- 29
- 0
1.夫妻與家庭生活的經營。
2.部落地理環境演化與發展。
3.家族興旺與沒落。
4.服侍教會與家庭蒙福。。
結語:泰雅婦女美德的模範者。
- 字幕列表
-
iyat pi? inlungan qasa ga, yasa ka bes mu lga.不是嗎?我的想法就是這樣,他已是我的配偶
-
ana suʼ musaʼ inuʼ lga, yasa ka piyang mlahang kun lru nanuʼ pi?怎麼說?無論到那裡,他就是要照顧我的人。
-
yasa bes lga qutux yasa 互相(中)plahang lru.既然成為夫妻就要彼此互相照顧。
-
osirwe ru kucireni(日) raral ga, buling nyaʼ kwaraʼ ru.我先生他很不喜歡我打扮,會把那些化妝品丟掉。
-
squn myan yasa ka yasa ka Rimuy Hakaw smi ku cikay osirwe lga.我只要跟婦女們一起化妝時。
-
ktan nya buling nyaʼ la. osirwe ga 口紅ke Zipun qasa aw 。他只要看到就會丟掉。(osirwe ga是日本話)
-
ani kayal cikay lozi kayal lozi osirwe osirwe aw.請在講一遍化妝品的說法。
-
ye~ye smi mosirwe qani ga, yasa ka magal yasa ka qalux ka ma ru ga.他們說擦了這些化妝品後臉會變白。
-
yasa ka smi myan lga yasa lay.我們只要擦上,他就很不高興。
-
syanoh uzi ga si ʼnkux ku nya uzi nyux suʼ musaʼ mitaʼ kyaʼ likuy uzi.我們回去娘家時會吃醋說我去找別的男人。
-
muci balay raral qnxan myan raral.我們的生活就是這樣特別。
-
imaʼ sʼnkux ku nya Behuy Maray sʼnkux nya balay.他對Behuy Maray這個人特別會吃醋。
-
musaʼ Sanse mqwas ga yasa si nyax kyali Hacumi ru rwa la.因我們去三星鄉讀書時,Hacumi就告訴他。
-
Hacumi yasa makiʼ kyaʼ Qaraʼ yasa ga yasa hankaci(日) ga.從Kara來的Hacumi當時是製作布巾的。
-
yasa kbalay nya hankaci(日) ru galun nyaʼ krryax Behuy Maray.Hacumi當時製作的布巾都是他收購。
-
ana ku maniq nanu (bali nyax ga payse(台) ga .我不管吃什麼(現在說這些對我死去的老公很不好意思)
-
ana ku maniq nanu ga thay mu niqun nya uzi ru Behuy Maray.我不管吃什麼,剩下的他都拿去吃。
-
payse(台) balay uzi, imaʼ kayal. iniʼ sqasi nyaʼ ku.很不好意思,但又不敢說,我心裡很不喜歡這樣
-
mitaʼ taʼ laqiʼ. pangaʼ ku laqiʼ lga mqas ku bay.一直到我有孩子,心裡就非常喜悅。
-
hupaʼ laqiʼ lga, mqas taʼ hiyaʼ ru ga.看到孩子們漸漸長大之後,我們又很欣慰。
-
其實(中) mʼuy ku ungat mqas mu qu raral.其實想想養育孩子真的很累。
-
qutux qutux ryax ga musaʼ ku qmayah ga pangaʼ ku每天揹著背簍去上山工作。
-
muwah ku lga nyux 排隊(中)ka kwaraʼ laqiʼ mu排隊(中)syaw tuqi ga, syaw blihun ngasal ga.回來時都看到孩子們都在家門口排隊等我。
-
媽(中) uzyay balay ma 肚子餓了(中) laxan mu nangaʼ mu lga yasa qsʼun mu hapyu lru.說肚子好餓,我就趕快放下背簍去煮飯。
-
bali kya puniq taʼ raral bali kya 瓦斯(中)taʼ raral qhuniq ru.以前沒有任何生火方式,都是用木材生火。
-
musaʼ ku qmayah ga phapuy makuʼ nanuʼ hapuy mamiʼ iniʼ ga rwa lga.所以我每次去山上工作時,會先煮飯。
-
bilan makuʼ a bali kya ramat taʼ tosi ru qulih syam lga si thki kyaʼ si san taʼ kyaʼ lru ga.以前也沒什麼菜,豆腐乳和嫌魚和肉。
