- 30
- 0
1.用 神的恩典來保守我的心。
2.丈夫英年早逝,艱苦的維護家庭。
3.含辛茹苦獨力撫養年幼子女。
4.感謝娘家的協助使自己更堅強。
5.欣慰子女們的貼心與孝順。
- 字幕列表
-
laluʼ makuʼ ga, Rimuy Sayu.我的名字叫楊碧玉。
-
a~kuzing kahul sakuʼ i Pyasan.我是桃園縣復興鄉人。
-
htgan makuʼ hiyaʼ ga, qalang mu ga, Yawhbun.出生地在霞雲部落。
-
ru baqun makuʼ i qnxan qnxan raral ga記得以前的生活。
-
a~ru lungun ku cikay qu qnxan raral yabaʼ ru yayaʼ makuʼ.我想到以前父母親生活及工作。
-
musaʼ mtzyaw ga, musaʼ mtzyaw ga, pʼiyuw ryax ga .尤其是族人之間換工的模式。
-
raral ga, pʼiyuw ryax pʼiyuw ryax muci.以前大家是一個共同組職,彼此間會用換工來完成。
-
iniʼ ga, kiraʼ qani ga, musaʼ mluw musaʼ mluw kya squliq.或者今天我家去那家幫忙工作。
-
ru babaw nya lga, hgaʼ qu mwah mluw mtzyaw bih yayaʼ yabaʼ mu qa la.同樣地,那家的人也要回過來我們這裡幫忙工作。
-
yasa son muci gagaʼ mʼiyuw ryax ga.這就是我們部落族人互相合作的良好文化。
-
ru zik osaʼ mtzyaw qani ga要去工作之前。
-
mlawaʼ ko_ning(日) qani ga, lawaʼ ko_ning yabaʼ ru yayaʼ makuʼ qani ga, lawaʼ nhaʼ ko_ning.我的父母會把工人召集再一起。
-
aki aki lokah inlungan nhaʼ ga .會聚再一起聯絡感情。
-
syotay(日)nhaʼ rmon nhaʼ syotay cikay ru rmon nhaʼ pqaniq cikay ga.招待他們到家裡來用餐。
-
ru musaʼ mtzyaw ga, aki qu lokah qu kinlokah ga, makiʼ cikay qpzing nhaʼ.使得工作能順利完成。
-
ru taqu a~tehuk kawas makuʼ lga, zyuro say (日)sakuʼ lga .一直到我16歲時。
-
nanuʼ yasa qu mwah ku i oyome(日)squ bih Girang qa la.那時有人就來我家提親,我就嫁到宜蘭。
-
bih a~ Rong_pya qani.大同鄉崙埤部落這裡。
-
yasa ha.就這樣。
-
kyalun muci taʼ mwah ku zik owah makuʼ oyome(日) sqani.說實在,我還沒來嫁到這裡以前。
-
iyat makuʼ lungan uzi. iyat makuʼ lungan muci mwah oyome(日) sqa.我是心裡很不願意嫁過來。
-
nyux ku muci nyux cipuq kawas makuʼ naʼ.那時我認為我年紀還小。
-
imaʼ baq son muci oyome(日) uzi kekong(日) qani ga, iniʼ makuʼ baqi nanuʼ imiʼ nyaʼ uzi ru.那時我不知道他們來提親的意思。
-
raral hiyaʼ laqiʼ raral hiyaʼ ga, iniʼ iniʼ hmut la.以前的孩子們都很單純。
-
qani hiyaʼ ga, sinpngan na yabaʼ yabaʼ makuʼ qani.婚姻都是父親做主,說了算。
-
hiyaʼ qu lokah bay muci. a muci nyux hmay hmay mtsweʼ myan uzi.因孩子多緣故,就急著把我嫁出去。
-
mpuw mtsweʼ myan. pituʼ likuy ru cyugal kneril. mpuw.我們兄弟姊妹有七男三女共10位。
-
nanuʼ nkis hiyaʼ la. yabaʼ mukuʼ hiyaʼ nyux khmay.所以老人家就因家中人口多。
-
kuzing hiyaʼ ga, laqiʼ kneril ga, kun hopaʼ.我又是家中長女。
-
