豐年祭前準備的事誼及活動｜口語語料

Mihecacaʼan milisin mizunvi i walu nu vulad ku vinawlan tu demak

每年八月豐年祭要準備的事宜

Makakaletu ku matuasay u vavainay,

長者們會邀約男士，

tara i lutuk a miteker midungec mivaniw,

上山狩獵採藤心野菇，

talaliyal a misalul mivuting atu misadipit mimuri mikanasaw.

到海邊採海草、捕魚、檢貝類、海膽等。

U vavahi maherek tu itiya a mademak tu nu umah a demak,

婦女們把田裡的工作做完後，

mizunvi ku heni tu lusid nu lalavuay nu lumaʼ,

她們就要準備豐年祭時家人要穿的服飾，

mizunvi tu cuʼung, mizunvi tu lusid,

準備女生的花帽和傳統服裝。

Mizunvi tu talakes atu cael nu heni,

她們要準備綁腿和項鍊，

misangaʼ aca tu nu vanuh nu siciminciw,

還用火雞毛製作頭飾，

sapahiya tu nu masakapahay a wawa atu lalavuay nu lumaʼ a matuasay,

要給家裡的年輕人和老人穿戴用的，

nu wawa aca a lusid, mizunvi aca ku heni tu panay misiwasiw tu raraʼ,

也製作小孩子的服飾，並準備糯米和篩選豆子，

mizunvi aca tu sapisaturun a velac, misangaʼ tu siraw atu eraw.

還要準備蒸麻糬的米，並醃製鹹肉和釀酒。

Mahaen ku nipihiya nu niyaruʼ, nu lalavuay nu lumaʼ, u sapitala tu pilisinan.

部落的人和家人就是這樣準備，等待豐年祭的事宜。

Saayaway nu pilisin, miundukay i kaʼku nu niyaruʼ.

豐年祭的第一天, 就是在部落裡的學校舉辦運動會。

Adihay ku nipizunvi nu vinawlan tu kawlah, kamuku aca,

部落的人們準備了很多獎品和節目，

u kamuku ira ku nu matuasay mavekac,

節目的安排有年長者的賽跑，

ira ku nu siningkay, ira ku nu kaying, ira ku nu wawa a nikavekac a kamuku,

有安排年輕人、小姐、小朋友的賽跑和節目，

ira ku nu maramuday atu nu lavang a kamukuan a mavekac,

也有安排夫妻檔、來賓競跑的節目，

ira ku makakitinay nu wawa atu ina.

及媽媽和小孩手牽手的賽跑。

Alamaanan kalamkam ku yu ina a mavekac,

有的媽媽跑得很快，

caay pakadudu ku yu wawa tiya, matuluʼ a tatusa sakatawaʼan sa.

小孩追不上兩個就一起跌倒，真是好笑。

Adihay ku kamuku nu saʼayaway nu undukay,

第一天的運動會節目很多很豐富，

u nipizunvi tu kawlah, ira ku savun, ira ku velac,

準備的獎品有肥皂、還有米，

ira ku sapivacaʼ tu vuduy, ira ku simal, ira ku vintang,

有洗衣粉、沙拉油、臉盆，

ira ku vakici sasuvin atu sasulac.

還有水桶、毛巾和牙刷。

Adihay ku nipizunvi nu vinawlan tu kawlah itiya a remiʼad,

那天部落的人準備了很多的獎品，

melaw han ku unduva saayaway a pilisin nu niyaruʼ,

看著運動場，這是部落第一次在這裡舉辦。

namaka cuwacuwaʼay a lalumaʼan atu cavay atu i hekalay a wawa,

來自各部落的人們、訪客及在外地工作的孩子，

talumaʼ amin a misanka tu pilisinan nu niyaruʼ.

全都回來參加部落豐年祭前的運動會。

Tanga:sa saca i salikulay a kamuku, u hiya u malasung hananay,

最後的項目是馬拉松，

u salikulay tu kura kamuku.

