- 26
- 0
- 字幕列表
-
aw nanu i twangay ta i mubuy mtcisan lozi qu zyuwaw nqu trakis qani好我們來繼續談小米的事
-
nanu hway na Utux Kayal qu pincyuwgan myan qutux kawas kga所以在這一年的工作很感謝神
-
baha hmswa i trang i tbuzyo lru mrkyas qu trakis sa sazing qu abaw nya lga因為在小米剛長出芽到兩片葉時
-
sazing qu abaw nya lga長出兩片葉之後
-
n_ngyut mrkyas qu tarkis ka zik a musa mahing lga小米漸漸長大後到要去間拔前
-
nanu yaqu tlaka lpi tlagay kil i trhyan(thrhing ) iyal mwah qu tlaka nya qutux kawas qani哇!在今年霜下得太慢了
-
kya payat byacing msyaw hazi cikay wal txan tlaka lru在四月左右時就下霜了
-
nanu wal nya si i tklhi kwara qu arwa la trakis lga所以霜害就影響小米的成長
-
keʼ nqu bnkis ta hiya ga, quni wal niqun tlaka la son naha kmal在以前的老人家他們會說:或許被霜吃掉了
-
kruma bbwan keʼ ta ga wal tklhun tlaka lma有些我們會習慣說小米被霜害了
-
nanu yasa qu yan k kinwagiq qu trakis lga所以當小米長到10公分左右這樣的高度之後
-
nanu kruma lga cyugal payat abaw nya la有些小米會長到3-4片葉之後
-
nanu zik balay lhingan trakis lga到要去拔草拔莠苗之後
-
mwah qu tlaka lga yasa wal si takuy kwara la結果下霜之後小米就全部倒下來了
-
wal si takuy kwara lru si balay rʼtung yang klg ta全部倒下來之後就直接變得這樣短短的了
-
si balay rʼtung yang k sthay qu puking nya lru真的短到剩下像它的根一樣
-
si samaw a rhzyal qu kwara abaw nya wal balay a ptklhun na arwa la qu ka而霜害真的把小米的葉子就鋪平在土地上
-
qzyay kwara qu abaw nya i iyat balay snyogun sa pqyanux lga小米的葉子都乾掉枯萎我真的懷疑它不會活
-
ru nanu ulung su blaq kruma maki squ zik sasaw hazi cikay sthay pinqutux lga還好有一些部份在遮蔭處有剩下一株株的小米
-
yasa qu san myan i arwa la qmoq ru son myan muya squ zyo zyo nya ka ungat balay qasa lga所以我們就去拔這些活的小米就種在沒有長出小米的地方
-
nanu yasaq qu maki balay qu bnkis sa mluw mtzyuwaw pcbaq qani qu iyat balay kinqeri nqu zyuwaw所以就這樣當有耆老在跟著我們憶起工作時是不可以輕看的一件事
-
trang sami i mahing ru trang sami squ ka muya squ ka sagaw blaq nya hazi cikay qasa ga當我們間拔及補種一些好的小米莠苗時
-
nanu sthay balay yan k qu arwa nya lga puking nya lga而小米莠苗真的只剩下根部了
-
nanu ktan nya yata Ciwas yata Emi lga當Ciwas及Emi阿姨看到
-
mtasyaq pi ana ga ini huqil qu ka yan ka rʼtung hya kwara qu te ru mtakuy la mhuqil la小米在短根的部份還有綠色的還沒有死而其它的含葉子全部被霜害了
-
nanu kmal qu laha muci mha所以他們就特別說
-
raral wal stnaq squ yan qani qu bnkis ta uzi qu qalang Smangus qani ma在我們司馬庫斯的以前老人家也有遇過這樣的事
-
na qani ga ini naha hbyaci ma所以這樣他們不會用手拔除小米
-
quni ga lhengan naha ga nanu lequn naha balay mku qu yaya nya qasa ana balay i purung yan k rʼtung qasa ga所以他們在拔草莠苗時不管它已斷了或著很短,他們會很小心地把小米的媽媽種好
-
maha mwah mga ini balay klu lasa lma keʼ nqu yata Ciwas yata Emi ga所以阿姨Ciwas及Emi說如果小米有存活的話就會源源不絕
-
aw baha hmwas wal maha kya kmal qu bnkis wal naha ktan uzi qu raral sraral mga因為在聽說過去以前的祖先就說過而且也看過
-
nanu keʼ na laha hiya ga, nanu yang q sthay qasa mrkyas lmga所以他們這麼說如果當只剩下這一點點確成長時
-
