跳到主要內容區塊 :::
:::
  •  28
  •  0
  • FB圖示
  • line圖示
早期泰雅祖先都是耕作,若都是兩個太陽就沒有白天與黑夜了,連日子不知道如何數算,在這土地上是要如何生存? 所種植的都會枯掉而死,不會好好生長連土地很快地變乾地,所以;就這樣老人家們就討論~我們應該要去射死一個太陽?要怎麼樣讓一個太陽掉落下來? 在部落就開始選出一個爸爸和媽媽,帶著一個10歲的孩子,就這樣就把一個太陽射下了,就有白天與黑夜了。 從那開始我們泰雅就很好的生活,部落也就開始耕作,有白天與黑夜了,就有正常的時間運作,有睡眠及工作就會有健康的身體。
TIME:

  • 字幕列表
  • lokah ta kwara.
    大家好,
  • kuʼing heya ga mkahun cu Girang ga.
    我是從宜蘭縣。
  • ru Nango Ryoheng Song alang mu.
    我是南澳鄉金岳部落。
  • lalu mu heya ga Batu na Umin.
    我的名字是Batu Umin。
  • kyalun mu utux snkisan ta.
    我要說是我們的祖先,
  • snbing na kke utux ke ga.
    所留下的一個故事。
  • saʼing........saʼing wagi.
    兩個.....兩個太陽。
  • bkis ta lela ga.wa sbing nanu kmayal ga.
    我們以前的老人家,有留下這樣的話說,
  • iyat ta baʼun lmpu ku ryax.
    我們不知道算這日子,
  • naka... snbing na ke hey.
    這是留下的的話,
  • san ca mita ga iyat ci mpu kbhon ku utux ke hey ga snbing na ke.
    這樣子看來,有說不完的留下來的故事可以說。
  • lela heya ga bkis lela ga.
    以前呢?以前的老人家,
  • kahun na mʼomah ta.
    從我們耕田說起,
  • mʼomah ta mayah ga
    在旱田耕種,
  • ru knyanux lela heyan.
    是以前的生活。
  • lela heya ga bkis...bkis bkis lela ga mʼomah ta kwara.
    以前的老人家.......以前的祖先都是有耕種的。
  • ru..mʼomah ta kwara ga.
    大家都是耕種的,
  • nya ta skayal ma kmayal ma saʼing nya wagi.
    我們來述說這兩個太陽,
  • wa kmayal ku nanu bkis ta ga.
    我們的老人家這樣說,
  • saʼing wagi kryax ga ungat...ungat gbyan ungat..ungat ʼlyan ma.
    常常都是太陽就沒有........沒有夜晚.....沒有下午(白天)了!
  • nanu mhtuw wagi kryax ini ta baʼi cmpung ryax ma.
    所以;如果常常出太陽,我們就不會數算日子。
  • henu kya gbyan henu kya ʼlyan ga.
    哪一個是夜晚?哪一個下午呢?
  • nanu bkis lela ga.
    所以;以前的老人家呢?
  • mʼomah mʼomah ta kryax ga saʼing ku wagi.
    常常耕種都是兩個太陽,
  • ana si htuw ku nyu mhtuw utux....mhtuw utux si say ma wagi ga kilux.
    就算是出現一個熱的太陽,
  • wayan miyux wa biya rgyax utux wagi loyi ga.
    這一個太陽進入下山了呢,
  • nya mhtuw utux talah loyi si wagi lga mkilux loyi.
    又出現一個紅色又熱的太陽,
  • nanu bkis lela ga.
    所以;以前的老人家,
  • wa mkayal ga
    這樣說到,
  • paha ta nanu mʼomah kwe lma.
    這樣了我們要怎樣耕種了呢?
  • si kilux wagi kryax ma.
    一直都是很熱的太陽,
  • knita naha bkis lela ga.
    以前的老人家這樣察覺(看法),
  • wagi kryax uyi lga.ungat lngan nya.
    常常都是太陽就沒有傍晚數算
  • ru ana kwara pnmuhiy nya.
    全部所種植的,
  • ngahi lmyun nniʼun ga mkiyay kwara.
    所種的食物地瓜、小米都枯乾,
  • ini thoyay nak nyanux.
    沒有可以好好地生長,
  • nanu spwah nya.
    所以;從這樣子,
  • knita nku ptyagan ga.. ptyagan hey ga.
    從工作(耕種)察覺上來看,
  • ptyagan ga ini thoyay nku myanux lga.