nyux muci tehuk nyux makiʼ kawas makuʼ lga .說我已到適婚年齡。
-
nyux ci usaʼ nyux ku nyaʼ ha muci musaʼ oyome(日)la.可以嫁人了。
-
iniʼ ku swal uzi ay. ingat balay lungan makuʼ mwah oyome(日) sqa.我當時心裡很不願意嫁人。
-
iyat makuʼ mnwah nqu Giran qani uzi.我從來沒來過宜蘭這個地方。
-
taqu kawas makuʼ qani ga.從出生到現在。
-
zyuro say taqu zik zyuro say(日) makiʼ ku bih qalang makuʼ ga.16年時間我都是生活在部落。
-
iyat ku nwah ana qutux Girang qani.從沒離開過,更對宜蘭這地方的陌生。
-
imaʼ baq uzi. ana iniʼ swal uzi lga, ingat qbaqan uzi la.心裡再怎麼不願意,也沒辦法。
-
keʼ bnkis raral hiyaʼ ga, yasa keʼ nhaʼ lga, si plgan lungan bnkis raral ga .以前都是服從長者的話。
-
nanuʼ nanuʼ yasa mwah sakuʼ sqani lru.所以我就嫁到這裡(崙埤部落)。
-
yasa son mitaʼ ga這樣看來。
-
raral makiʼ ku bih Yawhbun mqwas biruʼ toqi ga.記得我以前在霞雲讀書時。
-
a qutux ryax tehuk tzyuʼ ryax ga hanici(日) ru musaʼ mqwas.週一到週六都要去學校讀書。
-
krumaʼ ga, qutux ryax balay musaʼ ku mqwas有時候我只能去一天到學校唸書。
-
hmswa kuro raral ru piyux balay mtsweʼ myan uzi .因為那時候家境不好,我們家孩子又多。
-
yabaʼ ru yayaʼ makuʼ ga, mzibuq iniʼ smyax lga plpah lga.爸爸媽媽天未亮時就出門。
-
wal la wal tizyaw la. sbilan kun nhaʼ laqiʼ ru ssweʼ mu.去上山工作了,把弟弟妹妹留給我來照顧。
-
lahang ku ssweʼ la. nanuʼ musaʼ ku gako ikay(ㄖ) musaʼ ku gako(日).我必須要先把弟妹照顧好,才去學校。
-
suqun ku nyaʼ mihi sinsiy.因為常遲到,常被老師處罰。
-
laxi pqwas lma. nanuʼ suʼ mqwas.你這樣子,乾脆不要來學校讀書。
-
qutux balay ryax mwah suʼ mqwas iniʼ suʼ wah krryax.一週只來一次,又常常缺席。
-
suqun ku nyaʼ smayuʼ sinsiy.又常常被老師罵。
-
son nanuʼ lpi! ungat qbaqan uzi ru.我又不喜歡如此,我也沒辦法。
-
son nanuʼ mgyay qu kwaraʼ ssweʼ makuʼ uzi.我又不能不管我的弟弟妹妹。
-
ingat imaʼ mlahang cipuq toki(日).年幼的他們又沒有人照顧。
-
ana nyaʼ bubuʼ na ssweʼ mu bubuʼ yayaʼ makuʼ nyaʼ gbwan ay.連最小的還在餵奶階段的弟妹。
-
anaʼ yasa wal mtzyaw qmayah wal pyaran yayaʼ makuʼ wal mtzyaw qmayah.雖然如此,媽媽為了生活必須上山工作。
-
kun lru shapuy makuʼ ʼubaʼ lga.照顧的工作就落在我的身上。
-
hapuy okay ayang ʼubaʼ qasa nanuʼ yasa qniqan makuʼ ssweʼ mu lru.我就用稀飯粥的湯餵他們。
-
kuro(日) balay raral .以前的生活非常苦。
-
a~ makiʼ iniʼ ku wah oyome sqa na ga.在我還沒嫁到這裡時。
-
iniʼ ku wah oyomye qani nga.我還沒嫁到這裡時。
-
yayaʼ makuʼ ga, cbaqan ku nyaʼ.我媽媽有教我做家務。
-
sbilan ku nyaʼ mlahang laqiʼ musaʼ tzyaw la為了出去工作,常常把弟妹留給我照顧。
