- 40
- 0
- 字幕列表
-
宜蘭市語言推廣人員/Daya 陳姑亮第一季 語料採集主題: 禁忌篇 受訪者:陳秀珠
-
I ti:ya ho ko demak no niyaroʼ no misacawiʼay早期時代 靜浦部落之習俗
-
Hakeno ko demak noya matoʼasay iti:ya ho早期部落村民之習俗
-
Ira ko demak awa ho ko dingwa awa ho ko lapa⌃ sapahiya to niyaroʼ當時 如果有重要事 沒有電話 又沒有廣播器材 可聯絡 真的很不方便
-
Tayra sato i tingroh no kilang mikalic koya mililiway a tamdaw廣播人就爬到最高之樹幹 呼喊 部落之民眾 當天事宜
-
Kilimen niya ko mato ʼasay ko fangca:lay ko ngihaʼ部落耆老挑選一位嗓音嘹亮的壯丁
-
Kiso ko mamilekal to finawlan你負責呼喊部落的所有事宜
-
Kalic sato i kamorow koya mamililiw iti:ya ho早期負責呼喊部落的男壯丁爬到榕樹最頂端之樹幹上
-
Ano mifadic to lomaʼ nima itira to mikalic如果有家戶要修繕房屋時男壯丁就會爬這棵榕樹
-
O~~y mifadic to lomaʼ naira saan panganganen ningra koya lomaʼ報告訊息 歐~~伊 今天某某家戶要修繕房屋囉
-
Kamo kapah ano honi mifadahong to lomaʼ nangra sa kiya pililiw noya matoʼasay部落所有的青少年今日的任務要修繕某某家的屋頂
-
Mitengil kono itiyaay ho a kapoh sa早期在農業時期的青少年們 比較順從工作之間的合作。
-
Salomaʼ sato to romiʼad matira整天就在做房子的工作
-
Oroma sato o hiya no misaPangcahay部落族人另一件事
-
O niyam o Cawiʼ a niyaroʼ kora matiniay ko demak這是我們靜浦部落的習俗
-
hakeno to no iromaay別的部落是否也一樣
-
Matiya sato ira ko paysin部落如果有禁忌之事
-
Paysin omaan ko paysin niyam matoʼasay kaemang ho ko mako itiya當時我還小，不明白什麼是禁忌及長輩的禁忌
-
Paysin anini san ano ira ko mapatayay cay kalingad koya matoʼasay如果今天是禁忌的日子，有人逝世，這位長輩就不會外出做事的
-
Milekal koya matoʼasay O~~y kita o finawlan Paysin anini san耆老在呼喊 歐~伊 部落族人今天是禁忌日
-
Midongec koya matoʼasay tayra i lotok midongec to talod cay kalingad雖然 不宜工作 可是 允許山上採蘆葦心野菜等
-
Hay很尊敬 ho ko no itiyaay ho a demak ira ko mapatayay以前的人對於部落有人往生相當重視及尊重
-
Tayra i lotok midongec mitangoled koya matoʼasay itiya ho samatira當時之禁忌 可上山採野菜 及木耳 族人生活就是如此
-
Haen: sa kiya demak noya matoʼasay itiya族人生活就是如此
-
Ano omaan ko a ira ko lifong anosa miala toya salifong a kilang如果有疫情 族人去採消疫情的植物
-
O salifong han koya matiraay malecaday otalod i:raw italadaw molengaw koya matiraay在溪邊有長出類似蘆葦草的防疫的植物
-
ti miala a cangoʼot ko kakaya san miala toya ʼoway no lotong疫情植物不夠長 再去採集泰山猴子樹藤
-
Pafalat hanto nira itolas no niyaroʼ itiraw tora salopiko⌃村民把泰山猴子樹藤 橫吊在村莊尾端的馬路 在轉彎處 防疫情作用
-
Tating hanto nira hatiya orawan ko takaraw koya pitating nira tating hanto nira mipafalat i lalan高掛在馬路上來擋住疫情
-
Oyasa a romaroma polol polol hanira koya talod telien nira i sasera另外類似蘆葦草打結 一坨一坨放在地面上