-
mulu mamiʼ niqun lga syun taʼ kyaʼ lga iniʼ nangiʼ qlyan lga wal suqun laqiʼ la.這樣配菜吃飯,沒等到中午都被孩子吃完了
-
笑聲~(iniʼ suʼ bihi laqi raral uzi )owe~ ana balay muci nana問:你以前會不會打小孩,答:不管怎麼樣。
-
yabaʼ nya iniʼ bihi laqiʼ kneril. likuy ga bhyan nya kwaraʼ.我的先生從不打女孩,都是打男孩子。
-
kun ga 不管什麼(中) ana laqiʼ kneril ana laqiʼ mlikuy ga tnaq kun.我是不管男孩女孩我都是一視同仁。
-
yaqeh la yaqeh la mihi ku iniʼ pung lga mihiy ku.不聽話時我都會嚴格管教。
-
ktan lga, rwa la mluw a~ yasa ka siczi ha siczi ha ga aw~我的先生在教會最初的工作是執事。
-
ingat nyux thuyay balay ru.當時沒有人能勝任這個工作。
-
hiyaʼ ga qnzyat mluw likuy Homi a~他當時是跟著Homi的先生信教。
-
lokah balay snhyan nyaʼ ru likuy Homi kahun Sekimon qasa不是嗎?(中)Homi的先生是個非常愛主謙卑的牧者。
-
bnkis bay hupaʼ kawas nyaʼ lru likuy Homi sa.他已是個年事已高的長者。
-
bokusi aring raral ru sa mwah qa ga Temu Hayung ru.他從以前就是牧師,後來是Temu牧師來。
-
ta siczi la, ru sktan lga kayke(日)la kayke na spung pila會計(中).執事的工作之後,又擔任會計乙職。
-
(galan cyoro ga piraʼ kawas), aring cyoro lga rema ku rwa la qmayat ku laqiʼ lga yasa aring cyoro la.他擔任長老幾年?當我開始養孩子時,他就做長老了。
-
cyoro lga ana muci nanuʼ iniʼ baq malax hiyaʼ.無論如何,他很看重長老的職分。
-
yasa si cyoro saygo(日)iniʼ alax, yasa ga 差不多(中)sanzyu nansay(日)ga差不多(中).從30幾歲做長老一直到蒙主恩召。
-
aring kyaʼ lga cyoro krryax la.永遠是教會的長老。
-
aring Temu Hayung syan bay inlungan bokusi ru iyat ga.他是Temu牧師最好的屬靈同工。
-
babaw nya lga, ana mwah bokusi kwaraʼ ga.以前所有來此的牧師。
-
ngasal mu wahan nya phapuy ru.都是在我們家來招待牧者們用餐。
-
iniʼ suʼ ktay ga, musaʼ myan na南投(中)sa ga, si ku nya kyali qutux bokusi sa.你沒有看到嗎,之前我們去南投尋根之旅。
-
wa! isuʼ we? iyat isuʼ a~mluw suʼ Temu Hayung.哇!是你?你不是跟者Temu牧師的那一位。
-
phapuy krryax kuzing a sami mwah myan bokusi ga, isuʼ son myan nagsal su.為我們所到來的牧師,都在你家受你招待。
-
makiʼ kyaʼ bih rgyax ga muci. aw ru son makuʼ.在靠山的那一戶,是的那就是我家。
-
wa nyux suʼ mqyanux na muci.哇!你還活著。
-
talagay blaq lungan suʼ. mitaʼ ku isuʼ ga mqas ku balay ma.你的心非常的好,能看到妳我心裡非常高興。
-
son kya lga, yasa masuq myan rehay la.一直到聚會結束。
-
hataʼ ʼabiʼ ngasal mu simu ki muci rasun sami mʼabiʼ ngasal nyaʼ lru.他就邀請我們到他家裡睡。
-
ana muci snhi yabaʼ yayaʼ ga, rima bsyaq hazi ~yabaʼ hiyaʼ lru ga.雖然你的父母的信仰很虔誠。