tmangu lmga iyat nqu qutux nanak qbuci nya lma發芽的時候枝幹就不會只有一個而已
-
kruma mga sazing ma kruma mga cyugal payat ma有些會有2-4個
-
nanu maha q tqara lmga當小米有長枝幹時
-
maha qa tqara lmga payat qu qara nya lga payat qu bway nya mru qutux puking nya qasa ma當那剩一個根部的小米長大有4個枝幹時就會有4個果實
-
ga iyat squ minmita knan但是我未曾看過
-
ana ga trang myan mahing qasa ga ini maku i sinyaagi knan uzi但是當我們要去那間拔小米時我對這件事也有懷疑'
-
iyat hazi snyogun qani musa mhqil kwara iyat mwah maha sami我們大家對這個事覺得懷疑不可能會存活
-
lktan balay squ ka babaw lmhengan myan squ ka kya magal byacing lga在我們5月要去間拔時就真的看到
-
tktan myan qu arwa qasa lga aring balay tmangu la當初被霜害的小米就開始的在發芽了
-
aring balay tmangu lga, maha qa balay qara kruma ga cyugal kruma cingay lmagal真的在發芽了有些有3個枝幹有些有很多或5個枝幹
-
nanu nyal si nyal nyal ʼrkyas lru所以就一直一直長大
-
balay ga aki pinqutux balay qu trakis syun myan baha hmswa yaqih lrwa當初我們只是一株一株小米這樣種因為他們全部都壞掉啊!
-
ktan myan squ ka wal misu qu mpitu byacing klga zik qlxan qani lga我們大概在7月要準備收割前看到
-
wa! wal memaw balay si i srroq bway nya lru哇!甚至它的果實飽滿到彎下來及
-
memaw balay a mciku qu yaya nya memaw balay m_uku qu abaw nya i baha hmswa ga甚至小米長的非常密集又肥沃因為
-
balay qu keʼ na bnkis qasa耆老說的那些是真的
-
qutux qu toyu nya qsthay prung qasa lga那些被斷了只剩下一個嫩芽時
-
tmangu lga kruma cyugal la kruma payat la kruma magal qu qara nya lga發芽了之後在枝幹就有些會長3-4個芽有些會有5個
-
nanu bway nya qani lga memaw balay maha sqani si rroq lru所以它的果實甚至真的就會像這樣飽滿彎下 來
-
nanu yasa qu ryax soni qani ga, nanu nyux myan liqun kmluh qu hway na Utux Kayal qani memaw mqas balay kwara qu inlungan myan所以在今天開始收割的這個日子,我們很感謝神的恩典讓我們大家的心情都很開心
-
balay ga iyat myan minsnwagun qu ka trakis qani i wal i niqun tlaka rwa quni wal tklhun tlaka rwa我們大家懷疑被霜害過的小米是否會存活
-
nanu mung sami squ keʼ bnkis lga還好我們有聽老人家說的話
-
nanu yasa qu ka nyux myan ktan soni qu bway trakis qani lru所以到現在我們就可以看到小米的果實
-
balay uzi ga mpkal ami squ trang nasa ga當初我們也有在討論說
-
ay quni ga sita pbugi lru quni ga pryahay ta ngahi squ magal byacing maha sami或許就重新犁掉在五月的時候就種地瓜
-
baha hmswa ini balay snwagi lay因為我們真的沒有信心
-
ulung su blaq qu a mung sami keʼ na bnkis ga還好我們有聽老人家說的話
-
maha si myan agal inlungan myan nanak qu sami qu kinbahan lelaqi misu qlga如果我們這一代的孩子只按照自己的意思做的話
-
qana sami kita suq yan bway nqu trakis soni qani lru我們可能到現在就看不到小米結果累累
-
nanu yasa qu所以
-
iyat balay kiqeri qu kinbqan nqu bnkis qani quni ga sinnbin pincbaq nqu bnkis ta raral ga真的不能輕看老人家的智慧及以前祖先所留傳下來的教導
-
baha hmswa aring squ raral tehuk soni qani ga因為從以前到現在
-
cingay qu zik a ryax wal naha hnasun lga他們用很多天的時間翻山越嶺過
-
cingay qu kawas wal naha hnasun la也經歷過了多少年
-
raral uzi ga minnuya nasa lga nanu si naha si squ inlungan ini nah zngi lru在以前也那樣種過所以他們就會放在心中不會忘記
