跳到主要內容區塊 :::
:::
  •  59
  •  0
  • FB圖示
  • line圖示
1.打獵與婚姻的生活習性 gaga 也意指一個家族,在每年的新年或娶親時,都會把已收藏的醃肉,還有麻糬、綠豆湯、鹹魚、苦花魚都拿出來分享,這都是早期的生活。 2.日本人管理部落 在日本人管理照顧部落時,讓部落族人學習知識,希望能讓孩子及孫子有所成就,也有意帶領部落搬下來住,能讓生活簡便及改善,但部落長輩們的意願不從。 3.泰雅紋路的演變 泰雅編織紋路只有12個紋路,因多元交流使得泰雅紋路變得不同。 4.導致遷徙的經過-殺人(親屬) 因種的桂筍被偷而引起爭吵,激烈爭吵導致殺人,在弟弟知道哥哥被殺死後,就拿起弓箭去報復殺人的人。
TIME:

  • 字幕列表
  • micyu hani ga kayan cu yaw lela snkisan ta ga
    我現在要說祖宗以前的事情。
  • baha laʼiy micyu laʼiy kinbahan hani ga.ini naha baʼi yaw lela.
    現在的小孩及子孫他們不知道以前的事情。
  • lela yani.. mosa mluyak bnkis ga yutas ta ru yaba ta.阿公 mamu la.
    以前呢?要去打獵的老人有我們的阿公和爸爸,算是我們的阿公。
  • mosa mluyak ga sika maras gaga naha utux utux gaga ga.
    要去打獵是要帶他們的習俗(帶食物及自己製作的小米酒,去山上前的祭典)。
  • ini ptʼna.kwara mosa lga iyat tʼna ka lapan.
    全部要去的話"狩獵的場地"就會不夠。
  • lapan san naha ga狩獵的場地,lapan san naha heya..
    lapan是指狩獵的場地,lapan是指狩獵的場地,
  • nanu yaca ga.. mosa mluyak rgyax ga.
    所以...要去山上打獵時。
  • maras hoying ru hoying tayal lela ga ini piyux.
    要帶著狗去,以前泰雅的狗不會很多。
  • ana piyux ga saʼing ru tugan ci. haca nanak.
    就算多也只有2~3隻,就算多也只有2~3隻,就這樣而已。
  • 那個時候tayal lga msaʼang ci ru lokah ci lokah ci mbiyaw ssinu.
    那個時候泰雅族人很兇及很有力量去追動物們。
  • nanu bkis heya lga
    所以老人呢?
  • maras a...lela ga kyan patus uy lela.ble naha nanak ga mttayal ru mosa lga
    以前有土槍是真泰雅族人自己製作,會帶槍去了!
  • mulu yani sinu lga mosa luyak biyak la.
    找到動物了呢?就會去打山豬。
  • biyak heya ga iyat san ta ma
    豬呢?不是我們說的。
  • mosa ra kyaca heya cʼmi toya.luyak san nya ga maras hoying
    那是要去放陷阱,是要帶狗去打獵。
  • maras hoying ru nanu ka lokah seneng heya lga miyaw hoying ru biyaw sinu la .biyak ha.
    要帶狗去打獵,所以有力量的年輕人們帶狗去追動物(山豬)。
  • bkis heya ga ini hay lokah ga maki puting naha heya
    老人們不是很有力量,他們會跟在後面。
  • luyak ru ana wayan kura inu hoying heya lga
    打獵及不管狗往哪裡去,
  • bkis ga mosa lama pstʼna kya la
    老人會先去在那裏(跟年輕人)會面。
  • kya ka seneng lokah heya ga si gluw rapan hoying ga.si gluw suruw nya.
    年輕人較有力量會跟著狗的腳印,跟隨在後面。
  • tgung hoying ka biyak lga msaʼang kya biyak msaʼang ka biyak lga maki kya la.
    獵狗看到山豬就狂吠,豬就會很生氣就會在那裏。
  • tgung hoying lga ini usa lalu.
    獵狗狂吠了呢就不會跑。
  • mekay kya lga nanu..
    在那裏掙扎...
  • mkah pilaw hoying ka seneng ga taʼan naha la.
    一直在那裏掙扎(豬跟獵狗)就被年輕人刺殺。
  • taʼan nahn lalu mspanga naha lga.
    豬被刺殺後;他們就揹了。
  • mwah la mwah sali lga..
    回來了!回家了呢?
  • nanu..kwara ka utux bkis ru utux gaga haca ga.
    所以,全部的老人家就是一個習俗。
  • sonun naha smayuk lalu lela heya ga ini naha kgogi haru si sayuk
    他們都聚在一起燒毛,以前不會刮毛只會燒毛。
  • canya syukan heʼ lela bkis heya ga.
    以前的老人家為什麼會燒毛,
  • maki ka knsokan nya puni ha.
    是有很香的火香味。
  • ru biyak ka yani kumis lomun ta ga
    和我們燒豬的毛,
  • maki sokan nya uyi nanu yaca kya sli naha bugan laʼiy niʼun naha.
    也是有很香得味道,所以他們喜歡喝也給孩子們吃呵。
  • nanu ini naha kgogi
    所以沒有刮毛。
  • kutan naha ru bengun naha syugun naha la.
    他們殺和切就拿來分食。
  • syugun naha lga
    他們分完食了呢?
  • si pʼaras naha maras sali naha
    他們就直接帶著回家,
  • ana naha mani phapuy ka naha utux sali
    la.所以他們拿回家煮再一起吃。
  • kwani heya ga...
    這個是.....
  • yani mosa mluyak kwani ga
    就像去打獵時,
  • yani kya naha . utux nanak gaga ga ini ptʼna utux utux gaga
    他們是這樣,一個一個的習俗都是不一樣。
  • tmran yani cmyan lga skun naha la.
