- 59
- 0
1.打獵與婚姻的生活習性
gaga 也意指一個家族,在每年的新年或娶親時,都會把已收藏的醃肉,還有麻糬、綠豆湯、鹹魚、苦花魚都拿出來分享,這都是早期的生活。
2.日本人管理部落
在日本人管理照顧部落時,讓部落族人學習知識,希望能讓孩子及孫子有所成就,也有意帶領部落搬下來住,能讓生活簡便及改善,但部落長輩們的意願不從。
3.泰雅紋路的演變
泰雅編織紋路只有12個紋路,因多元交流使得泰雅紋路變得不同。
4.導致遷徙的經過-殺人(親屬)
因種的桂筍被偷而引起爭吵,激烈爭吵導致殺人,在弟弟知道哥哥被殺死後,就拿起弓箭去報復殺人的人。
- 字幕列表
-
micyu hani ga kayan cu yaw lela snkisan ta ga我現在要說祖宗以前的事情。
-
baha laʼiy micyu laʼiy kinbahan hani ga.ini naha baʼi yaw lela.現在的小孩及子孫他們不知道以前的事情。
-
lela yani.. mosa mluyak bnkis ga yutas ta ru yaba ta.阿公 mamu la.以前呢?要去打獵的老人有我們的阿公和爸爸,算是我們的阿公。
-
mosa mluyak ga sika maras gaga naha utux utux gaga ga.要去打獵是要帶他們的習俗(帶食物及自己製作的小米酒,去山上前的祭典)。
-
ini ptʼna.kwara mosa lga iyat tʼna ka lapan.全部要去的話"狩獵的場地"就會不夠。
-
lapan san naha ga狩獵的場地,lapan san naha heya..lapan是指狩獵的場地,lapan是指狩獵的場地,
-
nanu yaca ga.. mosa mluyak rgyax ga.所以...要去山上打獵時。
-
maras hoying ru hoying tayal lela ga ini piyux.要帶著狗去,以前泰雅的狗不會很多。
-
ana piyux ga saʼing ru tugan ci. haca nanak.就算多也只有2~3隻,就算多也只有2~3隻,就這樣而已。
-
那個時候tayal lga msaʼang ci ru lokah ci lokah ci mbiyaw ssinu.那個時候泰雅族人很兇及很有力量去追動物們。
-
nanu bkis heya lga所以老人呢?
-
maras a...lela ga kyan patus uy lela.ble naha nanak ga mttayal ru mosa lga以前有土槍是真泰雅族人自己製作,會帶槍去了!
-
mulu yani sinu lga mosa luyak biyak la.找到動物了呢?就會去打山豬。
-
biyak heya ga iyat san ta ma豬呢?不是我們說的。
-
mosa ra kyaca heya cʼmi toya.luyak san nya ga maras hoying那是要去放陷阱,是要帶狗去打獵。
-
maras hoying ru nanu ka lokah seneng heya lga miyaw hoying ru biyaw sinu la .biyak ha.要帶狗去打獵,所以有力量的年輕人們帶狗去追動物(山豬)。
-
bkis heya ga ini hay lokah ga maki puting naha heya老人們不是很有力量,他們會跟在後面。
-
luyak ru ana wayan kura inu hoying heya lga打獵及不管狗往哪裡去,
-
bkis ga mosa lama pstʼna kya la老人會先去在那裏(跟年輕人)會面。
-
kya ka seneng lokah heya ga si gluw rapan hoying ga.si gluw suruw nya.年輕人較有力量會跟著狗的腳印,跟隨在後面。
-
tgung hoying ka biyak lga msaʼang kya biyak msaʼang ka biyak lga maki kya la.獵狗看到山豬就狂吠,豬就會很生氣就會在那裏。
-
tgung hoying lga ini usa lalu.獵狗狂吠了呢就不會跑。
-
mekay kya lga nanu..在那裏掙扎...
-
mkah pilaw hoying ka seneng ga taʼan naha la.一直在那裏掙扎(豬跟獵狗)就被年輕人刺殺。
-
taʼan nahn lalu mspanga naha lga.豬被刺殺後;他們就揹了。
-
mwah la mwah sali lga..回來了!回家了呢?
-
nanu..kwara ka utux bkis ru utux gaga haca ga.所以,全部的老人家就是一個習俗。
-
sonun naha smayuk lalu lela heya ga ini naha kgogi haru si sayuk他們都聚在一起燒毛,以前不會刮毛只會燒毛。
-
canya syukan heʼ lela bkis heya ga.以前的老人家為什麼會燒毛,
-
maki ka knsokan nya puni ha.是有很香的火香味。
-
ru biyak ka yani kumis lomun ta ga和我們燒豬的毛,
-
maki sokan nya uyi nanu yaca kya sli naha bugan laʼiy niʼun naha.也是有很香得味道,所以他們喜歡喝也給孩子們吃呵。
-
nanu ini naha kgogi所以沒有刮毛。
-
kutan naha ru bengun naha syugun naha la.他們殺和切就拿來分食。
-
syugun naha lga他們分完食了呢?
-
si pʼaras naha maras sali naha他們就直接帶著回家,
-
ana naha mani phapuy ka naha utux salila.所以他們拿回家煮再一起吃。
-
kwani heya ga...這個是.....
