跳到主要內容區塊 :::
:::
  •  88
  •  1
  • FB圖示
  • line圖示
TIME:

  • 字幕列表
  • 第一集 ngaayho salikaka mapolong
    你們好
  • ci Laya ka ngangan no mako
    我名叫拉亞
  • o nano foksi itiya ho ko saʼayaway ako a tayal.
    我的第一份工作是當任牧職
  • a saka tosa haw i , malalipoing ko tayal no mako.
    第二份工作是當立法委員
  • sako tolo mala "Co-We" no "Ta-Pe-Si-Se-Fo" Yingcomico Iingkay
    第三份曾任台北市原住民族委員會主任委員
  • ta maherek haw i, o 大腦農夫.
    之後 就發屏大腦農夫
  • 認知發展訓練師 ko tayal no mako
    認知發展訓練師的工作
  • maan konini a 大腦農夫 sanay haw i.
    什麼叫做大腦農夫
  • mipadangay midiwadiw
    是在協助
  • to lakaw no ponoʼ ita
    清理我們腦部裡的垃圾
  • caay katatotong misaetay to falocoʼ ita.
    如潛藏內心深處不必要的困惑
  • to ʼadingo ita to fokil ita haw i
    我們的魂及種種無知
  • pakayni tonini pidiwadiw
    透過腦訓練
  • matayal no mako a misaliyaw to saka ngaʼay no orip ita o tamdaw
    找到自己最美好的生命
  • han ako a mikangtan a misiwkay itakowanan
    在此簡單的自我介紹
  • o roma sato haw i
    另外
  • o maan ko talicayen ita anini
    今天訪談的主題是
  • ano saan pakayniay itini i palowad to sowal no mita o Pangcah
    關於推動阿美族語語言振興
  • o sawal no citangalay no 西方哲人
    中國有位西方哲人
  • o sawal hananay how i o todongay a sakaki
    語言是進入一個民族心臟的鑰匙 sa
  • o maan tatodong konini
    那一樣是正確呢
  • o sowal hananay haw i
    語言就是
  • o todongay o sakaki o sacocok han no roma a niyaroʼ
    語言是民族心臟的鑰匙 其他部落有不同的說法
  • o sakafanaʼ ita a mikilim
    有依據及方向尋找
  • talalomaʼ no adigo no finacadan
    那最靈魂最深處人的狀況
  • a misapinang o maan ko sakaciepoc nonini no nian a finacadan sa
    首先要釐清我們的民族到底要引導到那個方向
  • hatiraay ko tayal no sowal hananay
    這就是語言的重要工程
  • saka onini ko tapngang a sowal ita anini
    為此, 這是我們今天要談的重點
  • to pakayniay to palowad to sowal no mita o Pangcah
    要如何振興我們阿美族語的語言
  • ano haratengang i
    嚴格來說
  • onini o sowal no mita o Pangcah
    有關阿美族族語的語言
  • 母語 sa ko sowal no kaping
    母語是漢人說
  • ano caliw han konini a sowal haw i
    若套用這句話來說
  • o sowal no ina sanay ko tatodong tonoini
    母語是母親的語言才是正確說法
  • onini a sowal ita o Pangcah
    阿美族語
  • nai hakowa malasawad
    曾幾何時消失了
  • nai hakowa a misahekeno to kita
    曾幾何時我們漸漸忘本了
  • nai hakowa a maketong konini a fanaʼ no mita o sowal hawi
    曾幾何時我們斷了語言根本
  • o ʼicel no "Ko-Ka"
    是國家力量
  • o 國家政策 sa
    是國家政策
  • yo tahini ko "Ciw-Ka-Ming-Kok"
    國民政策來台時
  • Pakayni i pacekok no falocoʼ nangra
    關於他們心理的錯愕
  • naw han i , o pitengil nangra to sowal ita o ʼAins i
    為什麼呢 他們對阿美族的認知
  • ano do⌃do han kono fingkiway han
    若隨著學者們 的說法
  • sa rocek han a lalimaay a 語系
    有五個語系
  • saka cecay haw i , o 恆春阿美 saan.
