- 70
- 1
早期部落因沒有冰箱可儲藏食材，故肉類都是用鹽醃製、燻烤、曝曬等處理方式。此篇為燻烤飛魚之流程。
- 字幕列表
-
ina, cima ko ngangan no miso?ina,妳叫什麼名字?
-
ci Lisin hai叫Lisin 是
-
icowaay ko niyaroʼ iso? Pasongan妳故鄉在哪裡? 八桑安
-
pinaay to ko mihecaan no miso? 83你今年幾歲了? 83歲
-
falo poloʼ ira ko tolo83歲了
-
malitengay matoʼasay to ko mihecaan no miso妳年紀也非常年漲了
-
o maan kora mitatoyan no miso? kakahong妳手上拿的是什麼? 是飛魚
-
o kakahong? hay, kakahong han no niyam Pasongan飛魚喔? 我們八桑安叫牠飛魚
-
man han namo o timol你們南部叫牠什麼?
-
o kowaw han no niyam, kowaw han namo我們叫kowaw,是阿，你們叫牠kowaw
-
o kakahong han ko niyam而我們叫牠kakahong
-
o kasadakan no kakahong anini? hay anini現在是飛魚的產季嗎? 是的
-
tokadan no miso kora foting, sa o....妳現在在殺魚，是要....
-
a:dihay, o sasamanen no miso, mi...cinahen iso?量那麼多，妳是要用鹽醃漬嗎?
-
sasirawen? cinahen ho, ira ko tosa romiʼad做鹹魚?先用鹽醃，放個2天
-
pawalien再曬乾
-
hakama: podac cira maʼicang to mimin haw稍微剝皮 微乾之後
-
tapay han to就陰乾牠
-
ano caka hanen haw如果不這樣
-
tangsol han mitapay toni kakoengel ho nira matoni kiya如果還沒硬度就陰乾會爛掉喔
-
makaen no namal maʼecak火會讓牠熟透
-
han mipawali to matiniay這就是日曬的流程
-
ano iraay ko pitapayan haw如果有日曬場
-
tating han miteli kona foting逐一將魚吊起來
-
ya ʼacefer ira ko mamiʼicang利用煙將其燻乾
-
hatiniay kono i lomaʼay部落的做法就是這樣
-
o ʼacofel ira? Hai靠煙喔? 是阿
-
pahiya han tini ko namal kira patatodongen aka to takarawen就在前面起火，高度要適中
-
matatodong mara:wis nona namal kira haw高度適當火才能燒到
-
ta mahiya caira牠們才會
-
maʼicang to cangra牠們才會乾掉
-
oranan kora mipaliwa:lan no tao kiyami別人賣的不就是那種嗎?
-
ya matiniay就是這種阿
-
mana o kakahong hanen kora pangangan tora foting?為何將牠取名叫飛魚呢?
-
hakeno saw to matoʼasay o kakahong han ko no niyamay也不知為何 我們就叫牠飛魚
-
還是o kakahong han ra oninan sapikpik atek:這樣叫可能是因為這翅膀吧
-
mahecad o kahong no mita o tamdaw? hai像我們人的臂膀? 可能喔
-
o kakahong sa kira kora malitengay o namo o kowaw han namo kira我們長輩說kakahong,妳們說kowaw阿
-
o niyam o Pasongan o kakahong han niyam我們八桑安是叫kakahong
-
miaeferay kira,因為常飛呀
-
maeferay haw kowaw: sanay iraay kora ngiha ira sanay:據說在飛時會有kowaw 的聲音
-
masoni iraay kora soni ira sanay有聲音，會有這樣的聲音
-
han ko namo o kakahong han ko niyam matoʼasay那是妳們，我長輩說kakahong
-
iraay ko sowal to kakahong sanay也是有說kakahong的
-
hai cakarecad ko caciyaw ita kasaniyaroroʼ是啊，每個部落說法都會有差異
-
taʼakayay kakahaday kora sapikpik, o sapikpik han ko pangangan pasowal han tora牠的翅膀既大又寬，可以說是翅膀嗎?