-
nanu qani uzi ga iwal su pincbaq bnkis syun naha cbaq squ ita squ soni qlga所以也就是這樣老人家的教導也就放在現在的我們
-
anay ta scbaq laqi ta babaw nya uzi kana naha i zngi在未來我們也要這樣教導我們的孩子,他們這樣才不會忘記
-
quni ga aki naha syun inlungan qu ka kinbaqan qu bnkis ta zyuwaw nqu trakis qani或許他們就會把耆老的智慧放在心中關於這小米的事
-
nanu zyuwaw nqu trakis qani ga cingay balay qu ka gaga nya ga所以有關小米這件事它有很多規範
-
nanu ryax soni qani ka nwah ta i kmluh qani ga我們在今天去收割這件事
-
nwah ta i kmluh qani ga我們去收割這個事
-
nanu i kmluh qani uzi ga maha sqa qu musa qu squliq nya ga收割的人員要往前
-
nanu binkgan ga tequtux te sazing te cyugal ta payat maha sqani binkgan nya qani ga所以在排列的順序會按照第一個第二個第三,四個這樣排列
-
ini hmci pʼiyuw ma qu ka squliq nya ga人不可以隨意交換位置
-
nanu hmtun ppʼiyuw lga quni ga kawas nyal lga如果隨意交換位置或許在明年
-
nanu trakis ta lga nanu slatun behuy lga nanu mha sqani qu m_ubu qu ka yaya nya lma小米被颱風打到時它就會打結了
-
nanu yasa qu cingay balay gaga nya所以就是這樣它有有很多規翻
-
ru te sazing lga ini naha balay hmci第二個是他們不會隨便
-
nanu a qmluh ta ru psqunun te ska qu ka trakis ru hblan ta lrwa所以將收割的小米會從左右邊傳到中間的人放在一起整理綁成一把
-
nanu qutux taba qu syun ta kya lga綁好這一把就放在地上
-
nanu mhul qani uzi ga ini hmut kmal而且在綁小米時也不能隨便亂說話
-
aw kruma qu qniqan a kazyu qu trakis mha hbaw hazi cikay lga有些小米會被麻雀吃掉可能會輕一些
-
hbaw hazi cikay quni ga hlan nya hbaw hazi cikay ga wal nya suqun mhul ga ini kal muci maha talay hbaw iyal qu trakis qani正在綁小米或許綁完覺得輕輕地也不能說:哇!這小米怎麼那麼的輕
-
ini hmci kmal maha talagay hbaw不可以說那麼輕
-
imi nya qasa ga maha hbaw lmga kawas nyal lga那個的意思是說:如果說小米那麼輕的話那明年就
-
iyat kbwoyun quni ga iyat pwaxun trakis ta lma就不會長出小米穗即使長出來小米也不會飽滿
-
nanu maki balay qgaga nya cingay balay qu ka ini hmci kmal ru所以就有很多規範在不可以隨便說什麼
-
ini hmci i mtzyuwaw qu zyuwaw na trakis qani在做小米的事情不可以隨便去處理
-
baha hmswa bnkis ta raral kmal ga因為在我們以前的耆老說過
-
trakis qani qu pqyanux squ ita tayal mrwa小米是讓我們族人賴以為生的
-
nanu yasa qu maha yaqih qu pincyuwgan ta qutux kawas qani如果說我們在這一年做的工作不是很好
-
maha ungat qu bway takis qani ungat qu niqun lga如果小米沒長出果實我們就沒有食物
-
nanu mpyut ta lru ini ta thozyay quni ga mpyut ta lga ungat qu kbaqan ta i mqyanux lru所以我們就沒有能力讓我們生存下去
-
aw ru babaw suqun kmluh qu trakis lga之後收割完後的小米
-
suqun kmluh qu trakis qani lga, nanu a pgyan wagi lru收割完後的小米就要曬太陽
-
nanu lequn naha balay mkuw qu trakis qani他們就會很仔細的把小米排列好
-
lequn naha balay mkuw ru lequn naha balay maha qani ps_wagi a qmzyay a很仔細的排列讓這些小米被太陽的仔細曬乾
-
ru ini naha hmci pbuling ay trakis qani他們不會把小米隨便亂丟
-
aw kruma qu laqi ta misu qani qu lga ini tqbaq squ gaga lga但現在的孩子有些不懂這些規範之後
-
trakis sita hmci maha qa pbuling qasa ga就把小米那樣隨意亂丟
-
