- 36
- 0
- 字幕列表
-
Miahowiday kako o polong no Rinahem a sakakaay a tomokan ci Komod tomok.我非常感謝壽豐鄉的總頭目林榮元先生。
-
Yoni pilisoʼ han nako to matoʼasay ko harateng tayni a mi miala to kimad no Rinahem no polong no tomok.藉此採集語料的工作當中,我以探望長輩的心情經由拜訪總頭目獲得寶貴的文化故事與古老的事蹟。
-
Ci Komod Tomok, masinanot ko sowal ningra to pikimad to demak no mita pangcah.從Komod 總頭目的談吐當中,我們看見他對於闡述一件事都非常有條有理。
-
O maan ko sasasowalen no miso Komod Tomok anini han nako? o hiya pakayniay nanotoʼas no mita pangcah parod hananay a kimad.我要確認Komod總頭目今天所要述說的故事是什麼?他說:有關過去所謂爐灶(家庭)這件事情。
-
I tini i kaʼamisan a pangcah hananay i, soʼelinay, adihay ho ko aalaen no mita to nano toʼas a demak.南勢阿美族群充滿豐富的文化故事。
-
Komod 總頭目非常認真地述說著阿美族在過去與爐灶(家庭)在生活中的緊密關係。
-
Kalimelaan ko parod no pangcah, ano tanektek ko parod no lomaʼ i, tangasa i daʼoc ko ngangan nina lomaʼan sanay.爐灶(家庭)的形成乃為根之源,鞏固了爐灶(家庭)這個家族的後代將細水長流源源不斷。
-
Ongalay no mita to fanaʼ to maamaanay nano toʼas a rayray no mita pangcah.我們期望能夠將阿美族早期族人的文化足跡留下來。
-
Ano ira ho ko matoʼasay no mita, paʼicelen no ci falocoʼay a tamdamdaw, milisoʼ miala to caciyaw no matoʼasay.如果我們的長輩們還健在時,我們還有能力有決心實行語料採集的工作時,就要加快腳步將長輩們的語料採集起來,做為傳承我們的下一代。
-
Kalipahakan anini a romiʼad, mitapal kako to demak no mita pangcah, kalimelaan .今天是美好的日子,這幾年對於我們阿美族群的觀察,是如此的珍貴。
-
Hay, sapaini no mako anini haw, pakayniay i parod hananay no mita pangcah.在此,我要分享的是有關我們阿美族群爐灶的文化習俗。
-
Aniniay a wawa caay kafanaʼ to maan ko parod hananay.現代的孩子們並不瞭解所謂爐灶是什麼?
-
O maan ko parod asa ko wawa anini, parod han nanay ri, nano iya no o ʼayaway no matoʼasay no mita.對於現代的孩子來說,爐灶是甚麼呢?爐灶是早期老人家生活中的能量來源。
-
Soʼelinay, ano ira to ko pisalomaʼ, ira to koni paini to pisangaʼ to raʼan parod.因此,如果有建築蓋房子的時候,且也把爐灶立起來了。
-
Adiyadidi ko lomaʼ no pangcah itiya, cakanca ira koni pisaparod.當時阿美族的房子都很小,而且絕對會設立爐灶。
-
Ya parod hananay i, toloay ko fokeloh haw, masa tolo ko fokeloh.所謂爐灶就是需要三個石頭,要三個石頭喔!
-
如果要燒飯煮菜的時候,就將食材放置在爐灶上烹煮。
-
O raʼan i ano asoʼ koni ʼetim no pangcah, ʼah~si saramoday to kiso ancani.有關烹煮,阿美族會很注意這一點,如果飯菜煮得很好吃,總是會問:你成家了沒有?