-
Minokay sa kami amicodad omaan kora matiniay akapiʼawas san ko tao放學時就會見到這些植物在馬路上 周邊人說不宜踩踏
-
liya:s han niyam koya polong noya matoʼasay a miliyas mahaen sapimaan koya polong sapatalaw nira to kawas我們就從植物邊走過 這是什麼作用呢 耆老說擋住防疫的植物草
-
Caka talaw han nima teli han nira patatikol kiya ta teli:han to nira miteli這種植物 村民都放在地面上 擋住疫情 細菌可能會怕這種植物 不會進入村莊
-
Adihay ko mahaenay iti:raw ina hanako o sapisalifong sa koya matoʼasay我問媽媽 為什麼 路上有很多一坨一坨植物放在地面上 媽媽說 耆老擋住防疫的植物草
-
A o matiraʼay haensa cay pisolingaʼ a miliclic masamatira ko demak no iti:ay我沒有很深入去了解早期部落人的事實 原來如此
-
Matiya sato adihay aca ko salisin no hiya當時有很多各式各樣之祭典
-
Pisapoʼoan sato pisapoʼoan han manhan ko no anini pisapoʼoan稱之為Sapo'oan(播種祭)，不知道現今此事叫做什麼
-
O titiay ko kakaenen caay ka komaen to foting pisapoʼoan hai pisapoʼoan han kora只能吃肉類，不吃魚類，這個就叫做Sapo'oan(播種祭)
-
Yahiya haw o tefon yarokrok icowa koya rokrok kiya所有之水井或泉水
-
Patilien nira to toron ya titi ko rokrok hay mamaan ano telien namo itira他們就將麻糬及肉類放在泉水井旁，問你們為什麼要放這個 ?
-
Miladom sato kami o wawa ho o tayhaw koya sapiladom我們小時候用竹筒去挑水
-
malimanan ira ko toron itiraw i tefon ney han koya matoʼasay我問家父泉水那裡 為什麼要放麻糬及豬肉呢
-
Mipakaenan hay caay ka kerah ko tefon saan koya matoʼasay itiya ho家父說播種祭必須要祭拜 泉水或水井也不例外 因此水井的水 源源不斷 部落就不缺水
-
patelien ira ko titi ya toron telien nira itefon hay caay kakerah saan播種祭必須品豬肉及麻糬 一定要放在水井及泉水旁 水源不斷
-
ta mama ira ko toron i:raw toya piladoman niyam i fowa⌃ han爸爸，我們取水的地方Fowa^有麻糬在那裡餒
-
cayay o mipatelian no matoʼasay kira sakaeca kakerah no tefon爸爸回說:不是的，那是特別放在那裏祭拜泉水的，如此才不會乾旱缺水
-
Nawhan pisapoʼoan anini telien to i tefon ko hiya ko titi ato toron sakiya家父說:因為今天是Sapo'oan(播種祭)，所以要放這些祭品在泉水井水旁
-
A o matiraay sa kiya wawa itiya ho masamatira kono itiyaay ho a demak小孩不懂 原來早期處理事就是這樣
-
Matiyasa to pi:na a maherek misacepoʼ ka matama to ka ciherangan過了捕魚祭之後 剛好是夏季時期
-
Safoladan:san cay ka ʼorad pi:na romiʼad a folad cay ka ʼorad sacecay han a tofolad cayka ʼorad整個月都沒下雨
-
Mililiw to koya maponengay ko faʼinay ya maponengay ko fafahi就通知寡婦及鰥夫
-
ya awaay to ko tihi no faʼinay awaay to ko fafahi也就是沒有老公 沒有老婆的族人
-
Saʼopo han to nira tayra i Taladaw tayra sato i Taladaw koya awaay to ko tihi a tamdaw他們就聚集在秀姑巒溪出海口
-