ini i kuci kya qu bnkis ta raral l ay smayu在以前的老人家並不會這樣喔!會被罵
-
aw quni lequn naha balay mku他們就一把一把的排列放好
-
nanu maha i trang ta qmzyay squ trakis qani當我們在曬這些小米時
-
maha sita hhmci ru qasa ga, nanu karu balay tlilu ga, tlgan son bnkis ta當我們隨便的去排列的時候耆老說就很容易得膿包
-
tlilu qcyan qani ga會在屁股這長出膿包
-
nanu karu tlilu qcyan qani hya ga膿包長在屁股這件事
-
nanu yasa qu ini qbaq gaga son bnkis ta就是被我們耆老說不懂的規範
-
ini qbaq gaga si hmut musa i tluhung si hmut buling trakis不懂的規範就隨便整理收割好的小米
-
si hmut pqzyu squ ka trang qmzyay squ trakis qlga mtlilu qu qcyan la當你在曬小米穗時隨便說話時很容易在屁股長出膿包
-
mtlilu qu liliq kruma la有時會長在腋下
-
qani hiya ga keʼ nqu bnkis lga iwal i nyux ta hpasun lmga這個他們老人家說我們是在用開玩笑的態度去看待這件事
-
nanu nyux snazyu nqu ka utux kayal lma所以祂也會罵人
-
nanu yasa qu cingay balay qu gaga nya所以他有很多的規範在
-
nanu suqun naha balay i mqzyay balay lga nanu ttʼun qu bengan nya lru當他們完全被曬乾之後就會把那前面握的部分切掉
-
lequn naha balay psqut psqut mru mhul lga ttʼun naha la他們就會仔細的綁緊後他們就會切掉了握的部分
-
tngan naha squ yan qlgta nanu seri naha lequn naha balay sryut la qu arwa nya lg他們大概會切斷像這樣的長度之後就再仔細地整理
-
nanu thyayun naha yan qani qu bengan nya lru blaq naha bbebgan trakis lga所以他們會留下好握一把小米的部分
-
nanu rasun ru son sblaq smku bih khu l就會被帶到倉庫好好的存放起來
-
nanu raral ga minsanka squ kmluh uzi ru knan在過去以前我也跟過收割小米
-
aring squ laqi knan na yasa qu niqun mu aring raral la在我以前小時候就是吃這小米的'
-
nanu kmal qu yaya ru quni ga kʼaba maku ga所以我的媽媽或者是已故的父親
-
nanu a musa su i smku trakis ga smku khu qani ga ini naha balay hmci ru他們要把小米存放在倉庫時絕對不會隨便
-
maha ni Lmaray son ta qani hya ga, Lmaray qani hya ga syun naha squ qutux hkuy ru如果我們說這是Lmaray(小米的名稱)那這個Lmaray他們就會把它放在另一邊及
-
quni ga Nqara qani ga syun naha qutux squ hkuy或者是這個Nqara他們會放在另一邊
-
quni ga Tosa son naha qani ga syun naha qutux shkuy或者他們說這是Tosa他們就會放在另一邊
-
ini naha pmagi ay! pmaʼun lga他們不會混在一起,放在一起的話
-
nanu maha hekil qani quni ga pmaʼun su trakis lga如果這是要做小米糕的假如跟小米混在ㄧ起
-
smxu su hekil lga nanu magal trakis l yaqih niqun qu hekil nya lru那在 搗小米時跟其他的品種混在一起它搗出來的小米糕就不好吃了'
-
aw quni ga baqun ta lmaray qani hya ga, blaq balay galan qwo repu naqu bnkis ta rwa或者我們知道Lmarayg是要做小米酒的最好品種
-
aw na lmaray qani plgan su a tosa trakis ka niqun ta qasa lga當這Lmaraym與Tosa那放在一起
-
nanu a sxun naha lru quni ga mbu squ ka repu a qwo lga如果有混和其它的品種,把殼剝掉做小米酒
-
lgan nqu trakis qu ka bwax nya lga nanu ini soki lmru做出來的小米酒就沒有香氣也不好喝
-
nanu qmzyu qmzyu kya lru mʼimaw qu snokan nya lga ini qblaq qu qwo uzi lma混合其它的品種做出來的小米酒也就不好了
-
nanu musa smku khu qani ga lequn naha balay tluhung Lmaray Tosa quni ga Nqara儲存小米一定要把各小米的品種分類好
-
quni ga Sinuw quni ga Nbiru cingay qa lalu nya rwa或許是薊或許是Nbiru有太多的種類了
-
