跳到主要內容區塊 :::
:::
  •  24
  •  0
  • FB圖示
  • line圖示
TIME:

  • 字幕列表
  • kun ga kahul saku Naro Micista.
    我來自那羅道下,
  • lalu mu ga Ciwas Batu Sayun.
    我的名字叫做Ciwas Batu Sayun,
  • aring saku cipoq ga, nanu musa i mtzyow slaq yaya yaba maku ga,
    從我小時候,爸爸媽媽去田裡工作的時候,
  • musa myan mluw uzi musa a myan i mzywi ska slaq ku laqi hya.
    我們小孩子們也會跟著到田裡去玩耍,
  • ru kwara mtswe myan ga, pitu tswe myan.
    我們全部總共有7個兄弟姊妹,
  • mlikuy ga payat, kneril ga cyugal.
    男孩子有4個,女孩子有3個,
  • nanu musa myan i mluw yaya yaba myan i slaq ga,
    所以我們跟著爸爸媽媽去田裡的時候,
  • kruma ga kyalun sami na yaya yaba myan mha,
    有時候父母親會告訴我們,
  • pqbaq i mtzyow.
    要學習工作,
  • ini simu qbaq mtzyow lga, baha blaq krahu simu ru musa simu ngasal squliq ini simu qbaq mtzyow ru
    如果你們不會工作,你們長大後嫁了人,怎麼辦!
  • qlangan simu lga, baha blaq la. maha qu yaya yaba maku cbaq sami.
    爸爸媽媽教導我們說,你們如果懶惰,要怎麼辦?
  • ru krahu saku lga,
    到了我長大之後,
  • aring saku i mopuw magal kawas lga,
    從15歲開始,
  • musa saku mtzyow a tzyow tbagah ga, kmihuy bagah raral hya.
    我就到煤礦區去工作,以前有挖煤礦,
  • ga ini saku usa squ ka qmwax a bagah ru kmihuy a bagah hya.
    我沒有去洗煤礦和挖煤礦,
  • mkya myan squ brwan nqu thoki.
    我們是在長官的辦公室。
  • a musa sami miq ocya kya krryax sami hya.
    我們每天做的是端茶跟送茶,
  • sazing hi myan 表姐 maku qutux ru knan.
    我們有兩個人,我和我的表姐,
  • ru tzyow sami kya lga, mpuw pitu kawas maku lga,
    我們在那裡工作直到我17歲那年,
  • wahan saku naha smzye la.
    就有人來說媒了。
  • ini saku son ga, rima smwal qu bnkis lga,
    我雖然不願意,但是長輩們已經同意了,
  • raral hya ga, smwal mnkis lga, ana ini usa i, ana ini swal qu ʼlaqi lga, siy naha posi la.
    在以前,長輩同意了,做子女的即使不願意,他們就讓孩子嫁了!
  • baha hmswa gi,
    因為
  • yaba mu ga mung squ keʼ maha a ...,
    我的爸爸聽到說…,
  • ay... tmuzyaw ay qu pyutas qasa.
    欸…那個即將要結為親家的很有錢哦!
  • cingay ey slaq nya ma, cingay ey ruma nya ru qparung nya ma.
    擁有很多的田地,很多的竹林,還有很多的杉木,
  • nanu siy saku qhli ni yaba maku, ru yaya mu ga ini pyang smwal yaya mu hya.
    所以我的爸爸很堅持讓我嫁了,雖然我媽媽不是非常願意,
  • smwal yaba maku lga, ungat qbaqan yaya maku uzi rrwa.
    但是我爸爸答應了,我媽媽也是沒辦法了。
  • ru musa saku mpuw pitu kawas maku, aring mpuw pitu kawas maku lga,
    在我17歲的時候,從我17歲開始,
  • nanu musa ku squ ka mlikuy maku la.
    就嫁給了我的先生了。
  • mlikuy maku ga, rima qu sazing kneril nya.
    我的丈夫,他已經娶過兩個太太,
  • qutux kneril nya qutux laqi nha lga wayal mhoqil la.
