- 87
- 1
- 字幕列表
-
(samanay ko miso a kafanaʼan to )你知道有哪些
-
(pangangan to romiʼamiʼad no folad)給每天的月亮命名
-
o niya folad hananay saʼosi no malitengay有關耆老們對月亮之曆算法
-
itini to niya sakacecay tayni sakasepat i從初一到初四
-
o pedeng hananay, awaay maʼaraw ko folad喚之 pedeng(混沌不明)月亮尚未出現
-
to riraan, tayni i這樣直到
-
sakalima saka⌃nem i na初五初六才
-
ilaay to ko miming a folad i出現微小的月亮
-
saka ila to ko ngangan ira to所以就有其命名
-
kilalaedkilalaed ( 間隔 )
-
kalalaed hananay ko saʼosi to riraan喚之由kilala'ed 起
-
satapangan to no開始起頭
-
kacingangan no folad夜月有了名稱
-
sakapito sakafalo i初七初八
-
kicenaʼ hananay稱作kicena'
-
ya sakasiwa sakamo⌃tep i初九與及初十
-
paenoʼ no ladoʼ hananay稱做paeno' no lado' (豆子)
-
ora paenoʼ no ladoʼ hananay之所以稱之paeno' no lado'
-
misatapangay to to miming a kimolo已開始緩緩趨圓
-
saka misaharakaay to saka ʼarawrawaw準備逐漸變成圓型
-
ya mo⌃tep ila ko cecay初十一
-
tayni i mo⌃tep ila ko tosa i和初十二
-
ko ...man這個呢
-
kapitan, kapitan hananay ko ngangan nirakapitan 命名為 kapitan
-
saka tayni to mo⌃tep ila ko tolo至初十三
-
mo⌃tep ila ko sepat i, o sopaʼ hananay及初十四稱做sopa'(吐痰)
-
ira kaeno ira to niya接著之後
-
arawraw to mo⌃tep ila ko lima是變圓的初十五
-
mo⌃tep ila ko ⌃nem初十六
-
taway hananay ko ngangan nira稱其名為taway
-
yi...mo⌃tep ila pito, mo⌃tep ila ko falo然後 十七與十八
-
no ngangan ira i, adingoʼ稱其名為adingu'
-
adingoʼ hananay ko (alingernger sa kako)喚之adingu'(我以為叫alingernger )
-
hay alingernger hananay ko ngangan nora folad哦...對了這時月稱之alingernger
-
saka mo⌃tep ila ko siwa tayni tosa poloʼ i第十九及二十
-
cangaʼal命名canga'al
-
hay o cangaʼal kora對...喚之canga'al
-
ila mo⌃tep ila ko...,十之幾...
-
a tosa poloʼ ila ko cecay tayni tosa poloʼ ila ko tosa i是 二十一及二十二
-
tadofitof...(tadofitof )稱為tadofitof
-
tosa poloʼ ila ko tolo tosa poloʼ ila ko sepat二十三及二十四
-
kicenaʼ i wali稱東邊的kicena'
-
hananay kora ngangan nira是如此稱呼之
-
ira tosa poloʼ ila ko lima及至二十五
-
tosa poloʼ ila ko ⌃nem i與二十六
-
alociyap喚之alociyap
-
(alociyap) alociyap hananay是的喚之alociyap
-
yano然後那
-
mo... tosa poloʼ ila ko pito tayni tosa poloʼ ila ko falo i二十七至二十八
-
adingoʼ hananay kora folad這月喚作adingo'
-
tayni to i tosa poloʼ ila ko siwa算到二十九
-
tayni to tolo poloʼ hananay i及第三十天
-
arawraw no semonakan稱作arawraw nu semunakan(細圓指甲月)
-
hananay ko ngangan nora folad此時出現的月亮名稱
-
(O saʼosi to paka romʼiad ha? )這天數是這樣數的?
-
hay ...(ora to i...)是的...(之後呢...)
-
(Ora no papa todong no malitengay tora romiʼad hanay i)(耆老如此定名日子)
-
(O maan ko imi no saʼosi no...)(有其含些甚麼意義...)
-
(..malitengay, ilaay ko kimad ha ?)(有耆老傳述的故事麼?)
-
(ilay ko tatodong no nira haw? to laloloden no demak...)(是否也有相關聯於生活上...?)
-
(ano kimad to...sa kako..hatatayalen...)(不管是故事或農務時序...)