-
yani mosa mluyak kwani ga就像去打獵時,
-
yani kya naha . utux nanak gaga ga ini ptʼna utux utux gaga他們是這樣,一個一個的習俗都是不一樣。
-
tmran yani cmyan lga skun naha la.快要開始過年得時候(還沒有到過年的時間),把(醃過的)食物收藏起來。
-
nanu nagan naha sinu lga srugan naha所以他們拿到的山產就拿來做醃肉。
-
srugan san nya ga lela ita tayal ga以前的泰雅人醃肉說是..
-
ita kura Pyahaw hya ga我們從碧候部落是
-
utux llyung san nya ga aring Kinus haru beta Butasya 、Lyoheng、Hakaparis一個流域是從金洋(博愛路)、從武塔、老金岳、哈卡巴利斯(住在老武塔底下,之後搬下來與現在的武塔一起)。~哈卡巴利斯(防備敵人)哈卡(石墻)巴利斯(敵人)。
-
Gogo 、Nango 、Pyahaw kwara Rayrakswiy utux llyung san nya.大同鄉(英士)、南澳、碧候和全部的澳花是一個流域。
-
binah alang ga ini mu baʼi kyaca heya la.別的部落我就不知道了!
-
ita ga我們是
-
skrugan san nya ga tmani ma naha heya tmnyan kwara kalang heya mayan.醃肉(skurugan)他們叫tmani(醃肉)別的部落都是tmnyan(醃肉)這樣說,
-
pskaru lela ga lmyun ha.以前醃的都是用小米。
-
lmyun lga.cxuw naha ka lmyun ru nbwax nya haca lga.小米呢?他們就用搗小米和米(小米的裡面的米)了。
-
lalu bwax lga所以小米(處理過的小米)呢?
-
puyun naha puyun naha cikah ha他們會煮一下下而已,
-
puyun naha cikah ru ini naha stmahi ci他們會煮一下子,不會煮很熟(半熟狀態)子,不會煮很熟(半熟狀態。)
-
nanu mʼnuk hay lga galun naha laru所以軟一點之後就拿起來了!
-
sʼimaw naha sinu hay nobing naha la.skrugan naha切好的肉(山產)就加在一起,他們就拿來一起醃。
-
skrugan naha ru醃了之後呢?
-
nanu.tehok ryax nya lga所以..醃好的時間到了呢?
-
ma iyat smʼatu iyat ga到了分享的季節
-
nyu ccisan maha kwaca bkis lela heya以前所有的老人家就聚集在一起分享。
-
magan skrugan naha laru就拿他們所醃的肉
-
nanu niʼun naha sani naha uwaw la yaca kya lela ga knyanux lela heya所以他們拿來吃及配酒喝,這就是以前的生活。
-
yani ya smʼatu heya lga所以這個分享?
-
ini naha si gyahiy pilaw snku naha.他們所收藏的肉(醃過的肉)絕對不會打開來。
-
ru maha smʼatu na cuxan nya lga soni nya lga快要到明天分享的時間時,前一天(今天)就可以打開了。
-
pgagung naha ka他們就打開
-
snku naha ru cyun naha luku他們收藏的就放在籃子哩,
-
syugung naha la他們就開始分食,
-
syugung naha laru.nanu...他們就開始分食了呢?
-
yani smʼatu lga就是分享了
-
mani nanak ka sali naha la.他們就會在自己的家裡吃。
-
yani wayan mani sali naha utux ryax.kncyuxan nya lga如果他們在家裡吃了一天,明天了呢?
-
utux utux bkis la.mholuy ma hata sali mu hata hata..一個一個老人家就會拉人說:到我的家去...走走.....
-
mosa...lela ga nbuw uwaw lela ha.去.....以前是會喝酒,
-
mosa nbuw uwaw kya laru在那裏喝酒後..
-
ru..ruma lalu miyak welung.smaʼan welung lela heya welung tayal.有的就會去抓雞,以前是自己養的雞(土雞)。
-
stahok naha ru soʼnun naha mani煮完了之後就一起吃,
-
nanu .kwara utux gaga hega所以..這一個習俗,
-
msble ci ru ini mhmut很和睦及不會隨便的,
-
nanu a. babaw nya lga baʼun naha tyaba kya laʼiy naha mrkyas ru所以....將來他們知道他們的孩子長大了
-
mkrakis laʼiy naha lga他們的孩子成年了
-
baʼun naha ma wo...他們知道了..喔!
-
mosa ta magan ina lwah ma iyak ga laʼiy kneril hay ga mosa sali coʼli la.我們要娶媳婦了,或者是女兒要嫁到別人家了!
-
ru..nanak piyang mosa mluyak lga所以就只有故意去打獵了,
-
mosa mluyak laru去打獵了呢?
-
nanu lapan naha nagan naha sinu lga sonung naha srugan naha在他們狩獵的場地獵到了獵物,就放在一起醃了!
-
srugan naha ru他們醃了後..
-
kusa kaca niʼun naha lman naha sinlama ma他們吃的就是這樣,他們會先準備。
-
pʼagan kneril ka laʼiy ta.iyat ga.我們的孩子要準備娶太太了,還又就是..
