跳到主要內容區塊 :::
:::
  •  28
  •  0
  • FB圖示
  • line圖示
TIME:

  • 字幕列表
  • a~ sawni qaniy ga e~ aw yaqu ghap qu wal ta pqbaqan snxan rwa
    過去幾堂課中我們有討論及篩選過小米的種子
  • nanu yasa misuw qaniy laga i~
    所以今天我們要來
  • skahul ta sun maha pincbaqan na bnkis qaniy ruʼ
    透過長者的教導及過去的經驗
  • mwah~ i maha qaniy i~ tʼaring
    來做種植的步驟~
  • musa ta maha nanu wah?
    要來問問大家我們首先要怎麼做呢?
  • aw ru nyux ta i tʼaring squ ~ a nyux ta i qumah sun maha i tbuxan ta trakis ru nnanu qu pmyan ta ga
    我們要來開始除草耕做摟~小米及時季的根莖類也可以準備種植了
  • a nyux ta tehok squ a pmyan ta hyan qaniy lga
    現在我們已來到耕作的土地上
  • aw anay ta sagan squ a
    我們要用祖先教導過的程序做儀式喔
  • a~ gaga nqu bnkis ta kiy aw
    透過祖先教導我們生活規範
  • son sqaniy qaniy hya ga qhziy
    我們要這麼做,這是竹杯
  • sbiq ta sun maha bnkis ta maha wa
    我們要誠心先敬祖先
  • khangiy qu a~
    讓祖先僻佑我們
  • plniyan myan squ rhyan qaniy ru balq i
    我們要在這塊土地種植希望嗯~
  • musai i blaq a mqyanux qu pinmyan myan ru
    我們希望所種植的農作物能生長得很好
  • tehuk qu a ʼalan myan ga blaq kwara a pinbahuw myan qaniy pin nuya ta qaniy kiy
    也希望我們在收穫的那時也都能有很好的成果
  • aw!~
    是喔!~
  • leliq qutux hya beng qba su qutux hya
    另一個人說;請將你的一隻手抬起來,另外一隻手拿起杯
  • aw~
    是~
  • mrhuw myan yaba utux kayal
    我們偉大的神啊 !
  • taqu a samiy qu laqiy su a qaniy qu
    我們這些你的孩子們
  • nyux samiy maha sqaniy mtzyuwaw khangiy sami ru biqiy sami sin nwayal su
    我們這麼如此做這個儀式請保佑我們更賜給我們你所要賜的
  • ru~ nyux samiy i magal squ gaga myan tayal
    還有我們也遵照過去祖先教導我們的規範
  • aw i maha sqaniy i a~
    這樣做
  • pzimu sunan ru
    先獻上祈求
  • anay myan sʼagan squ qhzi qaniy ru teta blaq qu a pinuyan myan ruʼ teta makiy kiy
    我們透過這個杯中物獻上祈求儀式期待我們所種植的農作物能有成果
  • posa posa ru aw
    來來大家一起飲用
  • biqan kotas
    當然一定是先敬我們的祖先
  • biqan kotas ha……. pzyux lga pbusuk la ay!
    先敬祖先……太多了可能會喝醉
  • wal mnbuw kotas lga
    到給祖先後
  • son sqa la ta
    就要這樣做了
  • wal maku nbun la
    大家互相敬也說~我們已飲用了
  • swaʼ suʼ iniʼ baqi mrhuw qasa hyapi ? ima? cyux makiy te suruw
    那位長者也要給喔!你忘了後面那位長者
  • aw kiy han hya balay qu
    是!喔!很好很好
  • nyay~"
    同輩的
  • kya qu a baq tmalam a kknerin
    女性會沾的也可以飲用喔!
  • aw~ siy mu qu a~ tabux ay~ qumah rwa aw kiy niy
    喔!你們要來鋤草喔'!
  • knan ga lalu maku ga Siz Palang
    我是我的名字叫Siz Palang
  • nanu a~ soniy qaniy ga
    今天呢 !
  • nyux saku i~ wahan maqut nqu sinsiy qaga iway balay balay keʼ na tayal ru zyuyawaw na tayal qu nyux nya wahan i~ mqbaq
    我們的老師來問問我,我們的老師是專門說族語和做一些文化類的學習工作
  • nanu yasa qu soniy qaniy ga
    所以今天呢!