-
lahang ku laqiʼ lga, sbilan ku nyaʼ kmal muci.我在照顧弟妹時,就交代很多事情給我。
-
sxuʼ smxuʼ ku pagay a masuq smxuʼ lga, phapuy lozi ru mahuq lozi.洗衣煮飯等農務工作。
-
sbilan ku nyaʼ muci yayaʼ makuʼ.這就是我母親所交代的工作。
-
ru tehuk kawas makuʼ mpuw tzyuʼ kawas makuʼ lga.一直到我16歲時。
-
yaba makuʼ la ga, si ku nyaʼ qhli muci usaʼ kekong lga.我的父親一直要我趕快找婆家嫁。
-
anaʼ ga, yayaʼ makuʼ ga, iniʼ balay swal yayaʼ makuʼ hiyaʼ.但是我的媽媽非常不贊成。
-
hmswaʼ kuzing ga, hopaʼ laqiʼ kneril la.因為我是家中長女。
-
nyux ku nyaʼ aki stman muci rmaw cikay lahang ssweʼ.因他希望我能在家中幫忙照顧弟妹。
-
ru rmaw cikay i zyaw na ngasal ga.及幫忙分擔家務。
-
iniʼ ga, phapuy iniʼ ga, mahuq.或者煮飯洗衣服等工作。
-
yayaʼ mu iniʼ balay swal yayaʼ makuʼ.我媽媽非常堅持反對。
-
ana ga, ingat qbqan uzi ingat qbaqan.但是他到最後也沒辦法阻止。
-
yabaʼ mu hiyaʼ ga, likuy ru puqing ru.因家中最大的決定權在我爸爸。
-
qutux keʼ yabaʼ makuʼ la. ana iniʼ swal yayaʼ makuʼ la .只要爸爸一句話,媽媽都無法改變。
-
ingat qbaqan yayaʼ makuʼ ingat qbaqan yayaʼ mu uzi la.我媽媽再怎麼不願意,也無法改變事實。
-
nanuʼ yayaʼ makuʼ yaqeh nyaʼ balay qsliq.所以我媽媽對於我嫁人之事,心裡很難過。
-
iniʼ balay swal iniʼ ku nyaʼ balay swali helaw mwah kekong oyome(日) ga .非常不願意我那麼快嫁人。
-
mwah ku oyome qani lga, imaʼ baq uzi.我也不知我要嫁到哪裡。
-
hmswaʼ yakiʼ makuʼ ga, musaʼ smzeʼ ga kyalun nyaʼ yabaʼ makuʼ muci.當時我的婆婆來我家提親時。
-
galun ku inaʼ qani ga, iyat makuʼ pcyogun qmayah ma .我不會讓媳婦到山上工作。
-
phapuy cikay lru mahuq cikay kmraw cikay ngasal lga, masuq lma yakiʼ makuʼ la.只要待在家裡幫忙家務。
-
son qani lga, mwah ku sqani lga, tlagay iyat yasa keʼ nyaʼ la.可是我一嫁進來時,並非婆婆說的那樣。
-
mwah qani lga ci.嫁到他們家時。
-
piraʼ balay kawas makuʼ uzi zyuro say(日) mtzyuʼ kawas balay.當時我才16歲。
-
ana nanuʼ iniʼ baq.很多事情還不是很懂。
-
hamswaʼ maki ku bih bih yayaʼ makuʼ ga.因為我在娘家的時候。
-
iniʼ ku nyaʼ rasi iyat mcizyaw qmayat ru si mlahang laqiʼ ru .我從來沒上山工作過,都是在家照顧弟妹打理家務。
-
mwah ku qani lga, yasa la nanuʼ la yakiʼ makuʼ我嫁過來時,我的婆婆就變調了。
-
skzyap ku nyaʼ bzyok la. qmayat bzyok lru.買豬要我養。
-
musaʼ muhi tqenuw musaʼ mcizyaw rgyax lga .還要到山上種香菇。
-
pangaʼ nanuʼ kwaraʼ pangaʼ ngahiʼ pangaʼ qhuniq.什麼都要背,地瓜、木頭。
-
ru musaʼ muhi yasa ka tqenuw muhi qlung ay talagay.真的是很累,去種香菇及木耳。
