跳到主要內容區塊 :::
:::
  •  43
  •  0
  • FB圖示
  • line圖示
透過Baysu耆老,口述天湖部落的遷徙以及過去祖先辛苦奮鬥的拓荒開墾家鄉土地.
TIME:

  • 字幕列表
  • ay ~Baysu qsuyan Baysu ; wa ey~ lokah su ga
    欸~Baysu 是!我是!你好
  • lokah ey~soni qani ga
    很好喔! 今天
  • mwah saku mita isu. nanu qu ʼuwah su mita knan
    我來看看你:你來看我有事嗎?
  • ini kya qu blaq su ga
    是不是有好事啊!
  • kuzing hya ga kneril rwa
    因為我是女性!
  • nanu yasa qu ini maku hazi baqi sun maha i
    所以我對於族人的文化有些不清楚
  • maha nanu qu rikisi na sun maha qalang ta Rʼra
    我想知道我們部落的遷移史
  • nanu qani qu nyux maku sʼuwah
    我就是為了此事而來的
  • aki hmswa i skahul su na hmali su ga
    想透過你的口舌
  • musa pqyu cikay ma. minha nanu qu hinluyal nqu bbnkis ta swayal
    來述說整個遷移的過程
  • nanu nway ru taqu nuwah su qani sswe Sayta
    我的妹子今天你的到來
  • wa~ita lkinbahan nyux ta mwa i
    感嘆~怎麼會是我們這個後輩
  • sbbaq maha minha nanu i kinhulan nqu bniks ta a qalang ta Rʼra qani nanu nway haga
    會想要了解我們過去的長輩及部落族人遷移史
  • a~glgay ta nqu qoyat na yaba utux kayal
    在我們的談話中盼望有上帝的恩典
  • anay ta magal qutux kupu qani
    我們來透過這一杯
  • ana ta i sʼagal kupu qani ga
    我們使用這一杯時
  • iyat kyaqeh na utux gi yani qu kay na bnkis ta maha
    不會有什麼不對的!因為這是我們族先所教導的
  • kya qu mtswe mamu kya qu lpyung mamu mwah
    如果有親朋好友或者弟兄姊妹來訪
  • akiʼ nyux mwah baq squ kinhulan qu
    想來多了解我們自己的出生地
  • ita ka qalang qani ga
    我們部落的遷移史
  • nanu lmaw taʼ kbalay qu wiwan qhziʼ qani ru
    我們要事先準備如同這個竹杯
  • aki ta glgan qu
    才會受到長輩的庇佑
  • hway kamisama ka kwara kinbaq maku sinbilan nqu
    上帝的恩賜.讓我所知的祖先傳授的智慧
  • bnkis ru sinbilan kʼaba ru sinbilan nqu qalang qani ga aki mamu baqun
    還有爸爸傳述的跟部落長者所留下的話,也讓你們知道了解
  • ssbil mamu squ laqiʼ ta ka kinbahan ta ka qalang qani
    也能留給我們部落的子孫知道
  • nanu nway ru ta qu qhziʼ qani ga
    那就透過這杯來領今天的談話
  • a lmaw ey~ maku kahul squ qba maku
    先由我的手來開始
  • phzi isu ru nbuw cikay
    倒給你也請你喝一口
  • a tlami cikay ru aki ta minblaq mcisal
    試一下讓我們可以好好聊
  • nanu nway lru taqu
    就這樣吧!
  • inlungan su qani ga
    照著你想知道的
  • izyaw i kin i mwani yan nani kwara qu kinbahan qu qalang ta Rʼraʼ qani
    我多麼希望我們部落的族人,能跟你一樣有著想了解自己的部落故事.
  • aki naha
    也讓他們
  • wahan baq maha minha nanu qu qalang ta
    清楚自己部落的歷史
  • ima qu bnkis minkahul kya ima qu mleng
    誰的長輩!是哪一個長輩帶領我們的祖先來到這裡的
  • nanu yani lga inbleqaw misu pinqzyu
    這時我來好好轉述給你聽
  • taqu pzqyu misu qani ga iyat kahul inlungan mu ay
    我在這裡跟你轉述說的歷史經過,並不是出自自己的想法喔!
  • kahul nqu bnkis ta wayal rima mʼabiʼ minkahul kya squ cyugal qalang
    是透過我們的長輩且是三個部落的來長輩
  • kahul kya squ Syurang
    就是從尖石鄉的秀巒村
  • ima saga
    是誰呢?