-
mwah kekong, tatwe nisan nyan(日) ini pzyux cyoro na ru yaba ga.媽媽嫁來兩三年時,爸爸都還沒擔任長老。
-
qu mwah makiʼ ka yasa ka a~mara nyux ka hga rwa la.一直到中生代的信徒進來教會服事。
-
qani ru magan kneril hgan lga makiʼ kya smiʼ balay inlungan kyokya lru hgaʼ. iyat ga simu.一些年輕人結婚後對教會也很重視,就好比你們。
-
ana hmut Yuming Pepay ga lokah balay還有一個執事叫 Yuming為人很嚴謹。
-
Yuming Pepay ga lokah balay sgsuw.他在信仰上非常會勉勵信徒。
-
makiʼ myan ngasal na rwa ha ru Rimuy Yuhaw qasa rehay myan kya ru.我們當時在Rimuy Yuhaw家聚會。
-
yasa kiʼan myan qasa ga, ingat pilaʼ myan ru.因當時教會的經費拮據。
-
htuw taʼ pilaʼ muci ga yasa hiyaʼ bay thuyay balay.只有他捨得甘心樂意的奉獻。
-
Kiso kayal kwaraʼ scuziq qani. Iniʼ taʼ uci ka iyat thuyay kyokay lma ru.他跟長老說請幹部們多奉獻,不然教會事工無法推動。
-
Yuming Pepay thuyay bay.只有Yuming Pepay願意無私的奉獻擺上。
-
balay bay Yumiang Pepay ru Taro Tuyaw wal thuyay bay.真正協助教會事工的除了他,還有Taro Tuyaw。
-
Yumiang Pepay、Taro Tuyaw, 、Kiso Watan.林得勝、賴新發、王清正。
-
(Taro Tuyaw ga) yasa ru rwa cikay hgaʼ ru hmswaʼ galan na soncyo(日)ga.當時賴新發是村長,也很支持教會工作。
-
rwa cikay hiyaʼ musa musaʼ mnbu qwaw hiyaʼ.但他有一點不好會常喝酒。
-
kwaraʼ laqiʼ ru Payas ga baqun mamu aring kya lga muci kya lru.還有賴新枝中生代的信徒都陸續參與教會。
-
kun ru yabaʼ suʼ ru yataʼ ku nyaʼ yabaʼ suʼ ru.我跟你爸爸的關係,他要叫我阿姨。
-
ya~Hayung yabaʼ nyaʼ qasa ga( yabaʼ na yabaʼ mu )aw.你父親的爸爸的爸爸。
-
yabaʼ na yabaʼ suʼ qasa ga, tsweʼ yasa ka.你阿公跟我爸爸是兄弟。
-
iyat nay 下一輩(中) qasa tswe(kbabaw nya lga) aw.在下一輩也是兄弟。
-
tsweʼ yasa ka a~ubuy myan yasa ka ya qasa imaʼ la.我們就是從那裏的淵源,成為親戚。
-
kneril kwaraʼ ru yasa mwah qeko ka Yagu lga mwah kwaraʼ ru你母親嫁來這裡時,因他們家沒有男孩子都是女生,故也帶了你外公外婆一起。
-
yasa hiyal qasa ga , a~ 應該是(中) kyoray(日)他們住的那個地方,應該都是親戚的土地。
-
snhyan qani ga musaʼ 幫忙(中)kya hiyal qasa nazi na yaki suʼ.妳外婆就透過教會幫忙買下那土地。
-
yakiʼ suʼ makiʼ sqa ha krayaʼ yasa. qmayah na rwa ka taʼ mtsweʼ na rwa ka yayaʼ na (許世英)ga.你的外婆是住在上面,是許世英的媽媽兄弟的地。
-
qani ga aring taʼ bih mwah taʼ nguhuw ka hkani ay .我們要來紅土這個部落,是要從 nguhuw走路過來的。
-
bih ngasa na rwa qasa ga ~ngasal na rwa qasa(ngasal na Tangaʼ)a~就是靠近那個誰家,那個誰家。
-
rwa qasa ga Taru taci tuqi sa ga tuqi osa taʼ Nina la.就是黃光榮的家,那個要往天送埤的路那個。
-
pwah kya ha labang ha tuqi nyux nhaʼ son qani.當時那道路很寬,被他們整理後就變這樣。
-