-
hay o sapikpik ira kora對呀，也算是翅膀
-
hay o sapikpik ira kakahaday sa mangaʼay ira mi:是因為牠的翅膀很寬大
-
maefel sanay ko no mako piharateng hatiraay han ina?所以能飛，我的想法對嗎? ina
-
ha ora pi: pisasaw no miso i hatini i至於妳現在清洗的
-
o maan kora mikiskisan iso?妳現在刮的是什麼?
-
ini na: ini na tokos ira ira ko kohetingay ra itini是這個，這個脊隨上黑色的部分
-
hay, caay koheci koranan?是喔，那不是魚肉嗎?
-
o okak to koni ya tokos ira koni這是骨頭，這就是脊隨
-
o pikafitan noya ceka是長骨頭的地方
-
hay是喔
-
onian ancay hanen haw, isay kira這部分若不這樣處理，感覺很髒啊
-
oya kohetingay ra...ira ko tinaʼi ira ini i那個黑色的... 他的內臟在這啊
-
hato o wawa都是魚卵
-
o wawa , ci wawaay kora... ci wawaay anini kona kakahong有卵? 那個有卵...現在的飛魚正好有卵
-
hato o wawa, kalawawa kona kakahong anini都有卵，這時是產卵的季節
-
o ka ciwawaan ira anini a latek hai可能是要產卵了， 是啊
-
fongoh ira haw sakohawen? cayko sasirawen ko fongoh ira魚頭是要煮湯? 不是要醃漬?
-
hakeno caay pisasiraw ko niyam to fongoh ira沒有耶，我們不增醃漬魚頭
-
ya no misasirawan a foting hay haw o kaʼirangay?可以醃漬魚頭的是炸彈魚喔?
-
hay, kaʼirangay kiyami是啊，就是炸彈魚啊
-
hay o kaʼirangay是炸彈魚啦
-
o kakahong, mitapayan ko kakahong至於飛魚，適用煙燻的
-
hay mitapayan, o tenaʼi no na matiniay misasirawan no tao像這種內臟呢 別人會醃漬它
-
sasirawan no tao kora tinaʼi no kakahong有些人會將飛魚內臟醃漬
-
hay是齁
-
kamay no tamdaw ko piʼarawan, o siraw to pikin han to完全是看人的手勢作法，醃肉就是如此
-
o kamay no tamdaw ko kacipinangan?好壞如何由人的手來決定?
-
hai, ano fangcal ko kamay so如果你的手適合
-
no roma tamdaw ano tatiʼih haw samaa:nen ira micilah haw masane:k ito有的人不適合醃漬，她再怎麼做都會臭掉
-
tacowa adihay kora cilah ira ano tatiʼih ko kamay ra , caay ka fangcal ka fangsis如果手不對，加再多的鹽巴也不會好也不香
-
hay ora: ano caka sasawen kora kohetingay cayka ngaʼay han?對於那黑色部分如果不洗，不可以嗎?
-
mangaʼay, cakaemin mangaʼay to也可以，沒完全拿掉也沒關係
-
ora, cakafangcal nenengen a mitapay to可是，在煙燻時不好看啊
-
o:原來...
-
mahecad o hiya sanay mahecad ciʼoningay to感覺就是有髒汙在那
-
ciʼoningay? hahaha有髒汙喔? 哈哈哈
-
mahecad ano caka songila ko tinaʼi misasaway haw就如同沒將內臟清洗乾淨
-
ano sasiraw hanen no roma ʼangtiray sanay han將它醃漬後味道會腥臭一樣
-
iraay ko hatiraay a sowal no malitengay han ano caka songila長輩對沒洗乾淨有這樣的說法嗎?