    第一個太太在他有一個小孩之後就過世了。
  • te sazing kneril nya ga,
    第二個太太,
  • qsuyan ni i 徐貞貞 qu galun nya,
    他娶的是徐貞貞的姊姊,
  • ga sazing balay byacing pinlgan naha lga,
    但是,他們在一起只有兩個月,
  • wal mgey lozi qu kneril nya ka qsuyan na 徐貞貞.
    那個徐貞貞的姊姊也跑掉了。
  • ru aring kya lga...(ay...ini mu an klan musa mqwas lki)(nway...)
    從那時候…(欸…我忘記講唸書的事情了)(沒關係…)
  • aring kya lga, raral qasa ga musa sami mqwas ga,
    從那時開始,在以前的時候我們去唸書...
  • musa sami mqwas i maykarang.
    我們是去梅花讀書,
  • a...icinengsay saku a gipun lga,
    ㄟ…我在日本時代的一年級時,
  • a...slaqux naha qu gipun lga,
    ㄟ…他們就戰勝了日本,
  • nanu yasa qu mwah ku ka thelu ka nyux mlahang ita qani la.
    就是那時外省人來我們這裡的時候。
  • ru nanu tehok kya qasa lga,
    然後,到了那以後,
  • wahan naha ku smzyay lga,
    他們就來說媒了,
  • musa saku kya i Btang qasa.
    我就去了Btang那個地方,
  • bih slaq ga, Btang son nya lalu nqu rhzyal ka ʼsan maku qasa.
    靠近Slaq(新樂),我去的地方就是他們所謂的Btang這個地方。
  • nanu musa saku ga,
    我剛嫁過去的時候,
  • talagay iyat mintzyow na rwa ku son maha laqi.
    因為年紀真的太小了,沒有工作過,
  • rasun saku naha mpanga qparung rasun naha mhangal ruma.
    他們帶著我去扛衫木,帶著我去背竹子。
  • musa sami mtzyow qmayah ga yaqih cikay qbaq nqu yaki mu rwa.
    我們工作的時候,我婆婆的手有點不好,
  • nanu knan qu rasun naha i mmahing squ pagay mma son ga, sumun qu pmyun qasa.
    只能帶著我去他們說的稻田除草,種的就是糯米的稻子。
  • nanu rasun ku naha mahing ga,
    他們帶我去除草的時候,
  • ini saku pyang baq i laqi saku kya na rwa.
    因為我年紀小,所以不太會,
  • nanu ana yasa ga, siy saku qehul nyux ta mwah sqa lga,
    即使是那樣,因為已經嫁到了這裡,我也只能勉強的做了。
  • ini ta qbaq balay tzyow lga, baha blaq maha saku.
    我心想如果真的不會做,怎麼辦了!
  • nanu yasa, siy saku qehul balay i mqbaq tzyow rru,
    所以,只能勉強地努力的學習工作,
  • nanu baq saku balay mtzyow lga,
    所以,直到我學會了工作,
  • a qasa lga, aring ku baq mtzyow qasa lga,
    啊…從我學會工作之後,
  • kiʼan saku nqu piyang qsuyan laqi maku.
    我懷了我最大的孩子,
  • wal mhetay qu mlikuy maku la.
    我的先生也正好去當兵了。
  • musa mhetay qu mlikuy maku lga,
    我先生去當兵的時候,
  • mswa la nanu qu ʼsan mu mtzyow.
    想說我要去做什麼工作?
  • musa ku mhangal ruma musa mhangal qhoniq qu qnxal maku raral qasa.
    以前我的生活是去背竹子、扛木頭,
  • nanu lungun balay ga, talagay mʼuy balay qu qnxal raral qasa ga.
    真的想起來,以前的生活特別的辛苦,
  • talagay kin na ...ini i thozyay gi nyux laqi rwa.
    非常的…因為年輕所以沒有能力,
  • maha i rima nkis lga, aki i blaq hazi.
    如果年長一點,應該會比較好一點,
  • nyux rima a nyux laqi na ru, mwah mlikuy mu lga,
    我還很年輕,就嫁給了我的先生。
  • isay kya qu laqi mu ka piyang hopa qasa la.