    快要開始過年得時候(還沒有到過年的時間),把(醃過的)食物收藏起來。
  • nanu nagan naha sinu lga srugan naha
    所以他們拿到的山產就拿來做醃肉。
  • srugan san nya ga lela ita tayal ga
    以前的泰雅人醃肉說是..
  • ita kura Pyahaw hya ga
    我們從碧候部落是
  • utux llyung san nya ga aring Kinus haru beta Butasya 、Lyoheng、Hakaparis
    一個流域是從金洋(博愛路)、從武塔、老金岳、哈卡巴利斯(住在老武塔底下,之後搬下來與現在的武塔一起)。~哈卡巴利斯(防備敵人)哈卡(石墻)巴利斯(敵人)。
  • Gogo 、Nango 、Pyahaw kwara Rayrakswiy utux llyung san nya.
    大同鄉(英士)、南澳、碧候和全部的澳花是一個流域。
  • binah alang ga ini mu baʼi kyaca heya la.
    別的部落我就不知道了!
  • ita ga
    我們是
  • skrugan san nya ga tmani ma naha heya tmnyan kwara kalang heya mayan.
    醃肉(skurugan)他們叫tmani(醃肉)別的部落都是tmnyan(醃肉)這樣說,
  • pskaru lela ga lmyun ha.
    以前醃的都是用小米。
  • lmyun lga.cxuw naha ka lmyun ru nbwax nya haca lga.
    小米呢?他們就用搗小米和米(小米的裡面的米)了。
  • lalu bwax lga
    所以小米(處理過的小米)呢?
  • puyun naha puyun naha cikah ha
    他們會煮一下下而已,
  • puyun naha cikah ru ini naha stmahi ci
    他們會煮一下子,不會煮很熟(半熟狀態)子,不會煮很熟(半熟狀態。)
  • nanu mʼnuk hay lga galun naha laru
    所以軟一點之後就拿起來了!
  • sʼimaw naha sinu hay nobing naha la.skrugan naha
    切好的肉(山產)就加在一起,他們就拿來一起醃。
  • skrugan naha ru
    醃了之後呢?
  • nanu.tehok ryax nya lga
    所以..醃好的時間到了呢?
  • ma iyat smʼatu iyat ga
    到了分享的季節
  • nyu ccisan maha kwaca bkis lela heya
    以前所有的老人家就聚集在一起分享。
  • magan skrugan naha laru
    就拿他們所醃的肉
  • nanu niʼun naha sani naha uwaw la yaca kya lela ga knyanux lela heya
    所以他們拿來吃及配酒喝,這就是以前的生活。
  • yani ya smʼatu heya lga
    所以這個分享?
  • ini naha si gyahiy pilaw snku naha.
    他們所收藏的肉(醃過的肉)絕對不會打開來。
  • ru maha smʼatu na cuxan nya lga soni nya lga
    快要到明天分享的時間時,前一天(今天)就可以打開了。
  • pgagung naha ka
    他們就打開
  • snku naha ru cyun naha luku
    他們收藏的就放在籃子哩,
  • syugung naha la
    他們就開始分食,
  • syugung naha laru.nanu...
    他們就開始分食了呢?
  • yani smʼatu lga
    就是分享了
  • mani nanak ka sali naha la.
    他們就會在自己的家裡吃。
  • yani wayan mani sali naha utux ryax.kncyuxan nya lga
    如果他們在家裡吃了一天,明天了呢?
  • utux utux bkis la.mholuy ma hata sali mu hata hata..
    一個一個老人家就會拉人說:到我的家去...走走.....
  • mosa...lela ga nbuw uwaw lela ha.
    去.....以前是會喝酒,
  • mosa nbuw uwaw kya laru
    在那裏喝酒後..
  • ru..ruma lalu miyak welung.smaʼan welung lela heya welung tayal.
    有的就會去抓雞,以前是自己養的雞(土雞)。
  • stahok naha ru soʼnun naha mani
    煮完了之後就一起吃,
  • nanu .kwara utux gaga hega
    所以..這一個習俗,
  • msble ci ru ini mhmut
    很和睦及不會隨便的,
  • nanu a. babaw nya lga baʼun naha tyaba kya laʼiy naha mrkyas ru
    所以....將來他們知道他們的孩子長大了
  • mkrakis laʼiy naha lga
    他們的孩子成年了
  • baʼun naha ma wo...
    他們知道了..喔!
  • mosa ta magan ina lwah ma iyak ga laʼiy kneril hay ga mosa sali coʼli la.
    我們要娶媳婦了,或者是女兒要嫁到別人家了!
  • ru..nanak piyang mosa mluyak lga
    所以就只有故意去打獵了,
  • mosa mluyak laru
    去打獵了呢?
  • nanu lapan naha nagan naha sinu lga sonung naha srugan naha
    在他們狩獵的場地獵到了獵物,就放在一起醃了!
  • srugan naha ru
    他們醃了後..
  • kusa kaca niʼun naha lman naha sinlama ma
    他們吃的就是這樣,他們會先準備。
  • pʼagan kneril ka laʼiy ta.iyat ga.
    我們的孩子要準備娶太太了,還又就是..
  • mosa sali cʼoli laʼiy kneril hay.
    女孩子就會嫁到別人家去。
  • nanu srugan naha sinu lga
    所以他們醃好的肉,
  • tehok ryax yani.
    孩子嫁娶的時間到了,
  • magan kneril lga.sonung naha mlikuy hay kneril hay lga.
    娶老婆了呢?就把男孩、女孩在一起。
  • galun naha snku naha yani srugan hay la.
    他們把收藏的醃肉拿出來了,
  • nanu..ana laʼiy naha lga.
    所以連他們的孩子,
  • kwara yutas yaki naha.
