- 162
- 0
製作彈弓
- 字幕列表
-
Misangaʼ kisu tira mahiraay haw?我在製作這些東西唷!
-
misangaʼ kaku tu kumu,我在製作彈弓,
-
misangaʼ tu capaʼ kaku.我在製作彈弓弓架。
-
hay!是的!
-
U maan a capaʼan?甚麼樣的弓架呢?
-
nu kumu,用於彈弓的,
-
U sapimaan ku mahiraay saw, ayi…這些東西要做什麼用的呢?
-
U sakikumu.用來做彈弓的。
-
nu capaʼ,做弓架用的,
-
sapiayam haw?打鳥用的嗎?
-
I matiya isaw,在那個時候呢,
-
u sapiayam aca nu mita u Pangcah.也是我們阿美族的捕鳥工具。
-
yu wawa henay kami,在我們還小的時候,
-
anini caay tu pihiya tu mahiniay, u kumu hananay,現在已不玩彈弓了,
-
maemin aca saw ku hiya ku teker,現在多得是那用彈索陷阱,
-
maemin aca saw ku teker,彈索陷阱多得很,
-
u salil.還有織網。
-
(U manan a kilangan kiraan nialaan isu?)你是用哪種樹來做的?
-
(Naicuwa kisu a miala?)你是在哪裡拿的?
-
na i ʼumah,在野地裡
-
miala tu nituntun nu lalidec,拿切斷的九芎樹,
-
(U lalidec han ku ngangan nira mahiraay haw?)它的名稱叫九芎樹,是吧?
-
a tekak yu ku mahiniay a kilangan!這個樹木的質地是很硬唷!
-
caay kapecaʼ,不容易掰斷,
-
kaulahen nu matuasay,被老人家所喜愛的,
-
sapisangaʼ tu maama:an,它可以製作出很多種的用具。
-
u capaʼ,彈功弓架、
-
u hiya nu puʼut小刀的
-
u kaus nu puʼut,小刀的刀柄,
-
u mahiniay amin ku nipiala,都是拿這種的,
-
u mahaenay caayay kapetek, caayay kapecaʼ a kilang,像這種不易斷、不易扯裂的樹
-
u mahiniay u lalidec, atekak.如九芎樹,非常硬。
-
Sisa, tangasa anini,所以,到現在,
-
maulah kami mikilim tu mahiraay a kilangan,我們很喜歡找這樣的樹,
-
a misangaʼ tu mamaanay isaw!來製作許多的用具。
-
Anini u capaʼ,現在像這種Y型的樹叉,
-
mahiniay tu u lalidec ku alaen,還是以九芎樹為取拿的對象,
-
atekak, caay kapecaʼ.它很硬,不容易折斷。
-
Aadihay haw kira hiya isu kira matilaay isu?你做出來的東西很多嗎?
-
Adihay ku misangaʼan aku tu teker,我做了很多的彈索陷阱、
-
tu kumu,彈弓,
-
paʼarawen kamu saw!我讓妳們看看!
-
Iniyan,這個
-
nasani masangaʼay nu maku kinian,這是我剛剛做成的,
-
maku hiya,我這個
-
iniyan sahaenen naayaway nisangaʼan nu mita,依照我們過去做過的的樣子,
-
-
paceva hanay ku nipihiya,隨便製作的,
-
mahaen ku nipisangaʼan niyam,我們是這樣做的。
-
Sapihiya nu adiwawa haw itiya henay?是那時候的小孩做的嗎?
-
sapihiya nu adiwawa haw itiya henay haw在小時候當時的
-
(mavanaʼ kisu nei haw!)你很會做唷!