    那時候我最大的孩子才一歲,
  • ga nanu mwah qu mlikuy maku mnwah mhetay naki kya Kinmong.
    那時我先生從金門當兵回來,
  • obih balay shngan nqu 823大戰 ga,
    差點趕上823大戰,
  • maha nya shngan lga, kana a wah rrwa mlikuy maku.
    如果趕上了,我先生就回不來了,
  • isay qu laqi maku lga, baq kmal la.
    我的孩子一歲時,會說話了。
  • ima qani son saku nya ga, yaba su son mu, son mu qu laqi maku.
    問說這是誰?我回答孩子說,是你的爸爸。
  • nanu yasa ru mwah lga, nyux sami muya pagay lga sami ki kyutas mu.
    所以,回來了之後,我和我的公公,我們正在種稻子,
  • a muya myan pagay lga, minsbehuy ru ungat qu tuqiy wahan nya.
    種稻子的時候,因為颱風損壞了道路,
  • pwah pwah kya i Mʼutu rru,
    從Mutu(關西的馬武督)過來,
  • mwah i Slaq lga, pwah rgyax na Slaq ru,
    再從Slaq(新樂的水田)的山上過來
  • maki qutux qu gong ga, rima naha syan nha hongu.
    路過一條河,他們事前已架好一條橋,
  • nanu mwah lga, nyux sami shngal muhi pagay kin i ...
    先生回來時,剛好趕上正在種稻的我們,
  • nyux sami muya pagay lga,
    我們正在種稻子,
  • sami ki yutas nanaq sazing hi.
    只有我和我的公公兩個人,
  • ru nyan qu mlikuy maku ka mnwah mhetay.
    然後,在當兵的我先生回來了,
  • ulung su ini shngay nqu 823 qasa, maha nya shngal lga, kana uwah la.
    好在沒有趕上823(砲戰),如果趕上了,就回不來了。
  • nanu muhi sami pagay ru mwah rmaw muhi pagay.
    當我們正在種稻的時候,就來幫忙我們了,
  • kryax ami sami musa maniq ngasal ga,
    到了中午回家吃飯的時候,
  • laqi ga si nkux maha, "wiy! ima qani ma?"
    孩子頓時嚇到了問道:咦~這個人是誰?
  • yaba su son mu, mnwah mhetay son mu.
    我告訴他:「是你的爸爸,他去當兵。」
  • nanu maniq sami rru masoq ami*(sami) maniq lga,
    所以我們一起吃飯,吃完飯了之後,
  • musa sami mtzyow lozi musa sami muhi pagay lozi.
    我們又回去工作繼續種稻子,
  • nanu ru tehok squ gbyan lga,
    一直做到晚上,
  • nanu malax sami ini myan suqiy muhi qu pagay myan.
    我們沒能種完稻子,就結束工作。
  • suxan nya lozi ga,
    明天還是要繼續,
  • san myan i muhi lozi qu pagay ka thay myan slaq ini suqiy muhi qasa.
    我們又去把在田裡剩下沒有種完的那些稻子種完,
  • ru babaw nya lga,
    在那之後,
  • nanu qu ʼsan myan mtzyow lga,
    我們去做什麼樣的工作,
  • ana qparung kmut qparung ga, musa ku mhangal uzi gi.
    像是砍伐杉木,我也去背杉木,
  • ana ga ini saku thozyay mhangal.
    即使我沒有力量背,
  • iyat saku mincizyow usuw pcywagun squ,
    我沒有做過很粗重的工作,
  • maki saku ngasal yaba yaya maku.
    在我爸爸媽媽家的時候,
  • baha hmswa ga, musa ku mtzyaw tangko ga,
    為什麼呢?我以前在煤礦區工作,
  • nanaq musa miq ocya qu san myan tzyow sami shya*(sa hya).