  • pyang maras qu
    就是特別帶著
  • bnkis ta mwah galan naha squ pkyalan squ Gipun ga
    幫著日本人做翻譯的族人領袖(長輩)
  • yasa qu mosa misu kyalun maha
    這就是我要跟你說的
  • a Watan a Watan nanau ...~
    人名: Watan
  • nanu nway ru
    這樣好了
  • e~halay maku mita qu kikay qani lru
    我先去看看攝影機
  • si sbuzi kmal lki. aw! mhway su balay
    以下的時間就要麻煩你繼續說下去喽!嗯好!去訪者:謝謝你喔
  • nanu taqu
    所以說到
  • qalang ta ita ka sun maha i Rʼraʼ qani mwah sqani ga
    我們天湖部落來到這裡
  • mwah sqa nyux ta kiʼan Rʼraʼ qani ga minkahul ta kya squ e te hasa suruw nqu Kyulu
    其實我們這裡部落的族人,都是從尖石鄉秀巒村養老部落的後面山頭過來的
  • Yulu qasa ga Syurang uzi
    養老部落也是屬於秀巒村那裏的
  • Yulu qasa suruw nya lga kniʼan nqu ita ka i
    養老部落後面山頭也就是我們祖先長輩住的地方
  • qutux tunux yaba maha 黃家qani ga yasa qu Tlakas
    也就是屬稱的黃家這也是一個部落叫栗園
  • Tlakas ru suruw nya lga nanu i Mawan la
    栗園部落後面叫 Mawan馬鞍
  • ru babaw Mawan lga Sqyacing
    Mawan馬鞍的後面是Sqyacing 白石
  • cyugal qalang qani ga
    這三個部落
  • nanu yasa qu i mgluw mwah squ qalang qani
    就是同時來到天湖這個地方的祖先
  • hwa mwah squ qalng qani qu bnkis ta cyugal qalng qani ga raral ga kinhangan ta Gipun
    這三個部落的祖先為什麼會來到這裡呢!因為過去是由日本人在管理我們的祖先
  • kinhangan ta Gipun ru taqu Gipun qani ga
    是受日本人的管理
  • a~kmayal maha ay~laxi ta ptciriq la
    日本人跟祖先們說;我們不要再互相打了
  • aki ta i msblaq la
    我們來和平共處
  • nanu yasa qu taqu bnkis ta qani ga
    所以我們的祖先
  • nanu mzimu uzi lgi bali ktwa qu squliq ta cingay qu hitay Gipun rwa
    也很高興答應了!主要是我們的族人也不多!因為日本兵因為日本兵很多嘛!
  • nanu yasa qu kyalun mkal qu sun maha i Gipun maha rasaw simu sawbih cikay nqu rhzyan
    所以日本人就討論建議祖先們說:我帶你們前往近一點的地方住
  • aki simu haylaw mbazi squ iniʼ ga ptzywaw mamu squ qmayah
    對於你們要採買一些東西或者買工作用的工具會比較近
  • iniʼ ga i pnpucing sawki
    像平常要用到的勺刀及長刀
  • iniʼ ga mbazi sincimu
    或者鹽巴
  • iniʼ ga mbazi sinpnputung ga
    買火材~等
  • aki haylaw musa
    在時間上也會比較快
  • a mbazi ru psbinah mwah ngasal
    在採買時往返家的時間會比較快一點
  • maki simu squ qalang mamu ka Syurang qani ga
    你們在秀巒村的
  • i Tlakas Mawan Sqyacing ga
    栗園,馬鞍,白石這個地方
  • mosa simu cyugal ryax musa msbzih tehuk simu squ qalang qani la
    若要下山買東西至少也要花上三天以上的時間彺反家裡
  • nanu yasa qu rasaw simuw i sawbih cikay na rhzyan
    所以我帶你們去近一點的地方
  • qutux ga aki simu e kmihuy squ slaq
    一是希望你們可以耕作水田
  • pmhyan mamu squ pagay aki simu maniq squ
    種植一些稻子這樣你們就可以吃
  • bwax plquy e ~bwax na plquy mami plquy
    白米及白米飯
  • ru laqiʼ mamu ga mqwas biru ga aki ssobih cikay squ heciy ka gako uzi
    孩子們也可以讀書,讀書的地方也比較近
  • yani qu inlung nqu sun maha Gipun hya
    這就是日本人的建議跟想法
  • nanu pongan nqu bnkis ta lga
    祖先們聽到了以後
  • pongan nqu bnkis ta lga ay~baha yaqih la
    覺得這樣這樣的建議當然是很好的是阿!
  • nanu ana ga
    即時如此
  • soyal naha balay qu rhzyan ka
    他們很喜歡過去所居住的地方
  • wal naha kniʼan naha ka
    也捨不得
  • cyugal i rhzyan ka iniʼ ga i
    這三個部落
  • Tlakas Mawan Sqyacing nanu yasa qu
    栗園,馬鞍及白石
  • mkayal qu cyugal qu bnkis nqu qalang qani lga
    這三個部落的領袖又再次的討論說;
  • ima qu syan naha squ prasan naha kay
    誰是負責溝通的人呢?
