- 36
- 0
- 字幕列表
-
polong a salikaka finawlan ngaʼay ho鄉親朋友大家好
-
tini san tona a romiʼad今日
-
ira aca ko widang tayni i lomaʼ a miholol haw milicay有朋友來到寒舍拜訪
-
samanay hakiya o lalicayen nako itini i tisowanen殊不知該訪談什麼
-
saan ko pilicay nangra她這麼說
-
kako sato hahiwa itini haw至於我
-
maenen hakiya ko paini saan to ko harateng我心想不知該以何種議題來分享給您
-
nikawrira, harateng han nako所以 我想著想著
-
nano i kaemangan ho從我還小的時候
-
mafanaʼ to no tamdawan a demak就已經很懂事了
-
milingato a to toʼas no tireng開始跟著長輩成長
-
ato i papotapotalay a salikaka甚至外面的弟兄們
-
o idang aca o fayi aca a o matoʼasay aca不論是夥伴 還是阿姨們或長輩們
-
oni paini ningra itini i tona ʼorip在她們的生活經驗裡
-
no hatiniay to a ʼorip ako itini haw我也參與其中生活經驗
-
kako imatini haw現在的我
-
maala to ko enem poloʼ ira ko cecay ko mihecaan i matini我年歲61了
-
itini haw i, mamang i ho soʼelin ito在我小時候 的確有這樣子
-
o mama ako ato ina ako我的父親及母親
-
tengil han nako ko pakongko nangra itini takowanan聽著他們在講故事
-
a pasifanaʼ to ʼorip nangra iti:ya ho講出他們的成長故事
-
tini i Kalingko sawali Pariyar Cawiʼ在花蓮東海岸的靜埔部落
-
ano sowal han koninan haw, o toʼas ano sa若要說出這故事 應該屬於成長的故事
-
adiha:yay ko paini nangra a pasifanaʼ這種的成長故事講的非常多次
-
ma:mang i ho kako haw在我小的時候
-
pakoyoc kona tireng當時很貧窮
-
pakoyoc ko matoʼasay其父母也很貧窮
-
a micodad ko idaidang夥伴若要上學讀書
-
tayni i picodadan a mitilid kako haw我也是要去上學的
-
osaw sa itini i lomaʼ但是卻留在家裡沒上學
-
mimaan ano han haw那是為什麼呢
-
misimaw to safa是因為要照顧弟弟妹妹們
-
a mipatang to matoʼasay還要幫助家長做事
-
misakalafi miasik煮飯 掃地
-
miradom pakaen to fafoy挑水 養食豬隻
-
pakaen to ʼayam milapot to maamaanan餵雞 撿野菜
-
todongay to, ano haratengen nako haw這是真的 若我還想得到的
-
o malamamoay han no timol這些都是長輩們會做的事情
-
malaamaay to malaakongay to就像阿嬤和阿公會做的事情一樣
-
soʼelin ito確實如此
-
o tihi ako haw itini, mamang ho kako我小時候的同伴們
-
ano soʼelin nako miharateng kiya真的讓我想想在以前時
-
七歲 kako itiya haw mamang ho可能只有七歲而已
-
sato o akong akong ari o ama ama像阿公阿嬤們
-
ko cafay itini i lomaʼ都是我在家的時候的同伴
-
hawhan kiyami這樣看起來
-
ya mama ako tiya ina ako a tiya faki faki像我的父母親阿公
-
maʼemin cangra a tayni o omah她們全都會來田裡
-
mimaan ansa kita我們想說是在做甚麼
-
to ʼorip no itiyaay ho a malingad其實是以前出門工作要做的事情
-
misakosoy paloma to panay做秧苗來種稻
-
paloma to maama:anan malokakaenen種可以吃的任何植物
-
malosapaʼa:ca todongay to o lifon用來交易買賣當作是金錢交易
-
ano han ko saʼosi matamaay to也可以這麼說如同當今所謂的薪水
-
nawhan itiya ho, icowa miala to payci saw在那個時候 要去哪裡工作賺錢
-