    那時候我們的工作只有送茶,
  • nanu rasun saku naha mhangal a qparung lga,
    所以那時候帶我去背杉木的當下,
  • siy saku ngilis tuqiy maha,
    在路上哭著對自己說道:
  • talagay mosa hyan qa qnxan ta babaw nya lga, maha saku.
    真的覺得,在未來的生活就是這樣子了,自己這樣想著,
  • son qasa ru,
    那之後,
  • patul ru ini tzyul msyaw kawas maku lga,
    在我大約四十或三十多歲的時候,
  • aring kya a ini phkangi la i mlikuy maku ga, 中風了
    那時候開始,我先生不能走路了,中風了,
  • ru nanu a knan ku ptzyow la.
    所以換我工作了。
  • ungat qu yutas ru yaki rrwa, wal mhoqil la.
    在那時候我公公婆婆不在了,過世了,
  • knan kwara qu mtzyow niqun laqi mu.
    孩子要吃的都是我負責工作而來。
  • laqi mu ga, qasa ga pira lpi laqi maku?
    我的孩子,那時候…我幾個孩子了?
  • qasa ga nanu kun nanaq qnazyat kwara qu laqi.
    那時候,只有我自己養活我全部的小孩,
  • spat laqi maku, payat mlikuy ga, payat kneril.
    我有八個小孩,四個男孩四個女孩,
  • ga knan kwara qu mintzyow rmanga squ laqi gi,
    只有我一個人工作餵養我的小孩,
  • ini saku ptzyow nanu qu niqun laqi lpi?
    我不工作孩子要吃什麼了?
  • ru nanu yasa qu siy saku kinlokah.
    所以我也只能堅強,
  • wiy saku musa mtzyow qmayah wiy saku musa mtzyow slaq.
    有時我去山裡工作,有時我去田裡工作,
  • wiy saku musa mhangal ruma.
    有時候我去背竹子,
  • qnxan mu raral ga, wal maha kya mʼuy iyal qnxan maku.
    我以前的生活,我的生活就是那樣的勞累,
  • nanu ini piyang blaq hi maku.
    所以我的身體沒有很好,
  • aring squ nanayu nansay saku lga, nbu saku lru,
    從70幾歲開始,比較會生病了,
  • ana mucing qani ga,
    一直到現在,
  • nyux yaqih kwara qu kakay mu ru qbaq maku la.
    我的手我的腳全部都不好了。
  • nanu yasa ru,
    所以,
  • ta qu son maha a qnxan maku raral qasa ga,
    如此回想我以前的生活,
  • mosa mamu cyux mamu pongan qu keʼ mu ga, mosa mamu nyux baqun.
    你們聽到我說的話,你們才會了解。
  • nanu raral qasa ga,
    在過去那時候,
  • mtzyow sami slaq ga,
    我們在田裡工作時,
  • qmibuw saku ru kmalu saku nanaq uzi.
    我是自己犁田耕耘,
  • baha mswa ga, mhetay kya qu mlikuy maku.
    為什麼呢?因為我的先生在當兵,
  • kun musa qmibuw ru kun musa i kmalu.
    我去犁田,我去耕田,
  • nanu masoq saku maha kya lga,
    所以在結束自己的工作後,
  • muya pagay squliq lga, musa saku sinbazyux.
    在別人種稻時,我去換工,
  • nanu muhi saku pagay lga, wahan naha saku mluw qu ryax maku la.
    那麼在我種稻子的時候,他們就來還我之前去換工的天數。
  • nanu mahing pagay rru,
    然後接著是田間除草,
  • suqun mahing pagay minsazing mahing pagay lga,
    要把稻子的草除完,總共要除兩次,
  • aring kya mha mkbwey saku qu pagay qasa lga,
    從那時起稻子開始結穗了,
  • mkbwey qu pagay lga,
    稻子結穗之後,
  • nanu i mhoqil qu pagay qasa lga,
    直到稻子熟成了之後,
  • san myan kmloh la.
    我們就要去割稻了,
  • klhul lga, nanu sinbayux saku squliq lozi ru,
    割稻時,我又要接著去換工,
  • nanu lgan, wahan saku naha mluw lozi ga,
    然後跟…他們會來繼續跟(還)我的工了。
  • nanu yasa qu kmloh sami pagay qasa hya la.
