跳到主要內容區塊 :::
:::
  •  67
  •  0
  • FB圖示
  • line圖示
七腳川遷徙史(二)
TIME:

  • 字幕列表
  • (Introduction)
    這是花蓮縣壽豐鄉全部落所推選的總頭目 O Tapang no Rinahem ci Komod Tomok.林榮元先生。
  • Miilisin ko ci Poypoyan a niyaroʼ .
    米棧部落舉辦豐年祭。
  • O sakakaay no Rinahem, o komod to no Rinahem mami losimet to maamaanay a rayray no mita pangch a lisinan sanay,
    總頭目的職務為全鄉族人最高位階領導者,需統整管理壽豐鄉各部落文化相關的工作進度。
  • O kasofocan no mako kinian ci Poypoyan a niyaroʼ.
    Ci Poypoyan部落是我出生的地方。
  • Ira ko pitahidang no niyaroʼ no mako i takowanan i, sisa, a malalitemoh aca ci Komod tomokan sa ko harateng no mako.
    因得到部落受邀的訊息,心想應該可以見到我們的林總頭目榮元先生。
  • Nikawrira, kaʼayaw ho kako a misapinang to pirakatan ni Komod Tomok, soʼelinay, malemed matamaʼ to ko cikang ningra.
    因為尚未確定Komod總頭目的行程之前,我先聯繫確認時間,很幸運可以如願以償。
  • Matesek ko kafanaʼ an Tapang Komod Tomok to serangawan no mita pangcah.
    Komod 總頭目對我們阿美族的文化歷史有深入的了解。
  • Ngaʼay o da doʼedoan no kapah a sakaay , mikadkad to serangawan no pangcah.
    是值得青年人追隨效法的長輩。
  • Matini, icowa manengneng no mita ko makapahay ʼopo sananay mikadkad to sowal no mita pangcah saw?
    如今,可曾再見到青年人自動研究學習自己阿美族語言及文化?
  • Awa:ay to manengneng anca matengil no mita ko malalokay a somowal to caciyaw no mita pangcah.
    似乎很少再看見或者聽見有阿美族青年人很振奮勤勞地再用自己的族語說話了!
  • Mi ʼahowiday kako o sakakaay ci Komod Tomokan, fangcalay ko sapaini ningra i titaan.
    我非常感激Komod總頭目豐富的分享。
  • Masapinang no mita ko pipaini ningra to niʼan a kimad.
    藉此,我們也能很清楚的了解林總頭目所分享的文化事蹟。
  • O sa paini no mako to pakayni i paka hani i saʼamisan ci Kasoʼan hananay haw.
    我現在要分享有關較北方(南勢阿美)七腳川部落的歷史事蹟。
  • Soʼelinay, ira ko mangalayay mafanaʼ to nika na makacowaay ko niyaroʼ no mita?
    確實, 有族人很想了解我們的部落到底是從哪裡來的?
  • O niyaroʼ no mita na hacowaay malingato a patireng sa o kakilimen no mita ko matiniay a sasimsimen no pakayniay no finacadan no mita .
    我們的部落是何時建立的?這就是我們要查證說明,當時族群與族群間關係的面貌,並加以思考了解的地方。
  • Soʼelinay na no makayniay i finacadan no mita i ira ko ini no pangcah hananay iri.
    談及有關阿美族群這個部分
  • O ka pilongcan no mita toni ka mamaan ko fanaʼ no toʼas no mita itiya?mamaan ko rakat?
    我們要探討的是,當時我們祖先如何運用智慧發展及遷徙的走向?
  • mamaan ko sa itini niyaroʼ sanay misimsim ako.
    形成今天這個部落,也是我常在思考的地方。
  • Soʼelinay i, tini i niyaroʼ no Cikasoʼan hananay i, nama kayra i tini i 太昌itini i Niyawan caay i Niyamay hananay a niyaroʼ.
    所以,原來CiKaso'an(七腳川部落)是從Niyamay太昌那邊遷徙過來的。
  • Namakayra so i tataʼakay a niyaro no Cikasoʼan itiya.