    從耕種的工作就不可以好好地生長了!
  • maki ku mosa paya knyanux na cʼoli ga.
    就會有擾亂人類所需的生活。
  • nanu mkayal nanu bkis lela.
    所以;以前的老人家這樣討論。
  • san ta nanu myanux ku maki ta cinbwanan maki ta uraw ma.
    我們要怎麼樣在這世界、這片土地上生活。
  • maki ta uraw iyat kba myanux ma kaca kilux kryax ma.
    我們在這土地上就不會生活,每天都是很熱的(這樣說)。
  • ru babaw nya lga.
    所以;之後了呢?
  • ana si pʼomah pʼomah ga mhtuw wagi ga.
    太陽的出現,就算一直耕種....耕種。
  • mhoʼing kwara pmuhi naha ini thoyay myanux.
    他們所種植的都死了,不會好好地生長。
  • ana si walax uyi ga mhtuw wagi kryax uyi ga helaw kiyay uraw uyi.
    就算也有下雨但常常出現太陽,土地也很快乾掉了!
  • nanu mkiyay kwara ka mnuhi naha.
    所以所以;所種植的都枯乾了!
  • babaw nya lga.
    之後了.
  • bkis ta haca mkayal la.
    我們的老人家討論了!
  • san ta nanu musa..musa aki ta nku maki mkuʼung nya aki lʼtu utux wagi hay ma.
    我們要怎樣去.....去..應該有夜晚及一個冷的太陽。
  • nanu alang nya haca lga ble kayal kwara bkis lela ga.
    所以;在那個部落以前的老人家,就好好地討論了!
  • baha la wagi haca ga htgan nya wagi knkyan nya alang haca ga.
    那個太陽從東方(邊)出現在那個部落。
  • gleng ga rgyax kwara suruw ga rgyax kwara uyi
    前面都是山上;後面也都是山上。
  • san ca mita ga.
    這樣子看來,
  • bkis lela ga knkyan nak nku rgyax haca ga kya na bbawiy ci uy.
    以前老人家所生存的那個山上可能也很高。
  • kya bawiy rgyax naha kkyan nya ga.
    可能他們生存的山上很高,
  • lalu texan nya ga.
    所以;所看到的,
  • mhtuw...mhtuw..mhtuw utux wagi ga.
    出現.....出現..出現一個太陽,
  • kahun rgyax utux wa biya ga wa biya utux rgyax uyi.
    一個從山上出現,一個也就下山。
  • nanu pngas nak bkis mkayal lga.
    所以;難怪老人家這樣討論了!
  • aki ta san nanu musa nanu ku kana ta kilux ma.
    我們要怎做(去),我們才不會熱。
  • ru kmayal ku nak bkis ga.
    老人家這樣說了!
  • aki ta halan kmut cbu utux wagi hay maha.
    我們應該要去殺、射一個太陽,
  • baʼun la wagi hay ga.
    太陽就是如址。
  • ana su musa inu kwara knkyan su babaw uraw ga taring mhtuw sasan ga.
    不管在任何地方太陽都是從一大早出現的。
  • iyat na kahan pnli mhtuw ga.
    也是從海平面出現,
  • kahun cu naha tgan haca ga cyu maki rgyax ruma....karaw wagi uyi.
    也是有從山上的東邊出現太陽。
  • kya myasa tunux naka bkis ga kya mkayal ma.
    老人家有智慧這樣說了,
  • nanu si ta ini ta kilux ga aki maki lngan.
    所以;如果不會熱應該有傍晚,
  • aki maki ʼlyan ma ga.
    應該有下午。
  • aki ta halan...aki ta halan smhotaw utux wagi haca ma.
    我們應該要去.....我們應該要去落下其中一個太陽。
  • nanu aw lma.
    所以;就說好了!
  • san ta nanu mosa smhotaw.
    我們要怎麼樣讓它掉落呢?
  • aras pnelu..aras pnelu halan cmbu ma.
    帶箭矢....帶箭矢要去射它。
  • nanu wagi cu ga.
    所以;太陽呢?
  • knkyan nya rgyax haca kya nanu sobeh uy ga.
    它與山上的距離也是很近的,
  • wagi haca mtaying nka rgyax.
    那個太陽踏上(經過)在山上,
  • nanu halay ta mnaga kya maha.
    所以;我們去哪裡等它。
  • mosa kwara ku mosa ku naka gtwan nya utux yaba ru utux yaya.
    全部要去........要要去選出一個爸爸和一個媽媽,
  • wa mnanu lwah.