-
ay! kuro(日) balay cipuq bali ku qthuy hikang ku uzi hikang ku uzi.唉!真的好辛苦,我那時身材又瘦又乾。
-
ay! imaʼ baq muci mwah muci mwah muci qutux qalang ga .唉!我真的不知為何嫁到這個部落。
-
laqiʼ ku balay siqan ku balay aki si ku mgyay uzi ga .年紀幼小,很孤苦無依,想要偷跑回家。
-
iniʼ ku qbaq muci son nanuʼ mgyay uzi.我又不知要如何離開這個地方。
-
muci nanuʼ mluw basu iniʼ ku qbaq uzi.又不知如何搭公車。
-
muci nanuʼ mluw hosya(借) ga, iniʼ ku qbaq uzi.又不知如何搭火車。
-
iniʼ yasa ku iniʼ a aki ku musaʼ ngasal.我是非常想回家。
-
aki ku smoyaʼ musaʼ galang makuʼ ga, bih Yawhbun ga, Pyasan Yawhbun ga.我很想念我的故鄉霞雲,好想回家。
-
smoyaʼ musaʼ mitaʼ yayaʼ yabaʼ makuʼ ru mssweʼ makuʼ ga .我想回去看我的父母及弟弟妹妹們。
-
lungun makuʼ la. hmswaʼ mwah ku qani ga, ingat imaʼ qnbaq makuʼ sqani uzi.我想到我在這裡舉目無親。
-
baha makiʼ qnbaq makuʼ sqani uzi bali ya qani qalang makuʼ.我真的對這個部落很陌生。
-
nanuʼ aki ku mluw basu musaʼ raw.我真想搭公車回家。
-
iniʼ ku baq muci nanuʼ mluw.自己又不會搭公車。
-
qutux ryax ga, qutux balay qutux basu qutux ryax musaʼ uzi.一天只有一班車。
-
son qani lga, ingat qbaqan uzi ingat qbaqan si ku.我當時真的不知手措,不知如何是好。
-
si ku si ku si ku rmang(日) lga si ku ning_tay ning_tay(日) ku lru.我只有忍耐再忍耐。
-
ana ku muci nanuʼ kuro(日) bih sqani lga si ku ning_tay(日) lru.雖然在這裡非常的辛苦,我只有忍耐撐過去。
-
ktan lga, makiʼ laqiʼ makuʼ la osang(日) ku laqiʼ就這樣,一直到我懷孕生子。
-
ana muci iniʼ makuʼ syay bes makuʼ qani.雖然我不喜歡我的先生。
-
ulung suʼ blaq uzi blaq balay inlungan nyaʼ sgalu ku nyaʼ balay .還好他的心地很好,非常疼愛我。
-
galu ku nyaʼ balay malu balay kneril ru.非常會照顧老婆的人。
-
maki laqiʼ makuʼ ga, malu balay laqiʼ uzi.也是非常疼愛孩子的人。
-
nanuʼ yasa ru n_gyut n_gyut maki cikay kawas makuʼ.因此,隨著年齡增長,我也漸漸的成熟。
-
laqiʼ makuʼ laqiʼ hopaʼ nibang osang qu nibang sanbang yobang(日) payat laqiʼ makuʼ.我總共也生了4個小孩。
-
payat laqiʼ makuʼ lga, nanuʼ taqu sisay muci makiʼ qu sqani lga .我在這裡生活的時間,也有了4個孩子。
-
bsyaq kniʼan ku qani hiyaʼ la.也等於在這裡生活了很久。
-
yasa qu kinholan makuʼ hiyaʼ sisay muci zyuroku nyan(日)balay makiʼ ku kya.我在我的故鄉出生地生活了16年的時間。
-
ta qani mwah ku sqani hiyaʼ lga.一直到這裡的時間。
-
mwani lga, yong_zyu haci nyan(日) lo makiʼ qu sqani ga! aw~如今我在這裡也生活了將近約48年之久。
