南王海祭1｜口語語料｜原住民族語言資料庫

mulaliyaban kema i

所謂海祭

idrunu tu pawuwayan kana mulaliyaban, mukuwaka kadri ineine kema.

它的意思就是到海邊去

mukata kumudaya? nanta pawuwayan a Puyuma i,

我們去海邊做什麼? 在卑南族的意義是

ta pawuwayan mulaliyaban a Puyuma i, marekatelu.

卑南族海祭有三種涵意

na marematrinatrina i, nantu niyarapayan, ulraya tu niyarapayan kemata i, nantu 團體.

首先的是有它的團體

putrepa kana bini

針對的是種子

papakan ta kandru kana kidrakiran tu kidrayayan kana miyapulaw

要祭拜的是

miyapulaw kema ta na dawa

miyabulaw指的就是小米

an benabati ta lra dra bini

當我們論及種子

a dawa adri ta lra kakema

我們就不稱dawa(小米)

miyapulaw, miyapungutr kama ta lra.

我們就它叫做miyabulaw, miyapungutr

na pikidrakiran na pinidrayayan, kana mipiyapulaw kana miyapungtr kema.

首先的是有它的團體

na saya i, amau tu trepa kana Pasaraatr

第二個指的是Pasaraadr家族

Pasaraadr i, a mitrepa dra ibalr.

Pasarasadr家族是山及狩獵的代表

ibalr kema ta dra drenan, dra alrup.

ibalr是指山, 狩獵

daw tu pitrepayaw a ibalr, a drenan kema ta i?

為什麼Pasaraadr是山, 狩獵的代表?

asuwa driya,

在過去

uniyan ta dra kayakay. kadrini muami

往北是沒有橋可以過的

mulalabat ta dra enay.

是必須要涉水的

an melalabat ta i

當我們涉水時

idru na enay, adri asabak

水通常都不深

pakadare kadri pialaesan kema

低小腿肚的地方

mulralraud ta kema

聽說會被水沖走

daw mulralraud ta?

為什麼會這樣?

adri ta driya mulaliyaban

在還沒有舉行海祭

adri ta driya pakan dra bekalran dra bini i,

還沒祭拜新的種子

mataratabu ta dra bekalan dra tabu i,

當我們帶著新收穫的糧食

tu ilringaw ta dra miyadrenan kema aw, muwalraud ta.

會遭到山神的忌妒,於是被水沖走

na saya i,

另外一種說法(也是這樣的結果)

mitabu ta lra, adri ta driya mulaliyaban

還沒舉行海祭就帶

mataratabu ta dra bekalan dra dawa, dra lumay.

出門時大家帶著的便當是新收穫的小米或稻米

mukata i uma kema,

聽說到山裡去工作時

i uma kadri punapunan uniyan dra kawikawi.

工作現場是沒有樹木的

nanta rutu ta suudranay kana kakipa.

背包就掛在牛車上

an kalaukan i,

到了中午用餐時間

kaykuya mekana kema nanta lrang i

同伴們有人想用餐時

drematurwalr ta

打開背包時

kadru a maidrang a unan.

就發現有一條百步蛇

kadru mulipetr kana rutu i sabak kema.

在背包裡

daw kemadru kema ta i,

大家都不知道是怎麼發的

kitiyatiyaay kana tumuwamuwan i,

於是祖先托夢

tu putiyaay dra

夢境裡說

adri mu driya pakan dra bekalan dra bini

你們還未祭獻新的小米種子

mataratabu mu lra aw, kema aw,

你們就帶著新收穫的小米的便當來了

panauway mu dra kemadru dra

讓你看到那種

amelri a nanauwan kema kandrunu na unan

不該看到的東西(指的是那條百步蛇)

driyma kemadru tu pauwayan

所以才找到了原因

mulaliyaban driyan aw,

還未完成祭獻

maruwa lra mataratabu dra bekalan dra bini dra dawa

就擅自攜帶新穫的小米便當

dra bera dra lumay

或新穫稻米的便當

na Ararasis i,

至於Ararasis家族

ulraya tu wawadiyan, nadru na maluwadiyadi i,

他們的家成員當中

ulraya misasa a mingalad dra Patakiw kema i,

有位叫Patakiyu的

salaw alengatr dra abay kema

貪食abay(原住民常見的粿)

ane aremeng i, demadekul dra abay

在晚上就搗米製做abay

kedul! kedul! kedul! kema temuabay

kedul! kedul! kedul!的聲音在做abay

muka i dalrep kandru kana ruma aw

就接近那間房子

“parabaitr＂ kema.