-
ilaay to...ini oya kicenaʼ有...就如 kicena'
-
a...kilalaed han i, toni kaʼayaw kahadak no folad i噢...應是剛出現時的kilalaed呢
-
ngaʼayay a patireng to maan...o kofaw o...此時興建築成最吉利 如工具間
-
o lomaʼ或是家屋
-
ngaʼayay a patiʼreng to nini ,此日可以大興土木
-
caho kasaʼosi ko ngangan no folad在尚無命名的時間
-
( caka likat toemanay itiya sa kako..)此刻還沒有光亮還出現
-
hay caho ka ..ngaʼ katatiʼih ko iya對的...尚未不吉利
-
palo...patireng maamaan,栽...或興建任何
-
awaay ho ko saʼosi tora to tatiʼihay不會產生厄運惡事
-
tayni i kicenaʼ hananay i直到 kicena'
-
ngaʼayay paloma to maan kalitalitang可以栽植任何豆類
-
ora kicenaʼ hananay i這稱kicena' 日的
-
awaay ho ko mitanamay paloma anini no kaemangay現代年輕一輩沒聽說有循此作業
-
ya...tayni to niya paenoʼ no ladoʼ至於來到paeno' no lado'
-
hananay hayken我也不清楚
-
cowa ho pitanam a paloma kako to niya folad i還沒嘗試過在此時月日種植
-
tayni i adingoʼ及至adingo'
-
ngaʼayay a paloma to kalitang就可以栽植四季豆
-
kahirahira no kalitang各類的四季豆
-
o kalitang ho ngaʼayay, o roni只要是豆類與絲瓜
-
ngaʼyaya a paloma, o niya sopaʼ hananay i但是至於稱之sopa'(吐痰)的
-
kaila ko sowal i由來有一此說
-
mikitini to i kafekan no tokos kora folad i這時候月正掛於山頂上
-
ira mahadak ko cidal太陽也正好出現
-
ora to cidal i於是乎太陽
-
ha takopen ako kora folad太陽欲勢追上月亮
-
sa kora cidal i, celem sa i...太陽以為可以...卻西沉消失
-
ora to cidal i, ...tefay !讓太陽氣急敗壞...呸 !
-
takopen ako kora celem nira sa kako..試想追上卻西沉不見了
-
tora folad sa kako i太陽本意追月
-
awa to sa kora cidal卻散失機遇
-
man saka sopaʼ han ko ngangan nira所以命名為吐痰之原因
-
o niya to a...談到...
-
taway hananay i喚作taway的
-
sangaʼayay kora, ano mirepat kita to maamaan是最吉利的日子 不管我們拆除任何
-
ano patireng kita to maan, mawmah kita miʼanip或是建設任何 農務種植...
-
toniya taway hananay ngaʼayay在taway 最好時候
-
ano salama: sa ko demak i即使是玩著去進行從事
-
caka harateng laheci sanay to ko demak不經意地無察覺事情就已完成了
-
kora taway在這時刻的taway
-
kahemekan no malitengan itiyaho kora是令耆老們最歡喜的時分
-
a mawmah...進行農務
-
salama hananay nira ko niya demak nira laheci sanay輕輕鬆鬆如遊戲般事情就完成了
-
o niya to a...談到
-
alingernger...這名之alingernger
-
ano itira i to niya alingernger a dademak i在這alingernger做事時
-
cowa kaharek ko midemakan事情不易完成
-
lahecien niyam ano sa ko mawmahay i務農者欲想完成工作
-
samisimisi sanay malaheci就是總會有不完善之情形
-
saman alingernger sanay koesitay malaheci ko奈何卻都是很困難完成境地
-
midemakan tora alingernger任何事在alingernger都一樣
-
o niya ...cangaʼal i這 canga'al 的話
-
oya palomaan to, ngaʼayay paloma toya cangaʼalcanga'al 是都可以種植的時候
-
o hatini o maan oya milaladay ho a dateng i任何種類的爬藤類蔬菜
-
o siheciay i很會結果
-
ngaʼayay to paloma tora cangaʼalcanga'al 是種植最佳時候
-
ora tadofitof hananay i說道 tadofitof這一天
-
awaay ko saʼosi沒耳聞比照的
-
ka...ilaay kora mitanamay mipaloma i雖然也有人嘗試過種一些
-
hayken cowa pitanam ko mako toraan然而我沒去試探過
-
ngaʼayay kora folad sanay i有傳言這日子也可以
-
o niya to kicenaʼ… i wali hananay再來談到所謂的 kicena'
-
ngaʼayay kora, o ngaʼayay kora folad tora這也是可以的月時分
-
to paloma to maamaan進行種植任何
-
ini to kaikor ira to niya alociyap hananay i這之後稱之alociyap的
-
awaay to ko saʼosi tora沒有可以比擬的
-
o niya adingoʼ i說道 adingo'
-
ngaʼayaya i, kaawaay ko palomaay to maamaan to也是可以的但已沒人去想栽種什麼
-
hatini o kalitang kora adingoʼ比如說像似四季豆的等等
-
tini to i,來談到 ...