-
mosa sali cʼoli laʼiy kneril hay.女孩子就會嫁到別人家去。
-
nanu srugan naha sinu lga所以他們醃好的肉,
-
tehok ryax yani.孩子嫁娶的時間到了,
-
magan kneril lga.sonung naha mlikuy hay kneril hay lga.娶老婆了呢?就把男孩、女孩在一起。
-
galun naha snku naha yani srugan hay la.他們把收藏的醃肉拿出來了,
-
nanu..ana laʼiy naha lga.所以連他們的孩子,
-
kwara yutas yaki naha.他們的親家公親家母,
-
mʼes kwara psonun naha laʼiy hay la很高興及把孩子在一起(成親)。
-
kekong san ga ke Nipung kwani heya這個kekong是日本人的話。
-
ke tayal heya psonun naha laʼiy hay ma.泰雅族的話是把"成年孩子在一起",
-
ma kaca ke bkis heya .ke tayal ga.這是老人的說法,也是泰雅的語言。
-
baʼa ta kmayal ke Nipun ita tayal heya la. ita tayal heya ga我們不可能去說日本人的話,我們泰雅族人是
-
ke ta nanak ga iyat ta yingyan ru.我們自己的語言是不能忘記的。
-
yingyan ta ke tayal hay lga.若我們忘記泰雅的語言,
-
laʼiy ta kinbahan laʼiy kiyik hay lga我們孩子及子子孫孫呢?
-
yingyan naha la.他們就會忘記了!
-
laʼiy knbahan san nya gala'iy knbaxan是在說
-
bkis heya ga aring naka yaba yaya ru他們老人家從跟在爸爸媽媽和
-
laʼiy naha laʼiy naha lga. laʼiy knbahan san nya他們小孩的小孩"la'iy knbaxan"是說子孫,
-
laʼiy iyik san nya ga ke ckocu ga 子子孫孫 san nya."la'iy iyik"國語是說"子子孫孫",
-
laʼiy iyik iyik san nya ga 子子孫孫 kaca heya."la'iy iyik iyik "這個是在說"子子孫孫"。
-
saʼing ke hani ga ini ptʼna ki. leyi nanak這兩句話是不一樣的,自己要知道,
-
leyi nank mung ru leyi nanak nglumg ci tunux namu.好好地聽及自己要好好的想,再好好放頭腦裡。
-
nyu mamu ini yingiy ka ke ta bkis lela你們沒有忘記老人所說的話嗎?
-
ke tayal hay ga iyat ta yingyan ay泰雅的語言我們不要忘記,
-
nanu .maha kaca ka所以就是這樣,
-
ptyagun naha lela sʼagan naha以前"成婚"的工作就是這樣子做。
-
laʼiy kneril ....iyat laʼiy likuy是女孩子不是男孩子,
-
mosa sali cʼoli laʼiy kneril heya ga.女孩子是要到別人的家(嫁)去。
-
nyan hay smʼatu lga來分享了呢?
-
mosa cisan laru mani snku naha去拜訪時就把收藏的醃肉一起吃,
-
nku naha sinu ru prhkay ru nahok layan la收藏的醃肉和蔴糬及煮過綠豆,
-
ini naha laxiy layan heya他們絕對不會忘記煮綠豆。
-
ita lela ga layan layan ci ga 綠豆haca ga.就是我們以前的綠豆(自己種的),這是
-
yaca ga pʼasun naha ci ru welung ga welung ru hkay他們最喜歡吃的還有雞和蔴糬。
-
ru sinu srugan hani ini naha ci laxiy kwe這個醃過的山產,他們絕對不會忘記吃,
-
ru kyan mtux ʼcyux bnaʼi naha nah Cingan lela和他們以前在南澳買的鹹魚,
-
sʼagan naha uyi他們也會拿,
-
ru yaca ka niʼun naha那也是拿來吃(鹹魚),
-
loyi ga mosa nanak pʼnek還是就是自己去釣魚,
-
llyung ga maki ʼcyux ta tayal uyi ruma ʼcyux tayal ruyux ci tyaba ci kya obeh i sya ku ruma kruyux nya在山上的河邊有苦花魚,有的魚很長很大,長度是一吋的大小。
-
mskrugan naha ru msrami naha.yani magan cʼoli laʼiy hay la.像男孩子要娶別人女兒,他們就拿去醃(魚)也當作菜吃,
-
nanu..所以....
-
kmut nanak biyak ka.kmut biyak uyi .ini naha ci laxiy biyak kwe.自己殺的豬自己切,他們絕對不會放棄(習俗)。
-
kmut kaca ga skani naha ka yaki ru yaya naha.yaba naha.他們切的肉就拿給他們的(女方)奶奶、爸爸和媽媽
-
ru ..iyat ga gluw naha gaga naha ga及他們的親屬(就是一個習俗)。
-
nanu mʼes kwara mami ru nanu所以他們都很高興地吃,
-
ana ma nanu ka babaw na laʼiy hay lga. si naha buʼiy yaw hay la. ini naha yingiy無論如何...以後的孩子要把這些事情(習俗)要延續下去,不要忘記。
-
ru...babaw nya lga.以後了呢?
-
mwah ka Nipun lga.日本人來了!
-
mwah mlahang ita kwara Taywan hay.來照顧(管理)台灣(山區),
-
Taywan san nya ga Tewan ma ke tayal.Tewan san na ga.泰雅語說的台灣是講Tewan ,Tewan 他們不是指
-
iyat kaca ka 平地人 naha ye.Tewan san nya台灣san nya.平地人,Tewan 是說台灣,
-
nʼow ruma laʼiy micyu la.現在有些小孩子弄錯了
-
平地人漢人ga Tewan san ta. iyat Tewan .naha ga Kahat san naha.我們把平地人漢人說成是Tewan ,他們不是Tewan他們是kahat。
-
Nangow mayal ga kahat kahat mami san ca kahat mami ga.南澳部落說是kahat mami,
-
lela Tewan heya ga mohiy cikah bwax.以前的Tewan他們有重一些稻米,
-
phapuy ru mtkahat ka napuy naha lga.ana kahat ini naha laxiy.煮了之後就有鍋巴,他們不會丟掉鍋扒。
-
lokah ci mani ha.ana ita ma kaca uyi.他們很會吃,連我們也是這樣吃 。
-
lmyun kahat ngatan naha mani. san naha kahat mami san na Tewan.他們會搶著吃他們會搶著吃飯的鍋巴,所以他們叫Tewan是kahat mami。
-
kahat mami.mami ga ke kwara Nangow heya gakahat mami.(飯裡的鍋巴), mami(飯)是全部的南澳說的語言,
-
ita heya ga myux.myux ma ke ta heya. naha ga mami naha heya.我們是叫做 myux(飯),我們說的話是myux(飯),他們是mami(飯)。
-
nanu..所以....