  • musa myan i~ nyux mwah kingkyuw mqbaq qaniy ga
    我們要來談的及研究的就是
  • son nanu qu tʼaring a~ mtzyuwaw yuwaw nqu tayal
    怎麼開始做這個過去族人所做的事
  • nanu a~ qutux hya ga aring ta balay maha u ~ musa ta i tzyuwaw yuwaw tayal ga
    第一個是;我們在一開始做這個工作時
  • nanu a~ pzyangun pnayang taha
    我們要先鋤草砍草開墾
  • pinyangan ta qasa lga ngo taru
    做完這些步驟後
  • mkzyay lga lomun la
    所有開墾後的雜草跟雜樹乾了以後
  • suqun lmon lga gsyupan
    燒墾完後就要清除所殘留的雜物
  • nanu masuq msyup lga
    完全清除所殘留的雜物後
  • wagan qu a~ ghap la
    就要篩選種子
  • qutux kawas qu a~ noyaw qu ghap
    要用去年所篩選的種子
  • nanu blaq balay na ghap ga mosa syun squ pinzyangan qaniy ga
    一定是要選最好的種子播種在這已處理乾淨的土地上
  • nanu yasa qu a~ qutux kawas ga nwagan ghap qaniy ga
    所以在這一年裡所篩選的種子
  • tehuk ryax ka usa ta mhap qasa lga
    到了要播重的時間時
  • nanu a~ qu cinngasal musa gmhap qasa ga ini plaw
    當這一家要去準備播種前是不能跟別人共食
  • iniʼ agal squli i~ mwah i~ msqun maniq ga naha nanak
    不可以請別人一起吃飯只能自己一家人一起吃
  • siy tbuciy nanak i~ musa i~ mhap squ a~
    各自去播種
  • ghapun naha ka trakis qaniy
    就是去播小米種
  • ini ga musa plhay ini ga musa i~
    有的是吃小米種子
  • ghekin ka bbaqu qu musa naha i~ ghapun
    也有的是可以釀製成酒的糯小米種子
  • nanu a~ skal naha squ a~
    所以他們會透過
  • raral ga ungat qu a~ sin_nhyan utux a~ kayal ha
    因為過去是比較沒有正式信奉上帝
  • raral ga makiy uwy qu a~ pkran naha squ inlungan maha a utux uziy
    但過去也有自己所相信的天神
  • nanu amusa gmhap lga
    所以當去播種的時候
  • nanu ghapun naha kwara qu pinyangan qasa lru
    就這樣地將所開墾之地播下種子
  • lgon naha lrwa
    等待一陣子後
  • tenux cikay qu a
    小米稍微長大
  • ninhapan naha qasa lga lhingan naha la
    他們就開始間拔了
  • lhingan naha ga siy naha say qa pin qutux qu zyuwaw nya
    在間拔的時候都會有一些距離
  • baliy nanu ga pinqutux qu zyuwaw nqu linhingan naha qasa ga
    為什麼會這樣做是因為
  • mkbway babaw nya lga tenux balay qu bway nya lpiy!
    讓小米的空間大一點以後小米長的更大
  • nanu hyan nasa qu a zyuwaw nqu kinkesan Tayal raral
    這就是過去族人對種植小米的過程
  • a nanu suqu naha i
    在她們完成了
  • gmhap kwara ru suqun naha mahing lga nanu lequn naha naha balay i
    播種,除草,間拔後會想得更周到
  • musa naha i
    要如何
  • yumbi squ ka a kmluh lpiy!
    準備收割的事宜
  • nanu a
    所以
  • tehok squ klhan qasa lga
    到了收割的時候
  • alagay! tenux balay qu bway na trakis la
    哇~小米真的長出又大又豐碩的小米穗
  • khangan naha qu a pzit qu mwah a manqi qu a qhniq ka pzit qasa ga
    當時有很多的小麻雀來吃他們就開始照顧這個小米不讓麻雀吃了小米
  • nanu yasa qu khangan naha lrwa
    所以他們就開始照顧
  • syan naha kwara squ sqsap tgtap naha la
    並製作趕鳥器裝置在小米田裡
  • ini ga hnyan qu pzit ga sklgan naha qu tgtap lga tap~ tap maha lga
    若有麻雀群來他們就會拉起趕鳥器而趕鳥器則會發出搭!搭!搭!的聲音
  • wal mgye qu qhniq ka pzit mwah maniq lpiy!