那是最後的活動項目。

Ira ku adiwawa, ira ku matuʼasay, ira ku siningkay, ira ku kaying a misanka tu niyan u malasung hananay,

參加馬拉松的人員，有小孩、有老人、有年輕人和小姐，

tanga:sa sa yara i hiya nu niyaruʼ salikulay nu niyaruʼ a mavekac tangasa i unduva.

一直到部落的選手最後一個到達運動場，

ura icivangay haw, u nira amin ku kawlah nu hiya nu vinawlan sipaveli i ciraan.

那個得第一名的跑者，可以得到全部的獎品。

Adihay ku nipizunvi nu niyaruʼ tu nu malasungay a kawlah,

部落的人們準備了很多為參加馬拉松的獎品，

tanga:sa sa nikaherek nu undukay talumaʼ tu amin.

一直到運動會活動結束，大家才回家。

Tanuʼulah satu ku adiwawa atu matuasay, adihay ku kawlah nu heni,

小孩和老人都很開心得到了很多的獎品，

dengay tu sipihiya tu i lalavu nu lumaʼ haw,

獎品都是家裡可用的，

sapimaʼan nu lalavuay a demak.

用在日常生活中。

Saka tusa a remiʼad, malecapu ku niyaruʼ,

第二天大家聚集在一起，

pasurut tu sapisatevuk micakay tu rarapa.

向每家募集費用以便買牛宰殺。

Ira tu ku siningkay malecapuay i tukay tu a misatevuk,

青年會人員則聚集在集會所準備殺牛，

hiya han nu heni ku titi nu rarapa, ukak nu rarapa,

他們把宰殺後的肉和骨分類好，

i lalavuʼay u tinayiʼ, u hiya u atay, i lalavuʼay anu mitivek a kakaenen,

可吃的內臟如腸子和肝，

hemin han nu heni a misakavi mitala tu a.......

全部放一起煮湯及等待…

maherek tu ku heni a dademak mitala tu mahiya tu ku cidal.

大夥的工作做完，只等太陽下山。

malecapu tu ku niyaruʼ,

部落的人都集在聚會所，

namakacuwacuwaʼay a misankaʼay a hiya a niyaruʼ,

來自各部落的人們都來參與，

miala ku heni tu nisahemayan nu heni, u panay, u hakhak, u turun,

他們把自己蒸好的糯米飯和麻糬提供給大會，

paveli han ku malecapuʼay.

然後，分送給聚集在聚會所的村民。

Ira ku milesimetay tu nipahiya nu alumanay tu hakhak atu turun,

青年會員調配各家帶來的糯米飯及麻糬，

u heni ku mihiyaʼay sacacacacay han nu heni a mihiya tu kakaenen nu vinawlan,

然後由大會一個一個將糯米飯和麻糬分送到大家面前，

ira ku mipatata nu vinawlan tu kavi atu titi nu rarapa.

並分送牛肉湯和牛肉。

Mahiya tu kita i tukay tu a malecapu tu ku vinawlan i tukay tu......

大家都聚集在聚會所，

mapakaʼen tu nu ruma a misavelacan tu turun atu hakhak,

這時，大家可以吃到不同口味的糯米飯和麻糬，

ira ku vangsisay a panay, ira ku nu muhetingay a velac, nisaturunan nu vinawlan.

每家蒸煮的有香噴噴的米飯、黑色糯米煮成的麻糬。

caay kalecad amin ku nisangaʼan nu vinawlan tu hakhak atu turun,

每個人蒸煮的糯米飯和麻糬都不一樣，

ya lavii saasuʼay a nikalavi kuraan makakaen aca kita,

那天的晚餐，是我們吃過的最好吃的一餐，

tunu u caʼayay kakaen ita a panay a turun,

也是我們最吃的麻糬，

u saʼasuʼay a nikalavi ku itilaʼan a remiʼad.

那天的晚餐是最好吃、最幸福的一餐。

Sakatulu tu a remiʼad, u pakelang han tuway, u salikulay tu nu pilisin,

第三天的慶功宴是豐年祭的最後一天，

matatakup ku matuasay atu siningkay itala i tarawadaw.

老人和年輕人在大河邊集合要捕魚。

Mizunvi ku heni tu sapivuting, u lakalang atu cadiway atu vatili,

他們準備捕魚的工具有長形網、三角網和蓄電池，

tara i hiya nu liyal atu sauwac, i ku:dul nu liyal ku saayaway.