  • pgleng kay squ Gipun maha ima qu pongan naha
    就是負責跟日本人溝通及族人推薦的領袖
  • Watan Wilang
    瓦但.威浪
  • Watan Wilang qasa ga
    那位瓦但.威浪
  • bnkis nqu Mawan
    是馬鞍部落的耆老
  • wiwan na bnkis na Mawan
    也就是馬鞍部落的長者
  • bnkis nqu
    是耆老
  • ʼ~ Sqyacing ga Taymu Ryang
    白石部落的耆老是:鐵木 .樑
  • Taymu Cyang
    鐵木,將
  • Amuy Cyang
    阿幕依.將
  • Amuy Cyang
    阿幕依.將
  • nanu yasa qu mwah Tlakas lga
    所以他來到栗園部落的時候
  • ima qu bnkis tala bnkis ta ga
    我們的耆老是誰呢?
  • i~
    嗯
  • ita ka Tlakas hya ga Watan Walis
    我們栗園部落的耆老是:瓦旦.瓦歷斯
  • Watan Walis
    瓦旦.瓦歷斯
  • ru
    還有
  • i Yawi Walis
    亞威.瓦歷斯
  • Boki Walis
    寶給.瓦歷斯
  • yasa qu spngan bnkis
    是德高望重的耆老
  • cyugal bnkis qani maha i
    這三位耆老說:
  • nway Watan
    就讓瓦旦
  • way ~Watan qu mosa gmleng ita ru
    派瓦旦前往日本人那裏說明
  • nanu yasa qu i mkayal squ Gipun la
    所以瓦旦就去跟日本人談
  • mkayal squ Gipun lga nanu sun qasa lga kmal qu Gipun maha nanu rasaw simu ma
    與日本人談後,日本人就說:我來帶你們過去那裡
  • nanu rasun naha qu bnkis ta lga
    他們就帶著我們的祖先
  • mbyaq kya squ babaw nqu i~
    到達那上面
  • babaw nqu i llyung
    溪水上面
  • llyung qasa hya ga kahul squ tay
    那條溪是從
  • tatak qoli mbyaq kya squ i
    地名叫老鼠的工寮又下倒
  • babaw nqu suruw nqu Tkunan
    另一座山的上面,山的後面就是現在的五峰鄉竹林村
  • mbyaq kya lru nanu rasun naha i kya Bsilung la
    下到那地後就到達了地名叫Bsilung
  • Bsilung lru mbyaq ru yasa si pzyunaw lru
    就從地名BsIlung下坡
  • mwah qs_yat Tkunan ru kmzi kya squ suruw nqu
    沿著現在的五峰鄉竹林村對面在到後面後
  • tazil nqu sun maha kkita ttnga squ Rʼraʼ lga, ktan naha qu rhyan ka
    爬上最高可寮望到天湖部落他們就看到那地
  • wa aki naha wahan makiʼ ka rhyan ka si ga Rʼraʼ qani la
    就是他們預想居住的地方[天湖}
  • nanu ana ga mwah qu
    可是~來到
  • e ~qalang squ Rʼraʼ qasa ga iyat yaqu rhyan ka nyux ta kiʼan qani qu qsʼun naha makiʼ ay
    天湖部落!並不是祖先們起先住的地方喔!
  • yasa maki kya squ rhyan qu i rhyan qu Mayhoman sun ta
    祖先是先住在花園村的一個地方
  • yasa kay tayheluw maha 油羅山
    華語叫油羅山
  • aw~mnwah kya maki kya han
    是!曾經住過這個地方
  • a~sun kasa maki kya iniʼ kbsyaq lga mkal qu iniʼ tehuk qutux kawas lga
    住在那裏沒有多久大概不到一年
  • mkal qu bnkis maha talagay
    祖先們討論說,真的是
  • nyux ta kiʼan ka rhzyan Mayhoman qani lga
    我們現在住的花園這個地方
  • iyat ptnaq nqu kinbahan maha qsugun ta
    我們的子孫若要分土地肯定是不夠的
  • qu mqasuw ta srhzyan ma
    分土地喔~
  • nanu sun kasa lga bnkis ta cyugal qani lga musa lawzi
    後來我們三個部落的祖先又回去
  • musa squ qs_yat
    又回到對面的山
  • qs_yat qasa hya ga
    那個地方是
  • nanu rhzyan nqu sun maha i pqwasan takay sun naha
    他們稱那地名叫青蛙的學校
  • pqwasan takay sun naha qasa hya ga
    為什麼叫青蛙的學校
  • 那個過去有一個叫作天湖
    那個過去有一個叫作天湖
  • aw yasa qu rhzyan nwahan maki nqu bnkis ta
    是!這就是過去祖先們曾住過的地方
  • pqmahan naha kwara qu rhzyan qasa lga
    他們在那裏耕作除草
  • sun qasa lga lmnglung lawzi qu bnkis ta maha talagay
    祖先們不斷的在思考,唉
  • ana ta balay sun qaniy mita lga iyat balay ptnaq nqu lelaqiʼ ta
    我們在怎麼耕作也不夠孩子們
  • ru kinbahan nqu kinbah lwazi qu nyux ta kiʼan qani
    更何況是我們未來的子孫們!墾地是不夠的
  • ka sun maha i ʼWani qani
    說到 'Wani
  • ʼWani sun naha qani ga pqwasan Takay sun naha uzi
    'Wani 也就是跟叫青蛙的學校是一樣的地方
  • ʼWani qu pyang nqu rhzyan nqu lalu nya
    其實 'Wani 才是這地的真正名字
  • sun kasa mkal lawzi qu bnkis ta Tayal la
    我們祖先又再次的討論
  • bnkis ta ka cyugal bnkis maha
    三位耆老說
  • a talagay kusa ta balay nanu la!