-
U ruma kinian,這是另外一種,
-
caay kalecad,做的不一樣,
-
iniyan ca:ay kalecad,這個也不一樣,
-
mahaenay這樣的
-
I lumaʼ misangaʼ tu mahenay a capaʼ haw在家製作這樣的弓架時,
-
mimelaw kita tu hiya nu kilang,我們得看看樹樣,
-
anu mamaanay ku nika ku langaw nira,看它長的怎麼樣
-
ku kawangaw nira (錯)它的彎曲
-
dungdung han tu ku langaw nira a misangaʼ,然後,順著它的成長模樣來製作,
-
masa mahaen ku nipisangaʼ tina kumuan.所以,就做成像這個彈弓的造型。
-
ku nipisangaʼ tuna kumuan來製作這樣的彈弓
-
(Adihay, mavanaʼ kisu misangaʼ.)你做的很多也做的很棒,
-
inian, mahaenay ku nipisangaʼ tu inian.這個也是這樣做的。
-
masa hiya masa hilumay像這樣,像
-
malecaday kiniyan isaw a nipisangaʼ tu inian,這同樣也這樣做的,
-
u inian atu inian haw,這個和這個呢,
-
u malecaday ku hiya nira,它的樣子也一樣。
-
Inian這個,
-
matiya hen u wawa hanay haw,像在小時候呢,
-
mavukil henay a misangaʼ,還不太會做,
-
paceva han ku nipilitek tu kilang,隨意砍斷樹枝,
-
haen han tu ku pihiya nipisangaʼ tu kumu,就這樣製作彈弓,
-
nipimelaw haw tu mahiniay haw,在這種情況下,
-
makaʼasek tu yu ayam ku nipihiya.還是會打中鳥的唷!。
-
Anu miciw tu ku nipikumu haw如果彈弓打的已很準,
-
pakaasek tu ku ayam也會打到鳥
-
Haenen ku nipisangaʼ nu adiwawa i matiya hen小時候就是這樣製作的,
-
En! ciyan-tan ciyan-tan hananay!簡單、簡單啦!
-
naayaw u wawa henay mikumu san,以前,在小時候打彈弓時,
-
haen saan mikumu.就是這樣打彈弓的。
-
Naayaway a wawa,以前的小孩,
-
anini haw,現在的呀!
-
caay tu kahaen ku nipikumu.現在已不是這樣打彈弓了。
-
U nu aniniay sapipisay tu ku nu aniniay,現在的只是為了比賽,
-
haenen ku nipikumu, mipivikat, tangasa itini haw,彈弓要這樣拉開,拉到這裡,
-
maʼaraw ku ayam kiya haw,這樣還可以看到鳥唷!
-
caay!不會!
-
mi:ciw ku hiya,那樣很準,
-
ku samiciw tu mahiniay a…做為準心,
-
ku nipihiya pikumu這樣子打彈弓。
-
caay kahaen i naayaway,以前不是這樣打彈弓的,
-
haen saan.是這樣子。
-
Paceva saan ku naayaway haw!以前的方式比較隨性唷!
-
nika, caay kapaceva isaw!但,也沒有隨性啦!
-
就是用
-
u 感覺 han ku nipisamiciw haw,用感覺來瞄準,
-
makamelaw vikat satu tu kumu,看到了就拉開弓箭,
-
haenen tu mihiya就這樣拉開(彈射)。
-
U suwal nu aniniay nu pasevanaʼay對現在教人
-
tu mikumuay,打彈弓的人,
-
u-ta han ku mahiraay,這種打法叫誤打
-
makamelaw,看到了,
-
Caay pisamiciw,連瞄都不瞄準,
-
vikat han ku kumu,就拉開橡皮條,
-
tangsul sa a mihiya a mikumu haw?就直接彈射出去嗎?
-
haen han a mikumu.就這樣打出去。
-
Anu mipisay aca,如果是在比賽時,
-
a misamiciw tu .....要瞄準好,
-
a mihaen,要這樣,
-
a mimiciw.瞄準。
-
Inian iri,這個呢!
-
(mavanaʼ kisu! Tanestes ku nisangaʼan nu misu haw!你很會做唷! 你做的很棒! (女聲)
-
Hay!是!
-
Misangaʼ kaku tina kumuan kiyami haw,在我要製作這個彈弓時,
-
I ayaw, mizuga hen tu hiya nira,我要先畫出彈弓的圖形,
-
mizuga hen aku.我就這樣畫的。
-
Anini, inian現在,這個呢,
-
a haenen nu maku ku nipisangaʼ tu inian,我就依照這樣製作,
-
(Mikulit?)畫圖嗎?
-
Maherek tu nanikulitan aku.我圖案已畫完了,
-
a mahaen ku nipisangaʼ nu maku anusani.我等一下就照圖製作。
-
inian wa…這個呢,
-
u inian ku hiya nira它做這個…
-
ku nipikulit aku.我畫的圖。
-
Hay! Mahaenay,是的! 就是這樣的,
-
a ira aca ku mahiniay,還有這樣的,
-
ira aca kiniyan,還有這個,
-
(mavanaʼ kisu nei haw!)你真的很會喔!