    他們的親家公親家母,
  • mʼes kwara psonun naha laʼiy hay la
    很高興及把孩子在一起(成親)。
  • kekong san ga ke Nipung kwani heya
    這個kekong是日本人的話。
  • ke tayal heya psonun naha laʼiy hay ma.
    泰雅族的話是把"成年孩子在一起",
  • ma kaca ke bkis heya .ke tayal ga.
    這是老人的說法,也是泰雅的語言。
  • baʼa ta kmayal ke Nipun ita tayal heya la. ita tayal heya ga
    我們不可能去說日本人的話,我們泰雅族人是
  • ke ta nanak ga iyat ta yingyan ru.
    我們自己的語言是不能忘記的。
  • yingyan ta ke tayal hay lga.
    若我們忘記泰雅的語言,
  • laʼiy ta kinbahan laʼiy kiyik hay lga
    我們孩子及子子孫孫呢?
  • yingyan naha la.
    他們就會忘記了!
  • laʼiy knbahan san nya ga
    la'iy knbaxan是在說
  • bkis heya ga aring naka yaba yaya ru
    他們老人家從跟在爸爸媽媽和
  • laʼiy naha laʼiy naha lga. laʼiy knbahan san nya
    他們小孩的小孩"la'iy knbaxan"是說子孫,
  • laʼiy iyik san nya ga ke ckocu ga 子子孫孫 san nya.
    "la'iy iyik"國語是說"子子孫孫",
  • laʼiy iyik iyik san nya ga 子子孫孫 kaca heya.
    "la'iy iyik iyik "這個是在說"子子孫孫"。
  • saʼing ke hani ga ini ptʼna ki. leyi nanak
    這兩句話是不一樣的,自己要知道,
  • leyi nank mung ru leyi nanak nglumg ci tunux namu.
    好好地聽及自己要好好的想,再好好放頭腦裡。
  • nyu mamu ini yingiy ka ke ta bkis lela
    你們沒有忘記老人所說的話嗎?
  • ke tayal hay ga iyat ta yingyan ay
    泰雅的語言我們不要忘記,
  • nanu .maha kaca ka
    所以就是這樣,
  • ptyagun naha lela sʼagan naha
    以前"成婚"的工作就是這樣子做。
  • laʼiy kneril ....iyat laʼiy likuy
    是女孩子不是男孩子,
  • mosa sali cʼoli laʼiy kneril heya ga.
    女孩子是要到別人的家(嫁)去。
  • nyan hay smʼatu lga
    來分享了呢?
  • mosa cisan laru mani snku naha
    去拜訪時就把收藏的醃肉一起吃,
  • nku naha sinu ru prhkay ru nahok layan la
    收藏的醃肉和蔴糬及煮過綠豆,
  • ini naha laxiy layan heya
    他們絕對不會忘記煮綠豆。
  • ita lela ga layan layan ci ga 綠豆haca ga.
    就是我們以前的綠豆(自己種的),這是
  • yaca ga pʼasun naha ci ru welung ga welung ru hkay
    他們最喜歡吃的還有雞和蔴糬。
  • ru sinu srugan hani ini naha ci laxiy kwe
    這個醃過的山產,他們絕對不會忘記吃,
  • ru kyan mtux ʼcyux bnaʼi naha nah Cingan lela
    和他們以前在南澳買的鹹魚,
  • sʼagan naha uyi
    他們也會拿,
  • ru yaca ka niʼun naha
    那也是拿來吃(鹹魚),
  • loyi ga mosa nanak pʼnek
    還是就是自己去釣魚,
  • llyung ga maki ʼcyux ta tayal uyi ruma ʼcyux tayal ruyux ci tyaba ci kya obeh i sya ku ruma kruyux nya
    在山上的河邊有苦花魚,有的魚很長很大,長度是一吋的大小。
  • mskrugan naha ru msrami naha.yani magan cʼoli laʼiy hay la.
    像男孩子要娶別人女兒,他們就拿去醃(魚)也當作菜吃,
  • nanu..
    所以....
  • kmut nanak biyak ka.kmut biyak uyi .ini naha ci laxiy biyak kwe.
    自己殺的豬自己切,他們絕對不會放棄(習俗)。
  • kmut kaca ga skani naha ka yaki ru yaya naha.yaba naha.
    他們切的肉就拿給他們的(女方)奶奶、爸爸和媽媽
  • ru ..iyat ga gluw naha gaga naha ga
    及他們的親屬(就是一個習俗)。
  • nanu mʼes kwara mami ru nanu
    所以他們都很高興地吃,
  • ana ma nanu ka babaw na laʼiy hay lga. si naha buʼiy yaw hay la. ini naha yingiy
    無論如何...以後的孩子要把這些事情(習俗)要延續下去,不要忘記。
  • ru...babaw nya lga.
    以後了呢?
  • mwah ka Nipun lga.
    日本人來了!
  • mwah mlahang ita kwara Taywan hay.
    來照顧(管理)台灣(山區),
  • Taywan san nya ga Tewan ma ke tayal.Tewan san na ga.
    泰雅語說的台灣是講Tewan ,Tewan 他們不是指
  • iyat kaca ka 平地人 naha ye.Tewan san nya台灣san nya.
    平地人,Tewan 是說台灣,
  • nʼow ruma laʼiy micyu la.
    現在有些小孩子弄錯了
  • 平地人漢人ga Tewan san ta. iyat Tewan .naha ga Kahat san naha.
    我們把平地人漢人說成是Tewan ,他們不是Tewan他們是kahat。
  • Nangow mayal ga kahat kahat mami san ca kahat mami ga.
    南澳部落說是kahat mami,
  • lela Tewan heya ga mohiy cikah bwax.
    以前的Tewan他們有重一些稻米,
  • phapuy ru mtkahat ka napuy naha lga.ana kahat ini naha laxiy.
