- 42
- 0
- 字幕列表
-
Sasadak ko niyaroʼ ako新香蘭是我的部落
-
miming ho i, mitengil mikakapot kako to malitelitengay小時候我時常聽 跟著老人家群聚在一起
-
i paka lomaʼlomaʼan於部落家家戶戶
-
mana mahati sa i ora wama ato wina i為什麼會這樣呢 起因是我的爸爸媽媽
-
palaliday ya malatifek kami miilang kami to panay to lamolo我們家時常將稻米脫殼搗米 一起磨打米漿 或小米
-
ano sa i laplapen nira kako爸媽們就會趕我走
-
anto cocolen ira kako miʼorong to safa mipahalama to talacowacowa就要求我揹著弟弟妹妹到處走走四處玩耍
-
aroʼ sa i awa ko pisalamaan因為沒有地方去
-
deng aca i niyaroʼ tayra kako i ʼamiʼamisan所以呢我只會到北邊去
-
masatosa kora niyaroʼ niyam o sakawali i o sakaetip i maka kalitosa所以 我們的部落一分為二成東西兩邊
-
kami yato ʼAmis itini ko paniyaroʼan niyam i Sasadak我們的部落有阿美族群有排灣族群
-
saka singangan to Sasadak hananay部落的名稱來由完全是
-
kamo ʼAmis ko pangangan cowa ko kami Paliwan阿美族命名不是排灣族命名
-
o Lalawdan ko Paliwan ko pangangan toni niyaroʼ我們命名部落的名字是 新香蘭
-
namo ʼAmis ko pangangan tora Sasadak hananay撒撒拉克是阿美族人遷徙時部落耆老稱呼
-
nani tira kamo i iya i i Taypingyang i當你們從太平洋北邊上來時
-
matakop no lodis海嘯 ato faliyos i恰巧遇到 海嘯 及颱風
-
o kalikiay a mimacakat i cifaran i最快上岸的
-
o kalikiayay a mikalic to cifaran i maʼorongay no cifar mitakecik i那個最快上岸的
-
o tosa kora niyaroʼan有兩個部落
-
o tosa kora cifar to pikalican有兩個可以搭乘的
-
o tosaay kora rakat kora o ʼelos no riyal i兵分兩路 各自順著海流揚帆而去
-
patoor hananay nora tamina patakecip sa tayni Hencong katimol ko roma乘船順著海流一邊漂流到南方恆春
-
talaʼamisay i tayraay i 大港口 ko kasadak ira另一邊漂流到北方 現在的大港口
-
ko pilenok ira to pala ora sa i一個順勢環流北上
-
tira cingra i piPalidaway i漂流到南方恆春的族人
-
masamam masa tiedaw to ko mihecaan halafi to經過時間的洗禮
-
maʼilol to cangra to salikaka itira i kaʼamiʼamisan其實雙方都彼此想念
-
itira ko salikaka ita kakaʼamiʼamisan南方的想念北方的親人
-
taha tengil cangra i雙方都彼此回應對方
-
mafolaw aca cingra to i timol nangra南方的部分 就遷徙到現在的恆春
-
tayraay i 車城 ko palacan palacanan no ʼAmis以及現在的車城 形成阿美族聚落
-
kora pala itira tayra i Palidawlidaw滿州還遷徙到恆春的滿州 (恆春的阿美族)
-
e.. ora sa i mafolaw kita sa i mafolaway to cangra當下決定要遷徙時 他們就遷徙
-
ilaay to ko kolong nangra sikolongay cangra當時他們已經有畜牧牛隻
-
miladaʼay to kolong o kolong i cowa ko no Taywan a kolong ko kolong牛隻並不是台灣當地的 而是分享得來的
-
mipataynian no Ingkoleng牛隻是英國人帶過來台灣的
-
palilam han ko 平埔族/Palidaw英國人分享給當地平埔族
-
