婆生活在一起
-
a si say muciy Gozyu Neng a mzimal kawas ga相處了大約50個年頭
-
wa ku ini tring ana qutux son muciy kneril hiya我很疼惜她從未打過她
-
a balay balay hiya uqu hiya ku uqu hiya cikay mihiy ga mihiy qu mlikuy有時候反而是她會打我
-
ini ku bihiy balay kneril kun hiya因我認為老婆娶來是要好好照顧
-
a nyux su kayal soni qaniy hiya ga nyux su bleqan miq squ ke你今天的訪問，我很真誠地來述說我的故事
-
ke balay qaniy hiya aring squ son muciy a inlungan maku ru這些都是我心裡的話
-
aring squ qsahuy ga也是發自內心的話
-
aring squ qsahuy ga nyux muw pwahan qu ke qaniy是我的肺腑之言