nanu lequn naha balay mkuw qu trakis qani所以他們會把這些小米排列好
-
nanu yan nasa qu ka ptzyuwaw trakis qu bnkis ta raral ini naha balay hmci所以這是以前祖先在做小米時的工作他們絕對不會很隨便
-
aw nanu yasa qu wal pqyanux squ bnqesan ta aring sraral ru sise maha tehuk misu sqani所以這小米是從祖先開始延續到現在
-
nanu yasa qu quni ga mita squ syasing qani qu ka kinbahan babaw nya nyal qani ga或許當我們的下一帶看到這影片時
-
laxi zngi kwara qu ka wal pcbaq bnkis ta千萬不要忘記祖先的教導
-
syaw ta qsahuy inlungan ta qani ga qanyo nqu ka minrzo ta uzi有關我們的民族把它放在我們的心中
-
ini ta i leqi i smi inlungan ta qani lga如果我們沒有把它放在心上
-
nanu yasa musa mpyut qu minzro ta ini ita tayal qani la這樣我們族人就無法生存
-
nanu klokah ta qnahaw su musa cingay qu pbaqan tana所以加油你要去學習的地方還有很多
-
qani hya ga zyuwaw nqu qmluh ru tehuk smku khu這個就是從收割小米結束到儲存倉庫的事情
-
nanu cingay nqu musa ta pbaqan babaw nya lokah ta kwara所以未來我們要去學習的還有很多我們大家加油
-
nway pucing kya就到這裡
-
ima qa這是誰
-
beng qta son sqta ini nwah握小米這樣
-
ini na ini na qba su等一下妳的手
-
son qani是這樣
-
aw Sayun la好換Sayun 了
-
Sayun qba suSayun 妳的手
-
yahi qutux qba su son misu rwa我跟妳說手要打開
-
yahi la ru ktan su mumu nya lga tngi la手打開之後看到小米的節就給它折斷
-
aw yasa yasa對就是這樣
-
sa qutux lozi在一個
-
ini nki hnasaw misu ha先等一下我先越過你
-
nyux saqni tngan ta mumu nya我們要折斷的節在這裡
-
cipoq qa alun uzi ru ta小的小米我們也要拿
-
aw baq su lru妳知道了嗎?
-
cingay mamu wal pbaqan la ga你們學到的很多了
-
son qta就是這樣
-
baqun su ʼzin qbaq ?你知道左手嗎?
-
te ʼzin qhya llaw qhya這是左邊這是右邊
-
cyux inu la ?在哪裡?
-
talagay! baq balay qu Sayun qani哇! Sayun好會喔
-
iyat ay不是喔
-
abaw bya nanak qlgan maha ini phu lga我們只要拉葉子,如果沒有斷
-
tgta yan qani baqun su ga看,就是這樣,你知道了嗎
-
qutux lozi lwey sa tga ta agan qutux我們在拿一根小米來做看看
-
iyat iyat ay ! cyux su syuqun lway qba su la不對不對! 你的手又顛倒了
-
yaxan kwara qu qba su qani ru kura te yatux kwara baqun su ga?你的手掌要全部打開然後往上, 你知道了嗎?
-
galun su qutux krwa你要拿這一根小米
-
qba su qga si qyang kya kwara你的手都要這樣
-
abaw nya abaw nya qgta就是這個葉子要拉掉
-
sklgi baha ini phu ga kyuti qu mumu nya qani把葉子拉掉,如果沒斷就在小米的節上給它弄斷
-
wal su ktan lga?你有看到嗎'?
-
baqun su lga, qutux lway isu nanak你知道了嗎,你自己再做一次
-
ini na cyux su ssyukun lway la qba su ga te kura yatux son misu rwa你得手又顛倒了,跟你說過手掌要朝上
-
abaw nya lokah ini phu lga phun sqani cyux su kta qu tumaw nya qani mumu ru son ta葉子要用力拉開,如果沒斷,有看到它的節嗎?在節上折斷就可以了
-
aw cyux phu la nyux su ktan lru baqun su lga?好斷了,你看到了也學到了
-
bqan yutas去給阿公
-
inu qani beng qta abaw nya qani這要抓哪裡,葉子這裡
-
sklgi abaw nya ru rutux qba mwah qa ru phu bih mumu sa trakis用這個手去拉葉子即在這個節折斷
-
tqba nya注意她的手
-
talagay! baq balay Yacing qaniYacing 那麼厲害
-
qutux lway kun mwah在一個 我來
-
qutux lway ky再一個
-
qta mumu nya qani|看這個節
-
iyat qani不是 這裡
-
Sayun wal misu cbaqan lrwaSayun我不是有教過妳了嗎?