大聲喊karumaay

parabaitr kema i,

有火災

mupatraran a trau.

有人跑出屋子

salaw makeser idru i Patakiyu kema

那位叫Patakiyu的身強體壯

uwa tu alakaw na abay i,

他不只拿了abay

tu parenarenangaw kana dadukelaan madras kema

就連臼也一起抬走

aw “isuwa a parabaitr? isuwa a parabaitr? ＂ kema nadru na demadukel na abay

那些做abay的人說, 哪有火災?

uniyan aw, malebeliyas i,

他們沒發現火災, 才驚覺

yaka! isuwa ta abay aw? uniyna na dadukelan, uniyan na abay kema.

abay怎麼不見了?連臼也是

kemadru aw madrayadrayar lra

他們開始議論紛紛

madru “parabaitr＂ kema ta i,

若有火災

aman na mupatraran peniya

不要全都出去

mubilina a misasa

至少要有一個人留下來

kadru a maair

要有人留守

ane “parabaitr＂ kema i,

當火災時

kadru ta emair

有人留在現場

mulrasedr emair aw,

躲起來留守

tu adrasaw i, malradram ta dra imanay kema

若有人把東西抬走, 才會知道是誰

masalr “parabaitr＂ kema

又一次有人喊火災

adri mupatraran peniya

並非全部的人跑出來

kadru a misasa

有一個人留下

mubilin kadru temarenau

有一個人留下,來, 看守著

kemadru i druwa i Patakiw

然後Patakiyu 來了

tu adrasaw idru na dadukelan penuwar kema i

抬走了臼

tu kaladramaw

就被發現了

tu kalradramaw dra amawu tu trawu kana Arasis kema

據說是Ararasis家族的人

aw nadru na maluwadiyadi tu ukayaw lra idru na Ararasis

那些兄弟就向Ararasis家族的人說

tu padrayadrayaraw, “makuda amaw nanmu trau aw, an demadukel ta dra abay i,

就開始討論, 你們的人為什麼在我們在搗糕餅的時候

parabaitr kema aw,

有喊著說有火災! 有火災!

muka ta pakumawa dra parabaitr i

當大家去察看火災的時候

adrasaw nanta abay aw

就直接把糕餅抬走了...

parenarenang kana dadukelan

和臼一起就

paresama lra kemadru.＂ kema

不知道有多少次這樣子了

madrayadrayar kema aw

就一直討論

antu wadian madrayadayar

他們的兄弟們就討論

an kemadru i

既然是這樣

ta kasuaw i drenan

咱們把他帶去山上

ta repaanay. repaanay kema i, ta betebetanay kana kawi kema.

本來是壓在地上, 最後就挷在樹上

dra aremeng kema i, “geras＂ kema na kawi.

夜晚的時候, 樹林發出了geras的聲音

menau i, amawu i Patakiw

仔細看, 原來是Patakiyu

maruwa dremulrutr kana saramiyan kana kawi kema.

他可以將一顆樹拔起

mataramirami tu kedrengaw muruma kemay i drenan kema

是從山上把連根拔起的樹木從山上拖回家裡

iuwa! amanay lra a trau kemadri ta wawadiyan aw,

哇!怎麼會有如此這般的兄弟

asuwa a saramiyan dra kawi i,

就連整棵樹木

mipitaw ta driaya aw

我們都還要使用鋤頭

maumau saramiyan tu drulrutraw marenang muidraidraw muruma kemay i drenan. kema na maluwadiyadi.

兄弟們說, 他拔起一整棵樹一起搖搖晃晃的從山上回來

kamadru i, madrayadrayar maluwadiyadi aw,

於是開始討論

adru diyan i, kadri Kawasan

那時候, 在Kawasan

kadri Sulrudr kema ta i,

Sudrul 是指現在的加路蘭

加路蘭aw kadri 綠島, na drenan i, madadalrep driya kema.