-
ana~ yaqeh balay qu ume(日) makuʼ ga, blaq balay lungan na mlikuy mu qani.雖然我覺得很命苦,但我的先生心腸很好。
-
talagay makiʼ qutux ryax mnbuʼ la.有一天先生突然生重病。
-
mnbuʼ lru mnbuʼ myangiʼ lru yasa qu wal chotan Yabaʼ Utux Kayal lga.生病好一陣子,都無法治好,就盟主恩召。
-
chotan lru ru aki taqu suruw na bes makuʼ qani ga .先生往生之後。
-
aw balay qutux kawas msyaw la. qutux kawas msyaw era qani .大約一年後的時間。
-
aki kya qutux squliq aki mwah smoyaʼ kuzing ga .有一個人非常中意我。
-
nyux muci ragay misuʼ lahang laqiʼ ma .表示願意跟我一起來撫養我的孩子。
-
ktan ku nya ga, blaq suʼ balay na kneril ma .因他看我是非常好的女人。
-
ragay misuʼ mlahang laqiʼ muci.願意來一起撫養我的孩子。
-
pongan yakiʼ makuʼ yakiʼ makuʼ ga, anotoki (日) rimaʼ wal makiʼ Toyan la .那時我的婆婆住在桃園,聽到了這一件事。
-
ru pongan yakiʼ makuʼ lga, mwah yakiʼ makuʼ wahan ku nya qmruq muci laxi usaʼ.我的婆婆馬上到我家裡,阻止我。
-
laxi pgay laqiʼ suʼ inaʼ suʼ son ku nyaʼ yakiʼ makuʼ .告訴我說,媳婦!為了孩子,你不能再嫁。
-
nanuʼ mung ku balay keʼ yakiʼ makuʼ uzi. mung ku balay keʼ yakiʼ makuʼ uzi .我也很聽婆婆的話,不再改嫁。
-
ru iniʼ ku iniʼ. wahan ku nyaʼ mlahang qani yakiʼ mu lay.我拒絕了對方,我的婆婆就來跟我住,順照顧家人。
-
wahan ku nyaʼ mlahang ka ikage(日) sqani ay. yakiʼ makuʼ khangan ku nyaʼ muci.我的婆婆陪我們住了一個月的時間。
-
siqan laqiʼ ma. laxi balay pyariy laqiʼ ma.孩子很可憐,不要離開他們。
-
iyat nhaʼ yabaʼ nanak ga, iyat nhaʼ leqan mlahang ma.不是自己親生的爸爸,不會好好照顧孩子。
-
inaʼ an sgalu laqiʼ suʼ. laxi balay laxi balay alax laqiʼ ma .你要為孩子著想,絕對不要離開他們。
-
nanuʼ kmal muci yakiʼ makuʼ uzi la. lungun makuʼ uzi la. balay balay muci sakuʼ la.我聽了婆婆一番話,心裡也很認同。
-
balay balay uzi muci sakuʼ lga, nanuʼ wal mu si laxi la wal mu si laxi la.我也認真的思考,就拒絕對方。
-
nanuʼ yasa qu kuzing nanak muci qani qmayat kwaraʼ laqiʼ makuʼ lru.因此我就獨自一人來撫養孩子們。
-
gleng ga, ana ku wal kuro(日) cikay gleng ga .雖然以前很辛苦的撫養孩子們。.
-
a~a yani qani lga ta.一直到現在。
-
hopaʼ kwaraʼ laqiʼ uzi la. laqiʼ mu kneril wal oyome uzi la .孩子都長大了,女兒也已嫁人。
-
a qutux laqiʼ mu hopaʼ mlikuy wal magal inaʼ uzi la.大兒子也已娶媳婦。
-
nanak Apaw qani nyux ku khangan cikay. nyux ku khangan ga .現在只有照顧車禍過的小兒子。
-
ru nanuʼ balay nyux smruʼ knan pi. lungan ku ga.長期以來一直扶持我的意念?