    當時那就是七腳川部落最大宗的大部落。
  • Niʼan no Cikasoʼan itiya ri, ka Riponan ho itiya 1908年itiya iraay ko mi pi hiya no pisawaco no Ripong.
    提起七腳川部落當年於西元1908年間,遭受到日本人的統治暨虐待的情形。
  • Itiya malingato miliyas i Miyamay ko Cikasoʼan tayni i timol.
    從那時候開始,七腳川部落的族人離開了太昌地區往南方遷移。
  • Itiya mihiya ri, ira ko mi sangaʼay to a pasiketan poketong to 鈦銢線hananay, sapilawaʼ to niʼan o Taloko ato Pakoway hananay.
    當時有族人設置所謂鈦銢線作為防範太魯閣族群(另名為木瓜番族群)來侵擾,則作為隔離設施。
  • Pakoway hananay o 木瓜番hananay no mita o no kowaping no holam a sowal haw.
    Bakoway中文為木瓜番的意思。
  • Niyan o 太魯閣族,還有其實 o Taloko ko i tiraay, 木瓜番no Taloko to.
    其實太魯閣族和木瓜番指的是同一個族群。
  • Malalaʼis itiya mifitangal ko Taloko, tayra i niyaroʼ no pangcah!i tira i Niyamay.
    那時候都在戰亂中,太魯閣族會襲擊砍阿美族人的頭!就在太昌部落。
  • O sataʼakay a niyaroʼ no pangcah tira o Cikasoʼan, o liklik no niyaro i, palomaan to kostonay cicekaʼay ʼaol haw.
    在當時七腳川部落是最龐大的,部落的周圍都種植有刺的大型的竹子做隔絕。
  • Piketonay han taʼataʼakay salawa sapilawa to niyaroʼ, o niʼan o piketonay hananay.
    Piketonay是指超大型圍籬,為了要做為保護部落之城牆。
  • Taw tara to no niyan mihiya milaʼis to a mikowang to niyan o Cikasoʼan,
    當他們要用槍砲攻佔七腳川部落時
  • Taw miʼiloh to niyan to niyaroʼ, itiya miʼilohay to niyaroʼ iri, milaliw to ko tamdaw no i itiraay.
    然後,將七腳川部落放火燒毀,部落族人紛紛逃跑。
  • Soʼelinay ri, malimad namakayra i Niyamay tangasa i tini i 南華taw tangasa i fanaw.
    後來,族人由太昌遷移至南華地帶,在繼續往南方向到達池南。
  • Taw tini i Toisong光榮-光榮部落, taw tangasa i 壽豐-壽豐部落,taw tangasa i Kiko溪口,mahanay ko rakat no Cikasoʼan.
    然後沿著南下走來到光榮部落繼續至壽豐部落,再往南來到溪口部落,七腳川的族人是這樣遷徙的。
  • Saraʼayan no nirakatan no Cikasoʼan tiya, tangasa i 台東的鹿野,sakaitini Tefotefoʼan han no itiraay haw.
    在那個時期七腳川族人遷移最遠的地方位於台東的鹿野。
  • Cika ko Cikasoʼan a tangasa, komoden cayka tayra ciya tow matalaway a hiyaʼen no Ponon mifitangal.
    七腳川族人並沒有到達那哩,深怕布農族會砍頭。
  • O Ponon haw malecad ato Taloko haw i tiya, milaliw aca ko roma, talomaʼ i tini i 壽豐i Ini to aca .
    當時的時代布農族和太魯閣族一樣會砍人頭,因此有的族人又回到壽豐部落,又回到當初經過的聚落點。
  • itiraay iri, tangasa anini ira ho ko tamdaw no Cikasoʼan itira.