    所以我們在割稻的時候,
  • aw kmloh sami pagay ga, suqun myan i kmloh.
    對,我們割稻時,會把稻子割完,
  • baha hmswa, cingay san maku sinbayux qu squliq lga,
    為什麼呢?因為我去換工的地方很多,
  • ini ga mtyu, pitu, spat qu san sinbayux lga,
    有時我換工有六、七、八個,
  • qutux ryax i kmloh pagay ga, ini myan suqiy uzi.
    有時候一整天割稻我們也做不完,
  • ga nanu kinsuxan nya lga,
    所以隔一天之後,
  • kruma ga kryaxan lga, suqun myan kmloh qu pagay maku la.
    有時候到中午,我們就割完我的稻子了!
  • gi baha hmswa ga,
    因為啊!
  • rasun kwara qu nwahan maku sinbayux mtzyow.
    我所換的工全部都要帶去,
  • nanu wal nasa qu son maha qnxan maku ga,
    所以這些過往都是我以前的生活,
  • nanu kmloh sami pagay ga, khmay rasun maku ga,
    所以我們割稻的時候,我帶的工人非常多,
  • nanu a kruma ga ini myan suqiy
    有些時候我們會做不完,
  • klhul qu pagay qasa lga,
    把那些稻子都割完了之後,
  • nanu kyazyun myan ka kikay rwa helaw.
    我們就會用機器脫穗比較快,
  • nanu ru msʼun squ kulu nya lga,
    然後箱子裝滿了之後,
  • kopul na punki ru szyun sa qbun.
    就會用畚箕把它盛出來放到籃子裡,
  • sʼunan kwara qu qbun qasa lga, maki qu sehu.
    我們把那些籃子全部裝滿了,那時有工人,
  • mpanga Tayal panga san myan i smi squ pgyan myan.
    請工人用背架背到我們曬榖的地方,
  • pgyan qasa ga, quci kacing qu san myan hmakut ru,
    曬穀的那個地方,我們先去扛牛糞,
  • qyaqun myan ru ssom myan squ pgyan pagay qasa.
    攪拌後塗在曬穀場地上,
  • nanu pgyan kya qu pagay ka knloh myan.
    就把我們割好的稻子曬在那裡。
  • aw nanu i mrngu lga,
    對,然後曬乾了之後,
  • maki qu a yawa a,
    那時有簍子,
  • syan myan pagay knalay naha tninun na ruma qu
    就拿他們用竹子編成的(籃子)來裝那些收成的稻米,
  • syan pagay ka knloh qasa.
    用來放那些收成的稻子,
  • nanu ru nanu i pqaniq sami mami ga, nanu smxu sami.
    所以,所以我們要吃的時候才會碾米,
  • smxu sami luhung qu a pagay.
    我們用木臼來碾稻米,
  • kruma ga, siy sami sxu pzyux hazi gi,
    有時候,我們會碾多一點米,因為
  • a tay ta ta ini siy sxu pagay maha sami.
    這樣就不會一直碾米了,我們這樣想。
  • nanu maha kya lga, maki qu bwax myan.
    就是那樣,我們有了稻米,
  • phapuy sami lga, helaw magal qu son maha puzyun ta bwax la.
    要煮飯的時候,很快地就可以取得我們所需要煮的米了。
  • nanu i musa sami mtzyow lga,
    所以,我們要去工作的時候,
  • qlyan ga, muha sami i muha ku lama phapuy lga,
    到了中午,我會先去煮飯,
  • nanu nyan pucing qu ka kwara ka seyhu
    然後工人們就會陸續回來,
  • nyan mpanga a pagay ka knikay myan kikay qu pagay.
    他們背回用機器脫穗完的稻米。
  • nanu yasa wal maha kya son maha qnxan maku knan.