icowa milifon awa ʼedengan no teked a omah能去哪裡工作呢 只能務農生產的工作
-
ko iraay matiyaay ko ʼorip ako nano emangan haw這就是我那時候的生活
-
sowal san kiya akong akong阿公曾經說過他的時代
-
matoʼatoʼasay to itiniay i lomaʼay haw年世已長者都在家裡
-
misimaway to to sona照顧孫子
-
iti:ya ho kina toʼas以前他還小的時候
-
tini i Cilangasan saan在奇萊山上的故事
-
ko nika herek no holam當時台灣光復
-
a malalood mapapekpek tini kitanan o ʼAmis o Pangcah hananay對原住民展開殺戮
-
cecay kiya fadoc niya toʼas當時有倖存者
-
ya mikeridan ni Mayaw Epi a kapah由馬耀額比青年帶領
-
o 勇士 han koranan hakiya當時他算是勇士
-
an, hai to應該也算是吧
-
hay han tahida haw就當作是勇士吧
-
o mamiforaw caira他們是專門侵擾敵人
-
miforaw tora holam malaʼadipel攻擊漢人成為人質
-
nawhan ora holam kiyami haw miafasay caira to sota ita這些漢人專門搶奪我們的農田
-
miafasay to maamaan a lalosidan ita ko pinangan naira還搶奪我們的必需品成為他們的
-
mangalef to miafasay to fafahiyan甚至搶奪婦女
-
saan ko saʼosi no matoʼasay長輩們是這麼說的
-
hanaw maʼadiper malalood所以變成了人質成為戰爭對付的對象
-
omaan kira, 戰爭嗎 han han koraay那是為什麼 就因為在戰爭啊
-
mahaenay itiya ho kira ʼorip以前的生活就是這個樣子
-
saan kiya akonga ako atiya ama ama阿公阿嬤都也是這麼說的
-
maherek to koranan a fafolaw a hiya ho hiwawa侵略的事件過後
-
awaay to kira kapah那些勇士們
-
maeminay to a mapatay也都因戰爭而死亡了
-
cecay to kiya fadoc minokay tayni i Cilangasan只剩倖存者回到奇萊山
-
i emod no lotok no Fakong tini i Tingalaw在豐濱的丁仔漏部落山頂之上
-
han han mangata tini i Haciliwan接近八里灣部落
-
ano han mangata ningra kora a maʼaraw從豐濱可以看到這地方
-
ano han itiraay ko toʼas saan ko sowal niya akong atiya ama阿公阿嬤如此的說那祖先應該就在那裏生活
-
kita sato o Cawi haw關於我們靜埔部落
-
nani itira itini i Cilangasan haw從這個奇萊山上
-
malokelong to tayni san itini kita itini i cepoʼ遷徒至山下的下游河口處
-
nani itini i taradaw haw就是從秀姑巒溪
-
malokolong mingata tini to riyar再遷徒接近至出海口
-
nawhan, tini i ʼaloʼaloan所以 河流與海水口處
-
ira ko foting ira ko ʼafar ira ko maamaan有魚、有蝦各種什麼都有
-
maala makaen都可以食用
-
tini i riyar haw在海邊
-
adihay ko aaalaen fotifoting to maamaan saan有很多可以捕撈的魚種
-
pinaan no Pangcah o ʼAmis han koranan haw那些是阿美族的生活領域
-
hanaw, tira saan kita itini tona taladaw han kora 秀姑巒溪 haw所以 就沿著秀姑巒溪居住
-
ya Cepoʼ han kora kafaforaw kalaloodan no itiya ho那個大港口部落就是個戰爭之地
-
no toʼas no mita a Pangcah ya ʼAmis hananay ato ya holam是原漢族群的戰爭之地
-
kora Cepoʼ hananay haw關於大港口部落
-
ano itini i sowal nora matoʼasay kakowangan han nira koranan就長輩們來說那地方就是打仗的地方
-
mahanay kora toʼas itiya ho這就是那個時代的生活
-
ira to kora sowal saan kira akong akong阿公長輩們曾說過
-
itiya ho tona Cawi hananay那時候的靜埔