-
(tenestes tu haw!)很棒哦!
-
anu ira aca如果還有,
-
(mavanaʼ mizuga, mavanaʼ mikulit.)很會設計,很會製圖。
-
a u mahiniay tu…要做這樣的,
-
sapihiya nu maku anulica.做為下次參考用。
-
Anu maharek kiniyan,如果這個做好了,
-
(hayi!..........)是啊!
-
(mavanaʼ kisu nei haw misangaʼ tu mahiraay)你很會製作那種東西喔!
-
(U maan han ku ngangan nira?)它的名稱是什麼?
-
Nu icuwaan?是哪個呢?
-
(ira kilang!)那個木頭啦!
-
U lalidec,是九芎樹啦!
-
(lalidec han haw?)這叫做九芎樹唷!"
-
Nihiyaan aku,是我製作的,
-
(A icuwa miala tu mahiraay?)要在哪裡拿呢?
-
I umah, i lutuk!在野外、在山上啊!
-
(Adihay haw kira mahiraay a kilang?)這種樹很多嗎?
-
adihay.很多。
-
U sapihiya nu mawmahay i matiya henay,這種樹是當成農人最喜歡的…
-
U pukaw nu rarapa,做成牛頸上的牛軛,
-
u raan tu nu lalidec a kilang ku nipiala,也就是取用九芎樹的,
-
atekak kiyami,因為材質很硬,
-
caay kapetek,不容易斷裂,
-
( caay kapitek kira mahiraay haw?)它不會斷裂唷!
-
U kaus nu puut,可作成小刀的把柄,
-
inian tu u lalidec ku nipiala.也是拿九芎樹來製作。
-
U sapisatatak, (mavanaʼ kisu misangaʼ)那鋤頭柄,
-
u sapitatak i, u lalidec tu ku niala. (maamaan kini, u…)那鋤頭柄也是九芎樹做的。(各色各樣….)
-
haenen這樣做
-
hatira aca ku nipihiya,就只有做到這樣,
-
anu masangaʼ tu kiniyan haw,一旦把這個做完,
-
a masumad aca caay kalecad tu itiniay ku hiya nira.就會改變原來的外型而不一樣,
-
itiniay ku hiya nira它的樣子
-
ku 樣子 (nipisangaʼ)它的造型
-
(vangcal ku nisangaʼan isu, )你做的很好看,
-
misatanetaneng tu isaw tu ruma a yangpen也要嘗試做其他的樣式。
-
nu mahiniay,這樣的,
-
(caay kalecalecad haw nisangaʼan isu!)你製作的都不一樣唷!
-
Anu palecalecad han, matiya mamaanay hakiya caay haw!如果都做成一個樣不就有點怪了嗎?
-
anu mangalev a mavanaʼ,如果想要知道更多,
-
palecad han cacay han kuya mangaʼay tu.做成一個式樣也可以。
-
Dungdung han ku hiya nu hiya,順著這個
-
ku langaw nina kilang木頭的成長樣,
-
Yu ruma caay pakasangaʼ kita,有時,我們做不成。
-
caay pakahiya tina langaw nira kiyami.因為樹相問題而不容易製作。
-
Sisa,所以,
-
u inian haw nu hiya,至於這個,
-
nu langawan amin kina nipidungdung,全都順著樹的紋理,
-
masa mahaninian, hay!而成為這樣子的。
-
caay tu pidungdung tu langaw,就沒有順著樹的紋路,
-
dudu han tu aku ku nipipizuka aku,我就依照我畫的圖樣,
-
palecad han aku tu nizukaan aku,依我畫的來做,
-
tu nipisangaʼ tina capaʼan.來製作這個弓架。
-
Inian,這個
-
u inian haw?這個呀?
-
u inian i,這個啊!
-
maitiya kangtanay a melawen ku hiyaan nira haw,它看起來好像很簡單,
-
maanen saw a semuwal ku mahiniay?這種的要怎麼說呢?
-
U dadahal nira kiyami,它的寬度呢,
-
u miciway ku hiya nira lalahad,最適合瞄準,
-
raecus a tadadadahal ku nipisangaʼ tu capaʼ,弓架做的寬度太寛就不好,
-
raecus tu anu tadaadidik,太窄了也不好,
-
(caay kakapah!)不會漂亮!