-
arawraw no semonakan sanay喚作arawraw no semonakan的
-
awaay to ko saʼosi tora也是沒有可行的
-
cowa to kakihareng kora saikor no folad這最後的月時分不做任何理睬
-
hatiraay ko saʼosi to niya這些是這樣地分配
-
ngangan no folad這些被命名的月時分
-
(hay o roma to a licay pakini to...)另外要問的是
-
(kimad no folad haw, ilaay ko kimad no ...)有關月亮的故事
-
( folad haw to ta todong to matengilay...)或是有聽說的故事
-
pakini to no folad aca a kimad純脆是月亮主體的故事
-
hayken caka tengil ako ko sowal no malitengay i我不知道沒聽到耆老敘述
-
o dengan ko niya ngangan nira to hatiraay hatiraay sa僅只知道這月曆名稱這一回事
-
o riraan kora matengilay ako tora聽到這些事
-
roma a tora ngaʼangaʼayay a folad i這些好的月亮時日
-
(⌃m maecad ila ko sowal no...)例如有些說法
-
(o kaemangay itiyaho matengil ko mako...)我在少年時聽說過
-
(ila ko namal aka isiʼen...)不可對火便溺
-
(o folad i, aka pateras a mitatoroʼ sa..)不可隨意手指月亮
-
( caka hatira haw? ilaay ko nanahen hatiray haw?)是這樣嗎? 有此相關性的嗎?
-
ilaay ko saʼosi tora folah hananay, o...類似相關月亮的是有的
-
ano kahengan sa ko folad i, mapatayay sa ko malitengay如月亮變成紅色時耆老曰之死月
-
mikingkingay ko Payrang閩南人會敲鍋打鐵
-
to rira mipalalay tora pa...藉以甦醒那...
-
patay nora folad sanay垂死的月亮這樣
-
ila mikiyangkiyangay ko Payrang tora而且漢人是很熱絡的敲鍋打鐵
-
ano silomaʼ i, ila kiya kahengan sanay另外如果出現有虹
-
taliyok ira kiya在其周圍
-
makaenay no waco hananay no malitengay kora耆老都說那是被天狗吃了
-
o pakayifan na misaʼosiay to ko pakayifan結婚的話會特別選定日子
-
o niyan to ngaʼangaʼayay a folad ko niya...會專選那些吉利日子
-
o taway...例如taway
-
o kicenaʼ...例如kicena'
-
hananay ko ngaʼayay a folad no...pakayif選這些美善的月時分進行
-
o nini micomod to lomaʼ有關房屋落成時
-
hatiraay ko no mako matengilay to sowal no malitengay ho就如從耆老口中聽說的一樣
-
maecad to niya mikesiʼ to好比進行海祭時
-
kapot i, kilim to niya folad kira年齡階層會選定月曆
-
ora kerah kora找出退潮時分
-
piʼarawan nira作為參考依據
-
hay caka pitala ko mikesiʼay to riraan i不會等待月色
-
a makerah itiya ko riyal i,是選退潮日
-
itiya mi...iya na malingad na再選定其出發日
-
ila ko aalaen sanay ko niya...才會有所收獲
-
awaay toni ciwkoya, itini kaikor ciwkoya to niya不是選月圓初十五而是在其後
-
seliw, secii nga adihayay ko cekiw sanay tora於初十六與十七才會有許多捕獲
-
taʼangayay ko kerah tora那時才是大退潮
-
seo seliw awaay ko aalaen nira a maamaan初十五及十六較沒甚麼捕獲
-
a cekiw, cowa kaadak sa folad螺貝不會出現的夜月時分
-
( to romaroma a faoʼ i ...)其他別類的生物呢
-
ilaay ko mi...iyaay to niya no folad haw, ano kalang to...也有隨月圓月缺變化嗎 ? 例如螃蟹...
