南王卑南族海祭2｜口語語料｜原住民族語言資料庫

tu pitrengtrengaw idru na papakan kan Drarungaw

他們就專門主持祭祀Drarungaw的工作

semeneng i, a Arasis tu karumaan i,

特別是Arasis家族

mitrengtreng dra bariwan, 　

尤其針對颱風

dra balenan.

還有洪水

a…an pakirib na bali. i…

若是強勁風力時

na trangkangkar (ke)ma ta i, na 祭司喔!

祭師們

muka i Arasis kana karumaan

就到Arasis的家屋

kiyaanun kadru dra kipaberean,

祈求風調雨順

kipametrigan, kialaalawan.

祈求平安保佑

adriya tu llaudi ta dre drekall kema

祈求我們的部落不要被洪水淹沒

an bariwan lla mibalenan.

不管是颱風天還是洪水

na trangkangkar i, muka kadri i Arasis kana karumaan a a kianuna.

祭司們就會到Arasis的家屋前祈福

driyama, a Arasis i, a

所以Arasis家族，專門負責颱風及洪水的事物

an balenan kema ta i,

至於水災

那個水災啊！an matrina na na水災i, na mitrepa mengadir i, muka i Arasis kiyanun aw,

有水災時，負責誦唸經文的人就會到Arasis家族誦唸祈福

paruwaruwayu lla na balenan. adri tu llaudi ta drekall.

讓水勢變小一些吧！不要讓它淹沒了我們的部落

kema kan kiyanuna.

這樣地向上天祈求

semeneng …a idri maidrang Tukubis i, a

特別是耆老Tukubis

kemirami kadru kemedreng dra enay kadri Uleules. Uleules kema ta i, …i…a nantu i makalaudr kadri 鹿鳴橋.

從Uleules鹿鳴橋開始引水延伸

ullaya a drenan kadri makaami i makatimul.

南邊北邊都有山座

madadallep. panaan i, matratrungul idri na drenan.

兩座山都非常接近，本來是連在一起的

tu kinakallangan kana berelluwan kandru kane a Tukubis.

Tukubis曾沿著山谷經過其中

palluallup idri Tukubis i, mallemes tu suwan a a miyatelu. aw

Tukubis打獵時，曾經遺失三隻狗

semaluwan lla i, a misasa a suwan muruma. muruma i, dalekeng.

第二天早上，其中一隻全身濕淋淋的回來

adrunu driyan i, adri malladram dra ullaya isuwa a enay matrina.

那時，還不知道哪裡有流量較大的水

a druwa ta temuwamuwan i, muwaenay kadri i Sanusanu kema ta kadri i Kinallekallan i岩灣i makasatr muwaenay kadru.

早期祖先們剛來時，是在岩灣上面取水的

a muka isuwa malaka dra enay dra kemadri daleken peniya tu dradrek kanidri na suwan kema aw,

不知這隻狗是在哪兒弄得一身溼

idru na suwan i muli…melisilis i, melisilis kema ta i, sainay a! muliyuliyus muliyuliyus kemallawa kandri kandru kane Tukubis.

狗在Tukubis身邊轉來轉去撒嬌

makuda idrini na suwan aw melisilis kemallawa kanku kema aw,

就不知為了什麼？這隻狗一直對我轉圈圈？

mupatraran i i patraran i,

就到外面去

kebekas aw mabeliyas. kebekas aw mabeliyas.

狗兒跑著又折回來，跑著又折回來

kerenangay na suwan i,

就跟著狗後面走

meredek kadri Uleules.

直到Uleules

muka masaseera dra banaw. banaw kema ta i, 湖a! banaw kema ta. muka masaseera dra banaw. aw,

就看見一個湖泊，「banaw」就是「湖」啦！

idru tu kinaratr kandru na miyatelu na suwan na na a marenem. a a ma madru lla malladram yu dra marenem? marenem kema ta i, 水鹿a!

被三隻狗咬傷的水鹿，你知道「marenem」嗎？就是「水鹿」啊！

tu karatraw idru na a na marenem aw adri pakakemedreng.

咬完後無法拉得動

tu pinitrayaw kadri i enaenay aw temabaw. i…

牠們就將水鹿咬死於水中，爾後水鹿浮在水上

idru i Tukubis na kurenang tu suwan na marebeliyas.

跟著狗一路往回走的Tukubis

muka masaseera dra dra banaw dra matrian.

看見了一個大湖泊

pakumau dra ullaya lla banaw kadru.

才知道那裡有個湖泊

asuwa driya i, adri driya malladram dra banaw.

早期，不知道湖泊

muruma lra i,

回去之後

madrayar kane murabaktaw. i kurabaketaw i Tuba. kema ta i, a Sa Sapayan idri Tuba.