-
hay maemin: misongila kita misasaw kiyami ta cirahen caay?我們不都是先清洗乾淨再醃漬不是嗎?
-
ano songilaen to nora tamdaw kora pisasaw ra haw那個人再怎麼清洗乾淨
-
cay:ka fangcal ko siraw ra她所醃的肉也不會好
-
masane:k ito tatiʼihay kamay不適合的手醃的還是會臭
-
an tatiʼih kora kamay ra ano adihayen to ira tano kahecihe:cid san haw加再多的鹽巴，不適合的手只會讓它更鹹
-
cayka fangsis ʼangtil也不會香反而腥臭
-
mahaenay ko pisasiraw hay醃肉就是這樣 知道了
-
mahaen ko foting sa kisaw魚也是如此
-
mahecaday to to pisasiraw to titi跟在醃肉一樣
-
maherek kiso misasaw i當你清洗完後
-
cinahen? cinahen ako再用鹽醃? 我再用鹽巴醃
-
pina romiʼad kora picinah?要醃幾天呢?
-
ira ano fangcal ko romiʼad tosa romiʼad mangʼay to,如果天氣好，2天就好
-
ano pararid ko ʼorad, teli: saho kira如果天天下雨，就一直擺著啊
-
o cima ko mifotingay no namo, mana ira kora foting?你們有誰在捕魚嗎， 怎會有這些魚?
-
o miʼacaan iso o micakayan han?是用買的嗎?
-
micakayan koni這是用買的
-
micakayan! Miʼacaan itira toraw ci Koingan用買的喔! 是跟Koing買的
-
patayniay faʼinay ra ko mifotingayKoing的老公是捕魚的
-
mifotingay, sa cada han namo miʼaca捕魚的喔，所以你們就直接買囉
-
taynien nira i nacira kira maʼaraw niyam昨天送來時被我們看到
-
neng han o matiniay foting, ala ʼacaʼaca sato kami一看是這種魚，大家就搶著買啦
-
hay malengtongay ho它還是冷凍中
-
mateli ira tayning tira alaen tayni ta他放下車就直接拿來
-
fasawen tahepo han ako to siminki no mako matalaw to ka hiyaan no posi解凍時我用大臉盆覆蓋，怕被貓吃掉
-
dafak to kako maratar mi: lomowad sepat ko toki我一大早4點就起床
-
mikiskis kako miala tona miketon tora sapikpik nira我開始刮魚鱗及切斷魚鰭
-
hay pinangan no malalokay hananay勤勞的人都是這樣的
-
o malalokay hay haw iraay ho maharateng kora tatayalen勤勞的人只要想到還有工作未完成
-
caay ka ala ko fafotiʼen, hai就會睡不著覺 是啊
-
hai ona tatelecan to Dongi kona rarimaayDongi, 倒是我的腰承受不住
-
sa o tatelecan腰部喔 是啊
-
hai, niya tatelecan ako, ano away kona tatelecan an cayka adada oman ko kihal就是我的腰，如果不會痛那有多好
-
tayal: kosa會一直做個不停
-
caay to ka saloyan ko tatirengan a ina hay caay to不要讓自己太勞累了 是啊，不會的
-
caay to ka tayal kako kini我現在沒做啥事了
-
o roma a tamdaw mi..有的人
-
sasirawan nira cidamay o maan肉醃漬後會黏稠生霉，該怎說呢?
-
o rietam han no niyam kora我們是說rietem(沒有味道)
-
ano cietam?怎會生霉呢?
-
cakafangcal, adihay ko cilah nira haw不好? 他的鹽巴夠多
-
o kamay ra ko cayka fangcal那就是手的問題了
-
ano mahanay ko misasirawan成品就是這樣的
-
hay han mako fangcal ko siraw ako是喔 我醃的都非常好
-
no roma a siraw mamanay sanay kiso i sawni a inaina,妳剛說有的醃肉是怎樣的?