    煮了之後就有鍋巴,他們不會丟掉鍋扒。
  • lokah ci mani ha.ana ita ma kaca uyi.
    他們很會吃,連我們也是這樣吃 。
  • lmyun kahat ngatan naha mani. san naha kahat mami san na Tewan.
    他們會搶著吃他們會搶著吃飯的鍋巴,所以他們叫Tewan是kahat mami。
  • kahat mami.mami ga ke kwara Nangow heya ga
    kahat mami.(飯裡的鍋巴), mami(飯)是全部的南澳說的語言,
  • ita heya ga myux.myux ma ke ta heya. naha ga mami naha heya.
    我們是叫做 myux(飯),我們說的話是myux(飯),他們是mami(飯)。
  • nanu..
    所以....
  • mwah a..maki alang ta
    來....在我們的部落,
  • Nipun lga..mwah...
    日本人....來..
  • ana inu nwahan naha laru.nanu..maki maki utux gaga Nipun heya
    utux nanak alang Nipung heya.所以日本人不管在哪一個地方都有一個自己不同的習俗。
  • mwah alang ka Nipun lga.myasa ci Nipun hani iyat san ma yaʼeh ki.
    日本人在部落了,日本人他們都很好,我們不能說他們不好。
  • ita.nglung ta micyu.
    我們現在要想一想,
  • micyu hay la .ryax ta ...zizay san nya ga ita cʼoli micyu lga.
    現在這個時代就是在說現在的人,
  • yaʼeh san nya Nipun la.
    都說日本人不好。
  • knba mu nanak ga ima kba wah nanak heya la
    (無中文紀錄)
  • ana caku laʼiy ga
    就算我是小孩,
  • san mu kaca tateba mnglung ga
    我這樣去想...
  • ini wah Nipun ga aki ta ini kba mowas biru
    如果日本人沒來,我們也就不會學習讀書。
  • ana nanu yaw kana ta ini kba mtiyaw
    不管任何事情我們不知道怎麼做。
  • aki ta yani bkis ta lela
    我們就會像我們的老人一樣,
  • utux mluyak mluyak nbuw uwaw
    一直打獵...打獵又喝酒,
  • ini hay pʼomah mlikuy na.kneril ga lokah mʼomah.
    男人也不怎麼會開墾(種植),女人是很努力的開墾(種植)的工作。
  • tbukan naha mʼomah.tminun laru
    他們(男人)會依賴(分工)女人去開墾(種植),也會織布。
  • yaca ka ungat lukus ta lela ga.
    那是因為我們以前沒什麼衣服,
  • kble ratang.ratang san nya ga lukus ha.
    會製作短衣,ratang說的是衣服(短衣),
  • ratang lela haya ga ungat botang si san kwaca mkuy.
    以前的短衣沒有扣子,就直接這樣子穿(蓋)起來。
  • si na bli habuk ka winux hay
    直接在腰裡用腰帶綁起來,
  • nanu...lela kyan lukus mu uy. kble yaya mu ha.
    所以;我以前也有衣服,是我媽媽製作的,
  • ru kyan thawak uyi.
    也有裙子,
  • likuy lela uyi ga cmi thawak uyi.
    男生也是會穿裙子,
  • bkis lela ga ....thawak
    以前的老人....穿裙子。
  • ca Nipun mwah lga.cmi hay yopun la.
    日本人來了之後 就穿褲子了,
  • nanu....
    所以...
  • bkis ta yani 阿公阿嬤 ta ga
    我們的老人家像是我們的阿公阿嬤,
  • mtyaya ta yaba tminun ru
    向我們的父母,編織和
  • tminun naha
    他們編織
  • galan naha plyung ga.
    他們會拿被子,
  • plyung ru.....ruma ga
    被子和....有時候
  • ungat thabuk ta ha.
    我們沒有腰帶,
  • solux san nya kaca
    他們是說solux(腰帶),
  • habuk ga solux san nya.
    habuk他們說是 solux,
  • ble habuk san ga solux haca kbʼlan ta winux ha
    製作腰帶要用solux來綁腰,
  • myasa tminun naha.
    所編織的才會好,
  • kyan lalu lalu pkiyuk naha.ble ci texan
    都有各種的紋路,非常地好看,
  • ana ratang lmwan uyi ga
    連短衣要弄(紋路)
  • utux nanak ratan lmwan ta. laʼiy kya cu mosa mita ru paywan ita hay
    我們在用短衣的紋路是不一樣的,現在的孩子可能在看別族的和排灣族,
  • khmay ka tayal ga
    我們泰雅的也很多,
  • mpu saʼing ga
    有12個(編織紋路),
  • lgan ta tayal ru kew ga
    應該要隨著泰雅的(編織紋路),這個是..
  • micyu lga wayan nanak sgagay.calay ci ga mpu saʼing ci
    現在已經分散了(紋路),我們只有12個紋路。
  • ana tminun naha haca ka cyu alan mita laʼiy micyu.
    他們現在的編織,孩子都在看。
  • yani kenu lukus tminun naha tayal lela ga.
    以前泰雅族編織的衣服是怎樣用的,
  • utux utux nanak ka sinkisan naha lela yani knu tninun nya halan naha mita.
    一代一代的子孫,以前怎麼編織的他們要去看。
  • nanu bkis..mlikuy heya lga
    所以..男生的老人家呢?
  • si nanak mluyak baʼun ru
    他們只知道要去打獵,
  • nanu..gryax mgryax san ta ga
    所以...山上是在說..
  • 就是syosyan ma ke. syosyan san na gryax.
    就是syosyan是說山上,
  • maki sali ru mnbuw uwaw ttapeh nanak naka
    在家裡喝酒在水壺裡面,
  • gaga naha la.