    到目前為止,仍然還有七腳川的族人在那裏(指台東鹿野)定居著。
  • Taw mahaen saan ri, taw masaniyaroʼ to ko niʼan o kikoʼay kiko溪口to niʼan i 壽豐iniʼan到光榮Rinahem到Fanaw, 還有一個平和。
    漸漸的溪口部落、壽豐部落、光榮部落、池南部落,還有一個平和部落等形成了完整的社區型部落。
  • Sai tini i ngataay no lotok ko niyaroʼ no cikasoʼan,
    七腳川的部落為較偏山邊的位置。
  • ira saʼamisan no niyaroʼ no mita o Kotofoki , namakayraʼay to i rinahemay ko Solinli haw.
    壽豐部落較北邊的聚落曾經的居住地是在水漣部落那一帶。
  • Solinli就是水漣,Solinli O Sakiraya ato Natawran ko namakaraʼay ko i tiraʼay tamdaw aloman ko sakiraya sa.
    Solinli就是水漣,水漣曾是撒奇萊雅族和逗蘭部落群遷徙地,人口眾多,據說撒奇萊雅族最多。
  • Aloman ko Sakiraya i tira , tangasa anini, mafanaʼ to Sakiraya ini mi sa no pangcah aca.
    在那裏撒奇萊雅族很多,到現在也是如此,雖然知道是撒奇萊雅族卻是講一口流利的阿美族語。
  • No Sakiraya ko no pangcah a sowal no itiraay.
    那裡的阿美族群是講撒奇萊雅族的語言。
  • Taw tini i kicofiʼ i 月眉o hiya no pangcah koraan , na makayni i Lidaw ato Natawran.
    然後來到月眉部落的是來自里漏和南昌部落這邊的。
  • Sa itiraay a niyaroʼ no mitaʼay i tini o kicofi haw, mafana(mafanaʼ) to to na makayraay a lisin no Natawran.
    因此,遷移至月眉的族人都了解南昌的祭典儀式。
  • Sa o demak no heni anini tangasa anini, namakayraʼay i Natawran ko demak no itiniay i kicofiʼ haw.
    所以,月眉部落所執行的祭儀到至今都是參照南宜昌部落的傳統儀式進行著。
  • Soʼelinay o selal pakayniay i selal no pangcah年齡階級, siwaʼay kono heni to 階級itini haw siwaʼay ko selal i tini i Kicofi.
    在月眉這邊有關年齡階級部分,他們有九個年齡階級之分。
  • Tangasa tini i terong iri, i 豐坪、豐山、豐裡namakayra to i 還有志學,namakayraʼay to i timol tayni a maro i Kotofoki tini 壽豐,maroʼay mapaniyaroʼ to i tira.
    到了中間的區塊有豐坪、豐山、豐裡,還有志學等,都是由南方遷移過來北方壽豐鄉的阿美族群,就這樣形成一個大部落。
  • /mahaenay o 豐坪,開發處han naʼayaw開發處han haw,namakatimolay 很多,itiniay a tamdaw.
    如豐坪地區有叫做開發處的地方,那個地帶的阿美族人都是來自南方的阿美族群。
  • Sa antini no o Cikasoʼan haw, tayni i Cikasoan iri, soʼelinay ira ko taʼakay o lisin no Cikasoʼan, pakayni i pidisi hananay no lisin haw.
    回到七腳川的主題,七腳川保有傳統大型歲時祭儀活動的保存,源自所謂Bidisi的儀式。
  • Taw pakayni i milaʼedis haw, pakelang han no timol haw, toraan iri, pikikongan pimaamaan no lalafo no lomaʼ tiya a mifoting ko Cikasoʼan.
    談到mala'edis慶功宴,在南方是講pakelang,七腳川族人是因結婚大喜日或者家中有重大事情之後才會去捕撈魚,這個是七腳川的習俗。
  • Caay kaw ni patodong sa hatira pinaay a mihecaan pinaay a folad pinaay a romiʼad malingato a mi hiya laʼedis, caay!
    七腳川族人並沒有年月日特定的日子舉辦任何活動,並沒有!
  • Malahok to liliw han no i tiniay就是ni ʼayamay, na maharek mi panay, taw ira ko no pihiya pirepel piʼayam no i tiniay i ʼamisʼamis.
