- 24
- 0
- 字幕列表
-
kun ga kahul saku Naro Micista.我來自那羅道下,
-
lalu mu ga Ciwas Batu Sayun.我的名字叫做Ciwas Batu Sayun,
-
aring saku cipoq ga, nanu musa i mtzyow slaq yaya yaba maku ga,從我小時候,爸爸媽媽去田裡工作的時候,
-
musa myan mluw uzi musa a myan i mzywi ska slaq ku laqi hya.我們小孩子們也會跟著到田裡去玩耍,
-
ru kwara mtswe myan ga, pitu tswe myan.我們全部總共有7個兄弟姊妹,
-
mlikuy ga payat, kneril ga cyugal.男孩子有4個,女孩子有3個,
-
nanu musa myan i mluw yaya yaba myan i slaq ga,所以我們跟著爸爸媽媽去田裡的時候,
-
kruma ga kyalun sami na yaya yaba myan mha,有時候父母親會告訴我們,
-
pqbaq i mtzyow.要學習工作,
-
ini simu qbaq mtzyow lga, baha blaq krahu simu ru musa simu ngasal squliq ini simu qbaq mtzyow ru如果你們不會工作,你們長大後嫁了人,怎麼辦!
-
qlangan simu lga, baha blaq la. maha qu yaya yaba maku cbaq sami.爸爸媽媽教導我們說,你們如果懶惰,要怎麼辦?
-
ru krahu saku lga,到了我長大之後,
-
aring saku i mopuw magal kawas lga,從15歲開始,
-
musa saku mtzyow a tzyow tbagah ga, kmihuy bagah raral hya.我就到煤礦區去工作,以前有挖煤礦,
-
ga ini saku usa squ ka qmwax a bagah ru kmihuy a bagah hya.我沒有去洗煤礦和挖煤礦,
-
mkya myan squ brwan nqu thoki.我們是在長官的辦公室。
-
a musa sami miq ocya kya krryax sami hya.我們每天做的是端茶跟送茶,
-
sazing hi myan 表姐 maku qutux ru knan.我們有兩個人,我和我的表姐,
-
ru tzyow sami kya lga, mpuw pitu kawas maku lga,我們在那裡工作直到我17歲那年,
-
wahan saku naha smzye la.就有人來說媒了。
-
ini saku son ga, rima smwal qu bnkis lga,我雖然不願意,但是長輩們已經同意了,
-
raral hya ga, smwal mnkis lga, ana ini usa i, ana ini swal qu ʼlaqi lga, siy naha posi la.在以前,長輩同意了,做子女的即使不願意,他們就讓孩子嫁了!
-
baha hmswa gi,因為
-
yaba mu ga mung squ keʼ maha a ...,我的爸爸聽到說…,
-
ay... tmuzyaw ay qu pyutas qasa.欸…那個即將要結為親家的很有錢哦!
-
cingay ey slaq nya ma, cingay ey ruma nya ru qparung nya ma.擁有很多的田地,很多的竹林,還有很多的杉木,
-
nanu siy saku qhli ni yaba maku, ru yaya mu ga ini pyang smwal yaya mu hya.所以我的爸爸很堅持讓我嫁了,雖然我媽媽不是非常願意,
-
smwal yaba maku lga, ungat qbaqan yaya maku uzi rrwa.但是我爸爸答應了,我媽媽也是沒辦法了。
-
ru musa saku mpuw pitu kawas maku, aring mpuw pitu kawas maku lga,在我17歲的時候,從我17歲開始,
-
nanu musa ku squ ka mlikuy maku la.就嫁給了我的先生了。
-
mlikuy maku ga, rima qu sazing kneril nya.我的丈夫,他已經娶過兩個太太,
-
qutux kneril nya qutux laqi nha lga wayal mhoqil la.第一個太太在他有一個小孩之後就過世了。
-
te sazing kneril nya ga,第二個太太,
-
qsuyan ni i 徐貞貞 qu galun nya,他娶的是徐貞貞的姊姊,
-
ga sazing balay byacing pinlgan naha lga,但是,他們在一起只有兩個月,
-
wal mgey lozi qu kneril nya ka qsuyan na 徐貞貞.那個徐貞貞的姊姊也跑掉了。
-
ru aring kya lga...(ay...ini mu an klan musa mqwas lki)(nway...)從那時候…(欸…我忘記講唸書的事情了)(沒關係…)
-
aring kya lga, raral qasa ga musa sami mqwas ga,從那時開始,在以前的時候我們去唸書...
