- 54
- 0
工作記事:以前的部落生活只有兩件事:一是狩獵，二是農事，狩獵是男人的天地，農事是家人大家一來做，男人做完就休息睡覺而女人上山工作回家後，仍然要做所有的家事及餵養家畜，非常辛苦。
求婚記:雙方家長決定子女的婚事，經媒人介紹求婚後，男女主角才可互相見面成親，但若經媒人介紹求婚首肯而又反悔，就會受到激烈的懲罰。
- 字幕列表
-
na swani ga aw i kinholasu ga maki sku聽你 說你的祖居地是
-
mralas mralas hani ga馬拉辣斯這地方
-
baʼun mamu maha su i你還記得你
-
tahan tikay maha nanu maʼumah ku lyaba ru tyutas aw?你的父親及祖父是如何工作的嗎?
-
a tiku hani ga,有關這事情
-
arin rlali ga tiku nbakis ga, tumubux la sapayan na yawu以前祖先們,播種是最重要的事情
-
sazin ku yaw na sawn maha nbakis rali ga祖先有兩件事是重點工作,
-
tumubux ru mlyap播種跟打獵
-
gi bali kyan la ttyam ru syubay ho,因為以前沒有購物商店
-
ti kwara ku nniʼun ga asi ki musa hinkani nanak所有吃得的東西必須自己想辦法找
-
asi tiku naniʼun ka subalay naniʼun ga主要食物就是
-
pagay ho tmubux nanak稻米就必須自己播種
-
nanu mmuhi sku ʼtyay ru nanu u tiku iriiri就是種些玉米及雜糧
-
tiku rrami lga hmkani lga nanu找菜的部分
-
ku musa i nnahi musa i mlyap lrwa,就會到山上打獵
-
ru tiku mlyap ga yawu na ttamalung ku hani打獵是男人的工作
-
tiku tmubux hya ga那耕作的部分
-
ana kuyutas ru yaki ga tmubux kwara不管是男是女都要做
-
payan i sayʼan ku yaki na knerin rali ga,以前的女人實在是很辛苦
-
matayaw ga tiku yaw na sali ga bingun naha uzi ru,不僅必須做家事
-
kamasu sku nayaw na sali ga做完了家事後
-
gumalu sku tamalun musa tmubux uzi,也必須隨男人耕種
-
kumalux anananu ga yaw naku knerin ka yaki rali ru,不論收割任何工作都是女人做
-
gumnalu kung sku yayaki rali ru baʼun mu subalay我有跟過以前的祖母真的了解
-
tiku yaki rali ga payan sbalay mʼabuk ki,以前的女人實在很辛苦
-
waya bay i maʼabuk ku yaw naha,他們的工作很承重
-
tiku tamalung rali ga以前的男人
-
ini langalung sku yyaw nnanu ga都不會關心任何事
-
nanak i mtyaw sku nahi lru mwah sali lga,只有耕種做完就回家
-
mnani lga maʼabi la ini i pbin sku su nanu yawu na sali,吃飽了就睡覺不會想其他家事
-
tiku knerin nanu u mutuatu ru smaʼan su baywak女人做任何事後也養豬
-
ru mlahan sku u lalaʼiy,及看顧孩子
-
asin nyani ku yaw nku nbakis rali,這就是以前女人的工作
-
mlyap ga sapayan yaw na tamalung ga打獵是男人主要工作
-
nanu u ana ungat la yaw ga,雖然沒有特別事情
-
bsya ga mutu musa mlyap gi rrami naha,一段時間後就會去打獵找菜
-
ru kya la yaw la asi nku kya la nnabugan na yay,若遇到部落有婚事時
-
nnabugan na yay sawn ga muasa kyan blay na yaw,就是說會有婚喜事后,
-
mnabugan na yayuwaw lga ga有婚事就是
-
tomyʼyay swa sawn manayay就是tomyʼyay,要去求婚的意思
-
nbuganna na yay hani lga,婚事就是
-
kamayan ku tomuk la maha o,頭目就會交代
-
halay ta i mlyap lmaha ru,我們去打獵
-
tiku sawn maha sngusun ka pgalu sku yaw hani ga,即有關要去打獵的一些重要事情交代
-
utux su sali ga utux bbwan ku mwah,一戶一個人
-
ru msuʼun kwara ru kumayan ku tomuk laru,大家聚在一起後頭目就會
-
nanu u smyus tikay ru mhaw la ru musa i nnahi musa mlyap la,做祈願即相互道歉的儀式後就出發到山上
-
mlyap ga mutu i utux pinhgiyan mpitu ryax打獵的時間約7天
-
ayat ga mglapu ryax rwa ru mwah laga或者是10天之後
-