-
mwah a..maki alang ta來....在我們的部落,
-
Nipun lga..mwah...日本人....來..
-
ana inu nwahan naha laru.nanu..maki maki utux gaga Nipun heyautux nanak alang Nipung heya.所以日本人不管在哪一個地方都有一個自己不同的習俗。
-
mwah alang ka Nipun lga.myasa ci Nipun hani iyat san ma yaʼeh ki.日本人在部落了,日本人他們都很好,我們不能說他們不好。
-
ita.nglung ta micyu.我們現在要想一想,
-
micyu hay la .ryax ta ...zizay san nya ga ita cʼoli micyu lga.現在這個時代就是在說現在的人,
-
yaʼeh san nya Nipun la.都說日本人不好。
-
knba mu nanak ga ima kba wah nanak heya la(無中文紀錄)
-
ana caku laʼiy ga就算我是小孩,
-
san mu kaca tateba mnglung ga我這樣去想...
-
ini wah Nipun ga aki ta ini kba mowas biru如果日本人沒來,我們也就不會學習讀書。
-
ana nanu yaw kana ta ini kba mtiyaw不管任何事情我們不知道怎麼做。
-
aki ta yani bkis ta lela我們就會像我們的老人一樣,
-
utux mluyak mluyak nbuw uwaw一直打獵...打獵又喝酒,
-
ini hay pʼomah mlikuy na.kneril ga lokah mʼomah.男人也不怎麼會開墾(種植),女人是很努力的開墾(種植)的工作。
-
tbukan naha mʼomah.tminun laru他們(男人)會依賴(分工)女人去開墾(種植),也會織布。
-
yaca ka ungat lukus ta lela ga.那是因為我們以前沒什麼衣服,
-
kble ratang.ratang san nya ga lukus ha.會製作短衣,ratang說的是衣服(短衣),
-
ratang lela haya ga ungat botang si san kwaca mkuy.以前的短衣沒有扣子,就直接這樣子穿(蓋)起來。
-
si na bli habuk ka winux hay直接在腰裡用腰帶綁起來,
-
nanu...lela kyan lukus mu uy. kble yaya mu ha.所以;我以前也有衣服,是我媽媽製作的,
-
ru kyan thawak uyi.也有裙子,
-
likuy lela uyi ga cmi thawak uyi.男生也是會穿裙子,
-
bkis lela ga ....thawak以前的老人....穿裙子。
-
ca Nipun mwah lga.cmi hay yopun la.日本人來了之後 就穿褲子了,
-
nanu....所以...
-
bkis ta yani 阿公阿嬤 ta ga我們的老人家像是我們的阿公阿嬤,
-
mtyaya ta yaba tminun ru向我們的父母,編織和
-
tminun naha他們編織
-
galan naha plyung ga.他們會拿被子,
-
plyung ru.....ruma ga被子和....有時候
-
ungat thabuk ta ha.我們沒有腰帶,
-
solux san nya kaca他們是說solux(腰帶),
-
habuk ga solux san nya.habuk他們說是 solux,
-
ble habuk san ga solux haca kbʼlan ta winux ha製作腰帶要用solux來綁腰,
-
myasa tminun naha.所編織的才會好,
-
kyan lalu lalu pkiyuk naha.ble ci texan都有各種的紋路,非常地好看,
-
ana ratang lmwan uyi ga連短衣要弄(紋路)
-
utux nanak ratan lmwan ta. laʼiy kya cu mosa mita ru paywan ita hay我們在用短衣的紋路是不一樣的,現在的孩子可能在看別族的和排灣族,
-
khmay ka tayal ga我們泰雅的也很多,
-
mpu saʼing ga有12個(編織紋路),
-
lgan ta tayal ru kew ga應該要隨著泰雅的(編織紋路),這個是..
-
micyu lga wayan nanak sgagay.calay ci ga mpu saʼing ci現在已經分散了(紋路),我們只有12個紋路。
-
ana tminun naha haca ka cyu alan mita laʼiy micyu.他們現在的編織,孩子都在看。
-
yani kenu lukus tminun naha tayal lela ga.以前泰雅族編織的衣服是怎樣用的,
-
utux utux nanak ka sinkisan naha lela yani knu tninun nya halan naha mita.一代一代的子孫,以前怎麼編織的他們要去看。
-
nanu bkis..mlikuy heya lga所以..男生的老人家呢?
-
si nanak mluyak baʼun ru他們只知道要去打獵,
-
nanu..gryax mgryax san ta ga所以...山上是在說..