pafelian ira ko Palidaw paririʼan no 平埔族/Palidaw ko ʼAmis i英國人送給平埔族 平埔族分給阿美族餵養
-
saka ila no ʼAmis ko kolong kaliki他們在當地快速地可以取得畜牧牛
-
166 年 ko Ingkoleng166年英國人
-
pakalicen ira to cifar i patayni i Taywan ko 100 頭當時英國用船帆載來了100頭牛
-
70 頭 komi miraoday to Taywan 30 幾頭 ko mapatayay i當時只有70隻存活 另外死亡30頭
-
feretan ira i riyal sanay kora sowal聽說死亡的牛隻英國人將牠丟棄海邊
-
onini a kecikeli*(tawciker) maxeraay ako itini i台北順益博物館 konini ya 資料manengneng ako幾年前我在順益博物館查看到這個資料
-
ha ora sa ila sa to mafolaw kamo talapasiʼamis i所以當時南方要遷移往北方的時候
-
mi... malingad miliyas kamo i miliyas to tiraay i當開始啟程要離開遷徙的地方時
-
mi mafolaw kamo i patengtengay namo to towapay ko kolong遷徙過程 是用牛隻來綁拉繩在竹筏上 來拉提竹筏
-
to namo dadafong pakalican to towapay所有所有的東西都裝置在竹筏上來搬運
-
nga mangaʼay milakec to riyal mangaʼay milakec to ʼalo sa可以輕易地順著沿海橫跨河川進行遷徙的行程
-
mapawpaw ceka ʼalol sa ko malitelitengay ko sowal nora mitawcikeray takowanan a malitengay耆老敘說 因浮力重量減輕才沒有流走
-
ora ta i madeng kini sa cangra i maroray to kita sa i tayniay itini to i Lalawdan遷徙中來到新香蘭 稍作休息時看這個地點
-
Lalawdan itiniya to tamiyanan a niyaroʼ我們新香蘭部落這裡
-
paniyaroʼ i itini i 2, 30年 itini部落遷徙到這邊大約2,30年
-
o niya can itini i cowa ko Paliwan所有的農田水利並不是排灣族的
-
ko papalaecan mafokilay ko Paliwan排灣族人不會開墾水田
-
milaliway ko Paliwan to dapdap tayraay i lotok而是逃離旱地跑去山上
-
ila sato ini i facalen to niyam nira koniya dapdap i tamiyanan阿美族人一來到這裡 他們開始墾荒
-
a can pala can nira i mikilim to nanom開墾土地時需要大量的充沛水源
-
samanen ko sapananom sa i他們開始尋找水源
-
mikika to cangra i tayra i kingsa lalafo到金峰鄉 討論商量該如何取得水源
-
ʼaraw o ila to ko mipatodongan nangra還好有取得特定的水源分配
-
micongpian ko hakali patayni原因是他們有備而來的水渠
-
ora sa i mafokil ko Paliwan當時排灣族人不懂
-
mafokil ko Payrang pakali saw閩南人也不 開挖水渠道路
-
pakali saw han nira mieteng ko ʼalo i開始把河水渠道路擋著
-
saka lafanaw sanay kora nanom macedacedas sa形成一個個小小的瀉湖變成經過的水溝
-
tayraay tora pisakalian nira hadhad形成的湖泊出水到到自己的水田形成一個水溝道路然
-
sapicomod ila to ko nanom ila to ko nanom形成一個入水口的溝道
-
sapananom to can nga ci can to koniya pala itini然後可以引水入水田
-
ko hatiraay ko katayni no ʼAmis阿美族人來這裡是因為這樣
-
aloman cangra e...ititini toniya niyaroʼ i 有200多戶部落當時人多大概有200戶
-
itira i太麻里 i 也是有200多戶太麻里部落也有200多戶人家
-
500多甲 ko niya ka kapafacalen ira papalacan tini sa聽說 當時這邊的水田有500甲的土地