    怎樣了呢?
  • lalu mkayal kwara ku alang bkis ga.
    所以;那個部落的老人家討論。
  • aras nniʼun ma.
    要帶食物喔!
  • kya na sbili ngahi ga lalu..lalu sbin naha ga.
    可能留下地瓜還有什麼樣便當給他們。
  • ini baʼi ga.
    不知道,
  • kwe ga laʼiy haca lga.
    那個小孩呢?
  • hmukuy si say....kaway ga.
    就收藏.......李子了,
  • 李子嘛!kuyun na yubing laru.
    kaway ga.就收藏在口袋。
  • piyux hay naras nya.
    帶得有點多,
  • yaba yaya nya ga maras..maras pnelu ga.
    爸爸和媽媽帶......帶箭矢。
  • yaba nya ga ana toki(日)mosa naka mosa karaw kani rgyax haca ga.
    爸爸在那時候要去山上爬越走路時,
  • seneng ci yaba nya uyi.ini ku bkis.
    爸爸是很年輕,不是年紀大的。
  • laʼiy nya ga.
    他的孩子呢?
  • lokah ka kani kya laʼiy nya uy kba kmayal uyi la.
    他的孩子已經很會走路及很會講話了!
  • kba karaw rgyax uyi la. ray tay ma....
    也會爬山了!
  • kya ...kya ziy say(日)左右mpu kawas kya mpu hay kawas laʼiy nya la.
    可能有10歲左右,孩子可能有10左右了!
  • nanu.
    所以;
  • yaba yaya nya lga.yaba ru laʼiy hay ga mosa ..mosa rgyax.
    他的爸爸、媽媽呢? 爸爸和孩子要去山上。
  • sina cngusi utux rgyax ga.
    (無中文紀錄)
  • cyu na tgan wagi naha ka utux rgtax haca ga.
    從東方(邊)的山上那裡出現,
  • iyat sobeh ay.
    沒有很近喔!
  • maras kaway naka kaway haca ga.
    所帶的那個李子,
  • kya na san mani hay ga.
    就是拿來吃一點,
  • kya mʼuyay mhngi ga laʼiy haca ga mani na kaway ru yaba nya ga.
    孩子餓了就休息一下,和爸爸一起吃李子。
  • bilan nya tuʼiy mheyun nya.
    留著(李子的仔)種植在路上,
  • mheyun nya tuʼiy kaway ga.
    把李子種植在沿路上。
  • bilan.bilan utux tuʼiy ga
    留著...留著(種植)在路途中,
  • pngas nanu ku rgyax laʼiy cu lga.
    怪不得孩子在山上呢?
  • kkani tuʼiy haca lga.theya theya ci naka halan nya ga.
    走在那路途中,他所走的路很遠很遠。
  • theya ci nwahan nya.
    他所去過很遠,
  • mosa mosa lga.pisa nanu kawas ku khnyan na rgyax haca.
    走著走著,他所走過的山上已有多少年了。
  • utux rgyax haca ga.
    那一個山上,
  • iyat san ma ble na wahan uyi.bawiy nak rgyax haca ga.
    也不是說很好走的,那些山上都是很高的。
  • ru mosa..mosa mosa ru
    走著...走著...走著..
  • cklan nka cklan nka rgyax nka puting nka rgyax ga.
    他艱辛走過(通過)了最後的山,
  • yaca ka san naha htgan wagi.就是東方嘛!
    那個就是所說的東方(邊),tgan wagi ma.
  • htgan wagi ga.
    東方(邊)呢?
  • ana nya siy texiy ga yaca theya ci nya ay.
    就算是看得到,但還是非常地遠啊!
  • ini nya tkli.
    沒辦法成事(達不到)。
  • halan halan nya suruw loyi kya pisa kawas lga.
    走去...走去..不知又過了多少年,
  • tuli laʼiy nya lga.mrkyas laʼiy nya uyi la
    孩子就漸漸長大!
  • kyan mpusan msyaw hay kawas nya laʼiy lga.大概20幾歲了!
    孩子大概有20幾歲了!mpusan msyaw hay kawas nya la.
  • yaba nya lga ini lokah khani uyi la.
    爸爸沒有什麼力氣走路了!
  • wa na tklan nanu ku rgyax haca lga.nanu ngong nka byating(wagi) ga.
    他艱辛地走過了那個山,就等啊等啊那太陽。
  • si san nka wagi haca ga.
    就是那個太陽。
  • sklgan nya pnelu ku wagi haca ga.