-
就是syosyan ma ke. syosyan san na gryax.就是syosyan是說山上,
-
maki sali ru mnbuw uwaw ttapeh nanak naka在家裡喝酒在水壺裡面,
-
gaga naha la.它們的習俗,
-
nanu yaca ka knyanux lela heya.所以這是以前的生活,
-
ru Nipun mwah lga.sbaʼan nya ma mʼwas biru la人本人來了,來教他們讀書,
-
myasa Nipun ma日本人得好意說...
-
mowas biru babaw nya laʼiy mamu iyik laʼiy mamu kbahan mamu hani ga.去讀書的話,以後的小孩及子子孫孫呢?
-
ne myasa tunux naha.他們才會聰明,
-
nanu yaw baʼun naha.他們在什麼事情上就會知道,
-
ma kaca ka Nipun heya.tayal heya lga bkis heya lga這是日本人的用意,泰雅老人呢?
-
yani hay ma就好像說....
-
mlikuy caku ci ca caku rhung我是真男人,為什麼要限制呢?
-
mayal lalu lalu yaw mu nanak kwe ma kaca lela bkis heya la.就在那裏說...說..這是我自己事情,以前的老人是這樣。
-
nanu nbuw uwaw laru.所以就喝酒了!
-
ini pung kyalun.ini pung kyalun ga.他們不聽話不聽話,
-
ana naha tsswe ga iyat ga他們自己兄弟姊妹或是
-
binah binah binah iyat naha gaga .在別的地方不一樣的習俗(親屬)
-
mccayu laru slengan naha kkut la.就合體(群)一起打架殺人,
-
mkkut laru殺了呢?
-
ana Nipun ga gaʼing ci tunux naha mnglung ga連日本人想這事就很頭痛,
-
san ta ci kenu psba tayal hay la. mosa myasa knyanux naha wah.mosa mung kyalun.要怎麼叫這些泰雅族人,他們的生活會好嗎?會聽話嗎?
-
ma kaca mnglun Nipun heya.日本人他們是這樣想...
-
nanu..mnglun Nipun lga所以日本人想了!
-
maki alang ta Pyahaw mrhuw ga在碧候部落的首領..
-
aki na rasun biya bʼnux hay la.應該要帶下去平原那哩,
-
rasaw ta bʼnux ka tayal hay ru aki baʼ myanux ma.我們應該帶泰雅人下去平原那哩,才會知道怎麼生存。
-
aki baʼ.boya ka laʼiy la.小孩才會在哪裡長大,
-
babaw mowas biru lga.babaw nya lga以後讀書了呢?以後了呢?
-
myasa tunux nya galan mrhuw la.頭腦好就可以當長官。
-
galun mrhuw la.iyat ta galan mrhuw sbetay.可以當長官了,在社會(世界)當長官。
-
nanu ma kwaca ka lungan Nipun heya.這就是日本人他們所想的,
-
nanu.所以..
-
si te..babaw nya lga以後了呢?
-
nanu.rasun nya wahan nya pkita所以...帶他們及來看望那地方,
-
alang Pyahaw ga aki maki kura碧候部落應該是在..從
-
skyalan.kyalan san nya ga(無中文紀錄)
-
Sbuʼay ha.ruToran haca(無中文紀錄)
-
maki kya alang Pyahaw myasa ci kwara.bʼnux ci ru ghci ci uyi.碧候部落是在那哩,都非常的好。平原又寬闊。
-
mwah mita ka knbkis lela.以前的老人家去看,
-
kwara..galan mrhuw tomuk ga.全部......當首領的頭目,
-
mwah mita.都來看,
-
myasa heya ma myasa heya ma他們說是好的好的,
-
mwah sali lga mwah kkayal la.他們來到家時就在那裏討論了!
-
talagay mosa ta biya bʼnux laru哇......我們要下去平原那裡,
-
ungat sinu halan ta mluyak lma.就沒有動物讓我們去打獵了!
-
ungat sinu lama ru.沒有動物了!
-
talagya mkilux ci maru哇........又非常地熱,
-
mʼomah ta bʼnux gaʼing kwara winuk hay lma.iyat ta kba mʼomah ma.在平原開墾我們的腰都會痛,我們不會開墾了。
-
nanu ka ini nya tnwali la.所以他們就不是很適應。
-
ini nwaxan babaw uraw laru.a...iyat ta biya lma.他們不習慣在平原的土地上,我們不要下去了!
-
mosa sali..mosa sali alang Pyahaw loyi.回家了!又回到老碧候部落,
-
nanu mosa sali alang sali Pyahaw lga所以回碧候部落的家,
-
ana si yʼmun Nipun ma不管日本人一直說,
-
hata ci biya bʼnux san na ga ini ci uwah我們真的要下去,但是他們還是不去,
-
ru babaw nya lga以後了呢?
-
Nipun lga日本人..
-
ketu cikah lungan ta Pyahow ga碧候部落的想法很硬,
-
ini biya lga mosa mimu Nangow la.沒有下去(碧候),日本人就去南澳要求他們。
-
mosa mimu san nya ga .mosa 要求 ga.要求san nya mimu ka.去mimu 是在說要求,去要求,要求是說mimu。
-
Nangow haca lga.alang Nangow.kwara Gonghu lga.去南澳那裡,南澳部落全部的???
-
naha lga biya la.他們就下來了!