-
ora sa mamaan sa i就在這裡生根落戶土地 過了一段時間
-
mafolaw ca cangra talaʼamis有的人遷徙到北方
-
talaʼamis cangra tedac sa tayra iya i Singko ko roma遷徙到北方 直接到成功
-
tayraay Atolan ko roma tayraay Fanaw有的到都蘭 有到現在的池上
-
ora sa i tayra sa i Fanaw maiya no Fanaw ila sato ko Payrang在池上 還有閩南人在哪裡
-
haliko ira ko Payrang i maʼeco to no Payrang當時他們在那邊受到漢人侵占排擠壓迫
-
maʼafas no Payrang to sotaʼ nira itira to omah nangra to kakawmahan水田及旱地被閩南人掠奪
-
mafolaw a patikol cangra於是他們又搬遷回來
-
tayni sa tayra i Farangaw tahilitemoh sa to Piyoma回程中來到馬蘭 遇到當地的卑南族人
-
sowalen no Poyoma nanicowaay koni tao sa當時卑南族人說道 哪裡來的人哪
-
o cowa ko ʼAmis ko tadalengaw namo Pangcah當時阿美族人生出 並不是叫阿美族 應該是要叫 邦查
-
ora sa lalicay nora Piyoma卑南族再度詢問
-
ira kami nani ʼamisay han no ʼAmis kora Piyoma i阿美族人回答卑南族人 我們從北方來的
-
nani tira ko lengat nora ngangan namo因此阿美族的名稱起因是這樣
-
ʼAmis ʼAmis sanay to ko ngangan稱謂北方被命名而形成至今
-
mafolaw cangra tayra i Farangaw他們遷徙來到馬蘭
-
tayra i Farangaw neng han nira kora Farangaw kakahad kora dafdaf看到馬蘭這裡旱地廣闊 土地非常的肥沃
-
ora sa i mamaan正因為如此
-
rorod han nira ko ʼalo i ilaay kora masakaliay他們沿著溪流在河床邊看到了很深很大的一條條雨蝕溝
-
o 斷層 no東海岸山脈 ato nini a Taywan土地台灣形成的東海岸山脈斷層
-
macekoh kora 東海岸山脈層疊的海岸山脈
-
ila sa ato kali kora ato sikaliay ko pala雨水沿著地表侵蝕沖刷成一條條雨蝕溝
-
tora laʼad nora patateko no palalitemoh nora sera從板塊擠壓造山運動風化雨水沖刷形成
-
ato kawali sera kaetip從東邊土地延展到西邊
-
malakaliay sanay nengngen han no ʼAmis kiya他們在河床看到了大深溝
-
o ngaʼay pakayni ko nanom sa fereng han nira pakali saw可以做水田的引道 就紛紛一起來做水溝
-
sangaʼen nira ko kali saw tora ʼalo i河床上重新再挖置瀉湖
-
malafanaw sa kora ʼalo ira san河水延伸順著大排水溝
-
macedas tayra tora kali no Farangaw瀉湖排水到大圳 進入到大馬蘭灌溉
-
ora to 台東大圳 no hatini也就是我們現在台東大圳的前身
-
sapaka nanom to 台東平原 no Farangaw itiya ho kora灌溉台東平原大馬蘭地區的農田水利
-
a maxeraay nangra a nanom當時尋獲開挖的水源
-
ora sa i itira sa cangra i Farangaw ora romaroma i除了從池上遷移下來馬蘭 還有的親友
-
ilaay i Fanaw coka katayra i Farangaw有留在池上居住
-
o romaroma i mafolaw tayra i Singko有的前往成功地區
-
tayra i Atolan i Torik hatiraay ko naʼo..naʼoripan有的遷到都蘭路或者都歷的生命旅程
-
hatiraay ko sowal no pakafanaʼay takowanan耆老所敘述阿美族的遷移史 事實就是這樣告訴我
-
o roma malitengay i ila misangaʼ toiya kakoyodan有的耆老人家 正在製作魚蔞
-
misangaʼ to taromaan kora malitengay耆老製作其他竹器時