tikwara ku innagan na ha ka asinu lga他們所獵取的所有獵物
-
nanu u sbay naha sku pkkya la yaw,都送給將有喜事的家
-
asi nku asi gi asi gi Tuyaw hani ho paʼagan su ina ga譬如說就像Tuyaw pa'agan su ina ga,要娶媳婦
-
tikwara ku innagan ka asinu ga將獵到的山肉
-
sibay kya ru kblay nya su timmyan,送給她製作醃肉
-
tmmyan nya kwara ku asinu hani,把所有的山肉都醃製好
-
kya ku ruma ga satimwan nya ru kya ku yaw ga tahakun kya,有些肉用鹽巴醃製後若遇有事就拿出來煮吃
-
tiku tmmyan hya lga asi gi hminas su utux byating其他醃肉部分需經過1
-
sazin byating ga niʼun ku yasa me,到2個月時間才能吃
-
所以說asi ki 提早asi ki mmnama musa i mlyap ku yaʼani所以說必須先提早去打獵
-
nanu yaʼani ku yaw naha這就是他們的工作
-
ru kumalux ga mrraw kwara ,其他如收割時是互相幫助的
-
tumubux kumalux ga mrraw kwara,不管事播種收割都是互相的
-
ungat ku maha u kuzing nana asi kung tubux nanak ungat,沒優一個人是獨自完成的完全沒有
-
uwah tumbux kuzing kwara msuʼun ga halay ta tumubux ki isu,先來我的工作結束了就到你的去播種
-
kumaluh ga一樣masabayux sawn myan,收割也依樣換工
-
masabayux ga換工sawn hu我們稱為換工
-
muwah ki kuzing han ru isu ku kumaluh lga musa ta kumalux kya先來我的收割你要收割時換到你那裏
-
hya ku kumaluh ga musa ta kamaluh kya,到了他要收割時換到他那裏
-
nanu i wa mu pungan tikay sawni maha u nanabugan ga,剛才我有聽到有關婚事的事情
-
yaʼasa ga musa ta timyay rwa?那是要去提親嗎?
-
yaʼani ga wa su i baʼun tikay maha你知道有關提親的
-
ku musa i tmyay hani ga mutu maha nanu ku yaw一些提親的事是怎樣的
-
, sawn nanu i kblay kwara ku yaw hani ru全部的經過會如何做
-
mutu ima ku kmayan sawn maha u musa timyay hani,然後是誰去說這件事
-
tiku hani ga nanu iwan na ,這件事情就像
-
atuna tiku ulaʼiy mu ru saku mkrakis ka blay nya la hu ru ,我的兒子看上了其他女生
-
rali ga bali mutu ini mbatisan ku lʼalaʼiy,以前的年輕人不會拒載一起
-
bali asi nku現在ka lokah mbtisan ku ulaʼiy不像現在都經常聚在一起
-
tiku llaʼiy na knerin ga至於女生們
-
mulikuy ru murakis na ulaʼiy ga ini pkayan rrali hiya以前年輕的男女都不會交談
-
nanu yaku yaba yaya naha ku sumapun ma ,只有他們的父母親決定
-
tiku yaba naha yaya naha o blay balay ku只要父母親認為非常好時
-
mkrakis hasa ga halay ta tmyayay maha就會向女方提出親事
-
tmyay maga tiku a yaba ga ini usa kumayan nanak提親時父母親不會自己去
-
halan naha kumayan ku nabakis ayat ga tiku sawn maha tomuk,他們會請長者或頭目
-
halan naha kumayan maha u跟他們說
-
tomuk tiku ulaʼiy mu ga kya ku inlungan myan ru頭目因為我們的孩子我們有些事情
-
tiku mukurakis ni Pihaw hasa ga,那位比浩的女兒
-
musa yaʼasa ku halan myan i nanu u那個就是我們想去
-
tahay ta bbaʼun i musa rmanga sawn ga不知是否可以談看看嗎
-
nanu u tahan naku tomuk ru muasa blay tikay頭目衡量後覺得有些機會
-
kya tikay ku ttahuwayun ga是可以慢慢的去遊說
-
nanu saglan nku tomuk ru musa i kumayan kya,那就讓頭目領頭去說
-
musa kumayan ga yaʼasa ku sawn maha像這樣先去談看看的
-
musa i matayux su kbhani matayux su kbhani就是所謂的去看小鳥
-
asa han ga ini aras anananu na rwa nanak ku tayan ku musa kya?當時會帶東西或指有人去嗎?