    拉著箭矢指著那個太陽,
  • cbun nya ga wa nya hyoʼun utux wa nya hyoʼun cbu wa bawiy ci la.
    射的時候有失誤一次,因為射得太高了!
  • saʼing......saʼing ray nikay(日)mhtuw saʼing mhtuw wagi lga.
    兩個.....第二次兩個太陽都出現了!
  • tuli yaba haca lga wayan nanu ku bun ku si san wagi ga.
    爸爸就起來了!就去射那太陽了!
  • wagi lga kya maki bawiy hayi ru tunux naha.
    太陽的頭可能在高處那兒,
  • ru mshotaw ku wagi haca lga.
    所以;那個太陽掉落下來了!
  • wagi haca lga.
    那個太陽呢?
  • ungat muyux nya la.wagi haca lga ini talah la yani mlabuw la byating la.
    就沒有血(形容)了!太陽沒有紅色了,成了白色變成月亮了!
  • aring kya lga.
    就那時候開始,
  • aring kya ku.
    就從這開始,
  • wa nya bun ku utux wagi haca lga.ini kkilux la.
    被射的那一個太陽,就沒有炎熱了!
  • yaba nya wa na stagun ku wa na stagun wagi lga.
    爸爸射得讓太陽掉落了!
  • mlabuw utux wagi haca la.變成月亮了!si san byacing lga.
    一個變成白色了!si san byating lga.變成月亮了!
  • ana toki(日) yaba nya lga wa nya bun byating(wagi) stagun ga.
    那個時候,他的爸爸射太陽使得掉落了!
  • stagun utux wagi haca lga.變成yani..yani byacing lga.
    掉落的那一個太陽就變成了月亮了!
  • bkis uyi la.memaw..memaw tngusan...ngurus nya ga.
    他也老了(爸爸),連鬍子都長了!
  • ruyux ci yunux nya uyi la.
    連頭髮也變很長了!
  • ana laʼiy nya uy ga ruyux yunux kwara uyi.
    連孩子的頭髮也都變長了!
  • ungat halan ta.bkis lela ga ma kaca ruyux yunux nya kwara ga.
    沒有什麼可去的,以前的老人頭髮都長長的,
  • ru mwah lga.
    要回來了!
  • si say kyan pusan hay msyaw kawas nka knyan na tuʼiy ga.
    他所一路走過了已有20幾年了!
  • mwah binah mwah ngasal(sali) ku wa mhoʼing kya yaba nya la.爸爸死在那邊。
    回來到另一邊要回家時,爸爸就死在那裡。
  • wa bun kwara..wa bun byating(wagi) lga wagi haca lga mhoʼing yaba nya la.
    太陽被射之後,爸爸也就死了!
  • ru laʼiy nya lga.
    所以;孩子了呢?
  • tuli....mwah...mwah ngasal lga.mscyuk heya lga.
    起身.....要回家了!他就迴轉回去了!
  • pngas baʼun nya kwara nwah na tuʼiy ga.
    難怪他都知道要回去的路,
  • pnmuhiy nya si nya puri puri na kaway haca ga.
    之前所栽種李子的仔,
  • wa mhtuw la kyan bway nya kwara la.
    全部都長果實了!
  • mwah nka nwahan na tuʼiy lga.
    來到他走過的路了!
  • nanu yaca ka.
    所以;這個就是,
  • iyat..iyat naras nanu..bway kaway haca niʼun nya tuʼiy la.pnuhiy na si san 水果haca ga.
    沒有帶什麼....就是李子的果實拿來在路上吃,就是所種的水果(李子)。
  • yaca ka kknyan kknyan nya lga.
    那就是他所走過走過的,
  • nanu utux..utux niʼun nya utux pmuhiy nya utux..utux cyu ka kaway na mhtuw.
    所以;一邊吃一邊種之後,一顆一顆的李子都長出來了!
  • nanu aring kya lga tekun ngasal nya lga laʼiy haca lga.
    從那時候;那個孩子到達家了!
  • bkis uyi la ini lokah khani uyi la.
    也變老了,走路也沒什麼力氣了!
  • aring kya lga.
    從那時候開始,
  • ita tayal lga kba...kba nanu ku kba nanu ku mʼomah la.
    我們泰雅族會....就會更重了!
  • ru aring kya lga baʼun nya ma gbyan ru ʼlyan la.
    也從那時候就知道是晚上或白天(下午)了!
  • ru pngas su bkis lela ga.
    難怪以前的老人家呢?