    它們的習俗,
  • nanu yaca ka knyanux lela heya.
    所以這是以前的生活,
  • ru Nipun mwah lga.sbaʼan nya ma mʼwas biru la
    人本人來了,來教他們讀書,
  • myasa Nipun ma
    日本人得好意說...
  • mowas biru babaw nya laʼiy mamu iyik laʼiy mamu kbahan mamu hani ga.
    去讀書的話,以後的小孩及子子孫孫呢?
  • ne myasa tunux naha.
    他們才會聰明,
  • nanu yaw baʼun naha.
    他們在什麼事情上就會知道,
  • ma kaca ka Nipun heya.tayal heya lga bkis heya lga
    這是日本人的用意,泰雅老人呢?
  • yani hay ma
    就好像說....
  • mlikuy caku ci ca caku rhung
    我是真男人,為什麼要限制呢?
  • mayal lalu lalu yaw mu nanak kwe ma kaca lela bkis heya la.
    就在那裏說...說..這是我自己事情,以前的老人是這樣。
  • nanu nbuw uwaw laru.
    所以就喝酒了!
  • ini pung kyalun.ini pung kyalun ga.
    他們不聽話不聽話,
  • ana naha tsswe ga iyat ga
    他們自己兄弟姊妹或是
  • binah binah binah iyat naha gaga .
    在別的地方不一樣的習俗(親屬)
  • mccayu laru slengan naha kkut la.
    就合體(群)一起打架殺人,
  • mkkut laru
    殺了呢?
  • ana Nipun ga gaʼing ci tunux naha mnglung ga
    連日本人想這事就很頭痛,
  • san ta ci kenu psba tayal hay la. mosa myasa knyanux naha wah.mosa mung kyalun.
    要怎麼叫這些泰雅族人,他們的生活會好嗎?會聽話嗎?
  • ma kaca mnglun Nipun heya.
    日本人他們是這樣想...
  • nanu..mnglun Nipun lga
    所以日本人想了!
  • maki alang ta Pyahaw mrhuw ga
    在碧候部落的首領..
  • aki na rasun biya bʼnux hay la.
    應該要帶下去平原那哩,
  • rasaw ta bʼnux ka tayal hay ru aki baʼ myanux ma.
    我們應該帶泰雅人下去平原那哩,才會知道怎麼生存。
  • aki baʼ.boya ka laʼiy la.
    小孩才會在哪裡長大,
  • babaw mowas biru lga.babaw nya lga
    以後讀書了呢?以後了呢?
  • myasa tunux nya galan mrhuw la.
    頭腦好就可以當長官。
  • galun mrhuw la.iyat ta galan mrhuw sbetay.
    可以當長官了,在社會(世界)當長官。
  • nanu ma kwaca ka lungan Nipun heya.
    這就是日本人他們所想的,
  • nanu.
    所以..
  • si te..babaw nya lga
    以後了呢?
  • nanu.rasun nya wahan nya pkita
    所以...帶他們及來看望那地方,
  • alang Pyahaw ga aki maki kura
    碧候部落應該是在..從
  • skyalan.kyalan san nya ga
    (無中文紀錄)
  • Sbuʼay ha.ruToran haca
    (無中文紀錄)
  • maki kya alang Pyahaw myasa ci kwara.bʼnux ci ru ghci ci uyi.
    碧候部落是在那哩,都非常的好。平原又寬闊。
  • mwah mita ka knbkis lela.
    以前的老人家去看,
  • kwara..galan mrhuw tomuk ga.
    全部......當首領的頭目,
  • mwah mita.
    都來看,
  • myasa heya ma myasa heya ma
    他們說是好的好的,
  • mwah sali lga mwah kkayal la.
    他們來到家時就在那裏討論了!
  • talagay mosa ta biya bʼnux laru
    哇......我們要下去平原那裡,
  • ungat sinu halan ta mluyak lma.
    就沒有動物讓我們去打獵了!
  • ungat sinu lama ru.
    沒有動物了!
  • talagya mkilux ci maru
    哇........又非常地熱,
  • mʼomah ta bʼnux gaʼing kwara winuk hay lma.iyat ta kba mʼomah ma.
    在平原開墾我們的腰都會痛,我們不會開墾了。
  • nanu ka ini nya tnwali la.
    所以他們就不是很適應。
  • ini nwaxan babaw uraw laru.a...iyat ta biya lma.
    他們不習慣在平原的土地上,我們不要下去了!
  • mosa sali..mosa sali alang Pyahaw loyi.
    回家了!又回到老碧候部落,
  • nanu mosa sali alang sali Pyahaw lga
    所以回碧候部落的家,
  • ana si yʼmun Nipun ma
    不管日本人一直說,
  • hata ci biya bʼnux san na ga ini ci uwah
    我們真的要下去,但是他們還是不去,
  • ru babaw nya lga
    以後了呢?
  • Nipun lga
    日本人..
  • ketu cikah lungan ta Pyahow ga
    碧候部落的想法很硬,
  • ini biya lga mosa mimu Nangow la.
    沒有下去(碧候),日本人就去南澳要求他們。
  • mosa mimu san nya ga .mosa 要求 ga.要求san nya mimu ka.
    去mimu 是在說要求,去要求,要求是說mimu。
  • Nangow haca lga.alang Nangow.kwara Gonghu lga.
    去南澳那裡,南澳部落全部的???
  • naha lga biya la.
    他們就下來了!
  • calay ci myasa tunux naha heya.
    真的,他們頭腦比較好,
  • mwah la mwah Nangow hey.ini usa kwara sbalan ca
    他們來到南澳,部落沒有全部到那裡。
  • kyalan haca ini usa kya Suʼaw haca.rasun na Nangow hela.
    kyalan那裏沒有去蘇澳,帶過來南澳這裡。
  • rasun na Nangow hey lga.naha siyan ci biya.