據說那時候, 加路蘭與綠島的山是很接近的

maruwa na mauka paalrupa kadri 綠島 i,

可以到綠島去打獵

makalrang kadru kantu wanay, tu wanay kema ta i, tu rami kana kawi. makalrang kadru aw muka kadri 綠島kema na maalrup.

獵人就隨著樹根到綠島去打獵

parawanaw kema. parawanan kema i, ta asalraw idri ta wadiyan. ta sabanaaw,

咱們來改變我們的弟兄

ta pilrangaw kayta paalrupa ta kayaw aw,

我們就帶他去打獵

sikapaalru ta lra aw,

假借打獵的目的

pasaseket maalrup idru ta wadiyan i

正當他很認真在打擸時

tayta na miysama i

我們幾個人

melineka ta,

我們就躲起來

ta puwaray aw ta salretebaw na rami kana batriyulr

離開他然後將榕樹的根斬斷

pakurenganay tu ngayi aw muka lra kadri Sanasan

聽了話後, 就到了綠島

Sananan kema ta kadri 綠島

Sanasan指的是綠島

muka kadru paalrupa. “co! co!” kema palrualrup i,

於是就到那邊去打獵

kemadru aw, nadru na miyasama na maluwadiyadi

就有幾位兄弟們

maretrebutrebung aw,

在那邊遇見

pasaseket idri Patakiw palrualrup i, tu puwaray.

Patakiyu正認真的打獵時, 其他的人就留他一個人偷偷的離開了

aw muka kantu rami kana batriyulr kana kemay Kaluluan

就到那個來自蘭嶼榕樹的樹根那邊

tu dangedangaw driya dra mureputr aw

先將樹根的土移除

makalrang driya i isatr aw mulibat,

讓樹根沈入海裡

murabak lra kana rami

海水沖走了樹根

tu ruputaw lra idru tu rami kana batriyulr. batriyulr 你們知道嗎？

就將榕樹的根斬斷

na 榕樹 batriyulr kema ta. mulipas nadru na maluwadiyadi

那幾位弟兄就

idri Patakiw i paalrualrup kemelrawa i

Patakiyu很認真的在打獵

adriy lra kilralrengaw tu wawadiyan dra ngaraungawan

就沒有聽見弟兄們的討論聲

lraisuwa idri ku wawadiyan aw

後來發現他們都不見了

adri ta kiyalrengaw, araremeng lra aw

都聽不見他們的聲音

adri mi driya maretrebutrebung kinasemaluwan kema

從早上到現在都還沒見到人

adri lra paalup, mabangabang lra dra maaya dratu wadiyan dra ulraya nay kema.

於是就不打獵了, 開始尋找其他的弟兄

我講話很快嗎？maruwa mu kilrengaw?

我講話很快, 你們聽得懂嗎?

muibaibat lra. “oy! oy!＂ kema maayaaya kantu wadi.

走來走去, oy~oy~開始呼喊尋找兄弟們

kaaremeng lra aw, kainaba ku puwaray ku wadiyan! ulraya isuwa aw? paalrup ta lra, araremeng lra

天色漸漸暗了, 我可以別管其他兄弟們行離開嗎?

adalrep lra mudare na kadaw. ti puwaray kema

太陽就快下山了, 我自己先走好了

ti puwaray kema i, uniyan yu dra kawi na kuwarenganan mulabat

原本要逃離的,發現可以幫忙涉水而的樹不見了

muka kadri Karuruwan

他去了Karuruwan

idru na kemay Sanasan na kawi i,

從綠島來的樹木

tu reputaw maku. muibaibat ta kadri sinalriyalriyan

樹根就被砍斷了,就在海邊走來走去

sinalriyalriyan kema ta i, 海邊啦！

sinilriyalriyan指的是海邉

sinalriyalriyawan kema i, tu lingidan kana ine

sinalriyalriyawan就是海的邊緣

muibaibat kadru i, muibaibat i,

走著走著就在水裡

kadru i enaenay aw, a kuraw a matrina

一隻大條的魚

tu pinakarun dra temuwamuwan idru

那是祖靈所派的

minaglad kane Drarungaw kema

就被取名為Drarungaw

tu ngalad kandru kana kuraw

就是那條魚的名字

maaya yu dra manay? tu kayaw kiumalr kana kuraw i

於是魚就問了, 你在找什麼?