  • byating ga lngan san naha.
    月亮他們叫夜晚,
  • wagi ga ʼlyan san naha ga.
    太陽他們說是白天(下午)。
  • nanu aring kya ku ita tayal ga nya knyanux na tayal heya lga.
    所以;從那時候開始了我們泰雅族的生活文化。
  • kba nanu myanux......myanux la.
    就會生活........生活了!
  • ana kwara pnmuhiy naha ga myanux kwara uyi.
    所以;不管所種植的都全部生存了!
  • baʼun ta lela ga.
    我們知道以前呢?
  • gleng heya ga ungat byating ga ini hay walax ga.
    前面沒有月亮時是不會下雨。
  • aring maki naka gbyan lga lngan lga.
    從開始有晚上了,(lngan深夜)!
  • yunaw maki nank mwalax kryax uy la.
    就會有常常連續下雨了!
  • nanu laʼiy nya lga.tekun nanu ngasal lga.
    所以;孩子到家了!
  • ana tekun ngasal texan nya kwara glu nya.nyu bkis kwara uyi la.bkis kwara utux ngasal nya lga.
    到了家裡看到所有親人,也都變老了!連他的一家人都老了!
  • ana kwara laʼiy.. ana kwara laʼiy knita ta nya lela uyi ga nyan bkis kwara uyi la.
    連所有的小孩..連以前所看到的孩子也都老了!
  • aring kya lga ita nak ku tayal si say kʼyanux cahay lga mʼes kwara.
    從那時候開始,我們泰雅開始生活就都很開心。
  • nanu biʼan na myasa hopa lalu ku yaba nya laʼiy hay ga.
    所以;就給爸爸與孩子很好的名聲。
  • kwara nanu ka故事hay ga yaw hay ga laʼiy nya psba kwara sbaʼan nya kwara tayal la.maca tayal ga.
    這全部的故事這事情,都是這個孩子所教的,就流傳現在的泰雅了!
  • 大概是makaca ka naka故事lela bkis lela.
    以前老人的故事,大該就是這樣。
  • snbin naha ke nanak bkis lela ga.
    以前老人家所留下的故事。
  • 那個wa mu kyalu nanak micu hay ga.
    我剛剛所說的這個事情,
  • hopa ci nka nyihong na kmayal ga.
    所說的話比喻得很深。
  • bkis lela ga.
    以前的老人家,
  • twagi(wagi) kryax ga iyat kba mʼomah ma.
    常常都是太陽就部會耕種了!
  • twagi(wagi) kryax ga iyat klokah cʼoli uyi.
    常常都是太陽人就會沒有力量了!
  • nanu mhtuw kryax wagi uyi ga ana kwara pnmuhiy ka.
    如果常常出現太陽,不管任何所種植的。
  • ana kwara kʼyanux ta iyat san nanu ku
    不管我們所生活的,沒辦法去....
  • thoyay naka mosa naka myasa knyanux ta.
    我們就不能好好地去 生活。
  • nanu aring na aring ku wayan nya stagun utux
    所以;從....從開始讓一個...
  • nanu aring wana stagun ku si say utux wagi haca lga.maki ku lhngan nya.
    所以;從開始讓一個太陽掉落時,就有夜晚了。
  • maki ku ʼlyan nya.
    就有白天了!
  • ble mosa mʼomah kwara ku bkis lela uyi.
    所有的老人家也就好好地耕種了!
  • mʼabi ta kryax tiyaw ta kryax ʼlyan uyi lga.iyat tlokah he ta uyi ga.
    我們常常睡覺,我們也常常工作了,身體也就有力量了!
  • nanu aring kya bkis ta lela ga.
    所以;我們的老人家從那開始,
  • wa na stagun utux wagi haca ga變成是nyan miyu ma maki lngan nya.
    讓一個太陽掉落。變成有夜晚。
  • thoyay..thoyay..mʼyanux ku cʼoli uy.thoyay ana pnmuhiy mʼyanux uyi.
    就足以(慢慢)..讓人的生活好好的,連耕種的生活也慢慢地好。
  • tekun ngasal laʼiy haca lga memaw nak bkis lga.
    那孩子到家了也都老了!
  • nanu wana strahow ci lalu nya ka utux bkis lela.naras naka laʼiy nya haca ga.
    所以;他們很尊敬那個老人家,帶著他的孩子一起去。
  • hey ka hey ka snbin ke naka tayal bkis lela.
    這就是以前我們泰雅族的老人家所留下的故事。