-
calay ci myasa tunux naha heya.真的,他們頭腦比較好,
-
mwah la mwah Nangow hey.ini usa kwara sbalan ca他們來到南澳,部落沒有全部到那裡。
-
kyalan haca ini usa kya Suʼaw haca.rasun na Nangow hela.kyalan那裏沒有去蘇澳,帶過來南澳這裡。
-
rasun na Nangow hey lga.naha siyan ci biya.帶下來南澳這裡,他們先下來。
-
kya pisa kawas knkyan naha Nangow hay lga.有幾年的時間住在南澳這裡,
-
Cingay san naha Nangow hay.rasun naha Cingay hay lma.Cingay是在說南澳這裡,帶來南澳這裡了!
-
nanu..Nipung heya ga所以...日本人了呢?
-
lama pbunga pbunga..先種先種.......
-
bʼnux kwara syureng.claʼan syureng hani.ke tayal claʼan san nya.水田都很平原,.cla'an syureng(日) 泰雅語叫做水田。
-
ca san na claʼan ga為什麼叫做cla'an,
-
mcla uraw ta ʼsya rata cmla laru claʼan san ta ke tayal.水田的地用水一起豁在一氣就會變髒,泰雅語的水田叫做cla'an。
-
syureng ga 水田.水田 san na ke Nipun heya.syureng是日本人的語言"水田"。
-
nanu..所以..
-
lama ga pbunga laru.kya kusa kya lela ma Nipun ga日本人先去種了,說不要用以前的。
-
maki ka kacing laru牛會在那哩,
-
kalux kacing la suki san nya kalux kacing x黑色的牛叫做sukig是黑色的牛,犛(鐵的抓子工具)那個喔!
-
pryaxan naha pryaxan naha ru他們就整理(疊石頭)。
-
puhi naha ngahia他們要種地瓜,
-
srama nya mwah...rasun ka Nangow hay ha.他們要先來.....先帶來湳澳這裡,
-
mwah ka Nangow hala.nanu ungat niʼun naha pkani lalu la.來到南澳這裡了,所以沒有食物他們要吃什麼?
-
nanu mwah lga kyan ngahi he nya la.所以到了呢?就有地瓜(果實)可以吃了。
-
mwah Nangow hay la Nipun lga.來南澳這裡。日本人呢?
-
si usa magan ngahi la.就直接去拿地瓜,
-
lela ita tayal ga ngahi niʼun ta haru.以前的泰雅族都吃地瓜。
-
han kaku mwah biya bʼnux ungat cehuy nya maran nanak giya ru muhiy la.就這樣下來平原這裡,沒有芋頭就自己帶種子拿來種,
-
kwara krakis lmyun laru bcinu laru所有的小米( krakis/ lmyung /bcinu都有不同的用途,都統稱小米)。
-
lamu layan eran lga什麼都有..綠豆,
-
naras ta nanak kyaca heya wahan ta muhiy la那些都是自己帶的,就拿來種了!
-
nanu mwah Nangow hay lga.所以來到南澳這裡,
-
syugung naha ka syureng hay la ciraʼan hay ga.就把水田分一分,
-
pngas ana micyu piyax ci claʼan Nangow難怪到現在南澳村的水田很多,
-
Nangow hey. ita Pyahaw heya ga南澳...我們碧候呢?
-
nbah ta mwah ita la ungat hay snlaʼan ta我們是比較慢下來的,我們的水田沒有很多。
-
mayeh Nangow ga sobeh ci kwara.南澳村的水田(分的地域)都很近。
-
Kasito hay yatux mayeh Nangow kwara kwe.Kasito(碧候村柑子巷)上面的(碧候墳墓)全部都是南澳村民的地。
-
ru Pokan san naha.他們叫做pokan.
-
kwara ciyak Lupi hey ga..全部平原靠近鹿皮(金岳)這裡..
-
對面 haca ha對面那裏.
-
uraw Nangow kaca heya. yatux la yiyik la.都是南澳村的地,包含上面的山與進去裡面。
-
mwah ka binux kwara ru都是平原的和
-
lela ga.tociginko 土地銀行haca ha.以前的土地銀行(南澳農場以前有土地銀行)那裡。
-
kwara uraw Nangow kwara kwaca.那都是南澳村民的土地,
-
kwara....Phokan san nya ga mosa全部...往pokan(南澳農場以前有土地銀行)上面那裡。
-
cyu ...mosa kura Karinko 蘇花改 haca 蘇花公路往花蓮的(蘇花改)方向去
-
uraw Nangow piyax uraw.kwara maki Katung uy.南澳村民(分)的土地很多,還有家冬也是。
-
piyux ci uraw naha .他們的土地很多,
-
kaku rasa Nangow heya ga南澳他們是..
-
tugan alang wan mglu.iyat Nangow nanak.有三個部落合再一起,不是只有南噢。
-
Bongbong ru英士(大同鄉)也是,
-
Nangow hega kyan utux nanak lalu nya.iyat Nangow南澳是有一個名稱,不叫南噢。
-
mwah Nangow lga .Nangow san nya la Cingan.來南澳就叫做南澳了!Cingan
-
nyu mu ini baʼi ka saʼing hay.這兩個我不知道了!
-
nanu ..mwah naha lga.所以他們來了,
-
nyu ble ci myanux naha yala他們就很好地生活,
-
babaw nya lga.ita Pyahow lga.以後了呢?我們碧候
-
ini ci mwah lungan nya.ketu ci lungan iyat cami biya ma.沒有想法要下來,想法很硬,他們絕不下來
-
tuli Nipun lga. iyat tbiya lma.日本人起身了!