Cifalecay han no matoʼasay koranan cifalecay han cay toka citihiay寡婦及鰥夫之稱謂叫Cifalecay
-
Ano pacekok kiso mafahaʼ kiya no matoʼasay itiya ho耆老有吩咐 不要被他們驚嚇
-
ano mapacekok tora matiraay o awaay to ko tihi san kiya matoʼasay ho tiya ho早期 耆老說 不要被他們驚嚇
-
Tayra sato i Taladaw lalesiʼlesiʼ sato cangra toyananom itira i Taladaw mikefoh涉水到秀姑巒溪水中用雙手用力撥水
-
Kaʼorad to matini watah to katenes cay kaʼorad hoy:hoy: sakoya ci falecay itira寡婦鰥夫 喊著 下雨喔 下雨喔 已經很久沒有下雨 hoy : hoy :
-
cayay pinengneng koya a lomanay yasa cangra koya itiraay他們正執行時，部落的人不會去看不會靠近他們
-
So⌃elin anca maʼorad ney tiyadada:ya haw maʼorad真的到傍晚就會下雨
-
ano mahiya kiya pihiya nangra haw maʼorad koya pisalisin noya cifalecay a tamdaw hai寡婦鰥夫 他們用心祈求 一定會下雨
-
no itiya:ay ho kira matiraay milaliway to ko tihi早期之寡婦鰥夫之 禁忌
-
Han sa ko matoʼasay a:ka kasadak mafodoʼ sa ko matoʼasay masiniʼada to ʼalomanay saan koya matoʼasay耆老有吩咐 寡婦鰥夫 絕對不宜出門 以免水災害人害己
-
Cay kamatiya no aniniay awasa ho patay saho ko tihi patedo sa misalama kono anini時代改變 不信禁忌 另一半剛離開人世就四處亂跑
-
caykasaan kono itiyaay ho makongcen?? kono itiyaay ho不比早期年代 遵守部落規範
-
Ano caho ka raʼod ko ilisin ano mara:ay ko ilisin規範一定要經過豐年祭典 才允許外出
-
na mapatay kora faʼinay iso cay ka ngaʼay masadak malingad如果夫妻另一半往生時 不可外出或工作
-
Hanaw no ira kora kamamangay a omah no matoʼasay han所以長輩會開墾一些小塊梯田
-
O pitakawan noya cifalecay malingad sakiyami komatiraay saan寡婦鰥夫偷偷耕做的地方
-
ta masamatira koya matoʼsay somowal kiya ina kakonan yamakosaan iti:ya長輩都是如此 我婆婆告訴我說 當時的她
-
kaemang ho cingra awa to koya faʼinay nira cayay他還年輕老公就去世了
-
Awa ho ko tatahengan san nengneng: han ako i lalan san tayra i riyar sa kako早期家裡面有廁所 為了要去海邊上廁所 先看外面有沒有人
-
ano awa to koya malingaday sa ci:kay sa mitafesiw to lalan san部落人都去工作 路上沒人時 用跑的到海邊上廁所
-
Ano maʼaraw no finawlan san misopaʼ ko finawlan san如果部落人看到妳外出就會吐口水
-
pay: watah: ko pilokes saan maketer ko itiyaay ho saan被吐口水 責罵
-
Ti o ngangingoyay nako ladom: han ni ina ako i Taladaw san我使用的沐浴水 都是媽媽從秀姑巒溪辛苦挑來的水
-
cay kangaʼay masadak talacowa saan i lomaʼ saan因 不允許出門 我每天待在家裡
-
Ta ya ina nira ci Ngifet kiya ina nira她最偉大的媽媽名叫 妮妃德Ngifet
-
Lado:m han ni ina ako kiya itira ho i Cawiʼ koya lomaʼ nira當時的家在靜浦部落 沐浴的水 都是媽媽從秀姑巒溪挑的水
-
Lado:m han ni ina ako i Taladaw ko sapingingoy ako saan matira kono itiyaʼay ho ko nika媽媽每天從秀姑巒溪挑沐浴水 讓我洗