    我以前的生活就是像那樣子,
  • nanu a raral qasa ga, masoq sami kmloh pagay lga,
    以前,我們收割完稻子之後,
  • pgyan myan ru in ga payat, magal bengi ga,
    我們要曬大約四到五天,
  • mrngu balay qu pagay.
    稻榖曬得很乾,
  • baha hmswa ini su pgiy bsyaq cikay ga,
    如果沒有曬久一點的話,
  • mutu i tqmu ga bwax nya.
    稻榖就會發霉了,
  • nanu yasa qu i galun myan qu pagay pngyan myan qasa lga,
    所以我們會把曬好的稻榖拿起來,
  • san myan i smku squ khu.
    收進穀倉裡去,
  • maki nanaq qu khu ka
    我們自己有穀倉,
  • ssyan myan pagay tminun squ yawa krahu balay ru syun kya qu pagay.
    會用編織好的大籃子放入我們的稻榖,
  • nanu i psxu sami pagay lga,
    所以當我們要碾米時,
  • psswan myan uzi i
    我們也會把他鎖好,
  • ini ga kya musa mzywi.
    怕有人會跑進去玩耍,
  • musa mayquriq, yasa kongun myan.
    會來偷竊,那是我們最害怕的了!
  • nanu smxu sami pagay ga,
    所以我們碾米的時候,
  • niqun myan nanaq qu pagay qasa.
    那些都是我們自己要吃的稻米,
  • ini myan biri giy yasa qu qnxan nkis raral rwa.
    我們不會賣掉,因為以前我們老人家就是那樣。
  • nanu smxu sami ga,
    所以我們碾米時,
  • syun squ maki nanaq qu syan myan bwax qu snxu myan.
    會放在我們專門放置碾好的米的地方,
  • nanu i rwa lga, nanu mincyugal sa smxu lga,
    所以,那些碾過三次的米,
  • ungat qu nqyu nya la.
    就沒有稻殼了!
  • ungat qu pagay nya balay lga, nanu tbsan rru,
    沒有稻殼了之後,然後過篩,
  • suqun tmabus lga,
    過篩完成之後,
  • nanu a tkron myan squ syan bwax qu a bwax myan la.
    就會把米裝在專門放置米的收納物裡,
  • yen nasa qu qnxan raral qani ga,
    以前的生活就是那樣子的,
  • mʼuy balay qnxan myan raral qasa.
    過去那樣子的生活真的非常辛苦,
  • ini kyen qani ay, siy ta usa baziy bwax.
    不像現在,米直接就買得到,
  • siy i phapuy, ini i kyen nasa ay.
    可以馬上煮,以前沒有這樣喔!
  • nanu i rwa uzi lga, musa sami mpanga qhoniq pnahu myan.
    以前也是要,我們要去背木柴來燒,
  • bali kya qu 瓦斯 raral, pnahu myan qhoniq ru puzyun myan na qhoniq.
    以前又沒有瓦斯,我們要燒木柴來煮食,
  • kruma ga wiy ngahi qu niqun myan, wiy sehuy qu niqun myan.
    有時候我們吃番薯,有時候吃芋頭,
  • iyat giway mami qu niqun myan, gi yasa qu qnxan raral qasa rwa.
    我們不是一直吃米飯,因為以前的生活就是如此。
  • raral qasa ga, mʼuy balay qu qnxan ta.
    在以前的時候,生活很辛苦,
  • ana nanu ga wal pczyawgun, ana usuw pczyawgun ga wal pczyawgun.
    什麼樣的工作都做過,即使粗重的工作都做過,
  • nanu mʼuy balay qu qnxan ta raral qasa.
    我們以前的生活非常的辛苦勞累,
  • misuw qani lga, talagay kinblaq balay.
    到了現在,生活變得那麼的便利,
  • ungat bwax lga, siy usa mbaziy siy phapuy.
    沒有米的時候,直接去買就可以煮了,
  • ungat ramat lga siy usa baziy rru, siy ta i tahok ramat.
    沒有菜,也是直接去買回來煮就好了,
  • blaq balay qu qnxan ta misuw qani la. aw yasa la. yasa la.
    現在的生活品質也提升了!好了,結束了。