-
qba qani用這個手
-
son naunu pahu qu mumu nya qani這要怎麼採
-
beng qani ta beng abaw nya ru qlgan qu abaw nya握這裡抓它的葉子後再把葉子拉斷
-
cyux qani qu mumu nya它的節在這裡
-
baq su lrwa妳會了
-
nanu a soni qani ga sisr maha u qalang myan Smangus qani ga qutux kawas ga這一年的今天在我們司馬庫斯部落
-
pcyuwgan qutux kawas ka tumubux qani ga在這一年播種的當中
-
nanu ryax soni qani lga mtzyuwaw squ kmluh nqu zikang la所以在今天的工作是收割的時間
-
nanu spat byacing qani ga, nanu bnkis raral hiya ga nanu kmluh la在這8個月的時間,在以前的祖先要收割時
-
kmluh squ sise maha u qutux kawas pincyuwgan qani ga這一年的收割
-
nanu trakis qani hya ga所以這個小米
-
ana balay son nanu mnglung ga不管我再怎麼想
-
sise maha nyux i maras qu qnxan nqu ita tayal qani小米是跟著我們的生活有息息相關
-
nanu giray misu qani lga kwara qu qnxan這個世代的生活
-
kwara ka qnxan nqu yanmin ka taywan qani lga生活在台灣這塊土地的原住民
-
cipoq balay nyux i maha qani ini yungi squ tumubux trakis qani有少數的並沒有忘記這樣的在播種小米
-
nanu kun hiya mnglung qu qalang Smangus qani ga qutux qutux kawas ga nanu kmluh myan krryax所以我在想我們的部落在每一年都會收割小米
-
nanu ungat qu giqas na knluh lga如果沒有新的收割
-
nanu musa mpyut qu ghap ta lga這樣種子就會絕種了
-
nanu mnglung kun hiya ga所以我就在想
-
bunka nqu ita tayal qani hya ga我們泰雅族的文化
-
maha nqu son qani lmnglung ga這樣子想
-
nyux i tumubux trakis qani ru tehuk squ qmluh qani ga在播種小米到收割小米穗時
-
tnaq balay nyux miru qutux a rekisiy nqu qnxan tayal qani knita mu qani ga在我的看法是等於是在寫一篇歷史
-
nanu qalang myan qani ga nyux sami siki kinlokah maha u所以我們部落的族人都在努力
-
laxi ta zngi qu snbin bnkis ta tayal ka qnxan tayal balay qa mqyanux squ babaw rhzyal qani我們不要忘記祖先遺留的生活傳統方式
-
nanu qalang myan Smangus qani cyux i aring soni qani maha sqani kmluh所以我們司馬庫斯現在已開始這樣收割
-
nanu musa qutux hngawan hazi lga musa masuq la kinblaq squ qutux ka kawas qa今年是豐收的一年,在一個禮拜就收割結束了
-
nanu sgalu qu qnxan ita tayal qani ga所以可憐原住民的生活困境
-
nanu ana balay maha nanu qu kayal qani ga si qtu ʼnux mqyanux te tayal rwa qani hiya不管環境氣候的改變就咬緊牙根的過生活
-
nanu yasa qu所以就這樣
-
qnxan ta squ cinbawnan ka ita tayal qani ga mʼbux balay qu bnkis ta uzi生活在這塊土地上的我們,我們的耆老也很辛苦
-
ana mʼbux ga ini naha zngi balay qu ini naha balay qu pyuti qu arwa qga ghap qani就算很辛苦他們也絕對不會讓這種子熄滅
-
nanu yasa qu trakis qani hya kya pira seng qu kawas lpi ?所以這種子到底有幾千年了呢?