-
Caay kadengay ku dadahal i,寬度若不夠話,
-
caay pakatepaʼ kita tu sapisamiciw.我們會找不到瞄準點。
-
Sisa, misangaʼ tu capaʼ haw,所以製作弓架時,
-
ira tu ku nipihiya tu hiya yu,也是有(它的功法),
-
u laed nina vuhang tuiniyan kiyami haw,弓門的距離,
-
hatihatini amin,全部都這麼一點寬度,
-
palecalecad han amin hatini ku dadahal它的寬度全都是相同,
-
malecad a maemin全部都相同,
-
raecus a tadadadahal不能太寬,
-
mahaena iniyan.別像這個樣。
-
Sadadahal saan (caay kakapah haw anu lalahad)寬度太寬了不好嗎?,
-
caay kakapah anu dadahal ku iniyan.這個如果太寬了就不太好。
-
U hatiniay ku sangaʼayay iniyan要這樣子的最適合
-
matepaʼ ku sapisamiciw nu hatiniay,這種寬度可以找到準心,
-
nu niyam hani, malecadtu tu inian,我們的就跟這個一樣,
-
hatini ku dadahal,寬度就這麼寬,
-
(anu dadahal caay kakapah haw!)如果太寬了,就不好對吧!
-
Anu dadahal haw,如果太寬了,
-
malingatu aca kita a mikilim tu samiciw.我們又得從新找瞄準點。
-
Sisa,所以,
-
u inian u kumu hananay haw,這彈弓呢,
-
anu mananam kita tuya u nu ininan a dadahal haw,如果我們已習慣這樣的寬度,
-
nunian a dadahal haw這樣的寬度
-
Makatepaʼ kita tu sapisasamiciw, itini.我們找到的瞄準點,就在這裡。
-
Anu iniyan, u dadahal cira caay haw?如果是這個,它不是很寬嗎?
-
Anu misamiciw,如果要瞄準,
-
itini i lanu i,那就在這下邊,
-
hay, mahaenay.就是這樣。
-
Sisa,所以,
-
palecad han ku dadahal nu capaʼ haw如果把弓架做成一樣的的寬度,
-
mavanaʼ tu kita a mikilim tu sapimiciw.我們就能找到瞄準點了。
-
(Madengay tu sapiayam?)也可以打鳥囉!
-
dengay tu.當然可以。
-
(A mamaan ira kuya dadacdac hananay kapah kiya saw?)那蟬也可以嗎?
-
dacdac sanay,那種吱、吱叫的,
-
I wawa henay kami haw mahaen.在我們小時候就是這樣子。
-
Makatengil tu dacdac,只要聽到蟬叫聲,
-
ira tu, mavanaʼ tu, melaw han adidik,就去了,知道在哪裡,看到了卻很小,
-
hatini u taruduʼ ku tataʼang,大得像拇指一樣大,
-
ha:en han mikumu kiyami.就這樣子打。
-
Maala tu haw!有打中了嗎?
-
Masikeda tu!打中了!
-
Anu anini caay tu pakahiya kaku,換成現在,我沒辦法了,
-
raecus tu ku mata.眼睛不好了。
-
(Anu kunlingen kapah tu dalo, minanam! )如果有練習,可能可以喔!
-
A simikani kiya makahiya kaku.我若帶眼鏡就可以。
-
( sitamataan!), hayi.戴眼鏡唷! 是的!
-
caay tu pakamelaw raecus tu ku mata aku,我眼睛已不好,看不清了,
-
anini anini mikumu satu iri matematenes,現在打彈弓要花很長的時間瞄準,
-
araw mahiya ku mata mapudaʼtu,然後眼睛就花了,
-
caay tu pakamelaw tu hiya.看不清什麼東西了。
-
(kiya maulah kisu mahaen tu mahiraay?)那為什麼你喜歡這些東西呢?
-
u inian haw!這個嗎!
-
naira ku cavay aku,我曾有個的同伴,
-
kaw..... mikadati itakuwan a mihiya mipanaʼ,本來邀我參加射箭隊,
-
(mipanaʼ sanay haw!) hay!(射箭喔!) 是的!
-
a.... mipanaʼ saan haw!說起射箭啊!