    不過一會兒麻雀就被響亮又清脆的趕鳥器給下跑了
  • nanu yasa ga
    所以
  • taqu a gnoyaw naha ka blaq balay nqu a hiyan qasa ga
    看著那當時所選擇的好土地
  • pqasun naha balay bali nanu ga
    他們非常的感謝!為什麼呢?
  • blaq balay qu pinmuzya naha blaq balay qu gnhap naha
    他們所種植的小米真的成果很好
  • nanu klhun naha lrwa
    所以在收割的時候
  • nanu a trakis qasa lga
    小米是
  • blaq balay rwa nanu klhun naha ru pgyan naha la
    收成的很不錯,收割後就要進行曝曬
  • pgyan naha lru~ kzyay balay qu a trakis ka
    小米要曬到完全乾燥喔
  • a pin~knluh naha qasa lga
    收割後的小米
  • nanu yasa qu a lequn naha smsun loziy
    還要再整理過
  • kzyay lga nanu a rasun naha lru
    乾燥後才能帶進
  • son naha tluhung squ bkhuʼ la nanu a syun naha kʼhu lga
    榖倉內要好好的一層一層的擺放
  • trakis qasa lga qnahun sun naha lpiy!
    這時就要換名稱叫做新的小米
  • swa naha sun qnahun lga yasa gaga na sʼutuʼ naha squ kʼhu lrwa qnahul sun naha la
    為什麼要這麼稱呢?這就是規則 擺放在倉庫內的最新小米
  • nanu yasa qu nanu qu musa balay i lequn baq pinbaq ga
    所以什麼是要非常的小心及注意的
  • nanu tatak qasa uzi ga lequn naha kbalay iyat osa nqu a
    就是榖倉都要特別的製作跟注意還要做還那個
  • qoli syun naha squ wagiq ruw
    防老鼠版而且要做成高腳
  • syun naha tumaw qlcing uzi ka iyat usa karaw nqu qoli
    他們會將穀倉的四個柱子擺放圓狀訪止老鼠進入
  • nanu lequn naha kbalay uziy qu khuʼ ka ʼtwan naha qnahun qasa
    一定會將穀倉製作好因為是要擺放新的小米的地方
  • nanu a tayal raral qasa ga
    過去的族人
  • masuq kmluh masuq kwara smsum squ a pincyuwagan naha lga
    當所有的收割曬穀入倉祭工作完成後
  • nanu a sqasan naha la
    就會進行慶祝
  • smxu hekin lru kbalay squ qwaw
    開始搗小米製作小米酒
  • mhoqin lga plawa naha gluw naha lpyung naha la
    熟了的時候就會開始找親朋好友
  • nanu a kmal maha u nyux sami i
    會通知說我們已經
  • masqu kmluh lru nyux sami i smqqas lga
    收割完成我們即將要慶祝
  • sqasay ta qu pincyuwagan myan qutux kawas qaniy
    來跟我們一起慶祝慶祝今年的收成
  • nyan loziy ga teta mhozyaw lozi ru teta i blaq qu a
    希望再未來我們還是一樣可以大豐收
  • pinyuwagan myan kwara qaniy lwy maha qu inlungan naha nanu nbwan naha squ qwaw lru
    我們這樣一起分享及享用飲酒未來也期待跟今年一樣所種植的農作物再次豐收
  • sqasan naha kwara lru
    大家一起歡慶
  • ini ga qutux ngasan lpyung naha rangi naha sun naha qasa i sqqas kwara qu zyuwaw ka pincywagan naha la
    一起慶祝的除了家人還有自己的親戚跟朋友
  • nanu a ryax soniy qaniga
    所以今天
  • nanu hen nasa qu pnongan maku ru wal maku shnglan cikay qu a
    我將我聽到的及我過去所跟上的生活
  • kinkesan ka wal maha nanu squ mtzyuwaw squ kwara zayyaw naha
    與過去族人的一些經驗的做法
  • nanu a i~
    就這樣
  • musa yasa qu a pinqbaqan kin_nita maku lru hyan nasa qu a zyuwaw qasa
    這就是我所學到的及我所知道了解的事
  • musa i lequn pqbaq kwra ru
    這些是我們可以一起學習
  • ini ga babaw nya kinbahan babaw nya ga
    再未來的族人後代們
  • ini ga musa maha qa mtyuwaw uy ga teta naha i pslungan kwara qu zeyyuwaw ka pincyuwgan naha qasa uy
    未來族人!若有需要如此做他們也可以學習到我們過去祖先的智慧
  • nanu a~ 訪者問:makiy qu
    所以~~訪者問:請問有沒有
  • psaniq nya? 受訪者:makiy~! me nanu qu
    禁忌? 受訪者:有喔~!是怎麼樣的?