    吃liliw的午餐,是指捕鳥祭儀之意,這個儀式通常為較北方南勢阿美族的祭儀為主。
  • Sisa ira ko yo malahok to liliw sa ko Cikasoʼan tini to捕鳥祭haw.
    所以也在七腳川部落延用到吃liliw午餐的說法了。
  • Cai ko o soʼelinay a mi patirengan no pangcah tinian no mihecahecaan, a harek kita a mi panay mi maamaan sanay iri, ira aca ko no pikiʼayaw no pangcah.
    這些祭典原本並沒有建立年度歲時祭儀的時間排定日。
  • Mahaenay pifotingan mita milaʼedis, nami kikong ko lalafo no lomaʼ, hay wawa no maamaan aca?foting foting no pakelang no i tiniay a pangcah.
    久而久之,當我們舉辦完工慶功宴時,變成無論是結婚喜慶,或者其他孩子們的事情種種的?自然就會習慣在工作完成後就去捕魚表示事情已經圓滿達成的意義。
  • Sa mahenay ko lisin no tiniay tapang no lisin, nika ira ira ko lisin no pangcah, awa tangsa anini.
    這裡為最主要的高層祭典,但是也有阿美族的傳統祭典並沒有持續到現在。
  • Ano matiya ani mi 收割to pipanayan to, ira aca no lisin no cikawasay Paniwan han no Cikasoʼan itini.
    如同準備要收割稻米時期,在七腳川社絕對會進行祖靈儀式,這個儀式的名稱就叫做paniwan。
  • Matiraay ko Paniwan han, citodongay to niʼan o kakaenen ita.
    Paniwan儀式是代表我們族人民以食為天之意。
  • Ami misiwkako pisiwkakoʼan no mita, pialaan to niʼan o sa kakaenen no mita.Paniwan to niʼan a salisin.
    Pisiwkako'an 採收等同Paniwan收成儀式的意思是一樣的。
  • To mahaenay o selal no itiniay haw, masa sa niyaroʼ ko niʼan o niyaroʼ no mita i tini, iraay ko pakayni i niyaroʼ no mita o selal hananay.
    像這裡的年領階級,部落和部落之間是有距離的,是故年齡階級經由各部落間訓練而建立的。
  • Yaw so tengilesa a no to Cikasoʼan na o faloay ko Cikasoʼan o selal no Cikasoʼan tini.
    特別強調,七腳川社部落目前是八個聚落
  • Malitengay no taloko koyo Hamaw hananay a selal, masoʼotay malasawwad amin kiya tamdaw.
    Hamaw這個年齡階級
  • Sisa, caay to Patireng anini, tiya awaay to kiya hangawsay pitoʼ ko selal no tiniay o Cikasoʼan.
    所以,從此就不再設立那層Hangawsay 的年齡階級,目前七腳川就只到第七階級了。
  • ⌃emin Cikasoʼan pitoʼay to, caay ka haen Natawran ato niʼan i Kicofiʼay haw, niʼan i siwaay ko selal haw.
    七腳川全部就是七個年齡階級了,不同於荳蘭部落及月眉部落總共有9個年齡階級。
  • Taw itini i 海岸線no Soylinpi aniniay ri, mahaen to, i tiraay ko hiya noheni, ta pakayni i Soylinpi a tamdaw iri,
    而屬海岸線這裡的水漣部落呢,也是如此(指以上的年齡階級制度)。
  • Na maka tayni i timol sisa, a i tinitini ʼAmisʼamis sisa, malecad to no tini a serangawan no mita no tiraay a tamdaw tiniay ʼAmis.
    因為來自南部,更正也是屬於南勢阿美群,所以他們那裡的文化習俗是一樣的。
  • O tayni i sowal no mikingkiway to nika南勢阿美hananay, 南勢阿美 i toni i Kotofoki tangasa i秀林這一帶荷,
    有關研究者將南勢阿美族劃分,主要是由壽豐到秀林這一帶呢,
  • No niʼan no 南勢阿美,papina kina niyaroʼ to niʼan?o Cikasoʼan、Natawran、Lidaw ato Pokpok a ci Poypoyan han itira i sawalian nomita haw a niyaroʼ.