就和姐夫Tuba訴說，Tuba是Sapayan家族的人

nanku suwan i, na miyatelu i temengedr dra marenum aw,

告訴姐夫說：我的三隻狗攻擊了一頭水鹿

ullaya kadru i Uleules kema.

就在Uleules那邊

ullaya temabaw kema aw, marenang lla. tu alakaw idru na marenem aw madrayar lla marekurabak.

水鹿浮在水面，於是一起去把水鹿帶回來，就開始討論

uniyan ta dra enay kadri i Maydatar kema.

我們Maydatar沒有水源

adru driya i, nadrunu na temuwamuwan i, kadru driya kadri kadru i Maydatar kema ta i, kadri i王家ma makatimul.王家大概距離muna mutimul ta.大概五百…a..a一百公尺

那時候的祖先住在Maydatar，就在距離王家南邊約一百公尺處

kadru driya i Maydatar kema ta. a Maydatar kema ta i, nantu ngayi ngayi dra古話idru. a kngayi dra a karaaidrang na ngayi.

還住在Maydatar時，Maydatar是古語

nantu pauwayan idru kana Maydatar kema i,

Maydatar的意思是

a kadaredarean na kadaredarean kema ta i, tu kurekuray tu…

挖起來是肥沃的土地

a dare a inaba kema.

是好的土地

tu pauwayan kandrunu kana Maydatar kema.

就是Maydatar的意思

kadru driya adru i, adawill ta dra enay kadri i… Sanusanun kema kadri岩灣i makasatr.

住在那邊的時候，離岩灣上面Sanusanun的水源地很遠

inaba an kemedreng ta dra enay kema aw,

我們將水引到部落來也許會好些

a idri i i Tuba i, kiyumall kandri i madru kane Takubis.

Tuba就問了Takubis

uwa! i kakedreng ta dra enay i, an trembas na enay i, a uwallaud yu tu kayaw i, aeman ta…

對他說：如果引水而水勢變大時，你必定會被水沖走的，我們不要…

an kemadru i, ta llallimaway driyan nanu bekas. kabekas kema aw,

若是這樣，不如咱們來測試一下你跑步的速度

a a malak dratu gumull dra dra terukuk.

於是就拿了鷄的毛

mubutr aw,

拔了之後

dremaudraw dra bali dra kemay i kemay ami.

就呼求北風

semallepad na bali tu traanay idru na na gumull kane Tukubis.

北風一到, 立刻放開鷄毛

tu baliyanay i,

讓風吹起鷄毛

mellulluy idri Tukubis i,

Tukubis就追著鷄毛

maruwa palamu dremimutr kandru kana gumull kema aw,

可以很快地抓住鷄毛

i kurabaktaw i, an kemadri i, adri tu llallaudi yu kana kana enay kana trembas kema lla idri Tuba aw,

姐夫就說：如此一來，你將不會被大水沖走

marenang lla muka kadri Uleules.

就一起到Uleules去

a muka kadri Uleules i, kemaliya mu, adri kemali.

到了那邊，要挖溝，但沒有挖溝

mi…kemasu dra dinuliyan. dinuliyan kema ta dra dra eraw dra dinalleu. dinuliyan kema ta.

帶著甜酒，「dinuliyan」是甜酒

kemasu dra eraw dra dinuliyan.

帶著甜酒

aw a inasi. kemasu dra idru na e… atunga na llaub. tu trekabaw idru na atunga na llaub aw,

以及紅陶珠和葫蘆做的水瓢，剖半葫蘆水瓢

meredek kadru i, tu tragetragana… na dinuliyan na eraw i, tu abakaw dra dra lawas. meredek kadru i, tu tragetraganay kana kandru kana llaub aw kana atunga aw,

到了那裡就將甜酒裝在大竹筒，倒在葫蘆水瓢裡

tu sapayanay idru na inasi na kiyu-ko. kiyu-ko kema ta waiwaya. tu sapayanay kadri nganga. aw kelayatranay kemadri kana llaub.

將九個陶珠，披在葫蘆水瓢邊纏繞著

a mengadir.

開始誦唸經文

idri i Tuba mengadir i, a a

Tuba開始誦唸經文

pudrenger pudrenger kema ta i, pungalad.

開始呼喊名字

i manay idru tu pinungaladan na temuwamuwan?

他呼喊了哪位祖先的名字呢？

amu idri Aibuwan kane Aunayan.

是Aibuwan和Aunayan

i Aunayan kay Aibuwan i, amu na puisatr puisatr kana tuwap. na dinaway kana tuwap. i

Aibuwan和Aunayan他們倆就是放風箏的兄弟

nadru na maluwadi, pakallalladram kanadru.