    帶下來南澳這裡,他們先下來。
  • kya pisa kawas knkyan naha Nangow hay lga.
    有幾年的時間住在南澳這裡,
  • Cingay san naha Nangow hay.rasun naha Cingay hay lma.
    Cingay是在說南澳這裡,帶來南澳這裡了!
  • nanu..Nipung heya ga
    所以...日本人了呢?
  • lama pbunga pbunga..
    先種先種.......
  • bʼnux kwara syureng.claʼan syureng hani.ke tayal claʼan san nya.
    水田都很平原,.cla'an syureng(日) 泰雅語叫做水田。
  • ca san na claʼan ga
    為什麼叫做cla'an,
  • mcla uraw ta ʼsya rata cmla laru claʼan san ta ke tayal.
    水田的地用水一起豁在一氣就會變髒,泰雅語的水田叫做cla'an。
  • syureng ga 水田.水田 san na ke Nipun heya.
    syureng是日本人的語言"水田"。
  • nanu..
    所以..
  • lama ga pbunga laru.kya kusa kya lela ma Nipun ga
    日本人先去種了,說不要用以前的。
  • maki ka kacing laru
    牛會在那哩,
  • kalux kacing la suki san nya kalux kacing x
    黑色的牛叫做sukig是黑色的牛,犛(鐵的抓子工具)那個喔!
  • pryaxan naha pryaxan naha ru
    他們就整理(疊石頭)。
  • puhi naha ngahia
    他們要種地瓜,
  • srama nya mwah...rasun ka Nangow hay ha.
    他們要先來.....先帶來湳澳這裡,
  • mwah ka Nangow hala.nanu ungat niʼun naha pkani lalu la.
    來到南澳這裡了,所以沒有食物他們要吃什麼?
  • nanu mwah lga kyan ngahi he nya la.
    所以到了呢?就有地瓜(果實)可以吃了。
  • mwah Nangow hay la Nipun lga.
    來南澳這裡。日本人呢?
  • si usa magan ngahi la.
    就直接去拿地瓜,
  • lela ita tayal ga ngahi niʼun ta haru.
    以前的泰雅族都吃地瓜。
  • han kaku mwah biya bʼnux ungat cehuy nya maran nanak giya ru muhiy la.
    就這樣下來平原這裡,沒有芋頭就自己帶種子拿來種,
  • kwara krakis lmyun laru bcinu laru
    所有的小米( krakis/ lmyung /bcinu都有不同的用途,都統稱小米)。
  • lamu layan eran lga
    什麼都有..綠豆,
  • naras ta nanak kyaca heya wahan ta muhiy la
    那些都是自己帶的,就拿來種了!
  • nanu mwah Nangow hay lga.
    所以來到南澳這裡,
  • syugung naha ka syureng hay la ciraʼan hay ga.
    就把水田分一分,
  • pngas ana micyu piyax ci claʼan Nangow
    難怪到現在南澳村的水田很多,
  • Nangow hey. ita Pyahaw heya ga
    南澳...我們碧候呢?
  • nbah ta mwah ita la ungat hay snlaʼan ta
    我們是比較慢下來的,我們的水田沒有很多。
  • mayeh Nangow ga sobeh ci kwara.
    南澳村的水田(分的地域)都很近。
  • Kasito hay yatux mayeh Nangow kwara kwe.
    Kasito(碧候村柑子巷)上面的(碧候墳墓)全部都是南澳村民的地。
  • ru Pokan san naha.
    他們叫做pokan.
  • kwara ciyak Lupi hey ga..
    全部平原靠近鹿皮(金岳)這裡..
  • 對面 haca ha
    對面那裏.
  • uraw Nangow kaca heya. yatux la yiyik la.
    都是南澳村的地,包含上面的山與進去裡面。
  • mwah ka binux kwara ru
    都是平原的和
  • lela ga.tociginko 土地銀行haca ha.
    以前的土地銀行(南澳農場以前有土地銀行)那裡。
  • kwara uraw Nangow kwara kwaca.
    那都是南澳村民的土地,
  • kwara....Phokan san nya ga mosa
    全部...往pokan(南澳農場以前有土地銀行)上面那裡。
  • cyu ...mosa kura Karinko 蘇花改 haca 蘇花公路
    往花蓮的(蘇花改)方向去
  • uraw Nangow piyax uraw.kwara maki Katung uy.
    南澳村民(分)的土地很多,還有家冬也是。
  • piyux ci uraw naha .
    他們的土地很多,
  • kaku rasa Nangow heya ga
    南澳他們是..
  • tugan alang wan mglu.iyat Nangow nanak.
    有三個部落合再一起,不是只有南噢。
  • Bongbong ru
    英士(大同鄉)也是,
  • Nangow hega kyan utux nanak lalu nya.iyat Nangow
    南澳是有一個名稱,不叫南噢。
  • mwah Nangow lga .Nangow san nya la Cingan.
    來南澳就叫做南澳了!Cingan
  • nyu mu ini baʼi ka saʼing hay.
    這兩個我不知道了!
  • nanu ..mwah naha lga.
    所以他們來了,
  • nyu ble ci myanux naha yala
    他們就很好地生活,
  • babaw nya lga.ita Pyahow lga.
    以後了呢?我們碧候
  • ini ci mwah lungan nya.ketu ci lungan iyat cami biya ma.
    沒有想法要下來,想法很硬,他們絕不下來
  • tuli Nipun lga. iyat tbiya lma.
    日本人起身了!
  • maki ka seraysyo(日本)
    在那裏鋸(機器)(在南澳Tosan)
  • kkoyit cahay.maki kikay Tosan haca ha.
    在南澳 Tosan那裏有可以鑽洞的工具,
  • 鋸木材那個ga.