    我們真的要怎麼做了呢?
  • nyux ta rasun sqani Gipun lru ktan taqu rhzyan qani lga
    日本人好心把我們帶到這裡!可是看到這裡的土地!
  • ana ta sun nanu ga iyat balay ptayhuk ru
    再怎麼耕作也不夠
  • pqenu qu pmhyan trakis
    到底那裏是可以種植小米的地方
  • pmhyan nqu ngahi qu lelaqi babaw nya la
    那裡是可以讓孩子們可以種植地瓜的地方
  • nanu sun kasa lru mkayal lozi qu bnkis ta msbzinah la
    三位耆老討論後又折會去
  • msbzinah lru musa kya saqu
    折回去以後又回到了
  • rhzyan ka kniʼan naha lawzi qu rhzyan qu Mayhuman
    現在的五峰花園村這個地方
  • son kasa lga mkayal qu bnkis ta la mkayal lru ay~
    回到這裡以後三位耆老又開始討論說
  • hata mkaraw cikay qhoniq hgaw qenu qhoniq cibang
    討論之餘,就說我們先去爬樹好了!看看那棵樹特別
  • wagiq ru qthuy ga hata mkaraw say ta tmnga cikay qu qqszyap iniʼ kya qu musa nya blaq
    高又粗壯我們來爬上去!望一望對面是不是有更好的~
  • son kasa mkaraw qu bnkis ta lga si pkkaraw lru
    三位耆老就真的爬上大樹上望
  • sun kasa tngan naha qu yasa qu
    對面的山一看!不料望見了
  • nyux ta kian rhzyan soniy ka Rʼra qaniy la
    看到了!也就是現在所居住的這個地方地名天湖
  • tngan naha aw nyux sqani qu hgciʼla
    他們望見了心裡想著說原來那裏有著更寬廣的土地
  • aw nyux sqani qu balaq na rhzyan uzi mshuhway la
    哇!原來那裏有這麼好的土地,地形又平坦
  • kya qsya nya uzi
    對面還有山
  • nanu yasa qu mkayal la qu bnkis ta lga
    這時候三位耆老又討論了
  • mkayal lru san naha la san naha muzyuwaw ruw san naha mnblaq lru
    討論後他們就起身前往勘查且是仔細的巡視
  • sun kasa wayal pira ryax i nwahan naha muzyaw lga
    經過幾天的勘查巡視後
  • yasa mkal qu bnkis ta cyugal qalang qani la ru
    這三個部落的耆老就說
  • cila lozi cila squ qalang ta rhzyan kya i
    走吧!我們在回去我們原來的部落那裏
  • Tlakas Mawan Sqyacing
    栗園,馬鞍,白石
  • hata ru halay ta mkal qu nwah ta tmnga ru nwahan ta muzyaw qu rhzyan ka i
    我們回去跟我們的家族及部落族人述說我們來到這裡勘查的一切情形
  • aki ta nyux i sngusun
    也告訴他們我們的想法及做法
  • nanu wal qu bnkis ta lru yasa qu
    就這樣三位耆老就回他們的原部落
  • kyalun na Gipun maha mswaʼ knita mamu qu rhzyan qa ʼsan mamu la?
    日本人就問他們說:所勘查的地形如何?