-
ghap nya qa thyazyun thyazyun naha nanu ulung naha ini laxi還好有祖先一 直留下留下沒有放掉
-
nanu ana ungat pila ta bnkis raral hiya ga, maras qu qnxan qani ga就算在以前的祖先沒有經濟來源
-
trakis ru ngahi qa pinmahan nqu babaw uraw k maki lga ini mpyut la qu tayal lga只要有土地可產出農作物,族人就不至於無法生存
-
nanu keʼ nqu bnkis tayal hiya ga qutux kawas qani ma qeri mtzyuwaw ru所以耆老的話鼓勵我們每一年勤勞工作
-
nanu yaqu khu qani ga sʼunan qu raysan當倉庫裝滿農作物
-
raysan son qu rwa qhya knahul qga如果倉庫物叫財產
-
nanu sʼunan squ kanhul qu khu lga如果倉庫裝滿了倉糧
-
ana maha nanu yaqih qu kakayl lga, ini su uzyay ini huqil lru就算天氣惡劣也不至於會挨餓
-
nanu trakis qani iyat balay kangtang baqun smku ana pira kawas uy所以這小米真的不容易可以保存好幾年
-
nanu a nyux sami kmluh qani ga qutux kawas nqu kinsuqan qani wah這一年我們的收割要結束
-
nanu nyux kmluh trakis sqa suqun su kmluh kwara qu trakis qani lga全部的小米穗收割完了之後
-
nanu galun naha ru pgyan lru就會拿去曬乾
-
pgyan ini ga qutux hngawan na或著曬一個星期
-
ana balay payat ryax zmagal ryax mtzyu ryax lga kzyay lga大概在4-6天之後,曬乾了之後
-
lequn naha smsun qu bengan nya qani lru lequn naha mtung ru squn naha khu la他們會把一把小米的柄整理好後切齊就儲存在倉庫裡
-
yasa qu gaga nya qu trakis qani hya所以這些就是小米的規範
-
nanu mwah kmluh qani uzi ga masasyaqan balay qu gaga nqu ita tayal qani ga但以現代的年輕人來看可能泰雅族的文化在這裡有一點好笑
-
nanu maha sun nanu mkuw qani ga所以要怎麼排列收割
-
ini hmut ʼmiyu squ nwahan ma採收小米穗的位置不可以隨意更換
-
yasa qu atu su lga si rasiy ma你的終點在哪就直直地帶著
-
nanu aw baq maki imi kwara qu gaga nqu ita tayal ga原來在我們泰雅族的規範有很多意義
-
nanu mtzyuwaw ta trakis qani ini yugi qu atu innwahan ta qani mga所以我們在做小米的工作時不要隨意更換你的位置到終點
-
nanu maki imi nya kwara qasa那些都有它的意義在
-
maha nqu ʼmyu ta qani la ga inlungan ta lga mcqara uzi lga ini pbalay uzi la如果我們更換位置也會分心也不會認真了
-
nanu yasa qutux sazing lga所以這是一個,第二個
-
nanu就是
-
pqas ta qmluh qani si rasiy inrasan ru tehuk squ pucing我們開心的就職值的帶著到終點
-
nanu yasa qu kinleqan qu gaga pincbaq nqu ita tayal所以就是族人的教導是好的
-
nanu cyugal uzi lga ʼmiyu squ nwahan qani ga kyapun na lilu mga而第三個是如果任意更換位置就會得膿包
-
nanu ssyaqan(pincbaq) balay qu gaga ta ita tayal所以族人用規範來教導我們
-
aw baq maki kwara qu insuna nya qu keʼ thelu qu arwa khya la所以用華文來說所有都是有生命的
-
kwara pinbahu maki insuna nya所有的農作物都師有生命的
-
so son mha maki qu tninun nya ga balay ru為什麼會說它們也有生命是真的啊
-
tepi trakis qani來你看這小米穗
-
maki trkis qani ga nanu ini su kuzyay lru有了這小米穗你就不會挨餓
-
baq maki mqyanux na cinbwanan qu tayal la會讓族人在這塊土地上有能力生存
-
nanu ini huqil nanu maki qutux kwara qu pinqmahan qu tninun nya讓農作物不致於讓你挨餓
-
nanu trakis qani hya ga, yasa qu wal mqyanux ita ka bnkis ta tayal ru qani ga所以這個小米是讓我們所以這個小米是讓我們賴以維生的從祖先到現在
-
nanu giray misu qani lga所以現在的人
-
nanu ini naha si inlungan qu rwa qla ka gaga nqu ita tayal qa tumubux trakis qani ga在我們族人播種小米的規範他們並沒有很重視及放在心上
-
nau nglung qu kun ga zihung giray misu qa所以我在想現在的世代很困難
-
ini ga mtciriq qu koka ga yaqih qu koka qani lga如果發生國與國的戰爭而讓國家衰退
-
ingat trakis ru ana maki pila skun su hya ay沒有了小米 ,就算有錢可以存起來
-
iyat su baqun magal uzi la你也沒有辦法拿出來
-
mtciriq lga ana ginko uzi lga, aw ma baqun su magal squ pila發生了戰爭就算是郵局也無法去領錢
-
smku su trakis qani hya lga, sʼunan su khu su lga如果儲存蒼糧
-
musa su si si psesyaq krryax la你每天就會開心
-
nanu yasa qu keʼ nkis raral hya ga?所以在以前祖先的話呢?