-
ini aras不會帶
-
ini aras asi usa han ru asi ppwah su kay ku tomuk ru沒有帶 頭目直接進到家說明
-
talamun nya kamayan maha u tahay ta i試試他們的意思如何
-
asi kyup sku sali直接到家
-
ho, asi kyup ru matayux sku kbhani ga,是的,直接進去看小鳥
-
mawsa ga mutu i tiku yaki ga ho,要去前會有婦女
-
yaki naku utux su alang ga musa matayux su sisli hong niya部落的婦女會先看占卜鳥
-
musa matayux su sisli ru會先去觀看占卜鳥的動態
-
musa matayux su sisli hani ga有關看占卜鳥的事情
-
payux ku kkayan uzi na asi kung kayan sku會有很多的事情談
-
hani tayhok runi ku sisli hya ru所以暫時到此為止
-
balay maha ku kintayux nya ssili lga musa la,看占卜鳥後是吉利的話就去了
-
musa lga yaku pgbuban ga到了之後就引導
-
pgbuban ga yaʼasa ku musa rmaw gmlan kmayan引導者就是要幫忙說的頭目媒人啦后
-
tiku pgbuban kamayan ga ho hya ku kumayan那個媒人就會做引導
-
kumayan ru mutu i sazing ku tuʼiy nku halan kumayan ga去說媒時會用兩種說法
-
utux ga mutu asi ksangan ga asi ksangan ru naki i mgyay lama,一種是會直接罵人希望他們離開
-
kya utux hya ga blay ku kay nya bali misu yaʼih nanu yaʼasa la blay ma另外一種是說得非常好且認為沒有不好
-
ru kumayan ku nbakis ka kay nku nbakis ga,按耆老的說法
-
tiku hani ga經驗naha baʼun naha ka asin nyani maga這是他們的經驗之談
-
tiku asi ksangan maga yaʼasa ku mutu baʼun kumayan ma那個直接罵人的會有希望
-
tiku blay ssabin lakay maga mutu i mkbbinah ma,那說了非常好的話的就會有變化
-
mutu i mkbbinah ma會有變化
-
kyalun su asi ga blay ru babaw nya ga mutu i開始時會認為很好
-
mbinah lawzi ku kay nya,但最後就會反悔
-
tiku asi ksangan maga nanu u rngawn kyalun ptisalun lma ru像那直接罵人的經過幾次的交談及好說後
-
i baʼ su kumayan pbuyun ku kay ru你很能說經幾次的交談安慰後
-
yaʼasa ku pʼasun nya lma ga smwayan lma而說道讓他們高興就同意了
-
kyan ku imi nya aw ku maha u有特別的意思嗎
-
tehok ru asi wah masangan hasa hya ga,就是相親時一見面就罵人的
-
kyan ku tuʼiy nya aw ku asin nyasa有他的門路嗎,
-
swa ma mu baʼun maha musa blay為什麼會知道會同意
-
tiku hani kya i kya naha i minarin sawn這應該就是以前所說的
-
maha u wayan ka yaw na rrali ga,所謂的經驗之談
-
nanu musa ru asi ksangan ru musa lawzi ru第一次去被罵再去
-
kya na i mpasalun ntyurum musa kmayan lga,經過更多圓滑及技巧的談話後
-
smwayan lru blay ku kay nya la答應了且話也好聽了
-
tiku blay na kay ru最後ga mutu ini i gaysa ga ini gaysa ku yaw,另外先是好的到最後反而不成事的
-
kya la kya ku sawn maha u有的就是說
-
baʼun naha uzi ka nanu kya ku musa maru,他們也知道去的時候
-
a ho bali su ʼyaʼin maha ru不是不好
-
niʼun naha ku innaras ma ru到了吃完所有東西
-
matangi lama ru ini swayan lama吃飽了後又反悔了
-
所以說tiku nabakis musa i nanu i所以說耆老們
-
mtayux sku kbhani han maga ini aras ma去探視時事不會先帶東西的
-
ru mawsa提親lga musa tmyaʼyay lga maras awn nniun lma等到要去提親時才會帶
-
ru yasa ku musa i smmaha i當去求婚時
-
tmmyaya hani lru smwayan ku knerin lga求婚後女方同意了
-
ru ita ku tmalung lga mutu i之後男方的
-
musa kya la aw ku laʼiy ta tamalung男生就可去了嗎
-
i musa tmyayay maga ini usa ku去求婚時男方的
-
mmlikuy ga ini usa yu, ini naha rasi ku ulaʼiy男生是沒有去的.不會帶男孩
-
nanak yaku yaba yaya ku musa yu,只有父母親去,
-
ini naha rasi不會帶
-
yaku tiku tamalung ga tahan naha han ku yusi naku男方會先看女方
-
nanu sawn maha u pklupyun kasa ga就是將要成親家的
-
u tmyay ru smwan lga提親後若同意了
-
nanu suru nya lga musa lku laʼiy tamalung la之後才可讓男生去
-
tamalung ga hya nanak musa ini ga rasun naha?只有男生去或有人帶?