  • kya mkal qu i
    就跟日本人談起
  • bnkis ta lmaha
    耆老就說
  • ay~taqu rhzyan ka cyux myan ʼsan
    喔~我們去看的那的地方
  • tmnga ru nwahan myan qmpun ru
    除了一眼望過後還有親自踏在那土地上
  • muzyaw lga
    我們也巡視過了
  • aki yaqu rhzyan qu Rʼraʼ qasa qu san myan makiʼ
    我們看上了天湖那個地方,我們想在那裡
  • nanu kay kasa lga iniʼ kbsyaq lga
    後來沒有多久
  • taqu cyugal bnkis qani lga
    這三位耆老
  • mkal mqutux qutux na qalang
    就一一的跟自己的部落
  • ini ga
    或者
  • Watan Wilang
    瓦旦.威浪
  • Watan Wilang ka i syan
    瓦旦.威浪就是他們推出
  • ggalan puqing kay naqu Gipun yasa qu tnu na cyugal bnkis ma isu usa y~
    跟日本人溝通翻譯的那一位,也就是這三位耆老推派的
  • kmayal gi baha ta si pkal kwara la
    一個人代表跟日本人說就好了
  • Watan Wilang qasa ga slyun nya qu
    瓦旦.威浪就招集所有
  • i qalang nya ka Mawan
    部落.馬鞍部落
  • ru nanu ita ka mTlakas lga slyun naha qu
    還有我們的部落栗園都招集
  • i kwara qu lelaqi la
    所有部落的年輕人
  • nanu Sqyacing ga mssli kwara qutux qutux qalang ru
    白石部落也招集所有的小部落族人
  • sun kasa pinkyalan nqu sun maha
    這是他們一起討論出來的
  • cyugan qalang qasa lga yasa qu sʼuwah naha
    這三個部落耆老
  • mkayal squ msqun mkayal kwara qu
    是一直 不斷的討論研討
  • cyugan qalang qani la
    這三個部落耆老
  • msqun mkayal kwara qu qalang ta ita qani lga
    透過部落一起討論結束後
  • yasa qu
    就
  • wal naha si pcingi kay maha nway la
    就一致將討論結果訂定結論
  • taqu nwahan ta i
    說我們過去所
  • tmnga ru nwahan ta qmpun nwahan ta muyaw qu rhzyan na Rʼraʼ qani lga
    探視的和所踏過及巡視過的這個天湖的地
  • nway la! si ta usa makiʼ kya la
    好吧! 我們就過去那裏居住好了
  • sun kasa lga taqu pcingan qu pinkyalal naha lga
    這是最後的決定
  • wal naha sun qasa lki
    就按照所討論的
  • wal nah sun qasa lru nanu yasa qu
    決定了
  • zik naqu ʼuwah naha mwah saqu qalnga nqu rhzyan Rʼraʼ qani hya ga
    在他們要到天湖部落住以前
  • lmon naha i tmubux trakis
    他們會先播種小米了
  • muhi ngahi muhi sayhuy qu
    種植地瓜和芋頭
  • ngasal naha qmayah naha ka wiwal na ppgyaran naha
    他們的家人都會預先種植,因為隨時會離開這裡
  • gmleng squ mwah i
    這是一定要先做的事
  • i mnayang squ rhzyan ta qani i teta iniʼ kʼuzyay qu
    會這麼做是不要讓孩子們及家人餓著了
  • kneril ru lelaqiʼ makiʼ sqani
    也就是妻子及孩子
  • ana ta mwah ga kya qu niqun naha
    我們即時到新的地方去在這裡他們也有可以吃的東西
  • nanu sun kasa lga
    就這樣
  • kya mthuzyay qu nniqun naha kya lga nanu mkayal maha nanu nway ru cila la
    等他們所種植的食物生長時他們就說該事起身的時候了
  • hata lru hata ru hata squ qalang qani ʼsun ta la sbilun naha kya qu ngasal naha hya
    走了吧!走吧我們來去前往我們所要去的地方了
  • yaqu bnkis yaba ru lokah hiʼ naqu laqiʼ qu rasun naha snsining
    他們選了家中的丈夫及壯年人還有青年有力量人一起去
  • nanu mwah kya squ rhzyan ta qani ga baq ay qu bnkis taqa
    當他們來到了這個地方時,我們的長輩很懂得規矩
  • iniʼ pzzingat iniʼ ay iniʼ pssazyuʼ sa rhzyan
    不會互相搶地也不會互相爭吵
  • nanu yasa qu mkayal lga nanu qes ka beʼnux ru
    他們就說好這個平坦的界線
  • mwah squ Bkuzyuw ga
    Bkuzyuw這邊的地
  • nanu i Mawal lasa ay rhzyan Mawan ka pinqsugan naha
    就分配給 馬鞍部落 所以這是馬鞍部落所分到的地域
  • ru Bkuyuw ka Pintung sun ta squ wayal ga
    Bkuyuw 靠 Pintung我們以前稱水池那裡的
  • mucing kya squ sun maha i
    就是到這邊的
  • snyan ta kyokay sa Suruw sun ta
    靠近我們以前的教會這裡叫做 Suruw的地名
  • Suruw sun ta lga nanu Sqyacing lasa la
    Suruw的地名就是分配給白石部落的地域
  • nanu babaw qu nyux ta syun kyokay qani ga babaw nya yatux ga