-
maki ka seraysyo(日本)在那裏鋸(機器)(在南澳Tosan)
-
kkoyit cahay.maki kikay Tosan haca ha.在南澳 Tosan那裏有可以鑽洞的工具,
-
鋸木材那個ga.是鋸木材那個的
-
seraysyo ke Nipun.ita ga ke tayalseraysyo(鋸)是日本人的話,我們泰雅語是
-
kmut khoni san nya rhing ha.鋸木頭的電鋸
-
kikay kaca kble nya.那是機器他們做的
-
mhing la Nipun lela.鋸了..以前的日本人,
-
mhing ru..鋸了
-
ini biya ini ci biya alang Pyahow lga.碧候部落真的不下來了,
-
si ta usa ble sali kya lma.就直接去他們的部落蓋房子,
-
hay ta kble sali naha.sali tayal beh Pyahow ma.我們去他們碧候部落那裏蓋房子(泰雅屋),
-
kako sasi kaci sali ta tayal lela heya ga以前泰雅房子的樣子,
-
mhryan nya ha.他們的圍籬,
-
mhryan hay ga khoni haru.圍籬是木頭的,
-
ran ta khoni blan naha.他們用木頭綁起來。
-
ru Nipun heya ga lungan nya ga khoni heya lga bsya la stmah la.日本人的想法是木頭用久了會爛掉,
-
nanu Nipun lungan Nipun lga mheng nya lʼting la.所以;日本人就用板子切割,
-
aki naha rasun Pyahow lga.他們想要帶去碧候部落。
-
kya lga.lama stuyi beh Rayrakswiy haca ha.他們要先在(用好一條路)澳花那裏帶路,
-
ciyak na gluw 和平 haca ha.澳花跟和平的中間(隔一條河)叫ciyak,
-
syaw ci hongu haca ha.wan leʼun cikah tuʼi kaca la.在橋的旁邊那裏已經用好了一些路,
-
bta Batakan kble nya yatux hay.做到(和平)上面一些。
-
beh ta hay.好像到.......
-
kya obeh.obeh ni kuri.kble nya tuyi la.做好的路快要兩公里了!
-
aki naha kutan a toruy ga他們想要切木板,
-
lela ga kyan toruy Nipun ha.以前日本人有車子,
-
aki naha kutan lʼting aki naha rasun Pyahow la.他們要切木板要帶去碧候部落。
-
ru lama kble kya uyi要先把做好路,
-
si te nyu ini baʼi ryax hay lga.不知道那個日子,
-
gluw naka是親屬(姻親)....
-
gluw la...tomuk ta lga .Wilan Taya是頭目偉浪大亞的親屬
-
heya ka mrhuw mrhuw ta tayal Pyahow ha.他是我們碧候的首領頭目,
-
ru..kya maha nanu laru...mkkut la.不知何事.......就殺了!
-
mkkut lga如果殺了...
-
talagay kiya lma Nipun.iyat ta baʼun mayan kiya lma.哇......這是怎麼樣了(日本人),我們不知道怎麼說了。
-
nanu yaca ka Nipun heya lga....a...所以日本人了呢?
-
gluw a..gluw nanak mrhow kwe ru naha nanak utux bkis mkkut la.啊....這是他們自己的親戚首領及他們自己的長輩在那裏殺了!
-
a...iyat ta cyun rgyax kwe lma.rasun ta bʼnux lma.所以就不能把他們放在山上裡,我們帶去平原那裏吧!
-
puying la wan mkkut la hey殺人是有起源(原因)的,
-
iyat mhmut kwani.這不是隨便的,
-
naha nank naha hahak gluw naha nanak他們自己的親屬自己的人。
-
lalu mwah tomuk所以頭目來了,
-
ali .lela heya ga muhiy ta ruma ga.筍子..以前我們會種竹子
-
桂筍 haca ha.yaca muhiy myan lela.以前;我們所種的是桂筍。
-
mheyun naha lela mhtu ali nya lga.yaca ka...以前種的..桂筍長出來了,就那樣...
-
halan na mhtu ali halan naha.桂筍長出來了,他們就要去....
-
mamu la. halan naha mamu laru panga naha ru挖(撿)起來,它們挖了之後...就背起來,
-
tʼkun naha galan rami lela.他們拿來煮後當菜吃(以前)。
-
nanu tmuhiy ta lela ana nanu. ini ta mmut mosa magan ʼra coli.所以我們以前種什麼,我們不能隨便拿人家的所種。
-
mosa ta magan la.sʼringan naha la.我們隨便去拿就會引起糾紛(爭吵),
-
sʼringan naha ga 就是開始爭吵了.就是開始爭吵了,
-
sʼringan naha ga mccayu la.他們爭吵後就打架了!
-
nanu所以..
-
yaw hani ga nanu aring kwe aring ruma hay ha.aring mhtu ruma ga.事情的發生就是從這個竹子(竹筍)開始,
-
mleli san nya ga hmut mayal ma背起來就隨便亂說....
-
a..isu wayan mkuri isu wan mkuri ma.是你去偷的...是你去偷的,
-
mleli la leli la.yaba mu lela uyi ga hryan nya yaba mu uyi.背起來背起來,以前我的爸爸也是被誣陷,
-
yaba mu ga.我的爸爸,
-
mayan yaba mu ga baʼa cu mhmut mosa magan na nuhi cʼoli lma我的爸爸就說:我怎麼可能亂拿人家所種的呢?