    是鋸木材那個的
  • seraysyo ke Nipun.ita ga ke tayal
    seraysyo(鋸)是日本人的話,我們泰雅語是
  • kmut khoni san nya rhing ha.
    鋸木頭的電鋸
  • kikay kaca kble nya.
    那是機器他們做的
  • mhing la Nipun lela.
    鋸了..以前的日本人,
  • mhing ru..
    鋸了
  • ini biya ini ci biya alang Pyahow lga.
    碧候部落真的不下來了,
  • si ta usa ble sali kya lma.
    就直接去他們的部落蓋房子,
  • hay ta kble sali naha.sali tayal beh Pyahow ma.
    我們去他們碧候部落那裏蓋房子(泰雅屋),
  • kako sasi kaci sali ta tayal lela heya ga
    以前泰雅房子的樣子,
  • mhryan nya ha.
    他們的圍籬,
  • mhryan hay ga khoni haru.
    圍籬是木頭的,
  • ran ta khoni blan naha.
    他們用木頭綁起來。
  • ru Nipun heya ga lungan nya ga khoni heya lga bsya la stmah la.
    日本人的想法是木頭用久了會爛掉,
  • nanu Nipun lungan Nipun lga mheng nya lʼting la.
    所以;日本人就用板子切割,
  • aki naha rasun Pyahow lga.
    他們想要帶去碧候部落。
  • kya lga.lama stuyi beh Rayrakswiy haca ha.
    他們要先在(用好一條路)澳花那裏帶路,
  • ciyak na gluw 和平 haca ha.
    澳花跟和平的中間(隔一條河)叫ciyak,
  • syaw ci hongu haca ha.wan leʼun cikah tuʼi kaca la.
    在橋的旁邊那裏已經用好了一些路,
  • bta Batakan kble nya yatux hay.
    做到(和平)上面一些。
  • beh ta hay.
    好像到.......
  • kya obeh.obeh ni kuri.kble nya tuyi la.
    做好的路快要兩公里了!
  • aki naha kutan a toruy ga
    他們想要切木板,
  • lela ga kyan toruy Nipun ha.
    以前日本人有車子,
  • aki naha kutan lʼting aki naha rasun Pyahow la.
    他們要切木板要帶去碧候部落。
  • ru lama kble kya uyi
    要先把做好路,
  • si te nyu ini baʼi ryax hay lga.
    不知道那個日子,
  • gluw naka
    是親屬(姻親)....
  • gluw la...tomuk ta lga .Wilan Taya
    是頭目偉浪大亞的親屬
  • heya ka mrhuw mrhuw ta tayal Pyahow ha.
    他是我們碧候的首領頭目,
  • ru..kya maha nanu laru...mkkut la.
    不知何事.......就殺了!
  • mkkut lga
    如果殺了...
  • talagay kiya lma Nipun.iyat ta baʼun mayan kiya lma.
    哇......這是怎麼樣了(日本人),我們不知道怎麼說了。
  • nanu yaca ka Nipun heya lga....a...
    所以日本人了呢?
  • gluw a..gluw nanak mrhow kwe ru naha nanak utux bkis mkkut la.
    啊....這是他們自己的親戚首領及他們自己的長輩在那裏殺了!
  • a...iyat ta cyun rgyax kwe lma.rasun ta bʼnux lma.
    所以就不能把他們放在山上裡,我們帶去平原那裏吧!
  • puying la wan mkkut la hey
    殺人是有起源(原因)的,
  • iyat mhmut kwani.
    這不是隨便的,
  • naha nank naha hahak gluw naha nanak
    他們自己的親屬自己的人。
  • lalu mwah tomuk
    所以頭目來了,
  • ali .lela heya ga muhiy ta ruma ga.
    筍子..以前我們會種竹子
  • 桂筍 haca ha.yaca muhiy myan lela.
    以前;我們所種的是桂筍。
  • mheyun naha lela mhtu ali nya lga.yaca ka...
    以前種的..桂筍長出來了,就那樣...
  • halan na mhtu ali halan naha.
    桂筍長出來了,他們就要去....
  • mamu la. halan naha mamu laru panga naha ru
    挖(撿)起來,它們挖了之後...就背起來,
  • tʼkun naha galan rami lela.
    他們拿來煮後當菜吃(以前)。
  • nanu tmuhiy ta lela ana nanu. ini ta mmut mosa magan ʼra coli.
    所以我們以前種什麼,我們不能隨便拿人家的所種。
  • mosa ta magan la.sʼringan naha la.
    我們隨便去拿就會引起糾紛(爭吵),
  • sʼringan naha ga 就是開始爭吵了.
    就是開始爭吵了,
  • sʼringan naha ga mccayu la.
    他們爭吵後就打架了!
  • nanu
    所以..
  • yaw hani ga nanu aring kwe aring ruma hay ha.aring mhtu ruma ga.
    事情的發生就是從這個竹子(竹筍)開始,
  • mleli san nya ga hmut mayal ma
    背起來就隨便亂說....
  • a..isu wayan mkuri isu wan mkuri ma.
    是你去偷的...是你去偷的,
  • mleli la leli la.yaba mu lela uyi ga hryan nya yaba mu uyi.
    背起來背起來,以前我的爸爸也是被誣陷,
  • yaba mu ga.
    我的爸爸,
  • mayan yaba mu ga baʼa cu mhmut mosa magan na nuhi cʼoli lma
    我的爸爸就說:我怎麼可能亂拿人家所種的呢?
  • nanu.gluw nanak Wilang Taya haca ga
    所以偉浪大亞的自己的親屬,
  • micyu hay ga Wilan Taya ga Esiy haca ha
    偉浪大亞 現在的親屬(後代)是碧候現在的王家。
  • yaca ka 阿公nya.阿公 nya ru.