theluw kwaraʼ makiʼ ha krayaʼ tuqi cyux kiʼan na a(黃水火) .當時那地方居住地都是外省人,黃水火是住在他們上方。
-
qasa ga theluw kwaraʼ makiʼ sa。那都是外省人所住的地方。
-
kyahuʼ qani ga yasa ka ngasal na qutux balay ngasal na rwa ka taʼ imaʼ la Rimuy Silan在下方只住了黃含笑一家。
-
kyahuʼ na qasa (林阿梅)ga iyat nyaʼ ngasal uzi. tragan kwaraʼ qasa.在那邊林阿梅住戶是後來才蓋的。
-
tragan kwaraʼ yasa cyux na kiʼan na imaʼ la. ngasal na Yuming qasa ga .以前那裏都是土推,最後大家陸續在那居住。
-
tragan kwaraʼ ngasal ya~ yutas mu Yukan ga全部都是土推,我的親家也遷到那。
-
yasa ka kyahuʼ tuqi wah taʼ tuqi qasa ga .他是從我們所走的路下方居住。
-
cyux kiʼan na rwa qasa ga yasa ngasal na yakiʼ mu rwa ta.現在有人在居住的路旁,之前是我的親家母所居住的。
-
yakiʼ ya imaʼ la Rimuy Yuhaw taci ga .是許林阿秀親家母。
-
yamaʼ mu Hayung taci qasa ga makiʼ kyaʼ mgzing balay ngasal raral yasa kiʼan nha.我的女婿小時候也住在那,他們的房子都很狹窄。
-
thasa kwaraʼ ga tragan kwaraʼ uraw qasa.那邊都是泥土推起來的地方。
-
cyux kiʼan qasa ga ngasal Tayal kwaraʼ.部落的那一邊所居住的都是泰雅族人。
-
ngasal Yungi taci rwa nyux kiʼan qani ga.Yungi的家就是住在這裡。
-
ru makiʼ slaq myan kwaraʼ qasa ga ngasal Birang raral a~和我們現在的田地,那個都是以前Birang 所居住的地方。
-
wal nha laxan ru musaʼ kya bih ha rwa ru.他們搬遷後我們才到那地方耕種。
-
musaʼ kyaʼ bih cyux kiʼan na rwa qasa ngasal na .他們搬遷到楊三川那地方居住。
-
a~Temuʼ Hayung taci ru ubuy qasa kiʼan Qaraʼ ru.因哪裡是屬於一個家族系統的聚集地。
-
babaw lga, ungat ngasal wal nha hlahun kwara, la(rimaʼ ungat la )aw.之後那邊的房子全部拆除(早就沒有了)是的。
-
yasa ga syaw gong gong kwaraʼ qasa kiʼan nhaʼ cipuq cipuq ngasal nhaʼ.所以他們在溪邊的房子都是小小間。
-
(yasa suruw gako gong gong qasa ga)aw.請問是學校後面的溪嗎?是的。
-
(旁邊)ga Zima ma ru yasa ka rwa qasa ubuy inaʼ mu taci sa ru Zima ru qasa.溪的旁邊有住著Zima 和我媳婦的老家等等。
-
bih tuqi qani ga Kuni Nabu taci ru rwa qasa ru.路的旁邊住著Kuni Nabu和其他人。
-
krayaʼ balay ga yasa ka mamaʼ su Watan ru baqun su(baqun mu)yasa ru kwaraʼ sa.最上面居住的人是你長輩Watan,你知道的,以及其他人。
-
thani qasa ga Cisan Koba ru.這邊是 Cisan Koba住的。
-
gong wal ingat la yasa wahan tuqi ru.因溪邊乾枯了,就變成道路。
-
a cipuq bay a bay iyat tehuk nyaʼ ka ngasal.房子都是很小間。
-
Yasyo hiya la thani lga kyahuʼ nyaʼ hazi ga rwa la imaʼ la Masing Tuyaw taci ru.Yasyo在這裡,他的下方住著Masing Tuyaw。
-
Pasang Piling krayaʼ na rwa qasa krayaʼ ngasal na rwa ka na (淑惠)淑惠家的下面是住著Pasang Piling。
-