-
yani la inlungan nanuʼ qu kuro qsahuy inlungan makuʼ la.現在我不再有太多的生活負擔。
-
nanak qutux qu snhyan qani. nanak qutux qu snhyan qani.就是單純的基督信仰。
-
aring ku makiʼ aring makiʼ snhyan makuʼ qani lga.從我有了基督的信仰。
-
baqun ku balay muci. imaʼ son makuʼ stman Yabaʼ Utux Kayal qani balay nyux sakuʼ stman.我深信,只有天父是我最大的依靠者。
-
hiyaʼ balay qu mlahang knan ru hiyaʼ balay nyux miq qpzing knan祂是賜我力量及眷顧保守的神。
-
baqun makuʼ balay son muci qu kahul snhyan qani ga .我知道,是信仰一路扶持我走一生。
-
iyat muci kahul snhyan kana iniʼ ku thuyay nanak uzi.不然我是無法走過來。
-
ulung suʼ a~kahul snhyan qani ga, stamaʼ ku Yabaʼ Utux Kayal.還好,我認識了神,讓我有依靠。
-
yasa qu hiyaʼ qu rmaw miq qpzing knan lga.無論生活多麼的困苦,祂都會幫助我賜我力量渡過種種問題。
-
piyang balay ga, giwan snhyan raral ga bnkis syan lungan ga.特別是這個傳統信仰,是老人傳承給我們的。
-
nanuʼ wal muci wal iniʼ ga wal lamaʼ bnkis ga iniʼ ga yakiʼ yutas ga.對過去祖先的教導。
-
kotas ru kʼakiʼ wal yasa qu syan lungan ga son taʼ tmatuk tunux .我們都是以祖先的祖訓為我們的規範。
-
yani qani lga, iniʼ tnaq la. aring son muci mʼyu ziray(日) qani lga.但是現在因時代的不同及轉換下。
-
mʼyu ziray(日) qani lga, aring Amirika ga mwah Taywan qani mwah muzci Taywan qani.時代的變遷下,外國傳教士來台灣。
-
mwah ~say muci mwah aki mwah qbaq son muci snhyan ga .來傳揚基督教的福音。
-
ru hgaʼ iwan muci hgaʼ maras yasa mwah mraw muci bwax la nanuʼ qu 麵粉(中)ga.早期外國傳教士來傳福音時,還帶著米跟麵粉等物品。
-
bwax ru iniʼ ga kanyume(日)ga ana lukus ana nanuʼ pizyux wahan nhaʼ mrmaw qnxan ga.帶著各樣物品來發放幫助我們。
-
aw muci kya raral.是的,以前就是這樣把福音傳下來。
-
yani ga lungun makuʼ lungun makuʼ kinraral maki sakuʼ i qalang maku bih Yawhbu ga .我現在回想我以前在自己的故鄉霞雲部落時。
-
kʼakiʼ makuʼ ga, wal makuʼ ktan tminun palaʼ ga我有看到我的奶奶在織布。
-
nanuʼ taʼ mwah ku oyome(日) prasan ku na pizyux palaʼ prasan ku nyaʼ .所以我嫁到這裡,帶了很多布匹的嫁妝。
-
qasa tminun na kʼakiʼ makuʼ ga .那都是我奶奶所織的。
-
son ku qani mnglun mwani qani lga .我現在回想起來。
-
wal bay syahuq balay. wal makuʼ soqan balay ga我真的是錯過學習織布的技能。
-
son muci tminun qani ga, baqun yasa ga wal sakuʼ rinsyo(日) .那時就應該早點跟奶奶好好的來學習織布。
-
tminun mitaʼ kʼakiʼ makuʼ ga, aki ku nyux baq tminun mwani qani la.常常去看著奶奶織布,我現在應該會織布了。
-
ha yani qani lga, nyux ungat la ini qbaq tminun qani .不會像現在,甚麼都不會。
-
kwaraʼ laqiʼ misu qani lga, iniʼ qbaq tminun kwaraʼ la.現在的孩子,也都失去了學習織布的技能。
-
a qani hiyaʼ lga musaʼ c(嘆息) musaʼ babaw nyaʼ lga laqiʼ babaw nyaʼ ga .這是我所最擔心的事,傳統織布的失傳。
-
musaʼ ungat uzi lay son muci tninun qani ka.我們的編織的無法傳承下去。
-
musaʼ siqan balay la.我們會很可憐。
-
yasa balay nyux makuʼ lungun ga, tminun taʼ wal soqan qani.這就是一直放在心裡的遺憾, 沒能學到編織技藝。
-
ru laqiʼ misu qani lga, ingat imaʼ musaʼ cbaq la ,我們的孩子也沒人去教他們學編織技能。
-
yasa qu yasa nyux ku balay lungun ga,這就是我的心中的遺憾。
-
c (嘆息)son nanuʼ kmal la.(嘆息)真不知如何說好。