-
musa sami mqwas i maykarang.我們是去梅花讀書,
-
a...icinengsay saku a gipun lga,ㄟ…我在日本時代的一年級時,
-
a...slaqux naha qu gipun lga,ㄟ…他們就戰勝了日本,
-
nanu yasa qu mwah ku ka thelu ka nyux mlahang ita qani la.就是那時外省人來我們這裡的時候。
-
ru nanu tehok kya qasa lga,然後,到了那以後,
-
wahan naha ku smzyay lga,他們就來說媒了,
-
musa saku kya i Btang qasa.我就去了Btang那個地方,
-
bih slaq ga, Btang son nya lalu nqu rhzyal ka ʼsan maku qasa.靠近Slaq(新樂),我去的地方就是他們所謂的Btang這個地方。
-
nanu musa saku ga,我剛嫁過去的時候,
-
talagay iyat mintzyow na rwa ku son maha laqi.因為年紀真的太小了,沒有工作過,
-
rasun saku naha mpanga qparung rasun naha mhangal ruma.他們帶著我去扛衫木,帶著我去背竹子。
-
musa sami mtzyow qmayah ga yaqih cikay qbaq nqu yaki mu rwa.我們工作的時候,我婆婆的手有點不好,
-
nanu knan qu rasun naha i mmahing squ pagay mma son ga, sumun qu pmyun qasa.只能帶著我去他們說的稻田除草,種的就是糯米的稻子。
-
nanu rasun ku naha mahing ga,他們帶我去除草的時候,
-
ini saku pyang baq i laqi saku kya na rwa.因為我年紀小,所以不太會,
-
nanu ana yasa ga, siy saku qehul nyux ta mwah sqa lga,即使是那樣,因為已經嫁到了這裡,我也只能勉強的做了。
-
ini ta qbaq balay tzyow lga, baha blaq maha saku.我心想如果真的不會做,怎麼辦了!
-
nanu yasa, siy saku qehul balay i mqbaq tzyow rru,所以,只能勉強地努力的學習工作,
-
nanu baq saku balay mtzyow lga,所以,直到我學會了工作,
-
a qasa lga, aring ku baq mtzyow qasa lga,啊…從我學會工作之後,
-
kiʼan saku nqu piyang qsuyan laqi maku.我懷了我最大的孩子,
-
wal mhetay qu mlikuy maku la.我的先生也正好去當兵了。
-
musa mhetay qu mlikuy maku lga,我先生去當兵的時候,
-
mswa la nanu qu ʼsan mu mtzyow.想說我要去做什麼工作?
-
musa ku mhangal ruma musa mhangal qhoniq qu qnxal maku raral qasa.以前我的生活是去背竹子、扛木頭,
-
nanu lungun balay ga, talagay mʼuy balay qu qnxal raral qasa ga.真的想起來,以前的生活特別的辛苦,
-
talagay kin na ...ini i thozyay gi nyux laqi rwa.非常的…因為年輕所以沒有能力,
-
maha i rima nkis lga, aki i blaq hazi.如果年長一點,應該會比較好一點,
-
nyux rima a nyux laqi na ru, mwah mlikuy mu lga,我還很年輕,就嫁給了我的先生。
-
isay kya qu laqi mu ka piyang hopa qasa la.那時候我最大的孩子才一歲,
-
ga nanu mwah qu mlikuy maku mnwah mhetay naki kya Kinmong.那時我先生從金門當兵回來,
-
obih balay shngan nqu 823大戰 ga,差點趕上823大戰,
-
maha nya shngan lga, kana a wah rrwa mlikuy maku.如果趕上了,我先生就回不來了,
-
isay qu laqi maku lga, baq kmal la.我的孩子一歲時,會說話了。
-
ima qani son saku nya ga, yaba su son mu, son mu qu laqi maku.問說這是誰?我回答孩子說,是你的爸爸。
-
nanu yasa ru mwah lga, nyux sami muya pagay lga sami ki kyutas mu.所以,回來了之後,我和我的公公,我們正在種稻子,
-
a muya myan pagay lga, minsbehuy ru ungat qu tuqiy wahan nya.種稻子的時候,因為颱風損壞了道路,
-
pwah pwah kya i Mʼutu rru,從Mutu(關西的馬武督)過來,
-
mwah i Slaq lga, pwah rgyax na Slaq ru,再從Slaq(新樂的水田)的山上過來
-
maki qutux qu gong ga, rima naha syan nha hongu.路過一條河,他們事前已架好一條橋,
-
nanu mwah lga, nyux sami shngal muhi pagay kin i ...先生回來時,剛好趕上正在種稻的我們,
-
nyux sami muya pagay lga,我們正在種稻子,
-
sami ki yutas nanaq sazing hi.只有我和我的公公兩個人,
-
ru nyan qu mlikuy maku ka mnwah mhetay.然後,在當兵的我先生回來了,
-
ulung su ini shngay nqu 823 qasa, maha nya shngal lga, kana uwah la.好在沒有趕上823(砲戰),如果趕上了,就回不來了。
-
nanu muhi sami pagay ru mwah rmaw muhi pagay.當我們正在種稻的時候,就來幫忙我們了,
-
kryax ami sami musa maniq ngasal ga,到了中午回家吃飯的時候,
-
laqi ga si nkux maha, "wiy! ima qani ma?"孩子頓時嚇到了問道:咦~這個人是誰?