yasa (一列) uzi ha yasa ru qasa lga Buntong thasa hiyaʼ.這邊是一排的住家, 那一邊是Buntong 的住家。
-
thani hiyaʼ ga ngasal na bazi kyanre(日)sa la cipuq bay tatak uzi bazi.這邊有一間小房子是賣冰的。
-
bih qani lga yasa ngasal cipuq cipuq ru.靠近這裡就是小間小間的房子。
-
Zipun ziray ngasal kryax kwaraʼ hiyaʼ cyux muyan na pinlang qasa ga.日本時代就有很多住戶種植檳榔。
-
hiyan na rwa kwaraʼ sa hgaʼ kwaraʼ sa.那些都是他們的土地。
-
tatak ga bnikis su balay ga yasa syan nhaʼ balay inlungan mga.祖先的舊公墓,依然受人重視。
-
cyux ru aki mu skalay nha na kyalun na (林聰賢)la.本來有呈請林聰賢縣長來施作。
-
klayaw ta aki smwal yasa. wal helaw wal Tayhu lru (林聰賢)sa原本有規畫施作,但林聰賢縣長調任台北而停頓。
-
aki nyaʼ klayun buqul sa .他本來有心要規劃施作這個舊公墓。
-
nanak hiyaʼ ru cyux buqul ga suruw tatak mu sa.我的工寮後面是舊公墓,好像只有看到一個墓碑。
-
cyux ru miruʼ nya (cyux laluʼ nyaʼ) cyux na koko(哥哥) nyaʼ .他的墓碑上有寫上名字,好像是長輩中的哥哥。
-
(imaʼ laluʼ nyaʼ cyux makiʼ kyaʼ )cyux kyaʼ laluʼ nyaʼ.誰的名字在那墓碑上,名字有在。
-
(nanuʼ laluʼ nyaʼ) imaʼ baq (iniʼ suʼ baqi) imaʼ baq.(叫什麼名字)誰知道,(你不知道)真得不知道。
-
son suʼ mitaʼ ga baqun mamu.你自己去看就知道了。
-
yan si na yasa ka yutas yakiʼ a yutas na irah mu raral.那個人是我大嫂的爺爺。
-
(imaʼ laluʼ nyaʼ) Ciwas Watan(Ciwas Watan) aw.(他的名字) Ciwas (Ciwas Watan) 是的。
-
wal huqil kwaraʼ laqiʼ nyaʼ la.他已沒有後代子孫。
-
nakiʼ laqiʼ nyaʼ wal nyaʼ rasun kyaʼ Kilong la wal huqil uzi.他把孩子都帶到基隆居住,也都在那往生。
-
(ingat kwaraʼ kyoray(日)nya la) ingat la.所以他們的家族都沒有。
-
(yabaʼ nya iyat ga yutas nyaʼ) yutas nyaʼ.(是她的爸爸還是他爺爺)是他爺爺。
-
musaʼ baqun yabaʼ suʼ sa.你的爸爸應該知道他。
-
(nha ga wal ku) zyu nanasay(日)ga rimaʼ makiʼ buqul hiyaʼ( ru yasa oyome).(我好像有聽說)我18歲來此這個墳墓就已經有了,( 那是妳嫁過來的時候)。
-
buqul lga iniʼ nha pcyawgi la.這個日本時代就有的墳墓,就沒人在管理。
-
wal syun kyaʼ kwaraʼ squliq ru.那些往生者都是我們的長者。
-
cingay bay phagaʼ na tunux ha raral.以前有很多的石頭推起來.(像墓碑)
-
ana kun iniʼ ku soyay musaʼ kyaʼ hkani ana mwani (我不敢走).一直到現在我還是不敢走那條路。
-
snyan nhaʼ kacing wal turuy turuy tunux lga yasa la.也是放牛的地方,但是因石頭滾滾落下。
-
krumaʼ ga qplan wal ʼzik ru.有的踏下去,泥土很深的。
-
raral ga wal klayun tuqi musaʼ bih na Amuy Noka sa ga.以前他們有做農路到Amuy Noka 的土地上。
-
raral ga wal klayun tuqi makiʼ syaw qmayah mu ru.以前他們做農路時,剛好經過我的土地的邊邊。
-
syaw tuqi sa ga ingat na qutux lungan mu ga hataʼ say ta.我當時就沒有什麼意願去走到那裡。