-
nengneng han nanay ako我會在旁邊靜靜地看他們做這些
-
ato safasafa ako弟弟弟妹和我
-
minengneng tayra kita miraod tora malitelitengay i會靜安靜的靠近老人家們
-
caay kapisademademak saiyaiya kita沒有其他歪七扭八的動作
-
ira sa eneenep sa i tatihi ira minengneng蹲在他們身旁 注視熟悉他們製作器具
-
a haman a mirarakat hamanan a misaiyaiya不會走來走去或摸東摸西
-
ano miocor ko mira micolcol cingara平常我就充當跑腿
-
fofo alaen ho ko nanom sa孩子幫我拿水 我會依照他們
-
cihoken to ako ko i siwkeng a pafeli用水瓢從水缸裡舀水 拿給老人家
-
a alaen ho ko sapanamal ako to tamako to ʼongto ako sa i有時候 耆老會說幫我拿母火 我要點菸
-
alaen to ako ko namal i parod nga sapanamal ira to ʼongto ira我會幫忙爐灶火堆裡拿母火給他們點燃煙嘴
-
hatira ko kalalok ita i mahemek ko malitelitengay耆老疼愛我 是因為我非常的勤奮 很得他們的開心
-
mitawciker kitanan ceka ya ceka ʼidi所以呢 願意教我 指導而不吝嗇
-
ora sa i maolah kako miiya可 我不太吃檳榔
-
ora makaʼicep ko lomaʼ niyam而家裡人非常喜歡
-
ʼorong nako ko ʼicep i pafelien ako tora akong我都會帶檳榔去找阿公阿嬤們
-
tora ama: i mahemekay takowanan所以呢 我很受到耆老們的疼愛
-
nanicowaay kora ʼicep sa耆老們問我說我 怎麼會有檳榔啊
-
ora na palomaan namo kora i Takidis a niyaroʼ han nanay i我解釋 據說當時阿美族人種在德其里部落
-
e.. milaliw kamo mafolaw kamo itira當他們離開再遷徙時
-
ila kora sapal malengaway tira育苗的檳榔依舊自然茁壯
-
fangadan nora fofo ako si Sakino祖母將檳榔幼苗挖起來
-
e... dimataʼ han nira paloma i omaomahan niyam ila ko palomaan小心翼翼育苗培植在我們家的田地
-
oya no Paliwan haw awaay ko ʼicep no Paliwan當時排灣族不知道檳榔也沒有檳榔
-
ila sa to ko ʼAmis ilaay to ko ʼicep阿美族來到這裡 才有種檳榔
-
ilaay to ko iya mafanaʼay to komaen to dongec才知道如何飲食享用藤心
-
mafanaʼay komaen to samaʼ知道吃山萵苣
-
mafanaʼay to komaen to mananmanan以及很多的野菜 可以吃的植物等等
-
mafokilay komaen to talod to manan ho不會吃什麼看起來像野草的這些植物
-
ila sa ko tawciker no mako i我再敘說
-
palalan cangra to na 南迴公路開墾南迴公路工作的時候
-
iya ʼaloman ko Farangaw ora Farangaw很多馬蘭部落的人 除了馬蘭
-
o Etolan Fanaw還有 都蘭 池上
-
tayni misiwkang mipalalan to niya 南迴 南迴公路sa都過來參與開墾南迴公路的工作
-
aro sa i adihay sa ko cacomoli adihay ko dongec因為他們 當時有很多的蝸牛 有很多的藤心
-
adihayay ko samaʼ adihayay ko maamaan to kalimelamelaw有很多山萵苣 很多的野菜 山柑橘可以食用
-
sako sowal no wama ako ora sa i ora sa ʼAmis i我的父親敘述 說當時在建設南迴公路的阿美族人特質
-
misamaʼ mikalimelaw miya makerih i lotolotokan i mangalefay sa工作外 阿美族人會採山萵苣 山柑橘 常常過度的到山上深山裡
-
mapoʼiay ko Paliwan tora malingad tayra lotok ko ʼAmis i因此排灣族人非常討厭阿美族人到山上