-
yaba su son mu, mnwah mhetay son mu.我告訴他:「是你的爸爸,他去當兵。」
-
nanu maniq sami rru masoq ami*(sami) maniq lga,所以我們一起吃飯,吃完飯了之後,
-
musa sami mtzyow lozi musa sami muhi pagay lozi.我們又回去工作繼續種稻子,
-
nanu ru tehok squ gbyan lga,一直做到晚上,
-
nanu malax sami ini myan suqiy muhi qu pagay myan.我們沒能種完稻子,就結束工作。
-
suxan nya lozi ga,明天還是要繼續,
-
san myan i muhi lozi qu pagay ka thay myan slaq ini suqiy muhi qasa.我們又去把在田裡剩下沒有種完的那些稻子種完,
-
ru babaw nya lga,在那之後,
-
nanu qu ʼsan myan mtzyow lga,我們去做什麼樣的工作,
-
ana qparung kmut qparung ga, musa ku mhangal uzi gi.像是砍伐杉木,我也去背杉木,
-
ana ga ini saku thozyay mhangal.即使我沒有力量背,
-
iyat saku mincizyow usuw pcywagun squ,我沒有做過很粗重的工作,
-
maki saku ngasal yaba yaya maku.在我爸爸媽媽家的時候,
-
baha hmswa ga, musa ku mtzyaw tangko ga,為什麼呢?我以前在煤礦區工作,
-
nanaq musa miq ocya qu san myan tzyow sami shya*(sa hya).那時候我們的工作只有送茶,
-
nanu rasun saku naha mhangal a qparung lga,所以那時候帶我去背杉木的當下,
-
siy saku ngilis tuqiy maha,在路上哭著對自己說道:
-
talagay mosa hyan qa qnxan ta babaw nya lga, maha saku.真的覺得,在未來的生活就是這樣子了,自己這樣想著,
-
son qasa ru,那之後,
-
patul ru ini tzyul msyaw kawas maku lga,在我大約四十或三十多歲的時候,
-
aring kya a ini phkangi la i mlikuy maku ga, 中風了那時候開始,我先生不能走路了,中風了,
-
ru nanu a knan ku ptzyow la.所以換我工作了。
-
ungat qu yutas ru yaki rrwa, wal mhoqil la.在那時候我公公婆婆不在了,過世了,
-
knan kwara qu mtzyow niqun laqi mu.孩子要吃的都是我負責工作而來。
-
laqi mu ga, qasa ga pira lpi laqi maku?我的孩子,那時候…我幾個孩子了?
-
qasa ga nanu kun nanaq qnazyat kwara qu laqi.那時候,只有我自己養活我全部的小孩,
-
spat laqi maku, payat mlikuy ga, payat kneril.我有八個小孩,四個男孩四個女孩,
-
ga knan kwara qu mintzyow rmanga squ laqi gi,只有我一個人工作餵養我的小孩,
-
ini saku ptzyow nanu qu niqun laqi lpi?我不工作孩子要吃什麼了?