-
fangsis ito haw matoniʼ cayka ʼimeced是會香，但會軟掉不結實
-
cayka imeced? hai不結實? 是啊
-
malecad cisalangay ko siraw no nima tamdaw有些人的醃肉好像有水分
-
ano o fangca:lay siraw haw caka sanek如果是非常好的醃肉是不會臭的
-
ano misasiraw kiso mipalamlaman nanay to hemay?妳在醃肉時會加入糯米飯嗎?
-
caay palamlam ko niyam to hemay misasiraw我們不會加糯米飯
-
cirah ci:rah aca只單加鹽巴而已
-
ira ko 一個禮拜nama:cirah kiyami sadaken大約醃漬一個禮拜後就取出
-
ta hiyaen to miya pasofaw就開始讓它發酵
-
pasofaw? pasofawen to epah發酵? 用酒來發酵
-
sadaken kiya micirahan ta toya manta kiyami在未熟成時就將肉拿出來
-
ipan maparo ta sadaken to所放的一半都要拿出來
-
hiyan to mi hiya mipasofaw全部發酵
-
ira ya silok kiyasaw ya salang ali它不是會有汁液產生嗎
-
hai tangtangen to niyam koranan是有 我們會拿來煮餒
-
tangtang han kiya hiya ra o remes koranan kira hay因為那是血水 就拿來煮熟
-
o remes niya foting ha niya titi是魚血 喔 肉血
-
tangtang han koranan , caʼok caʼok han mihiya將它煮熟，成粒狀慢慢撈出
-
pahiya han to hiya, o ʼadiyam han namo o damdam han niyam加上那個，你們稱生薑, 我們稱辣椒
-
kacipaʼay o ʼadiyam han niyam, kacipaʼay han ko no niyam生薑我們稱'adiyam, 我們也稱生薑是kacipa'ay
-
sacipaʼcipaʼ sanay kora lengaw nira sa kacipaʼay sanay (hai, matama kora sowal tora)生薑在長時於塊莖中亂長而稱它(說的也是)
-
ora no niyam o ʼadiyam han kora caciyaw no matoʼasay, o caciyaw no malitengay samisi caka todongen我們是跟著長輩說法，老人講這樣不能違反
-
pasifanaʼ no matoʼasay kamang ho kita kira從小長輩這樣教我們
-
mangata to malepon, cayto ka pina hai快結束囉， 所剩不多了 是啊
-
harakatay to kiso matayal sato kira to他會說:妳做得真快
-
hai對呀
-
tarikri:kay to kora kamay iso midemak a inaina,妳的動作真的很快耶
-
hai當然阿
-
man han no niyah 動作 konian我的動作就是這樣阿
-
hai tariktikay, iray ko mirocokay a wawa iso han?妳的孩子 中有人承襲嗎?
-
hatini ko katariktik no ka dademak這樣的動作快速
-
maemin kara tayal kora wawa ako kirasaw我的孩子全部都很會作事阿
-
awaay kora tepa:tepa sanay awaay haw (awaay ko tepatepa sanay)沒有那種懶散的吼 (沒有，沒有懶散的)
-
awaay沒有
-
ngaʼayay ko ʼorip iso太棒了，妳很好命
-
ira ka sowal iso i sawni妳剛有說到
-
sepat ko toki romowad to milicihap4點就起床刮魚鱗
-
miketon tora sapikpik ira sa kiso還要切斷魚鰭
-
misasaw ho還要清洗
-
maherek koni pisasaw清洗完後
-
cinahen ho再用鹽巴醃
-
maherek micinah鹽巴醃好後
-
teli han ho先靜置著
-
teli han ho (pacimeren ho kira)放著不動(讓鹽醃透)
-
papicimeren ho tora cinah (hay)讓鹽充分浸入(是)
-
ira ko tosa romiʼad, o romiʼad piʼarawan大約2天，要看天氣好壞
-
ano cayka edeng tatodong kora cinah ira riyawen micinah?如果鹽巴不足不恰當時，要從新醃嗎?