-
asi ki rasun naha ga必須有人帶
-
musa ga maras nniun maras su uwaw uzi去了就要帶些食物及酒水
-
ungat ku sawn maha mkaʼaba ga沒有說空手的
-
ungat ku mkaʼaba asi ki mars ga不會有空手去的
-
asi ki payux bay ku innaras ga(無中文紀錄)
-
ru asi ki mʼas ku yaba lga yaya nya lga(無中文紀錄)
-
ku yaki nya yutas laga a mutu subalay i(無中文紀錄)
-
waya mu i sahangan tikay ku asin nyani ku yaw ga我也親眼目睹這樣的事情
-
wahan smyay i ʼsuyan mu Sabi ga,他們來向我姊求婚
-
balay mars balay anananu ru帶了好多的東西
-
nanu yaʼani kyan utux i munlay mu,這是我的一個疑問
-
atuni masu waya i mswayan ru ini i若之前已經求婚同意
-
tayhok balay i balay balay lga ini swayan laga但到了最後又反悔
-
mutu kyan ku phhaw naha aw這樣的事情會有禁忌嗎
-
mutu tsgabin ga ku hani會被懲罰
-
mutu nanu tsgabin naha如何處罰
-
inlay maku tunux ku yaw hani mutu tsgbila ki你們記住這個就是會受到處罰
-
tsgabin ho受到處罰
-
tsgabin ga這個行為maha o受到處罰這個行為稱為
-
去罰tsgabin ho動作叫做cgbilan去罰這個行為懲罰
-
mutu maha i cgbilan ku對方mutu tsgabin,被懲罰這個行為是犯禁忌要被懲罰的動作
-
cbilan laga rahu na yaw balay yu被懲罰是相當大的事情是破壞規範
-
gi nanu iwan na tiku pinkyalan lga,因為原本說好的事情
-
tiku sahasa lga waya naha hwahun ku kay la一方已經破壞了原來的規範
-
ini naha gisay la ini naha gisay sku pinkyalan maha u有一方沒有再繼續延續原本規範
-
nanu u aw ta wa msswayan lru asi gi babaw nya ga nanu u規範是我們雙方都已經同意了
-
pmumu su kay ru babaw nya lga nanu u musa masina su kay並決定了時間點再來聽取
-
babaw nya lga magan su ulaʼiy la ho magan su ulaʼiy之後就是要迎娶的日子
-
ini nya gisay kwara ga isu ku mkʼihuy ga若沒有繼續這樣的規範就是犯了禁忌要受懲戒
-
mkʼihuy lga cgbilan laku hani欺騙就要受懲戒
-
cbilan ga kngun naha su mutu kmut su sʼuli ga受懲戒是相當可怕的會殺人的
-
pyaran naha會被驅逐
-
cbilan hani ga rahu na yaw ru kayngun su balay uzi觸犯騙婚禁忌是可怕的大事
-
tiku cgbilan hani ga tiku waya mkʼihuy ga被懲戒的人
-
tiku wayan naha pkhuyun ga被騙得當事人
-
samatu su kay maha mawah會傳送消息
-
sami knwan mwah sami tsgabil maha lga給觸犯騙婚規範的當事者
-
mwah sami tsgabil maha tiku ptsgabil hani ga我們會來談懲戒的事情
-
maras su tumuk ru maras su sʼsining (這裡tumuk/頭目與前段用的tomuk/頭目不同，建議用tumuk)他們會帶頭頭目及年輕人
-
ru maras su putting ru maras su putun uzi ho及番刀還有番火
-
ru musa sku sali na ku cbilan ka到觸犯騙婚規範當事者的家
-
atuna tamalung atuna knerin musa kya lga或男方或女方那裏
-
mawsa i magan sku minna pisayu naha laka yaw laga去追回他們要歸還的東西
-
pisayu yaw ga mutu i ayat pagay ga歸還的東西是 不是稻米
-
kating ru baywak ku skun naha kya ga就是牛和山豬準備在那裏
-
pʼyaran naha gi kayngun naha gi pʼkut laha ku tayan rali ho觸犯騙婚禁忌當事者因怕他們所以都逃離了
-