就呼喊敬告他們兄弟倆

piya pakalladram i, tu rengayaw kane Tuba idri idri kurabaktaw i Tukubis.

敬告之後，姐夫Tuba告訴Tukubis要如何進行

an piya yu mengatir i,

當你唸完經文後

ziyo-ze, a pa… ra… ramesu kananu dapall kana tarawiri tu kayaw.

好好的用你的左脚踩碎它

piya mengadir i, tu ramesaw kantu dapall kana tarawiri.

念誦經文後就用左脚踩碎

midreedre na enay kema. midreedre aw kemadru aw,

河水居然沸騰了

midreedre i, marekirenang dra mullaud. i

河水沸騰後接著河水開始淹沒

idri i Tukubis i, maaya tu pakalangan i,

Tukubis 開始找逃生的路

a tralutralun maku! payas kapekas amaw? meriwak ta driyan.

遍地是雜草叢生，直接逃跑行嗎？要先把草撩開

a mu…piyalaudr ella kapekas kemay…

他向東任意的跑…

payas e tremulletrull. tremu tremulletrull dra madru kema. tremulletrull kema ta i, merederedek na enay na na midreedre.

直接來到謂之「tremulletrull」，熱水直接朝向他的方向來

aw wa! uwallaud alla kema i Tuba i.

哇！當Tuba覺得他要被沖走時

an maaya dra dalan idri Tukubis madranga kema.

Tukubis停下來找路逃生時，

idru na enay kadru kadri makasatr. ma…ma… magunggung kema. gung gung gung kemadri kadri.

那在上方沸騰的熱水，gung gung gung作響

pasarangsan. pasarangsan kema ta i, 一直有那個nantu llengaw kana kana enay.

「pasarangsan」是指水的沸騰聲，即聽得到水沸騰的聲音

pasarangsan kemadri a! u…u…mullaud i, adri mellaud kana trau kema.

雖有水沸騰的聲音，並沒有將人淹沒

kadru i makasatr ka kane Tukubis kema. mu maayaaya driya idri i Tukubis dratu pakallangan. madranga driya na enay. ane

河水就在Tukubis的上方，他在找路逃走時，水朝向他也停下來

an kemakawang i Tukubis, kemakawnag na enay kema.

當Tukubis走一步，河水就跟著一步

muka lla kadri Siyudar. Siyudar kema ta i, i kinakallang i maka makasatr. i kapauwa lla kadri a kema nadru na marekurabak aw,

到達Siyudar這個地方，「Siyudar」也就是上面的路徑，他們認為到這裡就可以了

tu kiyatimulaw i,

就往南邊

semeneng kana車站i, a asuwa driya i, a pinakallangan dra enay idru.

就是現在車站的位置，在過去是河流流過的地方

asabak. i…

非常的深

marengay lla madrayar lla marekurabak i,

他們談論著

an kadamadaman, matrina na bariwan.

日後如果颱風來

matrina na balenan i, uwasakerup. uwasakerup kema ta i, uwallaud nanta drekell kema aw,

有大洪水來襲時, 我們的部落一定會被全部淹沒，「uwasakurup」就是全部淹沒

ta asallaw kema. na kemadru aw,

於是他們改變方向

tu asallaw i! tu asallaw i, pakallangan kadri Barebe.

移往經過Barebe的地方

Barebe kema ta i岩灣下面

就是現在的岩灣下面

ullaya driya adare driya.

還有低窪的地方

alla adri mu driya malladram kandru kantu地形kana dare i, muka ta kadri Barebe adare driya kadru.

也許你們不知道那邊的地形， Barebe的位置比較低

tu pinakalangan kana enay. pakallangay kadru, kapauwa lla kema marekurabak.

現在河流經過的地方應該是最合適了.

kemiyager i, a katratrina driyan kema. katatelu lla i,

後來想想, 水勢有可能會變大，第三次時

a…a…mukuwa driya i rami kianun aw,

先到源頭去誦唸經文

pa…pa…paisiisanay lla kana drenan.

於是決定沿著山邊

amau lla garem lla na paisiis kana drenan. tu katatelu idru.

第三次就是現在沿著山邊的這個路徑

a kemedreng kana enay kanadru na marekurabak kema.

這就他們所引水的過程

muka kandri aw, na Arasis i, tu pitrengtrengaw idri na a mulaliyaban a pakan kandri Drarungaw dra kuraw.

因為這樣，Arasis就成為了海祭祀祠Drarungaw這條魚

a a pakini… pakinillayu. pakinillay kema ta i, pakasemangal. pakinillayu kema i, amau na karaidrangan na ngayi.

pakinillay是古語，是感恩感謝的意思

pakasemangal kema ta i感恩感謝kema. kemadri tu patrepa kana a a kana kana Arasis na mulaliyaban. a…

pakasemangal是感恩感謝之意，這就是Arasis從事海祭儀式的原由

na Pasaraadr i, amau garemay ku nirarengay.