-
man han ho miliyaw?要怎麼從來呢?
-
patatodongen ita kira ano liyawen ho我們開始就要適量，就不用從來過
-
caay to ka ngaʼay liyawen?不可以從新醃過喔?
-
ano kahecid to liyawen ta, nimaan ho liyawn?已經有鹹度了，為何要從來餒?
-
ya micimer kiso tora cinah, caen ho ka tayraen i cidal?當還在醃的時候，暫時不要放在陽光下嗎?
-
caay不要
-
papicimeren ho to tosa romiʼad要醃2天阿
-
itini i lalomaʼ mipateli?要放在屋內嗎?
-
hai沒錯
-
o no miso a demak i, maherek kiso micinah telien i lomaʼ妳的作法是，醃好先放屋內
-
to tosa romiʼad nga pawalien2天候再日曬
-
ano ʼora:d ano sa, mahaen teli: sato kira如果一直下雨，那只好一直放著囉
-
ʼicang sato i pinsiyang會在冰箱中乾燥
-
i pinsiyang to ko kaʼicang ira它在冰箱中也會乾掉
-
ano pararid ko ʼorad如果常下雨的話
-
pasaksak han i pinsiyang ko sinpon tenak han tira i laeno在最底層鋪上報紙，就放在上面
-
maʼicang kiyasaw也會乾阿
-
o maan to kona demak no mita a ina?我們現在的程序是什麼?
-
ini micilah(micilah)灑鹽巴醃(灑鹽巴喔)
-
aka ka tawalen to icowacowa:ay a heci ira micinah魚肉的每一個地方都要抹過不能遺漏
-
hai是的
-
ano cayka coroken haw(coro:k hanen)如果不逐一抹過(要逐一抹)
-
caka kahecid ko romaroma有的就不會有鹹度
-
songila han palayalay?要排列整齊嗎?
-
patatoʼedi:p han cingra(patatoʼedip)就堆疊著放也可以(堆疊喔)
-
patatodo:ngen haw真的要適量后
-
aka ka saadi:hay hanen mi (adihay han kahe:cid sato caay?)量不能多(多了不是會很鹹嗎?)
-
hai也是
-
sasing han so kona picinah ako妳拍我在醃漬的動作
-
maʼinalay to ko minenengay a salawina inaina, 別人看了都會羨慕喔
-
o hatini:ay ko demak no matoʼasay原來長輩醃漬的流程是這樣子
-
sa ano komaen cangra maharateng ira to因此他們在吃的時候
-
watah ko roray no mamo no niyam misasiraw sa就會想到阿嬤醃肉時是多麼辛苦
-
ngaʼ ano mafanaʼ, mafanaʼay miharateng a wawa mafanaʼay misaʼimer才會明白，了解的孩子就會努力
-
hay mafanaʼ malalok haw mitodong是阿，了解的人就懂得要學習
-
hai mitodong會學習
-
mitodong cangra他們可以學習
-
hay ya tayal niya wina niyam minenengan ako saan我以前看媽媽就是這樣
-
hai, mahaenay ya tayal na wina say kira她們就是這樣做沒錯
-
itiya ho mipaloma to rarararaʼ以前種很多且多樣的豆類
-
mitaetaʼ tayni i lotok到山上種植
-
sa sasingen kora demak iso所以拍攝你的做法
-
o ranan kora moetik目的就是這個
-
pihatatanaman to no kararem a wawa做為後代學習的依據
-
to caciyaw, to demak, (ora) hay相關說法，做法(對阿) 就是
-
ano cayka pinengneng mafa:naʼ kita有沒有看我們不可能知道阿
-
caay: ka fanaʼ caay?也不會了解，不是嗎?