-
na adihay to ko lomaʼ就有很多房子了嗎
-
caayay不是的
-
cecayce:cay ho ko lomaʼ saan僅有幾戶而已
-
iti:raw cecay ko lomaʼ那邊有一戶家人
-
iti:raw cecay ko lomaʼ那邊一戶
-
iti:raw cecay ko lomaʼ那邊一戶
-
cecayce:cay ko lomaʼ那邊一戶
-
no matoʼasay itiya ho saan是阿公阿嬤前輩們那時候的情形
-
somowal to kiya ina ako ato ya mama ako我的父母親也是這麼說的
-
oniyan a toʼas haw, o Foladan那個時代那地名叫做月亮之意
-
na o Foladan i ʼayaw ho haw, o Todtodan那月亮在之前又叫滴落之意
-
han nira a pangangan saan當時是這樣取名的
-
ano o todtodan han為什麼叫滴落
-
o dadaya o sakatayal nayra i itiya ho在當時他們會在夜間工作
-
matalaw to holam to kaʼarawan怕被漢人看到
-
iti:ra saan i hiya no lomaʼ, i samocomocoan躲藏在家裡角落
-
mikakilidolidong misanga to marad saan在臨時做的遮陽處製作鐵器
-
matoroʼ no ʼorad會被雨滴到
-
macered noya marad kora tireng ningra haw會被燒鐵燒到身體
-
matodtod todtod kora tireng hanaw被燒鐵燒到身體
-
Todtodan haan kora Foladan imatini之前叫Todtodan現在就叫Foladan
-
naw, ano o Foladan anohan那又為什麼叫Foladan
-
o folad ko sakatangad nangra他們是要靠月亮的光
-
o dadaya ko sakatayal saan在夜間工作
-
tiya matodtod ano Todtodan那時候稱todtod
-
caay kasalongan tengilen kora ngangan toranan聽起來那個地名並不好聽
-
nawhan所以
-
matodtod saan manaay cangra tora Todtodan haan他們並不喜歡這個Todtodan的地名
-
cifalocoʼ sato就想著
-
falic han ca ita ko ngangan ita他們就把我們的地名更換
-
nawhan, o dadaya sakatayal ita因為 他們是夜間工作
-
micaliway kita to taʼengad no folad to dadaya在夜間就需要借月光的亮度
-
tiya matayal kita才可以工作
-
hanaw Foladan han kita saan kora toʼas那年代他們的地名就叫做Foladan
-
nora Foladan haw那個Foladan
-
Foladan han to kora paro nona lomaʼ那個住戶的地方就叫Foladan
-
no mako ina ato mama akong toʼas i pitoʼasan這是我阿公阿嬤的那個年代
-
o Foladan kami haw我們是月亮氏族
-
mahaen to, pakoyoc kami saan是這個樣子 非常貧窮
-
o no tao han haw其他呢
-
oromaroma a ngasaw其他村落地名
-
malecad to o pacidal sadipongan monali adihay就像很多個地名如太陽 鳥巢 光亮
-
siwa kora ngasaw ngangan nora ngasaw haw村落地名就有9個
-
caka emin ako itini a mihacecacecay a somowal在此我沒辦法一一的作說明地名來源
-
nika ano maedeng ko romiʼad如果時間足夠
-
maedeng to ako a somowal我是可以說明清楚
-
tona siwa tora ngangan ningra關於9個地名來源
-
a han nako itini kita a pasifanaʼ haw我先在此說明以上事情
-
a mahaen ito tona Foladan hananay a hiyaFoladan這地名就是這樣
-
o no tao saan ira to ko kakahad to no tao no sota別人的農田很寬廣
-
ʼaloman kono tao a ngasaw其村落人口多
-
harakat ko nangra a malahad他們就很快速的擴大
-
kami saan haw至於我們
-
o kakaenen to a awa沒有什麼糧食
-
itiya ho na ira ko omah awa當時也沒什麼農田
-
o maan ko awa為什麼沒有
-
paloma sa kami to palomaan hiwawa o konga我們只好種植番薯