Pasaraadr家族就是我剛才說的

uniyan lla a kayakay kadri muami aw, mulabalabat dra enay a trau. i

往北沒有橋可以過，人們只好涉水而過

pakadare i pialasan kemuda na enay i, mullaud a trau kema. daw kemadru kema ta i,

水位只有到脚踝，為何還有人會被沖走

adri ta driya mulaliyaban i, matarasebu mu.

原因就是我們還沒舉行海祭，就帶了便當

mataretabu mu ella dra bekallan dra dra beras i!

在便當裡裝新米飯

mula…muwalelep ta dra kemadru dra uwatisan kema.

因此會遭到不幸

driyama tu putrepayay dra kemadru dra a…papakan dra dra dra mitrepa dra dra balenan dra enay. aw

所以才會有對洪水進行祭祀的儀式

na na Pasaraadr i, mitrepa kana madru dra dra allup kadri langilangis. langilangis kema ta i, tinakedran na drenan dra allup.

Pasaraadr是負責管理獵場，所謂「langilangis」涵蓋山脊區域的獵區

daw kemadru kema ta i, amau garemay ku nirarengay.

為什麼會這樣子, 就是我剛才說的

maretabu ta lla dra bekalan. adri ta driya mulaliyaban i,

還沒舉行海祭就用新米做飯盒去工作

asuwa a punapuan. punapuan kema ta i, 根本沒有甚麼草木啊！

就連在沒有草木的地方

ta traanay ta palidring kadri ta punapunan.

把牛車放在沒有草木的地方

kalaukan kayta malauka kema ta i,

中午到了，要去用餐時

trematruwall ta drata rutu i, kadru mulipedr na maidrang na unan kema.

當開啟背包，發現眼鏡蛇捲在背包裡

a a muka ta kandrunu a a kitiyatiya i, tu putiyaay dra a…

因為這樣子祖先常常託夢

a adri mu driya pakan dra bekalan dra dra bini dra adang i, mataratabu mu ella druwa i uma i, umauma i, uwalelep mu dra kemadri dra kuwatisan kema na tiya aw,

還沒祭拜新品的種子，就帶(裝新米飯的)飯盒上山工作，會遭到不幸這樣的夢

tu kurenangay kemadru i, adri mulelep dra kuwatisan na adru driya tu temuwan.

於是遵照先祖的指示去做，當時的子孫就沒有遭到不測

amuna na na Pasaraadr i, tu pitrepayaw idri na puwanaman. puwanaman kema ta i, a puwalaku.

就是Pasaraadr家族專門來管理起火的事宜，「puwanaman」即拿掉之意

a muka kadri mulabat kana enay kadri makaami kana purebu.

(Pasaraadr的祖先)涉水向北後，開始起火

purebu aw maresiyuk kadru.

升完火後，開始煮飯

semeneng a na Arasis aw na Pasaraadr marisan.

特別是Ararasis家族和Pasaraadr家族一樣

ane mulaliyaban i, adri penepadar. adri uniyan dra papadraran.

在舉行海祭的時候，不會供桌，不用(沒有)桌子

adri semasanga dra raretraan dra manay.

不會製做放置物品的台子

e piya driya murimaw i, tu liputraw kana trabai idru tu tinallek na na…niresiyuk aw,

祭拜完後，就將煮過的飯用檳榔葉鞘包起來

tu tukudranay, tu saitanay kana kana basikaw aw,

就把它吊掛在竹子上

na eraw i, maumau lla kadru kadru.

至於酒還是放在原位不動

kemadru tu pauwayan kana Pasaraadr kana Arasis marisan nadrunu. adri adri penepadrar.

Pasaraadr和Arasis家族是一樣的，在祭祀的時候都不會立台子

na Raera i,

Raera家族

tu pitrepayaw na bini.

接掌種子的管理者

adru driyan i

在當時

a killengaw dra ngayi a a temuwamuwan driyan aw,

他們聽從祖先的話

ullaya a a dawa a akanan salaw miēyo kema. aw kemadru inaba an mekan ta.

有一種食物是小米非常有營養，是那麼樣的好吃

a a babayan an mekan kandru kana dawa i,

當女人吃了它之後

kamawan kana miruku kema.

就像牛奶一樣棒

an miwallak i,

生產後

tu pakanay dra dawa i,

餵食了小米後

salaw miasi.

母奶會很夠

salaw a pakainaba dra manuden

對嬰兒的成長很有幫助

keam aw madrayadrayar lla i, amau idri i maidrang Demallasaw.

就開始討論，那位祖先(耆老)名叫Demallasaw