  • qasa hiya ga hyga psaniq qasa hya ga aring balay ptubux zik ptubux ga nanu ini agal squliq iniqagan squliq ru
    那個禁忌就是:在播種以前就是要開始播種絕對不可以請別人或參雜到別人
  • laha nanak qu a musa i qmayah
    要自己的一家人去田地裡
  • ini ʼmagi squliq ay ini~! psaniq
    不可以帶別人喔!這是禁忌
  • ini tringi squ squliq ru
    不可以參雜別人喔!
  • nanu laha nanak ha masqu kwara zyaw lru ini ga wal i
    要自己的一家人,過後所有的事情做完後
  • suqun kwara kmluh lru
    或到收割後
  • wal naha skun squ khuʼ naha lga yasa qu plawa naha qu lpiyung maha uwah sqasay ta la
    入榖倉祭後才會進行要邀請親朋好友一起來慶祝
  • ru zik n musa i nanu rwa
    訪著問:在什麼以先~
  • lmon ini ga musa mnayang ga
    如:燒肯清除土地等
  • utux kya qu sgozyaw naha rhyan? aw lequn naha mita qu rhyal ru
    是不是有所謂的選擇土地一事.受訪者:會喔!他們會看清楚是否適合種植內
  • bbnux ru iyat a snat ay btunux hya ga laxan naha
    一定會看清楚要平坦的喔!不可以是懸崖之地喔!有石頭的他們不會用
  • ʼuraw ru bbʼnux bblaq qu qhoniq nya qasa ga
    要有泥土及平坦還有那裏的樹要長得很好的
  • nanu yasa qu ʼsan naha mnyang
    他們才會選擇去開墾
  • laxan naha qu mqozyaw yan uziy ay
    他們不會選擇很陡峭的土地喔!
  • nanu bebʼnux cikay ru mt huhway qu a~ h_yal qasa ru blaq qu qqhoniq nya ru yasa qu ʼsan naha mnayang
    像平坦平平不陡峭有泥土還有那裏的樹要長得很好的才會去燒肯
  • han~
    喔~
  • wal su skal lalu su la? wal muw skal la!
    請問你我介紹你的名字了嗎?我有叫紹的
  • nanu nway ruw
    好!就這樣
  • u niy i~ maha nanu qu ghap hya? galan ta ghap! qutux kawas
    訪問者問:關於種子 的問題要選擇什麼樣的受訪者回:要一年的喔!
  • qutux kawas ghap n trakis ga cibang blaq aw~ qutux kawas ay
    訪問者問:是要一年的小米種子是最好的事嗎? 受訪者:是喔!要一年的種子 喔!
  • sazing kawas lga ini kblaq qu hinbku nya la! mswa piy? yasa gaga nya
    若是隔年的小米種去種植所種植的小米長的不會很好!問;為什麼?這就是他的常理阿!
  • yasa gaga nya! qutux kawas balay ga nanu yasa qu lequn naha i gmoyawaw ruw a
    這就是常理一定要選一年的種子小米才會長很好
  • qutux kawas qasa qu ghapan naha
    他們會用一年的小米種子播 喔!
  • nanu qu mengrus hya wah
    有帶毛的種子是什麼樣的品種
  • a~ bukil sun naha
    他們稱之為有毛的
  • baqu ga baqu aw~ baqu
    黃殼長尾的硬米糯
  • baqu qasa ga? galan naha qwaw
    黃殼長尾的硬米糯這是可以釀酒的
  • klayan naha qwaw klayan naha hikin
    可以釀酒的也可以做年糕
  • han~
    喔~
  • aw~ masuq la?
    好!可以了
  • aw~ mhway su mhway su! baha mhway la~
    謝謝你~哪裡!不會喔!