-
ira sa ko heci no konga長出地瓜
-
paʼacaan i taywan就出售給漢人
-
safalic to kakaenen來換取吃的食物
-
simasimal to omaan to o rikoʼ to油類啊 衣服啊
-
pidaan kora那種都是要金錢的
-
kami sa hiwa pakoyoc我們很貧窮
-
oya lamit to noya konga像已經是番薯根部的地瓜
-
o matiray to ko niyam a mikaenan才是我們的食物
-
awa ko niyam a lomaʼ我們也沒有房子
-
sangaʼ han ko no niyam o cahong我們蓋的是臨時性的住所。
-
haen sanay koya cahong sa kiya那臨時性的住所是如此蓋的
-
ano ira to ko pilidongan caay katama no ʼorad只要有可遮蔽的不會被雨淋到
-
caay katama no cidal不會被太陽曬到
-
sa sacahong caay kasalomaʼ kono niyam a lomaʼ我們的房子只是臨時性的，不是正式蓋的茅草屋房子
-
hatira ko pakoyoc ko niyam a lomaʼ我們就是這麼貧窮
-
saan ko sowal no matoʼasay長輩是這麼說的
-
itiya sato haw i itiya ho, mahaen to那年代的那個時候 也是這樣子
-
masaselaselal ito那時候就會組成年齡階層
-
toya ikor nona kafafolafolawan在那混亂時代結束之後
-
a rara san hiwawa就這樣子常常聚會
-
matenak to ko tamdaw sa niyaroʼ sato ko niyaroʼ ʼaloman to haw人口變多了就形成村落
-
itiya ho o niyaroʼ na ira ko maan saw?那時的村落能有什麼呢?
-
itira sa i lawalawacan no riyar ko tamtamdaw人都往海岸邊去
-
mikisasimel kilim to nanom ira ko lomaʼ尋找乘涼處及水源 居住的地方
-
simanay oya patetekan itiya ho o tika在那時用簡單的使用榫頭來固定
-
o tika han no matoʼasay長輩說是固定榫頭
-
fangcalay a lomaʼ koranan這種房子是最好的
-
misangaʼ san toranan haw一旦要建屋時
-
masaselaselal kora pisangaʼ階層就會來協助蓋屋
-
ira kora selal haw有了年齡階層
-
ano itini i sawali no Cawi ano hananay haw就東海岸靜埔這個部落的年齡階層
-
ta, o sasafaay a selal o miafatay han kora是由最小的年齡階層負責撿乾薪柴，
-
haw, ya o pidatongay haw那個取樹幹的人
-
o miʼawʼaway o ciromiʼaday有指導的人 有安排的人
-
o malakacaway有帶領階層的人
-
a o palalanay ho haw ta o malakacaway也是我來帶領者並鋪陳完成工作的人
-
itiya i firacay tiya o mama no kapah saan也是青年階層年齡最長者
-
ko nikasaselaselal no kapah青年階層就這樣形成
-
icowa kora青年階層是做什麼的
-
matayal tayni i lotok是去山上工作
-
miala to kilang miala to ʼaol去山上砍樹及砍竹子
-
miala to ʼeli patireng mikarkar to sota去採茅草 挖掘木樁坑
-
masapatireng to lomaʼ來建造房子
-
no paytenek no lomaʼ itini i Cawi在靜埔這裡建造了房子
-
tiya sedak sato ko kamaroʼan a lomaʼ就這樣形成了居住的部落
-
tini i Cawi hananay mahaenay就在這裡靜埔這個地方
-
iti:yay iho na matayal在那個時候的工作
-
na ira ko todong沒有所謂的分配
-
misoay ko sota misoay ko sota sa caayay如你有這個土地 你有那個土地 沒這回事的
-
aroʼ sa itini a maedeng to居住的地方已滿了
-
mikoko to tao malinah to就跟著別人移居
-
maedeng to mikoko to malinah to居住地滿了就又跟著別人移居
-
haen:sanay ko ʼorip itiya ho以前的部落都是這樣形成的
-
saan ko sowal niya ina ako tiya mama ako這是我父母親說的
-
hatiya:ay ko ʼorip ni akong a to ama nira說著當時阿公阿嬤他們的生活是這個樣子的
-