    第一是恆春阿美
  • saka tosa haw i, 馬蘭阿美 saan
    馬蘭阿美
  • saka tolo i, 東海岸阿美 saan.
    海岸阿美
  • saka sepat how i, 秀姑巒阿美saan.
    秀姑巒阿美
  • saka lima haw i, o 南勢阿美 saan.
    南勢阿美
  • limaay ko nisangaan no mifingkiway
    學者們研究共有五個語系
  • tonini a pakayraan to sowal ita o Pangcah
    關於我們阿美族的語言
  • nikaorira , soʼelin limaay hakiya ?
    真的只有五個語系嗎
  • ano haratengen ita mahecad no mako a niyaroʼ
    想想 誠如我的部落
  • Makelahay i fatihi haw i, o Tapowaray.
    真柄部落 隔壁是大俱來
  • itini i o "Ciw-Kangngan"
    長光部落
  • onini a tatolo a niyaro i
    這三個部落
  • romaay to ko sowal
    就不同的語系了
  • cecay ko laʼed to ʼalo.
    只有一條河的距離
  • cecay ko laʼed to pakayni ʼatoʼatolan haw i .o romaay to ko sowal
    或是一道堆砌石 牆的距離 就不同的語別
  • mahecaday to "Ta-Fa-Long" ato "Fa-Ta-Ang"
    就如太巴塱和光復的光景一樣
  • 所以 ano oniniay i, o maan ko tatodong no sowal no ʼAims hanay.
    所以五個語系來訂定阿美族語系
  • mahecad caay katatodong ano tapalen no mita
    對我們族人來說是不合理的
  • ano pakaynien i soʼelinay
    實際來說
  • saka adihay ko karorayan ita mihalateng
    太多的困境
  • tonini a mipalowadan no "Ko-Ka"
    對於國家的政策
  • naw han i , ya sowal ako ako honi.
    為什麼呢 誠如我前面所述
  • oni sangaʼan no kitakit ko saka lasawad no sowal no mita
    政策讓我們的語言自動消失
  • 所以呢 miliyaw kita milongc to ʼicel no "Ko-Ka"
    所以呢 我們還是會借由國家力量
  • a mipalowad to sowal no mita o Pangcah
    推動復振我們阿美族語言
  • ano harateng haw i, caay katatodong ko hatiniay nipalowad sa ko mako
    我認為 這樣的復振方式並不理想
  • naw han i, o 母語 sanay
    怎麼說呢 母語
  • i lamit no ina o litapangan a palowad to sowal no ʼAmis i.
    阿美族語必需從根本復振作起
  • makilim ita ko soʼlinay a ʼadingo
    會找到原住民真正的靈魂
  • no Pangcah no ʼAims sa ko mako amitapal.
    對於阿美族人的呼籲
  • tinakoen ita tono "毛利族"
    就毛利族的經驗
  • onini a saka ira no sowal no 毛利族 haw i
    毛利族的語言復振
  • nani do⌃doan mikinafalah ko ʼoirp no 毛利族
    毛利族 白人 是冒著生命危險得來的
  • a minanam tono kahecalay tamdaw
    學習白人文化
  • mahecad e:min sa minanam to to fanaʼ to taneng
    就好像全面學習他們的智慧.聰明
  • to limoʼot to masamaamaanay no kohecalay tamdaw
    學習白人各式各樣的智慧條例
  • o fanaʼ no 毛利族 haw i,
    毛利族的智慧是
  • dengan o pina:nam tono kohecalay tamdaw
    只有學習白人的文化
  • ko wayway taneng fanaʼ
    行為 知識 智慧
  • ta ciepoc ko ʼorip no niyam
    我們的生命才有意義
  • na saan ko malitengay
    這是長者的期待
  • nikaorira minanam to cangra
    然而 他們學習
  • cecay soʼot ira ko pinapina a mihecaʼan to i
    一百年to i,
  • tapal han no inaina no matoʼasay
    當母親或老人家呼籲的時候
  • caay to kamatiya o 毛利族
    毛利族的內涵早己蕩然無存了
  • no matira to ko pinangang no teloc no niyam sa
    為什麼 我們後代的行為舉止
  • ma fokil to mangodo to malitengay
    已經 不懂得對長者或耆老們敬老尊賢
  • misahakeno to to lamit no 毛利族
    開始否認自己毛利族的根系
  • misairairay to minapec to to ʼorip no tireng itiay ho
    開始驕傲了 並岐視自己生命文化
  • saka fahekaʼ to ko matoʼasay no 毛利族
    毛利族 為此 毛利族的長者們非常錯愕
  • mangaʼay haenen hakiya ko ikoikor to teloc ita saan
    未來我們的後輩子孫會面臨文化危機
  • caremcem ko falocoʼ nangra a mitapal tonini.