-
Simsim sa kaku, hati:ni ku tarayaʼ niya panaʼ,我想了想! 那弓箭是那麼的長,
-
不方便 miala i tireng,帶在身上很不方便,
-
mitiya tu mialaan tu puʼut i kulul好比要從背後抽取小刀一樣。
-
(vavaen haw?) A maanen a mivava!(背著嗎?) 要怎麼背嘛!
-
Anu caay awiten,要不就用提的,
-
mitiya u maanay kiya不知道像甚麼似的,
-
u inian u kumu aca ku mangaayay,反而彈弓還比較好攜帶,
-
malecad tu ku nipihaen.也一樣的射。
-
U kumu hananay,所謂的彈弓,
-
hatini kaadidik,就這樣小小的,
-
pakailuvuc han,放入口袋,
-
dengay tu tara i hiya就可以去…
-
papipisayan maala mikumu。比賽場地,打彈弓,去比賽拿獎。
-
(macacaviʼ haw! tira macacaviʼay?)(比賽嗎? 在那裏競賽嗎?)
-
Anini haw,現在呀!
-
mikumu kami tu mahiniay kiyami,我們打這彈弓,
-
caay tu piala tu vekeluh.已不再用小石子。
-
(U maan tu aca?)那用什麼呢?
-
u hiya mahiniay a...像這樣的,
-
(Maan han kira mahiraay?)那個東西叫什麼?
-
U 彈珠 han nu hiya nu Hulam a nipangangan,中文名稱為彈珠,
-
彈珠 mahiniay a...這就是彈珠,
-
mahiniay ku lacu aku,我使用的就是這種子彈,
-
miʼciw…很準…
-
kilemel aca kuya atekak…力道很強又硬,
-
dengay tu vekeluh.石頭也可以.
-
Anu tara i umaʼumahan isaw,如果去野外,
-
awaay tu ku mahiniay haw, u vekeluh tu isaw ku kilimen ita.如果沒有了這個,我們就找石頭。
-
u vekeluh hananay haw,石頭呢,
-
Awaay ku mamaluy sananay i没有個個是圓的,
-
ira ku tarayaay, ira ku duhepicʼay,有長的、有扁的,
-
ira ku masamamaanay hiya有各式各樣的。
-
Anu marevahuy,如果射飛出去,
-
ku mahiray a vekeluh haw,那種石頭,
-
caay kamecel ku nikarevahuy.不會直線的飛行。
-
Mamaluy sananay haw,那種圓形石頭呢,
-
mamecel ku hiya ku nikarevahuy,會飛的很直,
-
maraʼay aca ku hiya…而且很遠,
-
ku nikarevahuy nu mahiniay a hiya 彈珠彈珠就是這樣飛。
-
(mavanaʼ kisu ney haw !)你真的很棒呀!
-
(misimsim mikingkiw tu mahiraay a salacu, )(在思考研究這種來當子彈。)
-
caay ka u ningikiwan ku mahiraay!這不是研究出來的啦!
-
ira ku hiya............. ku pasevanaʼay部落有位會教人的
-
nu singsi,老師
-
Hay!是啊!
-
mikumu a maanen mikumu i.彈弓要怎麼射?
-
U singsi tu ku pasevanaʼay!就由老師來教導嘞!
-
Hanaw, awaay tu naayaway nu wawaay nu maku.於是,我兒時的記憶中消失了,
-
a nipil... nipi... nipikumu製作彈弓的過程。
-
hay! icuwa misamiciw?至於,瞄準點在哪裡呢?
-
Misamiciw, ira tu amin ku hiya nu kumu hananay所有的彈弓都有它本體的的準心點。
-
Caay kahaen tu nu ayaway nu mita, caay kavanaʼ hen sa mikumu,不像我們過去,還不懂得瞄就先打彈弓了,
-
caay kavanaʼ icuwa ku samicwan,不懂得瞄準點在哪裡,
-
u ya:an sa u hiya ayam ku melawan mikumu,就只看著鳥就直接射,
-
makamelaw tu ayam haen sa a mikumud.看到鳥就直接射。
-
Nu aniniya haw, caay tu kalecad,而現在的呢, 已不同了,
-
masatuku停住,
-
pateli han ira ku hiya haw ku 保特瓶擺好保特瓶,
-
ha:en han nu misu, tangasa i pising,你就這樣,拉到臉旁﹑
-
mecelen ku kamay,手要直,
-
itini ku sasamiciw瞄準點在這裡。