-
Caay hen, caay ho kasisaramod kako asa, ano tangasaʼ to ko matiniay, sowal sato ko matoʼasay:還沒有,我還沒有成家,當遇到這樣的關懷的時候,老人家就會說:
-
Ira to ko parod no miso sa, parod 就是na i tiraay to ko ni patireng nira to a misangaʼ to ni patireng no lomaʼ, taw ira ko ni sa parod i lalafoʼ no lomaʼ.你有家庭了嗎?主要源頭就是在還未成家前就建造了房子之意,然後這個家庭有了爐灶就算是完善的家庭。
-
O lomaʼ na ʼayaw no pangcah, cecay ko kakafotiʼan haw, cecay ko parod, awaay ko sapad a komaen.早期阿美族的房子只有一個大通鋪和一個爐灶而已。
-
Liyot sa komaen tora toni saparod a komaen to a malafi malahok maranam, nano ʼayaʼayaway a tamdaw.就圍著爐灶吃晚餐、午餐和早餐,這就是古早的生活模式。
-
Soʼelinay, ya parod han iri, ira haca ko ni pateli to raʼna o calaʼ han nanay no mita.此外,爐灶的牆角總會掛設所謂的cala'獵物的頭顱。
-
通常會擺設在爐灶某一處的牆角,就會看見獵物的頭顱。
-
O maan ko calaʼ a sa ko caay ka fanaʼ, o calaʼ hananay, miʼadop ko fafaʼinay haw, talomaʼ iri, o tangal no fafoy no ongay, mamaan haca.不了解的人不知道cala'(頭顱)是什麼?cala'就是當男人去打獵的時候如山豬、猴子或找其他等等。
-
Maʼemin to kaenen ko heci, yo tangal sa ko patelian nanay i tira i karimocoʼ,肉都吃完了之後,將剩下的頭顱,就會高掛在牆角上。
-
Palecad kita, ya tangal fongoh han no matoʼasay na ʼayaw o tangal haw, ya tangal ya okak no tangal,同樣的,過去老人家稱頭顱為fongoh,也就是我們現在使用tangal一樣的意思,而那骨頭頭顱,
-
Sipa pakamit han, pacait han i tira i hiya, ano hacowa ko ni pihiyaʼan na ʼayaw miʼadopan, ca canca iraay ko ni pateli no matoʼasay to raʼan o ʼokak no tangal no ʼaʼadopen yami ʼadopan haca.會長期吊掛在牆角上,老人家不斷的打獵,獵物的頭顱也因此慢慢的增加,只要有獵物自然就會有骨頭可以吊掛起來。
-
Mahaʼenay, maharek kako paini to hiya kongko to piʼadopan o hiya o parod hananay no mita haw,以上,有關狩獵及爐灶故事的分享大概有這些主要的關係。
-
Anini ri, pakayni no mako kakawaw no mita maʼoripay no pangcah,談到這裡,所分享到的是阿美族早期的生活習慣與方式,
-
soʼelinay, patireng ca to to ano pihiyaʼan no mita, pihiya aca ko n mihecahecaan ami ka sasisi no finawlan to nika cima ko misangaʼay to lomaʼ to no lalomaʼan no mita o no niyan o finawlan saan.直到現在生活雖然進步很多,但是當年年有族人分享建蓋房屋的消息,族人仍像過去一樣充滿著對親朋好友的祝福。
-
Ira ko pisisi no tomok, kiso a ci tatodongay ci manan a mi sangaʼ to lomaʼ, kiso i cima, hacowaʼay a romiʼad, i cowa malingato,頭目會分配族人分工,如安排你來蓋誰的房子,另外一個人又該協助什麼工作,日期、時間及地點都有所規劃。
-
Malingad tayra i roma a papalomaʼan sa, itiya ira haca ko pisalomaʼ, felon sa ko niyan o pangcah a tayra misangaʼ to lomaʼ.蓋完了這一戶房子,擇日準備要到另外一家的時候,族人會主動成群的去幫忙。
-
Cecay tosa a romiʼad mapatireng to ko lomaʼ, mahaʼenay ko kakawaw no mita itiya.通常一天兩天就能將一棟房子蓋完成,這就是早期我們族群的互助合作的型態。
-
Sisa, ira ko yo mipadamaʼ hananay mita a kakawaw to sakayitini lalafoʼ no lomaʼ finawlan aca.因此,我們有相互扶助的傳統習慣,無論是親戚家人甚至部落的族人都是受扶持的對象。
-
Itini aca niyaroʼ caay ka palatek sa mimelaw to ka ʼa!awaʼa awaay ko lomaʼ nira lalomaʼan nina fiyaw no mita sa , caay pisalongoc caka saan.在我們這邊部落的族人,都會關懷其他族人是否已經有房子住了?而不會眼睜睜地看著族人們的期待。
-
Sa, o matiniay a falocoʼ, kakawaw no mita o pangcah, aniniay a cikay awaay to mahanayay a kakawaw no mita.如今已不再能看見如同阿美族群互助合作關係的形象了。
-
Misalomaʼ saʼan(saan), o riʼan to o tiking kongkoli to ko lomaʼ maanen mipadang caay to, o pida to ko sapipadang to mahanay.已經進步以鋼筋水泥屋的建築了,最後只能用金錢來請工人協助幫忙建築的型態。
-
Ira aca ko saka ngaʼay no ʼorip no mita, a matiya awaay ko tatiriʼan iso saan iri, soʼelinay misangaʼ to ko sapitiraan.其實,現今若仍存在著沒有住處的人的時候,仍有善良的族人會協助幫忙簡易的住處解決貧困的族人。
-
mahaen aca o madipot ko niʼan o tamdaw no mita.就這樣阿美族人堅守秉持著相互扶持及互助合作的信念,要照顧好自己的族人。
-
Sisa, tangasa anini mahaen to, mapapaini kita i tini a niyaroʼ, kapah to, sasakapah no niyaroʼ no mita saan kako haw, tangasa ko mahaʼenay ko pikowan no mita.所以,這樣優良的傳統習慣一直到現在仍然保有著,這個更是族人重要的典範值得傳承下去。
-
Ahowiday han nako kamo o tapang, ira ko falocoʼ namo mitengil tina kongkoan no saʼopo no finawlan o Tomok no Rinahem ci Komod Tomok.在此感謝上級長官及聆聽者對於壽豐鄉總頭目Komod林榮元先生認真 的分享!
-
Rihaday han ko harateng mitengil tina radiw no itini no Kalingko a pikowan no Rinahem i Fanawan a niyaroʼ, aray han nako kiso.請最親愛的族人及好朋友們用輕鬆的心情欣賞花蓮縣壽豐鄉池南村部落的創新歌謠,謝謝您!