  • yal qaniy ka qqahuy ka cingay btunux hya lga
    像這樣的土地都是石頭
  • ini naha baqiy i
    是沒有辦法
  • muzya squ pin a nanu ka pmzyon nha naha ini nha baqi baqiy tmubux la cing btunux nya
    種植及播小米因為太多的石頭了
  • qahuy qa ta yaqeh hiyan qaniy hya la
    這種的土地是不好的不適合種植因為都是石頭
  • kun qaniy ga lalu muga Losing na Sasan
    我是,我的名字是羅信 撒阿撒啊安
  • kinhulan kʼaba mu ga Mrqwang Tayax
    我的爸爸是出生於馬里光 抬耀部落
  • ruw mwah sami tmwang squ a qalang nqu a Slaq qaniy aw~ ruw
    我們是遷移增加到水田部落
  • ryax wal qasa ga
    前一陣子
  • mnazyang wal myan suqun i mnzyang ruw wal myan i tbuxan qu a pinnyangan myan qasa
    我們有開墾及燒肯還有完成播種喔
  • wal mya sghap ga trakis aw
    我們所播的種子 是小米
  • nanu a mawa sami squ a pqumah myan squ a
    在我們等待著要除草時
  • kʼman na trakis qasa ga
    就是拔除小米周圍的草
  • a~ samiy likuy ga
    我們男生是
  • a~ musa sami i qmalup
    要去山上狩獵的
  • ruw nanu a~
    還有
  • pqaniq mya ngasan myan kwara laqi ruw kwara a knerin
    因為我們要餵養家人小孩妻子
  • aw knerin myan ga makiy squ ngasan tminun squ a palaʼ
    而我們的女性是要在家裡編織布匹的
  • ruw a
    還有
  • e~ tzyu tzyu ga gibul ga tzyu qasa aw
    就是布匹是就是披布
  • a pala hya ga i bali nanu ga hzyaq hngan ga utux myan shelaw uziy
    為什麼要編織布匹是因為山上寒冷晚上時可以披著保暖
  • tzyu hya ga musa sami ana inuʼ ga hzyaq uziy ga gbilun myan
    而披布則可以隨身攜帶也可以禦寒
  • aw~ hziq ga gbilun myan
    冷的時候我我披上
  • ʼ~ ma~ʼ
    也
  • plkusun laqi
    也可以給孩子穿戴
  • aw ruw kwara qu a
    是~都可使用
  • ana~ nanu sa rwa pkusun laqi ga baqun tninun knerin uziy
    像孩子們身上穿的衣服女性們都編得出來
  • ana samiy tayal uziy yasa bnkis ga
    我們族人的長輩
  • makiy uy uzi tninun na knerin ka 背心 qasa ga
    有的也會製作成背心
  • makiy uziy aw baq balay qu a knerin baqa tminun uziy ay blaq nyan
    有喔!泰雅女性真的很會編織真的很厲害
  • aw nanu a tehuk squ a ryax nqu a pqmahan myan a tnubux mya a trakis ga
    到了要除小米草的時候
  • musa samiy qumah aw musa samiy mumah la
    我們就要去田裡拔草除草
  • ruw zik nqu a klhan qu arwa ga trakis ga
    距離收割小米以前的中間
  • musa myan mita cingay yan qu a tnubux myan qu trakis lga
    會先去看小米長得如何若是播的比較密的
  • utux myan hingan uziy
    會做間拔的動作
  • baliy mswa khmay yan lga inikblaq bway mya la.
    因為小米播的太密長的會很小長的也不好
  • aw siy ga ʼsan lmahing uy qu a khmay nya
    必須要去間拔讓較為密的有距離
  • ruw musa blaq qu a trakis qasa
    小米才會長的得很大又好
  • 問者提示;pucing sqaniy kay mula
    我就說到這裡了
  • qaniy lga nway a pucing sqa a kay maku
    嗯~我就說到這裡了
  • mhway balay qu a sinsiy myan qa uzi ulung su hya qu a mwah i pshelaw samiy pcbaq squ a gaga nqu a
    也謝謝老師,還好有他帶領著我們及鼓勵教導我們有關泰雅族的生活規範
  • ~qnxan squ bnkis myan raran
    學習著過去祖先的生活智慧經驗
  • aw~ yasa lkiy.
    是~結束了嘿