    他們感到擔心憂慮而呼籲這事
  • saka ?? o kita o inaina no niyaroʼ
    為此 我們身為部落的婦女們
  • papina ho naʼay to papitiliden ta ko wawa ita
    不要讓我們的孩子們
  • tayra I no kohecalay tamdaw
    到白人的學校讀書
  • O fangca:lay ko no kohecalay
    白人常好
  • ?? ira ko no fangcalay no kohecalay tamdaw
    白人也有很好的人
  • o saka ciepoc koni o kohecalay tamdaw saan kiya fanaʼ ita.
    (無中文紀錄)
  • e:min han ta patayra i no kohecalay a tamdaw ko pinanam saan
    全部把他們送入白人區受教育
  • nikaorira matapalay ita a heci haw i
    可是 我們所看到的結果
  • matomatomay misahakengno to
    是個耍酒瘋的 是個忘根的
  • napec to kitanan maan sanay kora matiniay
    是被欺壓的 這是為什麼原因
  • o fangcalay ma 進步 ay sanay a sowal sa
    不是美好的 進步的嗎
  • hatira ko pitapal no ina no niyaroʼ
    部落的婦女們鄭重的呼籲
  • saka naʼay to papitiiden ko wawa ita saan
    然而 我們決定不要讓我們的孩子們去上學
  • tomangic ko ina no 毛利族
    毛利族的母親們哭了
  • nanoiya haw i, kita sa ya itiyaay ho
    既然如此 從我們自己開始學習古時
  • masamaan ko palatamdaw no mita
    如何教育我們成為有生命的人
  • i niyaroʼ ho no mita haenen ita
    前部落做什麼 就跟著學習做
  • do⌃do han ta kiya no matoʼasay itiya ho
    學習列祖列宗耆老們的文化習慣
  • itiya alatek caay kahaen ko teloc ita saan
    也許在當時 我們的後代不會有這種殘狀
  • saka onini a masiko to cangra
    他們為此努力而成功
  • saka ira to ko 幼稚園 小學 國中 高中
    就有了幼稚園 小學 國中 高中
  • maherek tonini a pitapangan no 毛利族 ta
    整個毛利族的根系建構好
  • tahiraay i papotal a minanam to no
    才去學習那些
  • 白人a 價值 白人的知識 白人的哲學
    ( 請用阿美語翻譯 )
  • sa kono kaping
    漢人這麼說
  • o hatiniay ko taneng nona ina
    這群有智慧的婦女們
  • sa masangaʼ ko 毛利族完全中學 sanay a demak.