    南勢阿美的區域範圍有哪些部落呢?有七腳川、荳蘭、里漏、仁里及包含米棧部落等分布。
  • No pitengil i 南勢阿美hananay, sowal sa ko roma北部阿美saan , 北部阿美hananay 就是sowal sananay to 北部阿美,南勢阿美ko saʼosi haw.
    所聽到所謂的南勢阿美族和北部阿美,其實就指南勢阿美族的意思。
  • ⌃emin no tamddaw no mita, sisa tangasa itini i tini timol i tini pangcah.
    不管分布到南方或自稱pangcah的阿美族,很多都是屬於我們這邊的族群。
  • Anini namakayraʼay i Miyamay tangasa i tini Kotofoki o ci Kasoʼan haw, masacacay to itini ko niyaroʼ.
    當時七腳川部落尚在太昌時期,後來往南遷徙至壽豐鄉之後,才真正落實七腳川這個完整的部落。
  • Na makayni(pakayni) i kiko, taw i tini i Cihamengan, taw tini Rinahem, taw Fanaw.
    曾經由溪口、Cihamengan、壽豐,然後再到池南地帶,是一個遷徙的路徑。
  • Toni o hiya no mita, pakay i tini i 平和sanay haw,no Cikasoʼan koni a niyaroʼ.
    還包含平和村落,這個情形就是針對七腳川部落當時的遷徙史。
  • Hatira ko niyaroʼ no Cikasoʼan itiya ho, tangasan niri, mahaen to ko padang.
    早期七腳川所面臨的事蹟就是如此,直到現在。
  • Nika macifod to ko makatimolay ko lomaʼ, sifafaʼinay tini titisato maroʼ sa.
    但是,因各地方通婚情形頻繁,嫁到這裡南方的族人就長居在這裡了。
  • Caay to haen sa ngarngar no Cikasoʼan , nika o Cikasoʼan a sowal tekak haw, matiya micihiʼay.
    他們(指南方來的阿美族)說話的音調不會像七腳川部落那麼重音,好像在罵人!
  • Tini i kiko ira ho ko sowal no masapinang ho kono Cikasoʼan, tini i Fanaw mahaen to.
    在溪口一帶及池南地區的口音仍保留著清楚的七腳川部落的口音。
  • Ni to i Sofetolay to tina niyaroʼ toni ka iraay ko sowal no Cikasoʼan toni ka to ni ʼayawʼayaway.
    還能夠將古早七腳川傳統語言傳承到現在是族人有著深厚的認知努力保存著,尤其在這個 部落。
  • O niyaroʼ no Fanaw hananay i, na iraay ko fanaw , sifanaw i tira, tataʼak to kira fanaw anini o 鯉魚潭 siya o fanaw , o Fanaw han ko 池南部落anini.
    有關池南的命名,來自過去有池塘,也就是現在知名的鯉魚潭,其水位已經非常高帳,因此才有池南部落之地名。
  • Fanaw ko ma hanay.tira iri, satimolan saʼamisan(口誤), sawalian ira ko Taloko ko I itiraay maroʼ.
    這就是池南的由來。此外,在西邊就是太魯閣族人的聚落點。
  • Sa ira ko cacodadan tira, cacodadan i tira i, malecapoʼay ko Pangcah o Taloko a micodad i tira.
    所以才會設立學校在那哩,那裏學校的學生是阿美族和太魯閣族共同的學校。
  • Hanay ko pakayraay i tira, soʼelinay o mihemihecaan haw, ira ko mipirakat no sining anini to nika ni doʼedo to na rakatan no toʼas na ʼayaw.
    以上就是這樣的情形。也因此,為了要追尋祖先的足跡,現代年輕人利用每年祭典儀式會循著足跡而行,並代代相傳。
  • Pakayni i Niyamay, rakat sa tangasa i tini i Rinahem, mahanay ko rakat no matoʼasay i tiya.