-
Mado⌃do ho no saetip anini manengneng ho ako ney到目前我目睹 光復鄉之阿美族人 維持保留祖先之習俗
-
Ca⌃ay oya cayka ya citihiay ho a tamdaw cayka 在一起 mi malahok cidek han cangra i lalomaʼ長輩有分付 剛往生的內人 不允許與其他人坐在一起吃飯 她在屋裡吃飯
-
Ya awaay to ko tihi patihi han no tatolo a tamdaw kora yamapatayay to ko tihi有兩三位的鰥夫寡婦陪他吃飯
-
Patihi han nira koya mapatayay anini a faʼinay kiyami先生剛往生婦人 有鰥夫寡婦陪她
-
Patihien noya awaay ko tihi i lalomaʼ a komaen mahaen kono saetip mahaen ho光復鄉阿美維持的狀況 有鰥夫寡婦陪她吃飯
-
O no Cawiʼ to ko awa:ay kira cay kahaen kono Cawiʼ nengnengen ako anini目前靜蒲部落好像已經沒有這樣的習俗了
-
no i tiyaay ho mahaen samatira kono itiyaay ho早期的年代習俗就是這樣
-
Ano mamaan to ko hiya ca:yay pihiya kono itiyaay ho早期有這種事 盡量不做任何事
-
So⌃elin masadak koya awaay to ko tihi anca fo:doʼ san tataʼang ko ʼorad tataʼang ko ʼorad鰥夫寡婦不聽禁忌 出門工作 真的會水患
-
masadak koya mapatayay to ko tihi hayi masadak talacowa palafang mafodoʼ鰥夫寡婦跑出去做客也會下大雨
-
Hanaw maketer koya matoʼasay watah: ko pilokes村莊的耆老都在責備他 太過份了
-
nengneng han o kapanayan matira cay kasadak san kiya matoʼasay itiya ho maketer自己要知道 稻穗已熟了 不應該外出
-
Misowal kiya ina takonan itiiya ho maha:en ko mako sa我婆婆告訴我 這就是我的例子
-
Hanaw ano mangata ko ilisan ano mapatay anini ano 一個月 mapatay koya tihi iso如果先生剛去世 不到一個月 接近豐年祭典時
-
比如說 ya mako a tihi mapatay anini a folad ta 一個月 miilisin katayra mi參加 saan先生剛去世不到一個月時 一定要參加豐年祭典
-
Katayra mi參加 tora pi i lisin ano hinatosa kiso mikaliyon noka:y hanto saan一定要參加豐年祭典 妳只要跳兩圈就可回家
-
Hinatosa kiso mikaliyon tiya ilisan mi參加 to ilisin ta nokay han to saan妳必參加豐年祭典 只跳兩圈就可回家
-
Nawhan misapaherek to demak saan因為如此就可把事情結束掉
-
ta miilisi:nay to saan maengaʼ to masadak malingad saan參與過豐年祭典可以外出工作了
-
Ano mara:ay ho ko ilisin 一年 ano sa 一年 cay ka sadak saan如果一年才有豐年祭，守寡者也要等1年才能外出
-
matira kono itiyaay ho matoʼasay sakira matira kono iti:ay ho早期長輩們說 這是部落之禁忌
-
Mafao ko panay sato mafao adihay kya mikoyoday totayiʼ afao no panay kiyami satomiliʼ sakopanay cayay hai如果稻穗長出蟲了，就是背著屎的蟲，整片稻穗看起來很雪亮
-
Tayra i omah misail koya awaay to ko tihi a tamdaw並請鰥夫寡婦前往田裡行法術驅蟲
-
Maanen nira saw karop karop han nira mihaen tiya hiya sa kako mikarop falah han nira tayra i ʼalo用揮一揮收拾的動作，將蟲聚集起來再從河邊丟棄
-
Tolon han nira mitolon omaan koya sapi karop nira加上咒語，他們的咒語是什麼樣子?