-
rorong han nira sa no ʼoway ko dongec no ʼoway a minokay他們將藤心捆綁成一捆一捆的帶回家
-
a lawawa sanay ko Paliwan憤怒不已的排灣族人說
-
manen iso sapipalomaʼ拿來的老藤 建造房子
-
maemin to niya fao koninian sa ko sowal no Paliwan sa最好你們所蓋的建材都被蛀蟲啃光光
-
ora sa i o dadaya to papacem i就算這樣 白天晚上
-
malalok kora mitangtangay ira to holo sa i炊飯煮菜的 人非常勤快
-
mipapodpod tora comoli saheto ceka komaen to comoli ko Paliwan kiya撿拾蝸牛 而且 那時候 幾乎排灣族不吃鍋牛的
-
araw sa i mipapodpod tangtangen ko lalofic tora comoli目睹他們撿拾蝸牛 而且再烹煮鍋牛的時候
-
marokrok sa i cefos han nira kora namal看到那個鍋牛湯 滾開溢滿出來
-
padeng han nira ko namal to ti ngalay ira sa i溢出來的湯水黏液 澆熄爐灶的火焰
-
ciye... kora ʼAmis kaenen ko hatiraay a ka sa排灣族笑說 唉呦喂呀 你們吃的那些東西啊
-
mapatay han no Paliwan a milikaf sa kiya最好你們都吃死掉啊 嘲諷的說
-
edeng kini sa i papacem i i kakaay no tamiyanan midimataʼ to pongki雖然這樣 隔天起來上工 每位都是孔武有力搬運畚箕
-
i ka i ka kaʼayaw no niyam a lomowad to papacem而且都比我們還早到工作職場
-
taha tala tayra i ngato繼續完成工作
-
ora sa fafahiyan fafahiyan i ey... mafanaʼay mifitay尤其是那些女生 也是一樣力大無窮
-
misiwasiw to sielac tira i tapelipelikan在浪花拍打沙灘邊 盛沙甩水
-
a ciʼiceʼicelay kora komaenay to dongec ato comoli因為吃藤心吃蝸牛 所以非常的有力氣 當時我們是這麼想
-
dimataʼ han nira koya fongfo no itiyaho一氣呵成的輕而易舉的搬運畚箕
-
nora fafahiyahiyan patayra i hekal i那些婦女們搬起沙礫到空曠處堆積
-
sapilafong to lalan sa kora wama ako a somowal用來填補凹陷的馬路 我的父親提到
-
itiya i ciwnanasay kora wama ako itiya 我的爸爸是民國八年生的我的父親當時17歲 我的爸爸是民國八年生的
-
ora sa i na kora komaenay to comoli我的父親說 當時他們吃那個蝸牛
-
na kora komaenay to dongec看他們吃藤心
-
na korira komaen na mingosngosay to samaʼ看他們生吃那個山萵苣野菜等
-
mana ciʼiceʼicel mana fafaoan konini sako Paliwan sa這麼的有力氣 是因為吃了那個蟲嗎 排灣族人想
-
nengneng han nira ora sa wama ako i父親觀望很久
-
nano pakaenay to kolong itiyaho i kakaʼamisan當時父親在北邊放牛
-
ora sa i mafanaʼ sa no ʼAmis kora wama ako因為這樣的緣故 所以我的父親會說阿美族的話
-
palifonen sa no Dipong i當時工資
-
palifonen nira ko Paliwan to 三毛 nora Dipong日本支付排灣族人日幣三毛錢
-
ora sa o ʼAmis i 四毛給阿美族的工資是 日幣四毛錢
-
ora sa wama ako i hay sa sanoʼAmiʼAmis sa a miteko to ʼAmis i父親當時群聚在阿美族人裡面
-
pafeli hanay no Dipong to 四毛 kora wama ako milifon日本比照阿美族人的工資四毛錢發放
-
itiyaho kora kora iya demak nangra i所以我的父親就是這樣子跟著
-
halo sa i paniyaroʼ sa itini cingra ora mafolaway nani Palidaw i後來遷徙到新香蘭這裡的恆春阿美