    才完成建構毛利族的完全中學
  • saka onini mapatayni i Taywan itiya 1996年 haw
    這個進入台灣時是在996年
  • mahemak to ko mafanaʼay a wawa nomita haw i,
    我們的原住民的孩子們欣喜若狂
  • militapang to nanay haenen ita ko sowal ita o Pangcah saan
    族人的孩子們 說 但願也能比照他們
  • masangaʼ koya 母語巢 sanay i 台北市政府 itiya
    就在台北市政府成立母語巢
  • nano iay haw i tangasa anini
    從那時期到現在
  • masamaan ko fanaʼ ita tonini a ninanaman ita
    對學習母語的認知我們學到了什麼
  • na:nay matiya o no 毛利族 ya sanay falocoʼ ita
    最終目標 我們的祈望也能像毛利族一樣
  • palowad naicoway a lamit i niyaroʼ
    振興札根 從部落做起
  • i malitengay i matoʼasay
    從耆老 從老人家起
  • haenen ko pido⌃do to sowal no ʼAims a nipalowad
    依著列祖列宗的母體教育走
  • itiya matatodong a makafit i doʼes no ʼorip ita
    生命才能從根本接軌環環相扣
  • i pona no ʼAmis litapangan no Pangcah itiya
    從阿美族的根本 由肚臍也就是母體教育起
  • haengen ko pi 發動 haengen ko litapang
    要從這樣的想法發動 從根本做起
  • haenen ko pinanam
    要這樣的決心學習
  • itiya masalalan ko pinanam to sowal no ʼAims
    這樣學習才會有方向目標
  • nikaorira tapal han i matini haw i.
    可是 我們現今修正方向時
  • mararaw to ko demak no mita a misafalocoʼ tonini,
    對於初衷計劃目標我們迷失方向了
  • matiya caay katatodong,
    這個並非這麼理想
  • caay karaheker naw han i.
    也非滿意的 怎麼說呢
  • ya 源頭 ya lamit no sowal no ʼAims haw
    就阿美族語言的源頭來說
  • i niyaroʼ ya malitengay
    是從部落 老人家與耆老
  • ya mafanaʼay to litapangan
    有智慧的歷史故事源頭者
  • to likakawaʼ no niyaroʼ
    歷史故事由來
  • masamaan ko pidipot to finawlan
    部落歷史傳說故事 族人如何延續生命而存活
  • masamaan ko pikinafalah
    又如何犧牲生命
  • a ciepoc ko kahacecacecay no finawlan no niyaroʼ
    讓部落全體的族人們 各個更有價值
  • maanen itiya awa ko macahiway
    對於飢餓貧窮者要如何照護
  • maanen itiya awa ko tomangicay
    如何做 才不會有哀哭的人
  • maanen itiya a awa ko fafalahen a malatamdaw
    如何做 才不會遺漏要成為有價值的人
  • o malolopay makedec
    是絕對的團結綁在一起的
  • naw han i, o 文化 hananay i
    然而 文化是什麼呢
  • o ʼorip sa ko tapal tonini a caciyaw no "Ho-Lam"
    漢人怎麼說 語言是生命的鑰匙
  • saka onini a pi母語 hananay haw.
    為此 母語餒
  • ano miliyas ho toni a litapangan
    假若離根了
  • a pona a taneng haw i
    離本位了
  • pakaynien ita i ʼicel no "Ko-Ka"
    借由國家力量
  • pakaynien ita i ʼicel no 學院 haw
    學院的力量
  • o mafokilay to sowal no Pangcah
    既不會說阿美語
  • madoʼengay to sowal no Pangcah
    又不懂阿美族語其意涵
  • a pasifanaʼ haenen ko tayal tono Pangcah
    以上都不會 又怎麼教育阿美族人呢 豈不是瞎子摸象嗎
  • haenen ko pidemak to palowad to sowal no ʼAims
    如果用這樣的概念振興阿美族語
  • ano sanay haw, mararaway konini a lakat
    這樣的路徑
  • no palowad ita to sowal no Pangcah
    阿美語言復振是行不通的
  • anca ho kita pitiko mihansiʼ mihayda
    假設沒有徹頭徹尾決心改變
  • itinien i tapang no niyaroʼ
    回到部落的根系做起
  • ya matoʼasay kahacecacecay patatiko
    要從長者們一個一個回到部落母體
  • itini i niyaroʼ a makakafit toni palowad to sowal no ʼAims
    與部落環環相扣 復振阿美族語言
  • ano caay kahaen ko 方向 o 政策
    假沒有這樣的方向與政策
  • o tapang no palowad ita to sowal no ʼAims sa
    若不從政策面改變復振阿美族語
  • mahecad o makotayay a no Padaka a ʼAims
    誠如一位阿美族人生出一位美國人的孩子一樣
  • caay to kaya sowal i hacong ita.