    過去也發現祖先由太昌部落往南下至壽豐部落的痕跡。
  • Sisa, caay pisawad toni a miheca yara to ko rakat, mihemihecaan pito to a mihecaan anini, mirakat to ko pitoay a sining.
    所以,從來不放棄尋根的儀式,至今已延續七年的實踐年輕人很自動的就
  • Haw tangasa tini i Kotofoki ko rakat iri, taw masatoko, mahenay ko rakat no matoʼasay no mita itiya sa.
    最後終於走到壽豐鄉之後,我們的老人家才停止遷徙的腳步,是這樣的。
  • Mahaen ko Cikasoʼen ko tamdaw itiya ato matoʼasay.
    這就是當年七腳川的族人及長輩們的事蹟。
  • Sowal sa ko matoʼasay ri, yo kokoʼen no Ripon no itiniay, tini i saʼetipan haw, saʼetipan a milimek ko Cikasoʼan a tamdaw matoʼasay.
    老人家曾經敘述著,當年七腳川的族人被日本人給追殺的時候,就往西邊的方向躲著!
  • Awa ko kakaenen, o maan ko kakaenen?pacefa sato komaen to hiya ko matoʼasay itiya.
    到了那裏完全沒有食物吃,族人只好就隨便亂吃充飢。
  • Wa o lotongay awa ko kakaenen ri, a mimerec to maamaan aca ka ta madengay a mimelecen, pakaen han to ko lotongay, mahaenay aca ko itiya o kaRiponan.
    而那些嬰兒,族人就是將所摘食物打粉粹擠出湯汁就這樣餵食嬰兒,因此,日據時代就是這樣餵食嬰兒的。
  • O PonoPonoan, tangasa i tini Fodekoʼan i 台東鹿野, soʼelinay tangasa iri , doʼedoen no Ponon ami fitangal haw.
    來到布農族的區域範圍,就遷移到台東鹿野地帶,卻遭受到布農族一路跟隨甚至要被砍頭的命運!
  • Mifitangal ko Pangcah to Cikasoʼan itiya haw, mahaen to, sisa, tangasa ni ri , matini ri, ira ko ni patireng to nika pidoʼedo sapisalisin to no matoʼasay aniniay, mahanay ko Cikasoʼan .
    其實,在那個年代阿美族也會攻擊砍七腳川族人的頭顱,所以到現今我們仍可以看到族人為祭祀祖先的作為,這就是七腳川族人的經歷。
  • Hay sowal kita tonian to taraan naca no mita i tini i Niyamay hananay, ira niyaroʼ to toraan haw.
    在這裡我們再回頭談到有關太昌部落
  • Ciketonay ko liklik, nika sepatay ko ʼemong no 四個城門no pangcah,叫做在我們Niyamay 那個地方荷,奇萊平原。
    四周圍裝設圍籬,共有四個城門這是阿美族群的部落,在我們太昌那個地方叫做奇萊平原。
  • Tiraʼay 奇萊平原ko niyaroʼ,sepatay ko ʼemong, tini i sawalian haw,
    那時候部落就在奇萊平原,總共有四處城門,在那個地區方位是靠東邊。
  • sawalian o rarakatan naca no Ripon ano cima ko micomoday i niyaroʼ, pakayra i sawalian a micomod,
    日本人通常都會在東邊處走動,如果有什麼人要進來部落裡,都會請由東門進入。
  • O romiʼad ko sakatayal amin, tini saʼetipan , tini saʼetipan iri, pifacaʼan piradoman no niyaroʼ o fafahiʼ .
    管理東門的工作都在白天,而在西邊的位置,是部落婦女們洗衣服及提水的位置。
  • Mifacaʼ i tira, ira ko nemnem tira anini 30komo.
    在那裏洗衣服,目前那邊仍有約30尺深的井水。
  • Tiya radoman no matoʼasay itiya, itira miradom, taw so a mifacaʼ to fodoy.
    當年也是老人家專門提水的地方,然後也變成是洗衣服的處所。