    那是他們的阿公了,
  • kwara Kenko haca ga.
    Kenko全部的親屬(偉浪大亞後代),
  • cyu muto hogan haca ga gluw Wilang Taya kwaca. kwara Pasang Pinan.
    聚集住在碧候村下面的都是偉浪大亞親屬,連 Pasan Pinan.也是。
  • nanu yaba Pasang Pinan lga. yaba Habing Habing ha.
    所以Pasan Pinan的爸爸是Habing,
  • Habing haca ga iyat Habing.laʼiy nya kaca heya.
    這個Habing不是那個 Habing.他的孩子。
  • calay ci lalu nya Habing ga yani hay Hayung ga.
    Habing 真正的名字應該叫Hayung(哈勇)
  • nyu mu ini baʼi haca.. si nya san Habing uyi lalu yaba nya kyaca.
    我已經不知道了!他們也直接叫他Habing,那是他爸爸的名字。
  • lalu yaba nya kyaca.
    那是他爸爸的名字。
  • ru wan mhleli ka ali ma.isu wan su magan lga.
    去背筍子了!,你已經拿了。
  • utux nanak yaw kaca loyi.
    這也是不一樣的事情,
  • te Habing haca lela heya ga
    Habing他以前是.....
  • mayal yaya maku ga
    我媽媽說..
  • cyu kya utux tpagay san nya
    有一個窗戶外的延伸出去的木頭,
  • kbli 一個...那個窗戶 ga 窗戶
    做成一個窗戶,
  • tlayun nya san nya ga cyu kya 涼亭.
    製作一個涼亭,
  • si nya buyiy kya.
    直接連接起來。
  • nanu busuk lga mosa kya kryax ma.
    所以;喝酒時都會去那哩,
  • kya kusa kaca halan nya cyan nya paʼ rusa
    不要這樣子,因為床上面要放陷阱的工具。
  • tama nyu busuk la haru kryax kryax ga.
    常常喝酒醉就坐在那哩,
  • Habing Hbilan Hbing Habilan ma.lalu nya nanak.
    Habing Hbilan Hbing Hbilan他們取給他的外號,
  • Hbing Bilan ma
    叫Hbing Bilan ,
  • lalu san Hbing Bilan
    為什麼叫 Hbing Bilan
  • kwe ga make ke kwani.
    這是有話(意思)的,
  • Hbing Bilan san nya ga habuk ga
    Hbing Bilan就是只說腰帶,
  • habuk sktan ta mhong ta ga ana ta mlokah tiyaw ga lokah he ta ru
    我們會把腰帶會綁得緊緊的,我們在工作身體就有力量。
  • ketu he ta. nanu yaca ka hay ka ke nya.
    身體也很硬朗,就是這樣的話(意思),
  • hay yimi nya ga yaca ke na
    就是這個意思。
  • nanu busuk lga mosa kya la.
    所以,喝酒就會去那哩,
  • Habing Bilan Habing Bilan ma.
    在叫Habing Bilan Habing Bilan,
  • Pasang Pinan na yaya ha
    Pasan Pinan 的媽媽,
  • yaya nya haca ga
    他的媽媽是
  • naha nanak kwara kwaca.naha nanak 王家 kwara kwa ca.
    他們都是自己人,都是王家的人。
  • ru kya na yaʼeh pungan kryax ga.
    他時常聽這些話,覺得不好聽。
  • ru kyalun nya laʼiy nya la.iyat Pasang Pinan ye
    他就告訴他的孩子,不是Pasan Pinan ,
  • Pasan Pinan nya yaya yaba ga.
    是Pasan Pinan 的媽媽爸爸,
  • nanu
    所以..
  • si say 阿嬤 nya kaca ka sʼru haca.
    是他的阿嬤在挑撥的,
  • kyalung nya laʼiy nya.
    告訴他的孩子說..
  • ow..cyu kya Habing te.
    喔......Habing在那邊,
  • cyu mosa mʼwas beh tnalay nya 涼亭. tnalay san nya kaca.
    他去涼亭那裡唱歌,tnalay是指涼亭。
  • cyu mosa kya.cyu mosa mʼwas kyaca ma Habing
    他去那哩,Habing去那哩唱歌。
  • srʼgan nya laʼiy nya la.srʼgan nya.
    就推使(故意)他說的孩子,
  • hali kmut san nya.
    去殺他,
  • kakwe kaca nyu mbusuk ha.
    他已經喝醉了
  • tayal lela ga ini san ma ini nbuw uwaw.gʼbyan nbuw uwaw kryax.
    以前的泰雅族人沒有說不喝就的,常常在晚上喝酒。
  • busuk..busuk ru
    醉酒了!
  • sʼru yaya nya ga
    媽媽推使(故意)他的孩子,
  • hali kmut Habing san nya.
    你去殺Habing,
  • yaba maku ga mnaki kya uyi.
    我的爸爸也在那哩,
  • kya tmran ga ini busuk kya yaba mu .
    他們碰面時,我的爸爸沒有酒醉。
  • kya tmran ma mhtu ta tanux yaba mu ga.
    碰面之後;我的爸爸就出來到外面時。
  • nyan kya yaba Pasan Pinan ga
    Pasan Pinan的爸爸就來了,
  • nyu ma mwah ma nyu ming lalaw ha.
    他就吼叫哇......我拿著刀,
  • mwah ma kaca meli aki nya kutan yaba mu.
    他的手舉起來,本來要殺我的爸爸。
  • aki nya kutan ga.kya na texan yaba mu ga .o...isu ga yanay
    本來要殺,他看到我的爸爸時。喔........原來是妹夫,
  • yanay san na yaba mu haru
    他叫我的爸爸是妹夫。
  • aw san na yaba maku
    他就這樣叫我爸爸。