-
o samanay kora tayal ira也不知道做哪個行業
-
o sowal kora說的也是
-
pakatayal han mafokil to讓他做這個，也不可能會
-
sa kono mama:ngan no miso , ma...所以， 妳從小就
-
mitatooray kiso to demak no malitengay sa妳就是喜歡跟著老人工作
-
mafanaʼ kiso misasirasiraw?所以學會做各種醃漬法?
-
hai沒錯
-
halitoor kako kaeman haliʼocil ci inaan ako tayra omah, itiya ho lalamlam sa capitilid kiyami? hay我喜歡跟媽媽去山上，根本不會去上學， 不是嗎?
-
kacapitilid ko adihayay不去上學的比較多
-
hay samanen o matayalay ko ʼorip no itiya:ay ho也沒辦法呀，以前的生活著重在工作
-
malingad ci ina ako kira, neneng: han ako tayal ira我媽去山上，我就看他工作
-
too:r han ako mitoor romakat kora tayal ira mineneng我就在後面跟著、看著她做事的方式
-
mahaen ko tayal no niyam itiya ho這就是我們以前的工作
-
mitodongan niyam, no mako ko wina ako sa mafanaʼ to tayal no matoʼasay我跟著媽媽學習，所以我會做早期的事情
-
hanen ko tayal ta mafanaʼ kamo o wawa孩子們要這樣學習
-
mineneng to tayal no wina看著媽媽做任何事情
-
itini kasama:an to這時刻若有任何差錯
-
hatini awa to ko katayalan尤其現在沒什工作
-
maminoka:y to ko ʼorip namo搞不好也會返鄉生活
-
matodong namo ko tayal no matoʼasay你們學會早期的做法
-
han ako paini tamonan o wawa我這樣的勉勵孩子們
-
ano awa kora pimokongan talacowa to, tayra: minokay若沒有做木工的工作將要去哪了呢?還是要回去阿
-
mikangkang sa ko mamo, mikangkang ho saw ko wawa anini?我認為回鄉種田，但現在的孩子會耕田嗎?
-
awaay to ko hiya, nengneng han ko omah maemin to masemot沒法了，農田已雜草叢生
-
o tayal ho, mafanaʼ ho koa kaemangay anini mikangkang更別說工作，孩子哪會耕田啊?
-
awaay to ko lalan no nanom也沒有水路了
-
maemin to maperar已全部坍塌
-
man ho ko tatayalen itini no wawa孩子在這還能做什麼呢?
-
kainanen kamo itini, ira ko katayalan matayal你們在這要勤奮，有任何工作就去做
-
han kira就這樣
-
ina, mimanay kita hatini?ina,我們現在要做什麼?
-
mitapay to foting kakahong我們要燻飛魚
-
kakahong? hai飛魚喔? 是阿
-
ya micinahan ita inacila? Hai是我們昨天醃的魚嗎? 是阿
-
haenen ko pitapay to kakahong煙燻飛魚要這樣做喔
-
hai, fangcal ko .. maʼicang cingra是， 很漂亮....，她水分才會收乾
-
sa maʼicang to sakapa:h sato收乾後就完成了
-
pasikaʼen han to 米酒再搭配米酒來吃
-
mimanay kiso hatini a ina?ina, 妳又再做什麼?
-
mifelih to foting(mifelih to foting)把魚翻面阿(翻面)
-
wa maʼecak to快熟了
-
ina maʼecakay to kora mitapayan iso?ina, 妳煙燻的魚好了嗎?
-
maʼecakay to:, kaʼenen to, kaʼeso to kaʼenen熟了，可以吃了，一定非常好吃
-
o , hatiniay kora kaʼecak ira han ? hai喔，這樣就算煮熟了喔? 是阿
-
ano kohecal ho cay ho kangaʼay a kaʼenen?魚肉若還是白色，還不能吃嗎?
-
hakeno不清楚耶
-
(mangaʼay ito)(也是可以啦)
-
caho: kaʼecak sa kira komaenay品嘗的是說還沒完全熟透啊