所以呢tiku waya i mkʼihuy ga所以呢就逃離
-
skun naha ku kating ru skun naha ku pagay牛､稻米､
-
ru skun nah ana baywak ru magyay la他們就留下山豬即離開
-
mwah ku tsgabil lga來追討犯忌者
-
taxan naha ru ungat sʼuil maʼun naha sumngungu lrw的看到家裡沒有人即知他們害怕了
-
wamgyay asi naha gali ku kating ru baywak就把家裡的牛､豬及稻米都帶走
-
mutu naha i kutan ku sali ru mutu naha i silawm ku kahu它們會把家亂砍及燒掉糧倉
-
kahu ga kkʼyanux ta ku kahu rwa糧倉是命根我們的生命嘛后
-
slawm naha ayat ga btaʼan naha ru mshwah kwara ku用火燒或者是將糧倉用刀砍斷
-
kahu rumshutaw rhayan kwara ku pagay讓稻米都散落在地
-
asin nyani ku tsgabil na tayan lali uzi,這也是泰雅族懲戒觸犯婚姻禁忌者
-
blay aw yaʼih ga kuyuwaw tiku hani ga現在來看這件事情對或不對
-
utux utux zitay ga waya mgiyu la baʼun ta nanak一個時代一個時代已經改變我們自己明白
-
tiku ryax su kasa ga ka zitay naku yaʼasa ga對當時的時代來說
-
yaʼasa ku gaga naha asa zilay ho當下就是這樣的規範
-
sukani lga ayat ta baʼun maha kasa hu現今已不可能了
-
balay uzi naki ini pkʼihuy ma kyaku對當時出於無奈而被騙的是可取的
-
kya uzi ku payan na mkʼihuy ka ungat la理由的也有那種沒有理由的
-
mkʼihuy ga ru smʼyaru sʼuli sawn kyaʼsa hu欺騙只為貪取別人的便宜
-
nway tahok runi說到這裡
-
balay balay wa pungan kay su hani你說得非常的正確
-
gaga ta su lali hya ga yaʼasa ku malahan sawn maha burak ta raw,這些習俗是為維護部落的生活管理
-
ru musa sin nyasa ku kyan na yuwaw對事情的交代
-
ru misu hani ga kyan uzi ki kyan uzi mkʼihuy ga kyan ku huriz malahan目前也還是有這種的欺騙但是有目前合理管理
-
kyan ku holiz naku malahan ta(無中文紀錄)
-
ru musa yaʼani ku sakayan ta kisa ru musa ta mwas kisa lga pʼwas ta la ki這事就說到這裡待會來一起唱歌
-
bali kung i ba mʼwas, gi tahi muri i aring su miru ga ulaʼiy kung naga我不是黑會唱,是因為小時候在讀書時
-
lawkah mu pungan ku nnbakis rali i mnabu na yay經常看到耆老們有喜事時
-
kya ku yaw ga nanu mutu i malahuy ru mʼuwas ru mayugi hu就會聚集一起唱歌及跳舞
-
nya su tunux mu ga bali kung ba雖有記憶但不是很會
-
ru musa kung miru hizi la kya kung i mtayun masyaw kayan i maki hizi rwa之後離開在外面讀書超過30年
-
ru mwah kuzing lga taygu kung lga mwah lga我退伍才回鄉
-
taxan mu ru a tyalagay kwara ku llaʼiy sukani hu ini kba kay na Tayan發現部落年輕人不會說自己的母語
-
ru tiku yayb yaya naha ga ini kaba kay na ti Tayan uzi連他們父母親也都不說了
-
sana ku uwas lka bbaʼun naha ayat naha baʼun tikay ku uwas更何況是唱傳統的歌了
-
ru mwah kung ru asi mu i glani sku 記憶mu ka pinnungan sku nbakis ga回來之後憑著之前對耆老的記憶
-
nanu u pkabaga si kung isi i tumuk i Yupas柯正原uzi lrwa也藉柯正原頭目的教導
-
mkbga kung laha uzi lru ba kung tikay bali kung ba hu.憑著我的記憶及再次學習所以雖不是很會也是會一點