    我們的語言己不再純正了
  • i selaʼ ita ya sowal no sowal no Pangcah haw.
    在呼吸和語言的語言間
  • caay katangsa i does
    仍無法進入到骨髓裡
  • ko pihakelong no fanaʼ ita to sowal no Pangcah
    還跟不上阿美族人的智慧
  • ano hatira maan sa itiya ho
    假如是這樣 為何不從最早開始
  • ira ko Padaka a mipadang to sapicodad ita.
    由美國人來協助我們讀書
  • to sowal no ʼAmis i,
    說阿美族語
  • anini a romiʼad tayra ko falocoʼ no mako.
    例:今天我的心裡己經進入
  • itini I lalomaʼ no kitakit
    到另外一個世界裡的阿美族
  • mahaen ko caciyaw no Padaka no ʼAmis
    就產生美國人 說阿美語言狀況
  • na iraay ko nangra a litapangan to 主詞
    主詞他們的語言根系 有主詞
  • 動詞, 受詞, 現在進行式, 過去完成式
    動詞 受詞 現在進行式 過去完成式
  • sanay hatinien ko demak ko fanaʼ no Padaka,
    這是美國人的智慧
  • ano onini ko sapalatawes
    若是這樣綁在一起
  • a minanam to sowal no Pangcah haw i,
    來學習阿美族族語的話
  • ma 不對 kora 工具 ita yo
    我們使用的工具就會錯誤
  • o lalicayen han i ya i lomaʼay
    要請教的人就是在家鄉部落的
  • ya litapangan matoʼasay
    那些年長的或耆老們
  • ano ?? han anini haw
    真正來講 若現在篩選
  • ya 75歲以上 a matoʼasay ko singsi
    有母語內涵的 在部落找75歲以上的當老師
  • nonini a mipalowad to sowal
    這樣的復振語言
  • itiya matiya ya no 毛利族
    就像毛利族一樣
  • matama ho kita ko lalan
    還可以找到方向目標
  • to sapalowadaw to sowal no ʼAmis
    來復振我們阿美語言
  • o rama sato haw
    其次呢
  • mihakerong to no Kaping
    會隨波逐流跟著漢人而行
  • no "Ho-Lam" o sowal no "Ho-Lam" haw 四聲 sa
    四聲音 sa 漢字有四聲音
  • a˙ aˊ aˇ aˋ sanay
    是這樣 a˙ aˊ aˇ aˋ
  • ano hakelongen konini a fanaʼ
    假若跟著他們的方向走
  • nisangaʼ to palowad to sowal to ʼAmis haw
    來製定振興阿美族母語的話
  • matini to ko caciyaw ita
    就會這麼講
  • anini a romiʼad le saan
    今天的日子~ (啊聶聶古路米啊日)
  • mihakelong tora no Payrang
    學著漢人說
  • a sowal ko pifanaʼ ita pakakafit haw
    說話的方式來連接
  • tinakoen ako 我要去看醫生 sakono "Ka-Ping"
    就如 我要去看醫生 這是漢人文字這麼寫的
  • o sowal no mita Pangcah maan sa
    我們阿美族語 怎麼說
  • paising kako saan
    我要去看病
  • ano no Kaping ano Holam koni do⌃doan haw i,
    假如隨著漢人或中文來說
  • 就是 minengneng kako to ising saan
    就是我要去看醫生
  • maan han ca kapinengneng to ising
    試問 我們怎麼去看醫生 哈哈哈
  • hatiniay koni karawraw tiya nisowalan ako honi.