-
qnahul qu trakis qani ru ini ga ana nanu qu mahing pincyuwgan ga ktu su ma這個倉糧的豐收代表著會填飽肚子
-
iyat mamu baqun imi nya ktu qga你們會不知道肚子這個含意
-
nanu qani hya ga insuna su mru所以這個就是你的生命
-
thozyay musa su mqyanux ma imi nya qani而涵意也是說你會生存
-
maki qu trakis qani lga當有這個小米穗的時候
-
nanu pqnxun su nya iyat su mqqpyut lru就會讓你生存不至於無法生存
-
nanu spyang balay ga qozyat qutux kawas qani ga ini wah qu behuy ga所以今年最好的祝福是沒有颱風來
-
nanu ini wah hmiriq squ tmubux trakis qani所以就沒有來吹壞播種的小米
-
nanu yasa qu所以
-
qalang myan Smangus qani nyux sami si kinlokah我們現在在收割小米穗
-
bniq snbin nqu bnkis ta raral ka qnxan qani ga是以前祖先在生活上遺留的產業
-
musa ta sbin sbin nqu laqi kinbahan我們要留給下一代
-
nanu yang qani ga iyat ta qppyut ru這樣就不會熄滅
-
nanu ana nqu ka就算這樣
-
ana nanu qu laqi ta kinbahan ini naha zngi qu maha a trakis qani ga yasa qu wal pqyanux ita tayal qani lga如果我們的下一代沒有忘記我們的族人時如何靠這小米生存
-
alagay! laqi ta qani musa thozyay mqyanux哇!我們孩子這樣就可以生存了
-
zngyan ta qani lga mluw ta squ giray misu qlga忘記了這些之後跟隨著現在的生活
-
zihung lga zihung會真的很難
-
nanu maki qutux qwas naha tayal所以有原住民一首歌
-
ita tayal qani hiya mga我們原住民
-
mamki qu rhzyal ta mrwa我們有土地
-
mnayang ta mqumah ta tumubux ta我們開墾,我們除草,我們播種
-
nanu ktan qu trakis qani當你看到這小米
-
nanu memaw mqbway ru mrromul所以小米穗果實彎腰飽滿
-
memaw balay tbasaw ka mhibung nanu memaw mromul qasa ga甚至小米梗非常翠綠長出的小米穗非常亮而金黃
-
nanu inlungan teta mqyanux qani mga我們去思考人的生活
-
nanu siki krangi te kya qu inlungan ta mqyanux cinbawnan ma所以我們要按照那樣子過生活
-
nanu baq ta inlungan ga nanu mromul qu inlungan ta qani我們如果知道就會如何謙卑
-
nanu sʼunan nqu bway ga就會充滿祝福
-
iyat balay kantang qu imi nya qani ga這個意思真的不容易
-
nanu tumubux a kmluh qani ktan maku qu trakis qa memaw mrromul ga從播種到收割,我甚至看到小米穗飽滿彎腰
-
mslungan lway ita squliq uzi這也是要我們如何學習謙卑
-
nanu ini ta tksyaw ra ini ta mcagaw arwa ga所以我們不要囂張,不要自以為
-
nanu maki qu trakis ga nanu rwa所以有一種小米,是什麼呢?
-
klabi iyat son klabi uzi ay nanu qu小米長不出果實只有長殼,但也不是
-
nanu qu keʼ na tayal ka yang arwa qasa maki qutux lalu keʼ nya wah!有一種說詞我想不出來
-
iwal na ungat qu bway nya ga nanu popaw balay son naha就像小米穗長出來但不飽滿所以就變成輕輕的
-
nanu si tuliq wagiq ru所以就長的高高的
-
nanu qnxan ta squliq ga yan kya balay所以我們的生活就小米穗一樣
-
nanu msuʼun qu kinbleqan qsahuy ta qani ga ana siki inrroq我們人也要學習謙卑
-
nanu trroq qani nyux ta kyalun mha qnzyat uzi這個謙卑也是在教導我們要認真
-
mwah ta si ta ʼromul mtzyuwaw thozyay ta i mqyanux我們也是要謙卑認真才能夠生存
-
nanu mqozyat ta qutux kawas qani ga這一年的豐收
-
nanu musa maki niqun qu laqi lrwa可以養活一家人
-
ru ghap uzi lga那種子的話
-
nyux uzi lru kawas lga tumubux ta lga giqas nqu kmluh a sxun su ghap qani lga在今年收成的小米穗就會是明年要播種的種子
-
nanu musa memaw blaq inkyasan nya lozi它甚至又會長的茂盛
-
nanu yasa qu knita mu kun zyuwaw nqu trakis qani hya這些是我從小米這些事去述說我的想法
-
nanu klokah kwara ita laqi tayal ga所以我們原住民的孩子加油
-
laxi ta zngi qu sbin nkis ta qa tayal qani ga si ga maki trakis不要忘記耆老傳承的產業一定要有這個小米
-
ungat trakis qani lga yasa ta musa masuq ta uzi lay若沒有這小米我們也就無法生存了
-
aw yasa對就是這樣