    我們現在這個教會的上面
  • nanu yaqu i Sqyacing lasa la
    就是當時分配給白石部落的地域
  • nanu taqu ita ka Tlakas hya lga nanu yaqu cyux kiʼan nqu
    像我們栗園部落的地
  • yutas Payan ki yutas Taymu aring kya qu rhzyan ta lru
    就是阿公巴顏和阿公鐵木住的那個地方
  • musa kya squ Pinrongan
    一直到 Pinrongan那塊地
  • yasa ita qu Tlakas hya
    這就是份配給栗園部落的地域
  • nanu yasa wal maha qasa minblaq mʼqasuw rhzyan qu cyugal bnkis qani lru
    我們的祖先是這麼的和氣分配好了過去部落的土地
  • yasa si ptbuci la qutux ay qutux i bnkis qani
    這時這些長輩們就各自帶著
  • kya nqu lelaqi naha mtswe mtswe mtswe ra
    自己的家族及兄弟
  • nanu lha nanak qasa lga cyux mqasuw ma ay~
    也分配好了土地耕作的範圍
  • qani ga isu ki qasa ga isu nanu si pnʼusa
    大家各自在自己所分配的土地
  • i gmsyaw la nanu qutux qutux bnkis qani lga
    做開墾一個一個的長輩也如此做
  • qutux qutux no pinqsugan rhzyan qani lga
    在他們所分配的土地上
  • sun qasa cyux si qnzyat gmsyaw qu kwara lru
    認真勤勞地開墾
  • kya qu ginsyagan naha lga nanu ʼsan naha tʼaring
    開墾過的土地他們就開始
  • musa i mnazyang la
    燒肯
  • slitan naha ttun naha kwara qu qhoniq ru lawmun naha
    他們把樹和雜草砍掉後再燒墾
  • ru mnazyang la
    就開始種植
  • nanu n_gyut n_gyut maki qu rhzyan naha n_ga
    所以慢慢的他們工作的土地面積就越來越寬了
  • ana uzi ga qutux kawas ga
    說真的一年的收穫也不多
  • ini si kakiʼ kya gi ungat niqun naha rwa
    當時他們也不是一直住在這裡因為沒有東西吃
  • ungat qu pinnuhi naha ungat qu pintnubux naha squ ttrakis
    這裡沒有東西吃因為土地還未長出小米之類的
  • wal cikay qu pnazyang naha lga musa nʼos yatux gi
    稍微有產出時就會回原來住的部落看他們的家人
  • musa mita squ ngasal neril ru lelaqiʼ naha
    回原來的部落看妻子及孩子們
  • iniʼ cyux i mqyanux iniʼ kya qu nniqun naha na!
    心想著說不知他們是死是活不知有沒有好吃的
  • nanu sun kasa lga musa lawzi wal si pgluw musa lawzi kwara qu bnkis ta ru
    就這樣的我們的長輩們都一起回原來的部落
  • ktan naha ru yasa qu musa tmwang muhi ngahi lawzi
    回部落時他們又回去再加種地瓜
  • tmwang muhi sayhuy lawzi
    加種芋頭
  • iniʼ ga qitun nanu sga teta iniʼ kʼuzyay qu
    還有玉米這樣家人就不會餓著了
  • kneril kwara nyux smryut squ ngasal lelaqiʼ qani
    都是女生在整頓家裡的事務
  • ana ta wiy a pyaran musa
    雖然偶而會裡開家人
  • kbalay musa mnazyang squ rhzyan ka ʼson ta ga iyat pkʼuzyay
    去到要去住的那一塊地耕作他們也部會餓著
  • nanu wayal ka qutux byacing makiʼ kya lga mkayal lawzi qu bnkis cyugal bnkis qani maha
    就這樣在那裏過了一個月,長輩們又開始討論說:
  • nanu nway ru nyux ta ktan qu lelaqi ru ngasal ta qani iyat nbah mʼuzyay hata lozi
    就算了!我們也看到孩子跟家人不可能有這樣的能力,我們再回去
  • hata tmwang i mnayang ru ʼsay ta i
    我們再去多加燒墾
  • suqun ta mnayang lga aki ta n_gyutun
    這樣去燒墾會
  • ay tmaruk lru aki mrhzyan ru
    增加不少的種植地
  • aki ta tbuxan cikay trakis lma
    也可以播小米
  • ru tbuxay ta trakis ru
    播小米後
  • pmhyay ta ngahi sayhuy qitun
    也可以種植地瓜芋頭玉米
  • sun ta qani lga msbbzih ta
    我們就可以兩邊跑
  • mwah ta squ giqas qalang ta rhzyan qu si ga Rʼraʼ qani ru
    我們來到這個新的地方天湖
  • musa ta kya squ cyugal ka rhzyan
    去到那三個部落
  • cyugal qalang ta tay kya i Syurang qani
    就是原先的三個部落秀巒那裏
  • mtbbzih ta mtzyaw ta sqani ga babaw nya mwah kya niqun ta
    我們若兩邊都種植一些物產就會有吃的東西了
  • musa ta msbzinah lozi ga kana iniʼ kʼuzyay
    我們若在折回去就不會
  • hoqil uzyay qu lelaqiʼ ta wal maha qani ru
    讓孩子們餓著
  • sun kasa lga kya wayal squ cyugal kawas payat kawas
    後來!大概過了三四年的時間