-
O misangaʼan nira o ʼaol haen hanira misatipid cayay道具是竹子製作成扁的刮刀形狀
-
Haen han nira kira kafit sato koya fawo a手這樣一揮，蟲就黏在刮刀上
-
ya ʼaol pelaʼ hanira masatipid caayay haen haen hanira就是將竹子剝開後，就成扁平的盤子的樣子
-
O hiya nira o pinangan nira no lalima lima kiya fao kira falah han to nira tayra i ʼalo形式上的做法 可能刮除3，5隻 再把蟲丟到河邊
-
misalisin a mitolon tolon han nira matira kiya matoʼasay itiya ho matakop ako koranan當年我還是有遇過這樣的法術跟咒語
-
Masamaan koya pitolon nangra妳還記得他們唸的咒語嗎?
-
ma:an ko mitengil koya wawawawa ho cay pisolingaʼ mitengil我年紀還小 沒有注意他們唸唸之咒語
-
Masamatira koya matoʼasay itiya ho早期村民之耆老方式
-
Mafao ko panay sailen iho saan koya falocoʼ ako當時心想 稻穗長蟲也要祭拜喔
-
mana haenen han ako hay milaliw kora fawo san ko ramatoʼasay kira問家父說 為何祭拜 這樣做蟲就會消失
-
wamatiraʼay sa ko mako itiya ho samatira原來如此
-
matira kora kafanaʼan ako ano caay kasomowal koya wina itiniay聽了我婆婆說明才知道這們事
-
caayay kafanaʼ kora mako ira kora kimad nira hanaw mafanaʼ kora mako hatira kora kafanaʼan如果婆婆沒有說故事給我聽我也不知情
-
Nengneng hato minokay micodad ira to ko falatan itiraw i sampar放學回家路上 部落的年長者 又再擺橫放的植物 又怎麼了
-
mimaan to kona matoʼasay san lawla:san ko wawa cay kafonaʼ to matoʼasay itiya ho部落又怎麼了當時幼年的我們只會玩耍.不知道部落長者們的事情
-
Ta ya cikawasay masakero caayay巫婆是不是會跳舞
-
masakero⌃ ko ci kawasay itiya ho tatihi niya lomaʼ niyam hiwawa祭師是我的鄰居
-
Dadaya mikiʼaraw dadaya mikiʼaraw mao:lah ko wawa小孩喜歡看祭師舞 每天晚上去看
-
Nawhan awa ko tilifi itiya ho Mao : lah ko wawa mikiʼaraw tora sakero salongan kora sakeroʼ nira salongan因為以前沒有電視 常常跑去看祭師作法 因為他跳得很好看 我們很喜歡看
-
Masamaan kora sakero nira kasakero ho haen katomireng haen saca haen saca kosakero noitiyaay ho那個舞要怎麼跳.要這樣跳雙手擺動
-
inhoho san mafokilay kako haen saca matini i haen: saca就是這樣跳雙手擺動
-
Ta ano ira koya maan nira ta matini malecad tamatini yi o sa kiya sakeroʼ noya itiya ho然後 如有特別的事 巫師的舞步 是這個動作 手搖擺一上一下
-
tosaca koya sakero nira hai cayka adihay他的舞蹈只兩種嗎 是的 不多
-
matira tosa kora perok nira hai cay ka adihay ko sakero no ci kawasay itiya ho歌謠也只有兩種嗎 是的 巫師的歌舞不多
-
mansa kora sakero tahira ca o ladiw nira wa mafokel kako to ladiw tadafo:kil ako tora ladiw nora cikawasay他們舞蹈呢 祭舞就這些嗎 還有歌謠呢 說真的 巫師的歌謠 我真的不會唱
-
Adihay ora ladiw nira o nora milecaday a ladiw ko adihayay有很多歌曲 答唱的歌比較多
-
sasalo:ngan kono nira a milecaday a ladiw都是有意義具象徵性的歌曲
-
maherek masakero wa mahehek masakero omaanca awa aroʼ sato cangra ari跳完之後他們就靜坐聊天
-
(end)宜蘭市語言推廣人員 Daya Nakaw陳姑亮 第一季 語料採集主題: 禁忌篇 受訪者 : Masako 陳秀珠 故鄉 靜蒲部落 攝影 : Daya Nakaw陳姑亮 剪接:Daya Nakaw陳姑亮 製片:Daya Nakaw陳姑亮 翻譯 /上字:Daya Nakaw陳姑亮