-
ru nanu yasa qu siy saku kinlokah.所以我也只能堅強,
-
wiy saku musa mtzyow qmayah wiy saku musa mtzyow slaq.有時我去山裡工作,有時我去田裡工作,
-
wiy saku musa mhangal ruma.有時候我去背竹子,
-
qnxan mu raral ga, wal maha kya mʼuy iyal qnxan maku.我以前的生活,我的生活就是那樣的勞累,
-
nanu ini piyang blaq hi maku.所以我的身體沒有很好,
-
aring squ nanayu nansay saku lga, nbu saku lru,從70幾歲開始,比較會生病了,
-
ana mucing qani ga,一直到現在,
-
nyux yaqih kwara qu kakay mu ru qbaq maku la.我的手我的腳全部都不好了。
-
nanu yasa ru,所以,
-
ta qu son maha a qnxan maku raral qasa ga,如此回想我以前的生活,
-
mosa mamu cyux mamu pongan qu keʼ mu ga, mosa mamu nyux baqun.你們聽到我說的話,你們才會了解。
-
nanu raral qasa ga,在過去那時候,
-
mtzyow sami slaq ga,我們在田裡工作時,
-
qmibuw saku ru kmalu saku nanaq uzi.我是自己犁田耕耘,
-
baha mswa ga, mhetay kya qu mlikuy maku.為什麼呢?因為我的先生在當兵,
-
kun musa qmibuw ru kun musa i kmalu.我去犁田,我去耕田,
-
nanu masoq saku maha kya lga,所以在結束自己的工作後,
-
muya pagay squliq lga, musa saku sinbazyux.在別人種稻時,我去換工,
-
nanu muhi saku pagay lga, wahan naha saku mluw qu ryax maku la.那麼在我種稻子的時候,他們就來還我之前去換工的天數。
-
nanu mahing pagay rru,然後接著是田間除草,
-
suqun mahing pagay minsazing mahing pagay lga,要把稻子的草除完,總共要除兩次,
-
aring kya mha mkbwey saku qu pagay qasa lga,從那時起稻子開始結穗了,
-
mkbwey qu pagay lga,稻子結穗之後,
-
nanu i mhoqil qu pagay qasa lga,直到稻子熟成了之後,
-
san myan kmloh la.我們就要去割稻了,
-
klhul lga, nanu sinbayux saku squliq lozi ru,割稻時,我又要接著去換工,
-
nanu lgan, wahan saku naha mluw lozi ga,然後跟…他們會來繼續跟(還)我的工了。
-
nanu yasa qu kmloh sami pagay qasa hya la.所以我們在割稻的時候,
-
aw kmloh sami pagay ga, suqun myan i kmloh.對,我們割稻時,會把稻子割完,
-
baha hmswa, cingay san maku sinbayux qu squliq lga,為什麼呢?因為我去換工的地方很多,
-
ini ga mtyu, pitu, spat qu san sinbayux lga,有時我換工有六、七、八個,
-
qutux ryax i kmloh pagay ga, ini myan suqiy uzi.有時候一整天割稻我們也做不完,
-
ga nanu kinsuxan nya lga,所以隔一天之後,
-
kruma ga kryaxan lga, suqun myan kmloh qu pagay maku la.有時候到中午,我們就割完我的稻子了!
-
gi baha hmswa ga,因為啊!
-
rasun kwara qu nwahan maku sinbayux mtzyow.我所換的工全部都要帶去,
-
nanu wal nasa qu son maha qnxan maku ga,所以這些過往都是我以前的生活,
-
nanu kmloh sami pagay ga, khmay rasun maku ga,所以我們割稻的時候,我帶的工人非常多,
-
nanu a kruma ga ini myan suqiy有些時候我們會做不完,
-
klhul qu pagay qasa lga,把那些稻子都割完了之後,
-
nanu kyazyun myan ka kikay rwa helaw.我們就會用機器脫穗比較快,
-
nanu ru msʼun squ kulu nya lga,然後箱子裝滿了之後,
-
kopul na punki ru szyun sa qbun.就會用畚箕把它盛出來放到籃子裡,
-
sʼunan kwara qu qbun qasa lga, maki qu sehu.我們把那些籃子全部裝滿了,那時有工人,
-
mpanga Tayal panga san myan i smi squ pgyan myan.請工人用背架背到我們曬榖的地方,
-
pgyan qasa ga, quci kacing qu san myan hmakut ru,曬穀的那個地方,我們先去扛牛糞,
-
qyaqun myan ru ssom myan squ pgyan pagay qasa.攪拌後塗在曬穀場地上,
-
nanu pgyan kya qu pagay ka knloh myan.就把我們割好的稻子曬在那裡。
-
aw nanu i mrngu lga,對,然後曬乾了之後,
-
maki qu a yawa a,那時有簍子,
-
syan myan pagay knalay naha tninun na ruma qu就拿他們用竹子編成的(籃子)來裝那些收成的稻米,
-
syan pagay ka knloh qasa.用來放那些收成的稻子,
-