  • sun qasa lga kya balay qu zyunaw nqu pincywagan naha la
    慢慢看見了他們所種植的食物生長了
  • ru kya qu trakis uzi la
    長了出小米
  • kya qu ngahi uzi la
    也長出了地瓜
  • kya qu qitun uzi la
    玉米也生出來了
  • n~son kasa lga
    就這樣的
  • ktan naha lga ay mosa iyat
    他們看見了以後就說我們
  • pʼuzyay qu lelaqiʼ qani lwah rasun ta sqa kwara
    即時帶孩子們到這裡來孩子們也不會餓著肚子了
  • sun kasa lga nanu si ta say cyugal payat kawas lga
    時間大概是三四年
  • mkayal kwara qu qalang qani la nway lkiy
    這三個部落的族人又在討論了
  • hata ru ʼsay ta minblaq kmal qu ngasal ta ru
    我們回去我們的舊址那裏去跟自己的家人好好商量
  • lelaqiʼ ta hkutaw ta mwaha ta makiʼ squ rhzyan qani la
    我們一起去將他們都帶回到這新開墾地這裡
  • rima naha wal klayun kbalay squ
    在這之前他們已經
  • ngasal ka kkiʼan naha la
    把住的地方給蓋好了
  • ngasal kinbalay naha qasa ga iyat yaqu ngasal ta soni qasa ay
    他們所做的房子不是像現在這個房子喔
  • ngasal ta ga nanu yan tatak
    當時的房子就像是工寮那樣
  • skbalay naha squ qaling na qhoniq ini ga
    他們是用樹皮做的
  • ini ga trhgan naha squ sun maha i
    或者也有的是用
  • i~wahiy
    樹藤綁緊的
  • qu ngasal ta squ bali kya squ
    因為過去沒有
  • mpila sraral bali maziy squ
    錢可以買
  • bhray sraral kugi sraral ungat naʼ
    鐵絲及鐵釘
  • iwan nqu yan qinnxan kinkesan qnxan ta wayal na
    我們過去的生活就像是原始的生活
  • nanu sun kasa lga
    後來
  • nanu sun kasa lga nanu min_gyut ktan kwara qu rhzyan qu
    漸漸的就看見了這三個部落所開墾的土地
  • cyugal qalang qani ka nyux ta kiʼan qani ga
    這三個部落也就是我們所居住的地方
  • sesasan iniʼ ga babaw knryax ga cyux msshiluq kwara
    每到清晨都會看到部落一直是在生火有煙的請況
  • wa mlux mshiluq ga cyux lmon squ aki haylaw
    為什麼會這樣呢?就是要讓土地能快快地種植食物
  • mrhzyan aki ungat qu qmayah
    希望能讓土地變成可以種植食物的地
  • aki ungat qu qqhoniq ka kʼman
    讓土地乾淨沒有雜木及雜草
  • aki naha blequn tmubux trakis
    這樣就比較可以種植小米
  • mleqan muhi squ ngahi
    也好種植地瓜
  • ga sun kasa balay lga
    後來
  • rasun naha kwara qu ngasal naha la
    他們真的帶著所有的全家大小
  • ana naha rasun qu kwara qu ngasal naha ga
    即時是帶著全家大小來
  • smʼinu qu bnkis ta hya
    但我們的長輩對過去的居住地還是捨不得
  • ini naha si laxi qu kniʼan naha
    他們也沒有放著不管原來的居住地
  • baha hmswa ga yasa qu kniʼan nqu lkʼaya naha
    畢竟那是長輩們的爸爸跟媽媽所住的地方
  • kʼaba naha binkeysan nha
    是他們 祖先住過的地方
  • nanu yasa qu wi mwah ru wi musa smʼinu
    所以他們會往返兩邊住
  • wi mwah ru wi musa smʼinu
    對於那邊的部落是心存懷念
  • nanu ana lga lmnglung qu bnkis maha
    長輩們想再這樣下去也不是辦法
  • iyat ta psbzih bzih lki
    也不能一直這樣下去
  • si ta bzih bzih siqan qu laqiʼ qani la
    這樣對孩子們也不好
  • maniq sqani pqwas biru
    畢竟孩子們要在這裡生活跟讀書啊
  • ini ga nanu lga iyat ta si msuqi qa zyuwaw
    再說還有很多的事是還沒做完成的
  • nanu sun kasa lga
    後來就
  • mawpuw kawas knian naha qani ga iniʼ balay baqi mita
    轉眼間就已在這裡住十年了
  • talagay rhzyan ka nyux naha kiʼan qani balay mʼqmayah qmayah kwara la
    看著這些山也已經變成了一塊一塊耕種地了
  • ana si hmut maha ay~aki nyux mʼuzyay qu
    隨地就有食物可以吃
  • lelaqiʼ ga sʼusa naha kmihuy ngahi
    孩子餓了就去挖地瓜給他們
  • hmbyat ngahi ru sphapuy nqu yaya
    媽媽馬上就可以挖地瓜煮地瓜
  • nanu taqu kʼaya ta uzi ga
    像我們的媽媽也是
  • kneril kʼaya ta sraral ta uzi ga
    當時的女性也是
  • maki qu trakis ga
    有了小米
  • mha ni musa mtzyuwaw qu mlikuy yaba iniʼ ga qbsuyan laqi qbsuyan ga
    如果男生要去工作或者爸爸,哥哥.