-
(ano man to i, ...)不管是甚麼
-
(ilaay ko saʼosi to niya no folad haw ? )也有類比隨圓月缺嗎?
-
maecad tora cekiw kora kalang mahadak tora secii螃蟹也會如螺貝一樣於初十七出現
-
seliw secii sepa toloay fahiyan a romiʼad對呀十六.十七.十八這時候
-
hay tolo romiʼad ko kangaʼayan no iya是這三天為最好
-
no folad no kailaan no cekiw螺貝出現的日子
-
kaora anini matengil ko mako i, tora seciyohaw i...不過最近我聽到於初十九傳言
-
micacomoli adihayay resap sanay sanay (o manan?)說這時撿拾蝸牛到處都是(什麼...)
-
cacomoli (cacomoli...)蝸牛...蝸牛
-
kahadakan no cacomoli tora seciyohaw no Payrang是說漢曆的初十九蝸牛會出來
-
(ho ...) adihayay caka roray sanay koni micacomoliay會很多...出來撿拾不會累
-
(ila cepaʼ atek kora sakasadak ira...)會不會主要是潮濕才出來的
-
ngaʼay caka roray micomoli tora, seciyohaw sanay kora於初十九撿蝸牛很好不會累
-
micacomoliay matengil ako i從撿拾者這樣聽說
-
( hay to hatiniay misafilaʼ kamo i..)通常像現在你們種植荖葉
-
ano sapanay to i或種稻子的話
-
ilaay ko laloloden itini haw?也有像這樣因循的嗎?
-
to niya no...pakayni to niya folad若從月曆時分來說
-
ano iya mamipanay i已到了收割時間
-
minengnengay to itini i就會依循檢視
-
se⌃haw no Payrang, ano caho kalawod ko pipanayan i例如初十二刈稻日但稻仍未成熟
-
miketos sa ko malitengay to panay耆老們會著手先行象徵精選摘取稻穗
-
ritrit han nira ko tosa a tapang i tadimocokan於田畦邊象徵割取兩拔
-
miketosay han kora這叫做精選摘取稻穗
-
maecad to ngaʼayay a folad, mi...如趕在好日子內已作業般
-
tatiitiih ho ko folad kaikor a folad以閃避而後不吉利的日子
-
maharekay to miketos業餘完成精選摘取稻穗表如期之意
-
sa: ko malitengay耆老們是這麼說
-
( tora pikiʼayaw nira miiya ha...?)是說其趕在吉利期限內嗎?
-
hay to pikiʼayaw nira miritrit tora tosa a tapang是啊...就是靠先行割取象徵兩拔
-
o makapahay a folad han nira kora ( o man han, o man hankiya)在所謂的好月時分討吉利 是什麼，是什麼呢?
-
( wo... )是
-
sei... se⌃...11...12
-
kapitan (kapitaan..)是kapitan
-
masopeday ko itira sa panay tora最能積集匯聚稻穀
-
(o manan todongan ila kora..)含有什麼意義
-
( ora tosa aca a tapang ko miiyaan nira i, )何以只割取那角落兩拔
-
(o man sanay ko ta todong nora)其中代表包含什麼意思
-
hay malecad to mitekaʼay to mipanay就好比是祭告確定收割了
-
maritritay to niyam tora tora folad i我們已在好月時分正式割取了
-
nga ngaʼay to mipanay kaikor matayotayo ho雖然之後仍收割延遲
-
toniya....folad但屬這(吉時)月時分
-
sanay ko saʼosi no malitengay,長老是這麼認定的
-
mansa kiʼayawen nira miketos所以先行屆割
-
ngaʼayay a folad koni ketosen好月時屆割得好運
-
maalaay to sa i, malecad to to以為註記完成了
-
mipanapanay ho kaikor i, malaay to i,隨後收割再延也無妨害
-
o saʼayaway ira mitekaʼan a ngaʼayay folad就端看其先機於良辰吉時好月
-
sa ko malitengay tora...耆老這樣指出
-
(ha⌃ ora ila kora kaolahan ita komaen ya fataʼan i ?)還有我們愛好食用的樹豆呢?