-
tahiceray itini i pangangan nira to Sasadak hannanay koni niyaroʼ niyam到達這裡 並將此地命名撒撒拉克部落
-
maroʼ itini cangra mamaenep cangra itini i當時坐落這個地方 也已熟悉這裡了
-
ey...palacan no niyam itini sanay paniyaroʼ希望在這裡能耕耘水田 定居下來
-
tayni toya pikiraan ako a taloʼan ako no hatinini範圍就到我現在住的這個工寮
-
o palomaan nangra i kahirahiraay o ʼaol o fitonay palomaan nira當時種植的種類有刺竹 桂竹筍 還有好幾種不知名的竹子
-
a tora e…黃e薑黃 hannanay no mita kiya ilaay to itiya現在我們俗稱的薑黃 當時已經栽種茂盛
-
maʼorong no ʼAmis kora manan koni manan koni mafokil ko Paliwan to manan kora 薑黃阿美族人遷徙攜帶的薑黃排灣族沒看過
-
itini sanay mimiiya saka kalifetan kakahadahaday ko papah排灣族人說薑黃葉太寬 要收割非常麻煩
-
coka icang ceka ngaʼay todohen sa ko Paliwan malangangiwngiw排灣族人嘀咕 薑黃葉不容易乾燥 也不好焚燒 因此非常的討厭
-
cowa kalahedaw ila malengaw不會消失滅種 一直生根
-
tahanini ila maxera ako palomaan ho ako至今 在野地非常容獲得薑黃苗 我一直都有栽種
-
o ngaʼayay konini a fao toniya talod toni saka因為我覺得薑黃是非常不錯的一種植物
-
o palomaan ako yaca kora 薑黃 ila kaikor nora taloʼan ako我種植了薑黃在工寮的後面
-
tatawa sa e... ko o manan a faoan koni笑說這個蟲 到底是什麼樣的東西齁
-
tanam a kita komaen naniya mawarak mapatay我們來嘗試看 或許我們會中毒或許死亡
-
sanay ko malitelitengay ko Paliwan itiyaho確實排灣族的耆老是這麼說的
-
ya tatayni a pahicera ka narikoran no ʼAmis當阿美族離開以後 很多排灣躍躍欲試
-
ora sa a ʼAmis a tayniay miliyaw i之前遷徙離開的阿美族人又遷返回來
-
ora mafanaʼay cingra toya palasaecanan nora aʼayawan a ʼAmis tayniay因為他們知道 祖先們曾經在這邊居住過所以移居回來
-
nanitira cingra i iya i Fanaw當他們從池上往返
-
i ya i mafolaw mafolaw tayra mafolaw aca tayni來來回回最後到此
-
ko romaroma ila micada to can itini mawmah有的繼承祖先的土地墾荒繼續耕作
-
pangangan to no Payrang因為閩南人直接去登記了這些土地
-
pangangan to no Dipong itiyaho日據時代就已經登記了
-
mala sa ladaʼ sa to cingra to 375減租不得已 只好去登記375減租 配給土地
-
a papafelian no iya no sifo ira就是政府當時分配的這個政策
-
yan kawmah han to nangra itini來耕作這些土地
-
to niya a dafdaf a can onini ya hadhad不論是水田或旱地
-
ora sa i awaay ko no Paliwan no can itiyaho當時的排灣族的沒有在這邊登記
-
rikor to nga ilaay to ko no Paliwan a can實施三七五減租之後才承租來耕作
-
ilaay ko 375減租 kiya mililamay ko mira pahiketay直到最後 排灣族才去申請
-
o mafanaʼay miiya tatanam misacan i當時勤懇農地 嘗試做水田的人
-
mililamay tora can palilam no sifo去登記申請 所以才會有資格配給
-
saka ila no can ko Paliwan tahanini dengay to排灣族才能擁有土地 一直到現在這樣 足夠了