  • na raytay
    大概
  • i ~zik nqu babaw nqu zik nqu slwan ka cyugal tmuzing qani iniʼ sluy naga
    在清晨以前大概三點天未亮時
  • yasa smxu trakis
    媽媽就要杵小米
  • smxu trakis ru suqun naha smxu trakis suqun naha smapuh ru
    杵小米杵完小米後還要整理小米的削削
  • mʼtrakis balay lga awbih plpaw la
    杵成了小米可以煮時就已經是要天亮了
  • awbih plpawla yasa qu puyun naha lru
    快天亮時他們就開始煮了
  • nanu mhuqil qu pinhapuy naha lga
    等小米煮熟時
  • smyax cikay qu kayal lga
    天一亮時
  • nanu maniq qu yaba ru wal psbil musa squ qmayah ru
    這時候爸爸就有飯吃了也帶著便當去山上工作
  • laqi uzi laqi uzi lga
    孩子們
  • nanu i~
    也
  • yunbi
    準備
  • ptatah ngahi qu i yaya naha
    媽媽也開始為他們準備了烤地瓜
  • ru cbilan naha ngahi iniʼ ga
    做他們的便當或者
  • i~sayhuy
    芋頭
  • ini ga trakis iwal na sbil nqu lelaqi musaʼ mqwas biru
    或者小米是孩子 們去上學的便當
  • nanu wal yan nasa qu qnxan ta
    這就是我們過去的生活
  • ana ga bnkis ta qani hya wayal balay mʼbuk ki
    想到我們的長輩過去是這麼的辛苦
  • baha ini kʼbuk lgi sblaq soyan naha qu rhzyan ka kniʼan naha
    怎麼可能不辛苦呢?因為他們不捨得過去所住的地方
  • ru msbinah mwa sqani ga si ta say pusan msyaw inbkan
    這樣一來一往的時間就花上了他們二十多年開墾種植的時間了
  • pusan msyaw kawas msyaw inbkan naha
    他們辛苦了二十多年的歲月
  • mtzyuwaw mnayang kwara rhzyan qani ru
    開墾燒墾的工作得來的土地
  • ita ka laqi kinbahan soni ga nyux ta si kita squ maha
    而如今現在的我們只享受到
  • nyux ta makiʼ squ blaq nqu rhzyan blaq qu ngasal blaq san maha pincyuwagan nqu bnkis ta
    現有的生活及已開墾過的好土地好房子這些都是祖先們辛苦得來的
  • nanu ita ka sun maha lelaqi qani hya ga laxi ta zngi
    所以我們身為現代的孩子千萬不要忘了
  • baha hmswa wayal balay mozyay qu bnkis ta
    我們祖先曾經為這個土地而辛苦
  • memaw balay tluling naha memaw msramu
    我們族先的手趾頭是留著血開墾的
  • ana qutux bzngah na i mhtuw gbyan qutux bzngah qutux bzngah naga
    到了晚上就算是只剩一顆星星也不罷工繼續工作
  • cyux maki qmayah na
    在開墾的土地上工作
  • talagay ita ka laqi qani ga aki ta llungun
    我們身為後代的子孫應該想想
  • iyat kantang iyat si uwah nanak qu rhzyan ay
    地不是自然產生的及現有的喔!
  • nanu yasa qu bali baqun
    所以我們不知道
  • maki qu inlungn nqu qalang ta qani ima
    我們部落若有心
  • ima qu cyux baq squ i
    像那懂得
  • iwal naqu inrasan nqu bnkis ta qalang ta
    像我們祖先曾經走過的遷徙史
  • kahul kya Syurang mwah sqani ima lbaq minha nanu mwah
    從秀巒到這裡誰會知道!是怎麼過來的
  • ima qu gmleng ga aki ta pqzyuwan cikay kakiʼ rima
    是誰領我們到這裡來就要說給他們聽
  • nyux baqun qu lelaqi misuw qani maha aki naha
    目前有部落族人想知道想了解
  • spqzyu laqi naha ru kaki naha baqun
    就好好的說給他們聽’讓他們也知道
  • baqun naha qasa ku inrasan qu
    讓他們知道祖先就是這麼
  • inbkal na bnkis ta lga
    辛苦帶領部落族人來到這裡
  • krangi ta balay inlungan bnkis ta
    就該學習祖先們的刻苦耐勞