-
(i hacowa kora saʼosi...)排在哪時候
-
ora saʼosi hananay itiniay i有關這個推算在
-
itiniay ...sawmoʼan在掃墓時
-
sawmo⌃ciʼ掃墓節
-
palomaan to fataʼan sanay這個時候種植樹豆
-
(ora romiʼad ira i, cowa ko no pakesangan haw?)那日子不是在端午嗎?
-
o sawmo⌃ haw...在掃墓時哦...
-
o sawmo⌃ i ngaʼayay ora pakesangan ngaʼayay,掃墓也好端午也罷都可以
-
ora pakesangan hananay ameremerekay ko fataʼan tora但端午栽種的樹豆都長的很矮
-
tora pakesangan於掃墓節種的
-
ora no sawmo⌃ci hananay akawakawangay taakayay那個在掃墓節種的長得又高又粗大
-
makacaʼangay akawangay sa ko fataʼan不僅長的高枝葉又繁盛
-
(coko kasiheci ko mikiliman haw ? )不是以果實多寡來比較嗎 ?
-
siheciay to ora...amerek hananay i, tangsolay si heci都會長果實 但矮種較快結豆子
-
caka hakowa kora heci ira然卻不會長出很多
-
makaheciay to makapahay to i是也還好多豆也長得好
-
amerek ho siheciay to只是才長得低矮就結果了
-
ora no sawmo⌃ci hananay i, ora taʼangayay至於掃墓節種的長得粗大
-
sa no kilang sanay kora katataʼang幾近長得像樹木一般大
-
adihayay kora heci ira豆子又結得很多
-
ka caka iya ma...但不是成...
-
caka kerih a makapah全都是一樣長得茂盛
-
o kaadihay no falo ira nga makafaloay heci ira i除非開的花很多就會結很多豆子
-
makapahay to caka kakerih a makapah雖長得好但並非棵棵長得都茂盛
-
kora sawmo⌃ci hananay那掃墓節栽植的
-
ano niya demak no fataʼan hananay i若論起種植樹豆之事
-
cowa pieneng to folad no Payrang並不依循漢人陰曆觀月
-
ora sanay a demak tona pakesangan而是隨節氣例如端午
-
ngaʼayay a paloma sanay saka...可以種就種下
-
itiraay tora pakesangan a mi...所以就選在端午時分去...
-
paloma to fataʼan種植樹豆
-
(man ko no ʼAmis a romiʼad kora )那我們阿美族選在哪日
-
o...sakalima no Payrang... to漢人的初五
-
kilalaʼed ho對稱在 kilala'ed
-
awaay ho ko saʼosi to folad tora沒有列入於月曆裡推算
-
hay matatodong tora pakesangan恰好是對上端午
-
ngaʼayay sanay palomaay ko tamdaw tora純粹是聽人傳言可以栽種
-
iya fataʼan tora pakesangan樹豆於端午
-
oni mifoting hananay至於捕魚的事
-
ilaay ko saʼosi ira to kailaan no foting有估計何時有魚群
-
ma..masiʼat to ko iya riyal海之出現退潮
-
sa i, minengnengay ko malitengay to folad耆老們會查看朔望月
-
tora katayraan ira i riyal mifoting依據再去出海捕魚
-
ira tora iya ora...seciihaw kaliki maleno就在初十七海漲潮
-
maleno itiyaay ko malitengay padefong mifoting長老就在這漲朝下網捕魚
-
ira ho ko tamina no malitengay當時長老們都有船筏
-
hatira tora picekiw如撈螺貝時分
-
lecad to kailaan no foting如同魚群來了一樣
-
(misangaʼ to tamina misangaʼ to manan..)製造船筏或製作任何物件
-
(salomaʼ sa kiso soni)及方才您說蓋房子
-
(icowaay a folad ko sangaʼayay)哪個月時分興工最好
-
(calowayay a masangaʼ ko demademak)能使工程上手又順利
-
o sangaʼayan itini toni taway最佳是在taway
-
taway ko songilaʼay no malitengay ko niya tawaytaway 是耆老們最屬意日子
-
ko niya seo seliw...taway就是初十五及初十六
-
ngaʼayay rahodayay a patireng to maamaan很容易完成任何製作或建造
-
kalikiay a malaheci sanay ko malitengay tora taway長老們經驗過taway可以輕快完成事項
-
(ano ila ko sasangaʼan ha..?)是說任何工藝嗎?
-
edengan kora patireng to maan paloma to maan nga當長老們要興建或要栽種任何時
-
mipanay minengnengay to kora ko malitengay收割時等等長老就會去審視推算。