nanu ru nanu i pqaniq sami mami ga, nanu smxu sami.所以,所以我們要吃的時候才會碾米,
-
smxu sami luhung qu a pagay.我們用木臼來碾稻米,
-
kruma ga, siy sami sxu pzyux hazi gi,有時候,我們會碾多一點米,因為
-
a tay ta ta ini siy sxu pagay maha sami.這樣就不會一直碾米了,我們這樣想。
-
nanu maha kya lga, maki qu bwax myan.就是那樣,我們有了稻米,
-
phapuy sami lga, helaw magal qu son maha puzyun ta bwax la.要煮飯的時候,很快地就可以取得我們所需要煮的米了。
-
nanu i musa sami mtzyow lga,所以,我們要去工作的時候,
-
qlyan ga, muha sami i muha ku lama phapuy lga,到了中午,我會先去煮飯,
-
nanu nyan pucing qu ka kwara ka seyhu然後工人們就會陸續回來,
-
nyan mpanga a pagay ka knikay myan kikay qu pagay.他們背回用機器脫穗完的稻米。
-
nanu yasa wal maha kya son maha qnxan maku knan.我以前的生活就是像那樣子,
-
nanu a raral qasa ga, masoq sami kmloh pagay lga,以前,我們收割完稻子之後,
-
pgyan myan ru in ga payat, magal bengi ga,我們要曬大約四到五天,
-
mrngu balay qu pagay.稻榖曬得很乾,
-
baha hmswa ini su pgiy bsyaq cikay ga,如果沒有曬久一點的話,
-
mutu i tqmu ga bwax nya.稻榖就會發霉了,
-
nanu yasa qu i galun myan qu pagay pngyan myan qasa lga,所以我們會把曬好的稻榖拿起來,
-
san myan i smku squ khu.收進穀倉裡去,
-
maki nanaq qu khu ka我們自己有穀倉,
-
ssyan myan pagay tminun squ yawa krahu balay ru syun kya qu pagay.會用編織好的大籃子放入我們的稻榖,
-
nanu i psxu sami pagay lga,所以當我們要碾米時,
-
psswan myan uzi i我們也會把他鎖好,
-
ini ga kya musa mzywi.怕有人會跑進去玩耍,
-
musa mayquriq, yasa kongun myan.會來偷竊,那是我們最害怕的了!
-
nanu smxu sami pagay ga,所以我們碾米的時候,
-
niqun myan nanaq qu pagay qasa.那些都是我們自己要吃的稻米,
-
ini myan biri giy yasa qu qnxan nkis raral rwa.我們不會賣掉,因為以前我們老人家就是那樣。
-
nanu smxu sami ga,所以我們碾米時,
-
syun squ maki nanaq qu syan myan bwax qu snxu myan.會放在我們專門放置碾好的米的地方,
-
nanu i rwa lga, nanu mincyugal sa smxu lga,所以,那些碾過三次的米,
-
ungat qu nqyu nya la.就沒有稻殼了!
-
ungat qu pagay nya balay lga, nanu tbsan rru,沒有稻殼了之後,然後過篩,
-
suqun tmabus lga,過篩完成之後,
-
nanu a tkron myan squ syan bwax qu a bwax myan la.就會把米裝在專門放置米的收納物裡,
-
yen nasa qu qnxan raral qani ga,以前的生活就是那樣子的,
-
mʼuy balay qnxan myan raral qasa.過去那樣子的生活真的非常辛苦,
-
ini kyen qani ay, siy ta usa baziy bwax.不像現在,米直接就買得到,
-
siy i phapuy, ini i kyen nasa ay.可以馬上煮,以前沒有這樣喔!
-
nanu i rwa uzi lga, musa sami mpanga qhoniq pnahu myan.以前也是要,我們要去背木柴來燒,
-
bali kya qu 瓦斯 raral, pnahu myan qhoniq ru puzyun myan na qhoniq.以前又沒有瓦斯,我們要燒木柴來煮食,
-
kruma ga wiy ngahi qu niqun myan, wiy sehuy qu niqun myan.有時候我們吃番薯,有時候吃芋頭,
-
iyat giway mami qu niqun myan, gi yasa qu qnxan raral qasa rwa.我們不是一直吃米飯,因為以前的生活就是如此。
-
raral qasa ga, mʼuy balay qu qnxan ta.在以前的時候,生活很辛苦,
-
ana nanu ga wal pczyawgun, ana usuw pczyawgun ga wal pczyawgun.什麼樣的工作都做過,即使粗重的工作都做過,
-
nanu mʼuy balay qu qnxan ta raral qasa.我們以前的生活非常的辛苦勞累,
-
misuw qani lga, talagay kinblaq balay.到了現在,生活變得那麼的便利,
-
ungat bwax lga, siy usa mbaziy siy phapuy.沒有米的時候,直接去買就可以煮了,
-
ungat ramat lga siy usa baziy rru, siy ta i tahok ramat.沒有菜,也是直接去買回來煮就好了,
-
blaq balay qu qnxan ta misuw qani la. aw yasa la. yasa la.現在的生活品質也提升了!好了,結束了。