    導致我們的語言會錯亂之因
  • ano o hakelong han ita ko no Payrang no Kaping a fanaʼ
    如果 我們隨著漢民族的標準走
  • mahaen ko demak ita a misowal to sowal no Pangcah
    我們就如上列說的阿美族語
  • ano Padaka mahaen to
    美國人也是如此
  • anini a romiʼad tayni kako sa
    今天 我來到這裡 (啊聶聶 啊 路米啊特 台尼卡古撒)
  • mihakelongay tono tao ho a facoʼ a midenga
    跟著別人隨波逐流的被影響或感染。
  • to sowal ita o Pangcah mahaen ko Kicelong ita
    這是阿美母語的結論
  • miliyas to tiya ina no ina hananay no Pangcah
    若徹頭徹尾的離開母體文化
  • aw aw aw aw aw sanay ya ngiha
    喔 喔 喔 喔 喔 (感嘆詞) 這樣的聲音
  • ya pihakelong to demak no pangcah ho
    只要跟隨著阿美族的行事走
  • masiwatid to ito mararaw to
    被孤立 被擔擱了
  • caay to kasalalan ko pinanam ita to sowal no ʼAmis
    對學習阿美族語言是沒有方向標的
  • ano haen han ko pilifet i matini haw
    這種考試模式
  • caay koya 主角 o tapang no niyaroʼ
    已經不再是主角 或是根源出處
  • ya matoʼasay ya malitengay
    那些耆老們 長者們
  • ya caay kamonang no Payrang.
    或從未受過漢文化的污染者
  • mamonangay no i papotapotalay
    受到外界的污的
  • ancaay konini pakakafitan ita
    若沒有從這環扣接連在一起
  • a palowad to sowal no Pangcah haw i.
    將阿美族語言復振的話
  • o 美國人的阿美族 kora haw
    就如同美國人的阿美族了
  • o no Payrang a 阿美族 koranan
    也就是漢族的阿美族人了
  • caay kasoʼelinay ono 母語 han
    還談不上真正的母語
  • naw han i, palatilid han ita ko sowal ita i,
    怎麼說呢 我們將母語文字化
  • o nanay no falocoʼ ita na:nay
    心理所願的
  • iraay a matilid saan ko caroh ita a misoped.
    (無中文紀錄)
  • a nisiday a miikes to Pongka no mita
    能典藏 使我們的文化更札實
  • ora nini a 動機 haw i ma 對 konini
    這樣的動機雖然不錯
  • caay ka 不對
    也非是錯誤
  • saka o falocoʼ ita i, mararaw to ko 主體
    心想 這個主體已經徧離了
  • cima ko tapang ita o pahakelong aca ko no 美國
    美國 誰是主角或領導 美國人有跟隨的份
  • 英語 ato ono Kaping o pahakelong
    而英語和漢文 只能跟隨著
  • mararaw to ko cima ko 主體 ano saan
    誰是主體 都搞不清楚弄亂了
  • o pahakelong to ko sowal ita tono Pangcah haw i,
    (無中文紀錄)
  • ano mahaen ko palowad ita to sowal no ʼAmis
    若果這樣復振我們的母語
  • mararaw talatonoʼtonoʼ talacowacoway to kora 阿美族
    阿美族 族人可能會走到懸崖 徧離軌道
  • sa ko mako patoor tonini a sowal
    這是我附加的一段話
  • ano saikoray ano honi sakatosa
    還有一段 要在第二集續
  • ano honi ira ho ko saka tosa
    續 第二集
  • tono manan
    是什麼續 是續
  • (No Record)
    第二集 續啊 喔
  • o maan to ko sasowalen ta to 續
    續 是要講什麼
  • 我只回答妳問的問題. o maʼan ho kora 續
    我只回答妳問的問題 還有什麼續