-
nanu.gluw nanak Wilang Taya haca ga所以偉浪大亞的自己的親屬,
-
micyu hay ga Wilan Taya ga Esiy haca ha偉浪大亞 現在的親屬(後代)是碧候現在的王家。
-
yaca ka 阿公nya.阿公 nya ru.那是他們的阿公了,
-
kwara Kenko haca ga.Kenko全部的親屬(偉浪大亞後代),
-
cyu muto hogan haca ga gluw Wilang Taya kwaca. kwara Pasang Pinan.聚集住在碧候村下面的都是偉浪大亞親屬,連 Pasan Pinan.也是。
-
nanu yaba Pasang Pinan lga. yaba Habing Habing ha.所以Pasan Pinan的爸爸是Habing,
-
Habing haca ga iyat Habing.laʼiy nya kaca heya.這個Habing不是那個 Habing.他的孩子。
-
calay ci lalu nya Habing ga yani hay Hayung ga.Habing 真正的名字應該叫Hayung(哈勇)
-
nyu mu ini baʼi haca.. si nya san Habing uyi lalu yaba nya kyaca.我已經不知道了!他們也直接叫他Habing,那是他爸爸的名字。
-
lalu yaba nya kyaca.那是他爸爸的名字。
-
ru wan mhleli ka ali ma.isu wan su magan lga.去背筍子了!,你已經拿了。
-
utux nanak yaw kaca loyi.這也是不一樣的事情,
-
te Habing haca lela heya gaHabing他以前是.....
-
mayal yaya maku ga我媽媽說..
-
cyu kya utux tpagay san nya有一個窗戶外的延伸出去的木頭,
-
kbli 一個...那個窗戶 ga 窗戶做成一個窗戶,
-
tlayun nya san nya ga cyu kya 涼亭.製作一個涼亭,
-
si nya buyiy kya.直接連接起來。
-
nanu busuk lga mosa kya kryax ma.所以;喝酒時都會去那哩,
-
kya kusa kaca halan nya cyan nya paʼ rusa不要這樣子,因為床上面要放陷阱的工具。
-
tama nyu busuk la haru kryax kryax ga.常常喝酒醉就坐在那哩,
-
Habing Hbilan Hbing Habilan ma.lalu nya nanak.Habing Hbilan Hbing Hbilan他們取給他的外號,
-
Hbing Bilan ma叫Hbing Bilan ,
-
lalu san Hbing Bilan為什麼叫 Hbing Bilan
-
kwe ga make ke kwani.這是有話(意思)的,
-
Hbing Bilan san nya ga habuk gaHbing Bilan就是只說腰帶,
-
habuk sktan ta mhong ta ga ana ta mlokah tiyaw ga lokah he ta ru我們會把腰帶會綁得緊緊的,我們在工作身體就有力量。
-
ketu he ta. nanu yaca ka hay ka ke nya.身體也很硬朗,就是這樣的話(意思),
-
hay yimi nya ga yaca ke na就是這個意思。
-
nanu busuk lga mosa kya la.所以,喝酒就會去那哩,
-
Habing Bilan Habing Bilan ma.在叫Habing Bilan Habing Bilan,
-
Pasang Pinan na yaya haPasan Pinan 的媽媽,
-
yaya nya haca ga他的媽媽是
-
naha nanak kwara kwaca.naha nanak 王家 kwara kwa ca.他們都是自己人,都是王家的人。
-
ru kya na yaʼeh pungan kryax ga.他時常聽這些話,覺得不好聽。
-
ru kyalun nya laʼiy nya la.iyat Pasang Pinan ye他就告訴他的孩子,不是Pasan Pinan ,
-
Pasan Pinan nya yaya yaba ga.是Pasan Pinan 的媽媽爸爸,
-
nanu所以..
-
si say 阿嬤 nya kaca ka sʼru haca.是他的阿嬤在挑撥的,
-
kyalung nya laʼiy nya.告訴他的孩子說..
-
ow..cyu kya Habing te.喔......Habing在那邊,
-
cyu mosa mʼwas beh tnalay nya 涼亭. tnalay san nya kaca.他去涼亭那裡唱歌,tnalay是指涼亭。
-
cyu mosa kya.cyu mosa mʼwas kyaca ma Habing他去那哩,Habing去那哩唱歌。
-
srʼgan nya laʼiy nya la.srʼgan nya.就推使(故意)他說的孩子,
-
hali kmut san nya.去殺他,
-
kakwe kaca nyu mbusuk ha.他已經喝醉了
-
tayal lela ga ini san ma ini nbuw uwaw.gʼbyan nbuw uwaw kryax.以前的泰雅族人沒有說不喝就的,常常在晚上喝酒。
-
busuk..busuk ru醉酒了!
-
sʼru yaya nya ga媽媽推使(故意)他的孩子,
-
hali kmut Habing san nya.你去殺Habing,
-
yaba maku ga mnaki kya uyi.我的爸爸也在那哩,
-
kya tmran ga ini busuk kya yaba mu .他們碰面時,我的爸爸沒有酒醉。
-
kya tmran ma mhtu ta tanux yaba mu ga.碰面之後;我的爸爸就出來到外面時。
-
nyan kya yaba Pasan Pinan gaPasan Pinan的爸爸就來了,
-
nyu ma mwah ma nyu ming lalaw ha.他就吼叫哇......我拿著刀,
-
mwah ma kaca meli aki nya kutan yaba mu.他的手舉起來,本來要殺我的爸爸。
-
aki nya kutan ga.kya na texan yaba mu ga .o...isu ga yanay本來要殺,他看到我的爸爸時。喔........原來是妹夫,
-
yanay san na yaba mu haru他叫我的爸爸是妹夫。
-
aw san na yaba maku他就這樣叫我爸爸。