to kafanaʼ an no mako a ʼorip這是我所知道的
-
tayhira i tatodong nora sowal to ninan這些故事是確實的
-
matatodong kiya tini ho kako在那時期我年齡應該是
-
itini mamangay ho picodadan也還在讀國小的年紀
-
tini ho 大概 5年級ka 6年級以後大約是5~6年級
-
hay, maedeng sato haw接著 大約是
-
ano 5 6 年級 ano maala to ko 11歲 12歲 kiya haw ko kahiyan ako5~6年級約11~12歲的我
-
ira to ko matoʼasay在那個時候的長輩
-
itiya ho 已經光復以後(無中文紀錄)
-
已經有這個政府了已經有這個政府了
-
三七五減租，耕者有其田三七五減租耕者有其田
-
sato ko paini no sakakaay政府官員好像就有這個規定
-
itini tona matoʼasay haw對這些長輩們也都知道
-
sacifalocoʼ sato cangra他們心裡就想著
-
a mikilim tona sota mimawmah想找農田來耕種
-
no mako to koni saan這兒變成是我的農田之後
-
mawmahan to nira kora sota nira他們就開始耕作農田
-
haw 政府呢(無中文紀錄)
-
他就收我們這個田稅地稅 haen saan(無中文紀錄)
-
過了20年以後過了20年以後
-
maʼedeng to ano sa kora hiya haw如果租期一滿
-
namo to koniya omah sa patiki han kiya就變成你們的農田就有地契這樣
-
他有那個土地權狀他有那個土地權狀
-
30 no ciko han no Ripon日本稱為三七五減租
-
tiya ho 三七五減租 haw(無中文紀錄)
-
那個是 no sakakaay koni no Koka kini a paini haw這是國家政府贈與的土地
-
hatiraay kono matoʼasay當時長輩是這樣取得土地的
-
lepon sato nangra tona tosa poloʼ miheca haw20年期滿之後
-
ala sato nira ko tiki no sota就取得地契
-
imatini saw sacisota sato直到現在就算永久取得土地了
-
na lingato ho nona niyaroʼ hiwawa na sota tonian在早期部落的農田
-
na o soʼelinay a mangaay paloma to maamanay han caayay原本以為可以種植很多農作物 其實不然
-
o fokelokelohan han iho那都是石頭地
-
o lakelal ko roma包含河床地
-
o kilakilangan ho ko roma a pala koranan有的是森林地
-
kafanaʼan to ita haw我們也都知道
-
miʼatol ko matoʼasay長輩們要做石推砌牆
-
miala i sifoʼ no sota no facal從梯田的中央取石
-
miʼatol tayni i lawac misarihi haw田邊砌牆做田埂
-
todongen ko fakelokeloh ho ko sota itiya ho那時候都是石頭地
-
miʼatolan to misolingaʼ用石推砌牆來確認範圍
-
caay kafilo ko niyan a tataʼakay a tatayalan sa haw如果做不來這麼大的工程
-
masaselalselal ko niyaroʼ就請年齡階層來幫忙
-
a anini sa icowa kita misalomaʼ今天在哪裡工作蓋房
-
a anini sa icowa kita mipadang matayal saan或在哪裡互相幫忙工作這樣
-
ta tayra matayal ciliʼaca awa去工作根本沒有工資
-
edengan o kaen只有吃 沒有錢
-
itiya ho misanga to epah當時就製作酒
-
sangaʼ to ecaw ato eraw kaniʼ製作小米酒及釀酒
-
sapakaen to matayalay用來請工作的人來喝
-
matira iti:ya ho在那時候
-
mafanaʼ kako toranan haw根據我所知
-
misakapokapot ito由階層來互相幫助
-
nawhan ira to kora cediʼ kira他們那個互助的精神還在
-
a matira sa matira mitoor matira sa matira mitoor要做什麼就跟著做什麼
-
dedeng sato就這樣完成了
-
maala to ko safaw enem ko enem ira ko safaw mihecaan到了16歲的年齡
-
malapakarongay to san micomoda to sasafaay o miafatay就進入了青年組是年齡階級最小的階層擔任檢薪柴級
-
mahaen iti:ya ho在那個時候就這樣子