到海邊和河邊，先從海邊開始。

Naʼun sa a milakalang ku heni,

他們慢慢拉開長形網，

ira ku mialaʼay tu vatili, ira i terun ku mavanaʼay micekiw tu vuting.

有人帶著蓄電池，很會抓魚的就到中間。

I kawili kura mavanaʼay a mihiya tu tuda,

很會抓鰻魚的人在河的左邊，

anu tangasa sa ku heni, i sasa i terun, ira ku navutingan nu heni tu urang,

他們從底面到中段有捕獲到龍蝦、

vuting atu tuda atu kalang.

魚、鰻魚和螃蟹。

Mitala tu nipatavu nu vavahi a malahuk i tarawadaw,

他們在河邊等待太太送來的便當(中餐)，

maherek tu malahuk pahanhan tu ku heni itila.

中餐後他們就在那裡休息。

Ira ku radiw nu vavahi tu mivutingay a vavainay,

有一首歌是太太唱給捕魚的老公的,

mivuting ku kadavu mivuting sa i liyal,

女婿去海邊捕魚，

pawsa han nu vavahi tusaʼay sa ku tavu,

太太送便當剛好送兩個便當，

nengneng han, u makakisuʼay awaay sa ku vuting.

看到老公跟女在親吻，所以沒有捕到魚。

ha u way hay! ha u way hay!

u maan a kadavuʼan ku matiniʼay, u tatuduhen ku vutul,

這種老公有甚麼用! 不如給燒了。

sanay ku radiw nu vavahi anu ungac ku nipavuting nu vavainay sa, u tatuduhen ku vutul sa.

女人唱的歌其意思是，如果男人沒抓到魚，就是要把睪丸燒掉(其意思是沒用之意)

ira ku suwal nu matuasay ku mahaenay a radiw haw!

這就是老人常說的(沒用的女婿)!

Maherek tu malahuk ku heni,

他們吃完中餐後，

naʼun satu ku heni milakalang, namakaterun tangasa sa i sasa nu liyal,

他們慢慢拉開長形網，從中間拉到海底，

adihay ku nipivuting nu heni tu makaliyalay atu namaka saʼuwacay.

他們抓到了很多海裡和河裡的魚。

Naʼun sa ku heni a milisimet tu lakalang nu heni atu tavukud atu vatili,

他們慢慢收拾長條八卦網和蓄電池，

milisimet tu hiya tu nivutingan nu heni,

收拾好捕獲的魚，

ira ku tataʼangay a vuting, ira ku adidiʼay.

有大尾的魚，也有小小的魚。

Ira ku urang atu kalang nivatiliʼan nu heni,

他們用蓄電池，有電擊到龍蝦和螃蟹，

hemin han patala i tukay tu a malecapu tu ku vinawlan,

把捕獲到的魚全部都拿到集會所，部落的人聚集在那裡，

ira tu ku makacuwaʼay a vinawlan, mizunvi tu a misapakelang i tiya a remiʼad.

準備慶功宴那天，來自各部落的人們也都到了。

Makeru i tukaydu itiya a remiʼad,

那天大家在舞台上跳舞，

silusid tu ku siningkay, matuasay, u wawa atu kaying itiya a remiʼad,

那一天，年輕人、老人、小孩和小姐都穿上傳統服飾，

alamaʼan mizunvi tu ku heni tu makeru tiya remiʼad.

有時候，他們當天也要準備跳舞。

Salikulay a nipilisin makeru ku sining atu kaying, u wawa matuʼasay.

豐年祭的最後一天，年輕人、小姐、小孩和老人都參與跳舞。

Naʼayaway a matuasay sivuduy tu nisangaʼan nu heni tunu Ripun a lusid,

以前的老人家穿自己做的日本服裝，

u heni tu ku misangaʼay tu vuduy tu lusid nu heni.