-
muyaʼ nanuʼ kya muci ku ru myay taʼ nanuʼ muci ku.到那裡種些什麼農作物,但又不得不去。
-
musaʼ ku qmaruq qmaruq bleqan mu qumah na.因為是自己的土地,就去那裡耕地。
-
ktan la cingay bay ka nyaʼ na qniʼ kwaraʼ ga kakay lungan makuʼ ga .可是我卻看到很大的骨頭在土裡。
-
son qani ga, kakay kacing ga hupaʼ uzi kakay na bzyok qu son ruzyux hazi pi muci ku.看起來像牛的骨頭又像豬的骨頭大又長。
-
kwaraʼ ga kakay kwaraʼ qniʼ mumuʼ kwaraʼ(qasa sluhi ru yasa).全部都是腳的骨頭跟關節(那是落石所造成)
-
bih syaw atu slaq ga因為 qasa ga minkhoyan na怪手(中)la.因那個區塊做農路時,是用怪手挖的。
-
nyux nha iniʼ ktay ru.他們就無法看到所挖出來的東西。
-
musaʼ ku toh toh lga, mitaʼ ku sa lga, mnkux lga, mwah sakuʼ ngasal lru.我去那耕作,看到那些東西,我就嚇到趕緊回家。
-
kmal Kiso Watan mluw su balay kmal uzi la.我的先生不相信我所說的。
-
wahan nha Cizay mu lga wahan nyaʼ qmihuy wal ʼblun lozi .我的兒子知道後,就去把那些骨頭埋回去。
-
ha pyangun pkitaʼ lpi !不想讓其他人看到。
-
aring kyaʼ lga, iniʼ ku usaʼ la.從那時候我就再也沒去那裡。
-
qmayat laqiʼ ma noki balay. qmayat qu laqiʼ qani ga .養兒育女,真的很辛苦。
-
bali taʼ muluw uzi(真的).生活不是很富裕。
-
minas ku ktan qu nyux minas qani musa (上班)ka lga.我看到很多人經過我這裡去上班時。
-
mitaʼ ku cyux tblaq uzi ga, yaqeh balay ktan bali ku wal mqwas uzi.我看到他們時心情很好,但想到自己沒唸什麼書,心裡有點難過。
-
iniʼ taʼ baq mitaʼ biruʼ muci ga很難啦yasa ku iniʼ soyaʼ mitaʼ hong(日).人若沒有讀過書,心裡會很自卑。
-
musaʼ muci hataʼ mqws. sayux balay.因以前求學時,我因害羞而沒有完成。
-
yasa ka qutux. nanuʼ sa lokah ku balay kmal laqiʼ muci.所以我一直叮嚀要求孩子們努力讀書。
-
wal thuyay nyux thyayal muci qmayat son ta nanuʼ muci lga.所以無論生活再苦,我很重視孩子們的教育學習。
-
ulung suʼ lokah Kiso Watan lokah than la.還好我的先生很努力賺錢。
-
kun ru hiyaʼ ga, smʼang iniʼ kitaʼ hong(日) laqiʼ mu mihiy.我比較會打、罵孩子,尤其是不好好讀書。
-
wal inuʼ laqiʼ si ga, kngyun makuʼ tehuk ngasal mare(日).若孩子不在家,我一定會把他們找回來。
-
musaʼ ku qmayah. ungat ngasal laqiʼ mu ga.我若去田園工作,若我知道孩子們沒待在家。
-
mwah ku la pbihiy qu si ku beng qaraw ru raral.我回到家就會拿竹條打他們。
-
qnxan mu ga, si ku beng qaraw mihiy qu laqiʼ.我對孩子的教育方式都是用藤條。
-
son kun ku nyaʼ smʼang Kiso Watan ru.我的先生也一直罵我。
-
nanuʼ suʼ hmyaw laqiʼ.幹嗎一直追著孩子打。
-
kʼngun ku nha laqiʼ lokah ku hmyaw ru.我的孩子都很怕我,因我很嚴格。
-
laqiʼ mu sanyu nasay(日) toki iniʼ ku hnglay lokah ku balay hmyaw laqiʼ.雖然我的孩子都30幾歲了,我照樣管教他們。
-
yasa mqas ku la ru mitaʼ ku.所以我很高興看到他們今天的成就。