druwa mi palrualrupa i, aremeng lra aw, adriku atrebung draku wadiyan i,

我們來打獵, 天色暗了, 我卻找不著其他的兄弟們

kinger ku lra muburek,

於是我就想先走人

kinunguwayan ku muburek kema ku. maaya ku dra ku pakalrangan

我想先行離開, 正在找要離開的路徑

idru niyam pinakalrangan a semaluwan i, maaya ku kema i

早上來的路徑, 我還在尋找

a! mureputr. mureputr idri na rami kana kawi lra. uniyna lra dra rami

斷了, 樹根被砍斷了

adri i, nu puwisatraw. ti atedranay yu

要不然的話, 我送你回去

i Daiyayan kema, idru na Darungaw na kuraw

送你回到Daiyayan

amawna, adri marisan ta yaangadr

但是我們的呼吸系統不同

yuyu i maangadr yu dra bali

你吸空氣

kuyku i, maangadr ku dra sabak dra enay aw

我在水裡呼吸

ane mengadr ku i isatr i, kapuwari ta kemakawang

我如果在水面上呼吸, 咱們的行程會較慢

an muma i, pakasabasabak ku kana enay, kaarei nanta kawang.

有時候,我潛入水中

an sangeutr yu dra aengadran i

若你需要呼吸了的話

getilaw nanku wasan

捏我的鰓

wasan kema ta dra 鰓

wasang就是鰓

getilu idru ku wasna

捏我的鰓

malradram ku dra sangut nanu iyaengadr aw,

我才會知道你需要呼吸了

mukisatra ku kana enay kema.

我就會浮出水面

marepauwa lra tu ngai aw, makawang lra.

他們的協商好了後, 就出發了

puwari dradru, idru na kuraw i, muleden

由於速度太慢了, 魚就潛到水下去

muleden aw

潛著潛著

tu getilaw kandri Patakiw, tu getilaw tu wasan kana kuraw i, temabaw idru na kuraw

Patakiyu捏魚的鰓的時候, 魚就浮上水面

paangadr kandri Patakiw

讓Patakiyu呼吸

kemadru aw, meredek kadri Bukit kemata i, adalrep kadri 貓山 i,

到了靠近貓山的地方

an garemay i, ane meredek ta dra papalruwan

待會到達目的地時

getilu ku paretelun. malradrama ku lra dra meredek kemaya ku. aw temabawaw ku kana enay isatr kema.

魚説捏我的鰓三次, 我就知道目的地到了, 我就會浮出水面

meredek lra kanantu raredeakn kadri Bukit i, Bukit kamata i 貓山, i paperian i,

到了貓山

tu getilaw paretelun. madranga

捏了三次鰓後, 魚停下來了

ulikulikudr tu kayaw kana kurwa. mullikulikudr i, kadri ikur i

魚說往後挪一下, 就在魚尾巴處

tu petrikanay kantu ikur i,

魚就用尾巴把他甩出去

mutani kadri sinilriyalriyawan kana budebudek i,

他就被甩到海邊的沙灘上

malitralitr kadru kema i

就攤在了沙灘上

tu asalraw tu naglad lra. Patakiw adri lra kema.

用改了名字, 從此就不叫Patakiyu了

i Alitralitr kema lra tu ngalad.

就改名叫Alitralitr

maretatinuwas idru na Patakiw kandru kana kuraw i

當他們倆分開時

marengay idru na kuraw,

魚就說話了

ku atredranay pakalu kadri i, adri kababalu.

千萬別忘了, 我曾經千里迢迢送你到這

an marepauwa dra betrelan dra amiyan i,

如果過年過節

kemiyangera ku draku binaawan kanu, druwaya yu kadrini pakinialri. pakinialri kema i, amau na kareidrang na ngai. druwa pakana kema.

請記得我對你的恩情, 來這裡祭拜我

a kuraw matrina

一隻大條的魚

druwaya mu kadrini pakinialri pakana kema.

來這裡祭拜我

kana amiami i, ane mareani ta dra bekalan dra dawa i

在每年收成新的小米時的祭儀

tu tumuwamuwan kana Arasis i, tu pitrengetrengaw idru,

Arasis 的子孫們謹守著