她們都是自己製作自己的傳統服裝。

Mikiki aca tiya lavii,

當天晚上還有戲劇表演，

makeru mikiki remadiw itiya a lavii ku vinawlan,

那天晚上部落的人有舞蹈、戲劇表演和唱歌，

maherek tu ku kamuku tu salikulay a labii,

最後一晚的節目是，

makeru ku kaying amin atu matuasay, u wawa siningkay.

全部的小姐、老人、小孩子、年輕人都參與跳舞。

Ira ku hiya saʼayaway a paradiw,

有一位領唱者，

ira kiya radiw tu milalikid, u asuʼay a radiw kuraʼan,

唱出一首好聽的歌(豐年祭時唱的)，

huy yu! huy yu hu hiyan! hu hu wey hahay! hu wihahay!

cacay ku heni mituʼur tu radiw nu paradiway,

有一位隨著領唱的人唱歌，

naʼun satu ku heni a malecapu a misaliyut tu tukaydu.

慢慢的大家把舞台圍起來成大圈。

Nasasepat lalima araw aluman,

起初只有四位、五位，後來人就越來越多，

tahekal amin ku nisangaʼan nu heni tu vangcalay a lusid, u makapahay.

他們把親手做的漂亮服裝全都穿出來了。

U nu adiwawa saliyut sa, cacay, tusa, tulu ku nisaliyutan tu nakeruan nu heni,

小孩子們繞成圈，圍成一圈二圈三圈的跳曾經跳過的舞，

ini tu ku matuasay i terung, a mimelaw tu keru nu masakapahay a keru nu kaying,

老人坐在中間欣賞小姐們漫妙的舞姿，

patawsi ku heni i terung, patakiden nu makapahay ku matuasay.

老人坐在中間飲酒，年輕人則倒酒給他們喝。

Mimelaw tu ku siningkay tiya remiad,

那天年輕人都來觀賞，

a mimelaw anu icuwa tu ku savangcalay nu kaying sa melaw sa ku siningkay.

他們在物色看哪位小姐是自己心儀的對象。

Pakungku ku matuasay i terung,

老人家在中間說故事，

tangasa: sa nikahiyaʼan ku keru haw masadit ku keru nu heni.

直到跳到最後一支為止，大家才慢慢的停下來。

Naʼun satu ku matuasay a remakat a talumaʼ,

老人才慢慢的走路回家，

naʼayaway a matuasay caay kakapah ku lalan, vekeluh henay ku lalan,

以前的路不好走，都是石頭路面，

caay kalasang ku naʼayaway a matuasay, naʼun sa remadiw tu a tangasa i lumaʼ.

以前的長輩不喝醉酒，慢慢走著唱歌一到家。

Caay kahaen anini haw, anu malasang vulit sananay tu i lalan,

但現在已不一樣了，只要喝醉就會隨地躺在路邊，

a miuʼur tu kita tu demak nu naʼayaway nu mita a rayray sanay ku misimsim aku.

我們要學習過去老人家的智慧，我是這麼認為啦。

Hatini ku nipasuwal aku tu demak nu mita u amis,

阿美族過去的習俗, 我就說到這裡。

Parayrayen ku wawa amin, hay!

是的, 讓我們把語言文化傳承下去。

parayrayen ku wawa, hay!

是的, 傳承給下一代。

A maanen isu a parayray ku radiw nu aniniay a radiw?

那麼，妳要怎樣把歌謠傳承給現在的孩子呢?

anu i lumaʼ dengay tu kisu a remadiw,

如果在家妳也可以傳唱，

parayray tu naʼayaway a radiw.

要傳唱以前的歌。

Anu malecapu kita u i lumaʼay, dengay tu paradiwen ku wawa,

如果我們在家聚在一起時，也可以教小朋友唱歌。

naʼunen han, araw mahiya tu mauʼur tu nu heni ku naʼayaway, nu mukasi a radiw.

慢慢的，他們也會跟著唱從前的古調。

nu ayaway a radiw parayrayen tu, pasevanaʼen tu ku wawa kinavacalay a hiya a demak.

以前的歌謠要傳唱，把美好的文化代代相傳。

Hay! suelin tu.

是的! 確實要這樣。

hatini aca haw ku sasuwalen nu misu?

妳要說的就這樣嗎?

Hay!

是的!